Capítulo 10 de 36
· 10
दुरविज्ञेयोऽयं प्रकृत आसा; कि स्वमेवेकमुपारूमे साधा-
रणे श्रान्तिनिमित्ते । कथं दुविज्ञेयोऽयमासा इयत आह-
आओथ्ंवत्परयति कथिदेन- माञ्येवद्रदति तथैव चान्यः । आथ्यवचैनमन्यः श्ूणोति श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कथित् ॥ २९॥ आअश्चयेवत् अश्चयेम् अदृष्टपूवेम् अद्भूतम् अकस्मादुश्य- मानं तेन तुल्यं आश्वयैवत् आश्चयेभिव एनम् आत्मान पदयति कथित् । आश्चयैवत् एने वदति तथेव च अन्यः । आश्चयेवज्च एनमन्य श्रणोति । श्रुत्वा दृष्टा उक्त्वापि एन- मात्मानं वेद् न चेव कश्चित् । अथवा योऽयमात्मानं परयति स आश्चयेतुस्यः, यो वदति यश्च श्रणोति सः अनेकसहसखेषु कञ्चिदेव भवति । अतो दुर्बोध आत्मा इद्यभिप्रायः ॥ अथेदानी प्रकरणाथर्युपसंहरन्तृते-- देही निलयमव॑ध्योऽयं देहे सवेस्थ भारत । तस्मात्सवोणि भूतानि न त्वं शोचितुमर सि ॥
देही शरीरी नित्यं सवेदा सवावस्थासु अवध्यः निरव-
यवत्वान्निदत्वाज्च तत्र अवध्योऽयं देहे शरीरे सर्व॑स्य सव- गतत्वात्स्थावरादिषु स्थितोऽपि सवख प्राणिजातस्य देहे वध्यमानेऽपि अयं देही न वधभ्यः यस्मात्, तस्मात् भीष्मा- दीनि सबोणि भूतानि उदिष्य न स्र शोचितुमर्हसि ॥
इह परमाथेतच््वापेक्षायां शोको मोहो वा न संभव- तीत्युक्तम् । न केवरं परमा्थतत्त्वापेक्षायामेव । कि तु-- खधमेमपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमहेसि । धम्थीडि. युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य न विद्यते ॥
सखरधमेमपि स्वो धमै: क्षत्रियस्य युद्ध तमपि अवेक्ष्य त्वं न विकभ्पितुं प्रचितम् नाहेसि क्षत्रियस्य खामाविका- द्मात आत्मसवाभाव्यादिलयभिप्रायः । तच्च युद्धं प्रथिवीज- यद्रारेण धर्माथे प्रजारक्षणार्थं चेति धमौदनपेतं परं धम्येम् । तस्मात् धर्म्यात् युद्धात् श्रेयः अन्यत् क्षत्रियख न बिद्यते हि यस्मात् ॥
यदृच्छया चोपपद्च खगेद्धारमपाव्रतम् । सुखिनः श्चनियाः पाथे लमन्ते थुदधमीदट दाम् ॥
यदृच्छया च अप्रार्थिततया उपपन्नम् आगतं खगद्रारम् अपाघ्रृतम् उद्भाटितं ये एतत् इंट युद्ध मन्ते क्षत्रियाः हे पाथं, करि न सुखिनः ते?
