Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 6 of 56

· 6

प्ाणापानव्यानोदानसमाना भवत्यसौ पराण । स्वयमेव चृत्तिभेदाद्विकृतेभदात्खुवर्णसदलिलमिव ॥

वगादिपञ्चे ्रवणादिपश्च माणादिपञ्ाश्रमुखाणि पञ्च ।

वुःख्याद्यविश्यापि च कामकर्मणी पुयष्टक सूक्ष्मदारीरमाङ् ॥ ९८ ॥

इद शारार श्छणु सूक्ष्मसक्षित लिङ्ग त्वपश्चोकतभूतसभवम्‌ ।

सवासन कमफलान्चुभावक स्वाज्ञानतोःऽनादिस्पाधिरात्मन ॥ ९९ ॥

स्वप्नो भवत्यस्य विभक्यवस्था स्वमाघ्रकेषण विभाति यत्र ।

स्वप्रे तु बुद्धिः स्वयमेष जाच्र त्कारोननानाविधवासनामि ।

क्राष्दिभाव प्रतिपद्य राजते यन्न स्वयज्योतिरय परात्मा ॥ १०० ॥

न किप्यते तत्कृतकमेखेवे । यस्मादसङ्गस्तत एव कमभि

सर्वैव्यापृतिकरण लिङ्कमिद्‌ स्याश्चिद्‌ात्मन पुल । वास्यादिकमिव तक्ष्णस्तेनैवात्मा भवत्यसङ्ोऽयम्‌ ॥

अन्धत्वमन्दत्वपटुत्वधमो सौगुण्यवैगुण्यवराद्धि चश्चुष । वाधियैमुकस्वसुखास्तथैव भ्रोत्रादिधमौ न तु वेत्तरात्मन ॥ १०३॥

उच्छवासनि भ्वासविजुम्मणश्चुत प्रस्पन्दनादत्कमणादिका क्रिया । प्राणादिकमीणि वदन्ति तञ्क्षा प्राणस्य ध्मांवदानापिपासे ॥ १०४ ॥

अन्त करणमेतेषु चक्चुसदिषु घष्मैणि। अहमित्यभिमानेन तिष्ठत्याभासतेजसा ॥ १०५ ॥

अहकार स चिक्य कतौ भोक्ताभिमान्ययम्‌ । सत्वादिगुणयोगेनावस्थातरितयमदयुते ॥ १०६ ॥

विषयाणामायुकल्ये सुखी दु खी विपर्यये । खुख दुख च तद्धमे सदानन्दस्य नात्मन ॥ १०७ ॥

आत्मार्थत्वेन हि प्रेयान्विषयो न स्वत भिय । स्वत एव हि सर्वेषामात्मा भियतमो यत ॥ १०८ ॥

तत आत्मा सदानन्दो नास्य दु ख कदाचन । यत्सुषुपौ निर्विषय आत्मानन्दोऽनुभूयते । श्रुति भ्रव्यश्चमेतिद्यमयुमान च जाच्रति ॥ १०९. ॥

रनाद्यविद्या जिगुणात्मिका परा । कायीनुमेया सुधिथेव माया

सन्नाप्यसन्नाप्युभयात्मिका नो भिन्नाप्यसिन्नाप्युमयाप्मिका नो ।

साङ्गाप्यनङ्गप्युभयास्मिका नो महाद्धतानिवैचनीयरूपा ॥ १११ ॥

श्यद्धाद्वयन्रह्मविबोधनाद्या स्पैभ्रमो रज्जुविषेकतो यथा । रजस्तम सत्यमिति प्रसिद्धा गुणास्तदीया प्रथितै स्वकं ॥ १९२ ॥

विक्षपाक्ती रजस क्रियात्मिका यत प्रवृत्ति प्रसृता पुराणो।

रागादयोऽस्या प्रभवन्ति नित्य दु खादयो ये मनसो विकारा ॥ १९३ ॥

काम कोधो कोभद्म्भाभ्यसूया हकारेष्यीमत्सराद्यास्तु घो ।

धमो पते राजसा पुम्रदृत्ति- यैस्मदेतन्तद्रजो बन्धहेतु ॥ ११४ ॥

एवाच्रतिनोम तमोगुणस्य काक्तियैया वस्त्ववभासते ऽन्यथा ।

सैषा निदान पुरुषस्य सखते ्विक्षेपशक्ते प्रसरस्य हेतु ॥ २९१५ ॥

भरक्षावानपि पण्डितोऽपि चतुरोऽप्यत्यन्तसुक्ष्माथद- ग्वयाङीढरतमसा न वेत्ति बहुधा सबोधितोऽपि स्फुटम्‌,

भ्रान्त्यारोपितमेव साधु कख्यत्यारम्बते तद्ुणान्‌ हन्तासौ भरवला वुरन्ततमस शक्ति्महत्यावरृति ॥

अभावना चा विपरीतभावना संभावना विप्रतिपत्तिरस्या । ससगेयुक्त न विभुश्चति धुव विक्षेपराक्ति क्षपयत्यजस्रम्‌ ॥ ११७ ॥

Use the ← → keys to move between chapters.

· 6 · Upadeśasāhasrī (A Thousand Teachings) — Adi Shankara · The Conscious Library