क ® 9९ # # (न | ५०९ अथ चेत्वमिमं धम्य संग्रामं न करिष्यसि । 1,# $ (~^ [ (४५
अथ चेत् त्वम इमं धम्यं धमोदनपेतं विहितं संग्रामं युद्ध न करिष्यसि चेत्, ततः तदकरणात् स्वधमं कीर्तिं च महा- देवादिसमागमनिमित्तां हित्वा केवकं पापम् अवाप्स्यसि ॥
न केवर स्चधमेकीतिपरियाग -- अकीति चापि भ्रूतानि कथयिष्यन्ति तेऽव्ययाम्
अकीर्तिं चापि युद्धे भूतानि कथयिष्यन्ति ते तव अन्य- यां दीधेकारम् । धर्मात्मा शर इयेवमादिभिः गुणैः संभा- विततस्य च अकीर्तिः मरणात् अतिरिच्यते, संभावितस्य च अकीर्तेः वरं मरणमभिल्थंः ॥
भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः | येषां च त्वं बहूमतो श्रूत्वा यास्यसि लाघवम् ॥ भयात् कणाोदिभ्य रणात् युद्धात् उपरतं निवृत्तं मंस्यन्ते चिन्तयिष्यन्ति न कृपयेति त्वां महारथा. दुर्योधनप्रभ्तय. । येषां च त्वं दुर्योधनादीना बहुमतो बहुभिः गुणैः युक्त. इयेवं मत बहुमतः भूत्वा पुनः यास्यसि खाघवं छघुभावम् ॥ किंच-- अवाच्यवाद्ां अ बहून्वदिष्यन्ति तवाहिताः । निन्दन्तस्तव सामथ्यं ततो दुःखतरं नु किम् ॥ अवाच्यवादान् अवक्तव्यवादांश्च बहून् अनेकम्रकारान् वदिष्यन्ति तब अहता शत्रवः निन्दन्तः कुत्सयन्तः तव तदीयं सामथ्यै निवातकवचादियुद्धनिमित्तम् । ततः तस्मात् निन्द प्राप्रुःखात् दु.खतरं लु क्रिम्; ततः कष्टतरं दुख नास्तीयथेः ॥ युद्धे पुनः क्रियमाणे कणोदिभि --
इतो वा प्राप्स्यसि स्वगे जित्वा वा भोक्ष्यसे महीम् ।
तस्मादुत्तिष्ठ कौन्तेय युद्धाय कृतनिश्चयः । ३७ ॥
हतो वा प्राप्स्यसि स्वर्गम्, हत॒ सन् स्वर्ग प्राप्स्यसि । जित्वा वा कर्णादीन् शूरान् भोक्ष्यसे महीम् । उभयथापि तव काभ एवेयभिभ्रायः । यत एव तस्मात् उत्तिष्ठ कौन्तय युद्धाय कृतनिश्चय. ‹ जेष्यामि रचन, मरिष्यामि वा इति निश्चयं छृतेयथेः ॥
तत्र युद्धं स्वधमं इयेवं युध्यमानस्योपदेङभिमं शऋणु-- सुखदुःखे समे कृत्वा लाभालाभौ जयाजयौ । ततो युद्धाय युज्यस्व नेवं पापमवाप्स्यसि ॥
सुखदुःखे समे तुस्ये कृत्वा, रागद्धेषावप्यछ्ृत्वेयेतत् । तथा छाभाङाभो जयाजयौ च समो छृत्वा ततो युद्धाय युज्यस्व घटस्व । न एव युद्धं कुबेन् पापम् अवाप्स्यसि । इयेष उपदेशः प्रासङ्घिक. ॥
शोकमोहापनयनाय लौकिको न्याय" ‹ खधर्ममपि चवे- ह्य, इद्याचैः शछोकैरुक्तः, न तु ता््पर्येण । परमार्थददीन- मिह प्रकृतम् । तच्लोक्तयुपसंद्ियते-- ° एषा तेऽभिहिता
इति शाखविषयविभागप्रदशेनाय । इह हि प्रदर्दिते पुन शास्लविषयविभागे उपरिष्टात् “ज्ञानयोगेन सांख्यानां कम- योगेन योगिनाम् ' इति निष्ठाद्रयविषयं शाखं सुखं प्रवर्ति- ष्यते, श्रोतारश्च विषयविभागेन सुख प्रहीष्यन्ति इत्यत आह-
एषा तेऽभिदिता सांख्ये बुद्धिर्योगे लिमां श्ण! बुधा युक्तो थया पाथं कमेवन्धं प्रहास्यसि ॥
एषा ते तुभ्यम् अभिहिता उक्ता सांख्ये परमार्थवस्तुबि- वेकविषये बुद्धिः ज्ञानं साक्षात् शोकमोहादिसंसारहेतुदोषनि- बृत्तिकारणम् । यागे तु तस्रप्त्युपाये नि सङ्गतया इन्दरपरह- णपूवेकम् इंश्वराराधना्थे कर्मयोगे कर्मानुष्ठाने समाधियोगे च इमाम् अनन्तरमवाच्यमानां बुद्धि णु । तांच बुद्धि स्ताति प्रराचनाथम्--बुद्धया यया योगविषयया युक्त. ह पाथ, कमबन्धं कर्मैव धमौधमौख्यो बन्ध. कमेबन्ध, त प्रहास्यसि इश्चरप्रसादनिमित्तज्ञानप्राप्यैव इलयभिप्रायः ॥
किंच अन्यत्-- नेहाभिकमनाशोऽस्ति प्रयवायो न विद्यते । खल्पमप्यस्य धमंस्य चायते महतो भयात् ।,
न इह मोक्षमार्गे कमेयोगे अभिक्रमनाशः अभिक्रमण- मभिक्रमः प्रारम्भः तस्य नाक्चः नास्ति यथा छकृष्यादेः । योगविषये प्रारम्भस्य न अनैकान्तिकफछत्वमिदयथैः । किच- नापि चिकित्सावत् प्रयवाय. विद्यते भवति । किं तु स्वस्प- मपि अस्य घर्मस्य योगधमेस्य अनुष्ठितं त्रायते रश्चति महतः भयात् संसारभयात् जन्ममरणादिरुक्षणात् ॥
येयं सांख्ये बुद्धिरुक्ता योगे च, वक््यमाणलक्षणा सा-- व्यवसायात्मिका वुदडिरेकेह कुरुनन्दन । बहुराखा दयनन्ताओ्च वुदधयोऽव्यवसायिनाम् ॥
व्यवसायात्मिका निश्चयसखभावा एका एव बुद्धि. इतर- विपरीतवुद्धिश्ाखाभेदस्य बाधिका, सम्यक्प्रमाणजनित- त्वात्, इह श्रेयोमार्गे हे कुरुनन्दन । याः पुनः इतरा विप- रीतबुद्धयः, यासां शाखाभद्रचारवशात् अनन्तः अपारः अनुपरतः संसारो नियभ्रततो विस्तीर्णो भवति, प्रमाणजनि- तविवेकबुद्धिनिमिन्तवश्चाश्च उपरतस्वनन्तभेदबुद्धिषु संसारो- ऽप्युपरमते ता बुद्धयः बहुशाखाः बहथः शाखाः यासां ता बहुशाखाः, बहुभेदा इयेतत् । प्रतिश्ाखाभेदेन हि अन- न्ताश्च बुद्धयः । केषाम् १ अन्यवसायिनां प्रमाणजमनितविवे- कबुद्धिरहितानामिल्थेः ॥
( द्वितीयोऽध्यायः । ५१ येषां व्यवसायात्मिका बुद्धिनीस्ि ते- यामिमां पुष्पितां वाचं प्रवदन्यविपञितः। ० © वेदवादरताः पाथ नान्यदस्तीति वादिनः
याम् इमां वक्ष्यमाणा पुष्पितां पुष्पित इव वृक्षः शोभ- मानां श्रूयमाणरमणीयां वाचं वाक्यङक्षणां प्रवदन्ति । के अविपश्चितः अमेधसः अविवेकिन इव्यथः । वेदवादरताः बहथेवादफरसाधनप्रकाराकेषु वेदवाक्येषु रताः हे पार्थ, न अन्यत् स्वगेपश्चादिफङसाधनेभ्यः कमैभ्यः अस्ति इति एवं वादिनः वदनरीखाः ॥
ते च- कामात्मानः स्वगेपरा जन्मकर्मफलप्रदाम् । क्रियाविशोषबहलां मोगेश्वथेगति प्रति ॥ ४३ ॥
Usa las flechas ← → del teclado para pasar de capítulo.