Pars secunda - De natura et origine mentis · 5

Si a corpore aliquo externo Corpus humanum nullo modo affectum est; ergo (per Prop. 7 hujus) nec idea Corporis humani, hoc est (per Prop. 13 hujus) nec Mens humana, idea existentiæ illius corporis ullo etiam modo affecta est, sive existentiam illius corporis externi ullo modo percipit. At quatenus Corpus humanum a corpore aliquo externo aliquo modo afficitur, eatenus (per Prop. 16 hujus cum Coroll. ejusdem) corpus externum percipit. Q. E. D.

Quatenus Mens humana corpus externum imaginatur, eatenus adæquatam ejus cognitionem non habet.

Cum Mens humana per ideas affectionum sui Corporis corpora externa contemplatur, eandem tum imaginari dicimus (vide Schol. Prop. 17 hujus); nec Mens alia ratione (per Prop. præced.) corpora externa ut actu existentia imaginari potest. Atque adeo (per Prop. 25 hujus) quatenus Mens corpora externa imaginatur, eorum adæquatam cognitionem non habet. Q. E. D.

Idea cujuscunque affectionis Corporis humani adæquatam ipsius humani Corporis cognitionem non involvit.

Quælibet idea cujuscunque affectionis humani Corporis eatenus naturam Corporis humani involvit, quatenus ipsum humanum Corpus certo quodam modo affici consideratur (vide Prop. 16 hujus). At quatenus Corpus humanum Individuum est, quod multis aliis modis affici potest, ejus idea, etc. (Vide Demonst. Prop. 25 hujus).

Ideæ affectionum Corporis humani, quatenus ad humanam Mentem tantum referunt, non sunt clari et distinctæ, sed confusæ.

Ideæ enim affectionum Corporis humani tam corporum externorum, quam ipsius humani Corporis naturam involvunt (per Prop. 16 hujus); nec tantum Corporis humani, sed ejus etiam partium naturam involvere debent; affectiones namque modi sunt (per Post. 3), quibus partes Corporis humani, et consequenter totum Corpus afficitur. At (per Prop. 24 et 25 hujus) corporum externorum adæquata cognitio, ut et partium Corpus humanum componentium, in Deo non est, quatenus humana Mente, sed quatenus aliis ideis affectus consideratur. Sunt ergo hæ affectionum ideæ, quatenus ad solam humanam Mentem referuntur, veluti consequentiæ absque præmissis, hoc est (ut per se notum) ideæ confusæ. Q. E. D.

Idea, quæ naturam Mentis humanæ constituit, demonstratur eodem modo non esse, in se sola considerata, clara et distincta; ut etiam idea Mentis humanæ, et ideæ idearum affectionum Corporis humani, quatenus ad solam Mentem referuntur, quod unusquisque facile videre potest.

Idea ideæ cujuscunque affectionis Corporis humani adæquatam humanæ Mentis cognitionem non involvit.

Idea enim affectionis Corporis humani (per Prop. 27 hujus) adæquatam ipsius Corporis cognitionem non involvit, sive ejus naturam adæquate non exprimit; hoc est (per Prop. 13 hujus), cum natura Mentis non convenit adæquate; adeoque (per Axiom. 6 p. I) hujus ideæ idea adæquate humanæ Mentis naturam non exprimit, sive adæquatam ejus cognitionem non involvit. Q. E. D.

Hinc sequitur, Mentem humanam, quoties ex communi Naturæ ordine res percipit, nec sui ipsius, nec sui Corporis, nec corporum externorum adæquatam, sed confusam tantum et mutilatam habere cognitionem. Nam Mens se ipsam non cognoscit, nisi quatenus ideas affectionum Corporis percipit (per Prop. 23 hujus). Corpus autem suum (per Prop. 19 hujus) non percipit, nisi per ipsas affectionum ideas, per quas etiam tantum (per Prop. 26 hujus) corpora externa percipit; atque adeo, quatenus eas habet, nec sui ipsius (per Prop. 29 hujus), nec sui Corporis (per Prop. 27 hujus), nec corporum externorum (per Prop. 25 hujus) habet adæquatam cognitionem, sed tantum (per Prop. 28 hujus cum ejus Schol.) mutilatam et confusam. Q. E. D.

Dico expresse, quod Mens nec sui ipsius, nec sui Corporis, nec corporum externorum adæquatam, sed confusam tantum cognitionem habeat, quoties ex communi Naturæ ordine res percipit; hoc est, quoties externe, ex rerum nempe fortuito occursu, determinatur ad hoc vel illud contemplandum, et non quoties interne, ex eo scilicet, quod res plures simul contemplatur, determinatur ad earundem convenientias, differentias et oppugnantias intelligendum; quoties enim hoc vel alio modo interne disponitur, tum res clare et distincte contemplatur, ut infra ostendam.

Nos de duratione nostri Corporis nullam nisi admodum inadæquatam cognitionem habere possumus.

Nostri corporis duratio ab ejus essentia non dependet (per Ax. I hujus), nec etiam ab absoluta Dei natura (per Prop. 21 p. I). Sed (per Prop. 28 p. I) ad existendum et operandum determinatur a talibus causis, quæ etiam ab aliis determinatæ sunt ad existendum et operandum certa ac determinata ratione, et hæ iterum ab aliis, et sic in infinitum. Nostri igitur Corporis duratio a communi Naturæ ordine et rerum constitutione pendet. Qua autem ratione res constitutæ sint, ejus rei adæquata cognitio datur in Deo, quatenus earum omnium ideas, et non quatenus tantum humani Corporis ideam habet (per Coroll. Prop. 9 hujus); quare cognitio durationis nostri Corporis est in Deo admodum inadæquata, quatenus tantum naturam Mentis humanæ constituere consideratur; hoc est (per Coroll. Prop. 11 hujus), hæc cognitio est in nostra Mente admodum inadæquata. Q. E. D.

Nos de duratione rerum singularium, quæ extra nos sunt, nullam nisi admodum inadæquatam cognitionem habere possumus.

Unaquæque enim res singularis, sicuti humanum Corpus, ab alia re singulari determinari debet ad existendum et operandum certa ac determinata ratione; et hæc iterum ab alia, et sic in infinitum (per Prop. 28 p. I). Cum autem ex hac communi rerum singularium proprietate in præcedenti Prop. demonstraverimus, nos de duratione nostri Corporis non nisi admodum inadæquatam cognitionem habere; ergo hoc idem de rerum singularium duratione erit concludendum, quod scilicet ejus non nisi admodum inadæquatam cognitionem habere possumus. Q. E. D.

Hinc sequitur, omnes res particulares contingentes et corruptibiles esse. Nam de earum duratione nullam adæquatam cognitionem habere possumus (per Prop. præced.), et hoc est id, quod per rerum contingentiam et corruptionis possibilitatem nobis est intelligendum (vide Schol. 1 Prop. 33 p. I). Nam (per Prop 29 p. I) præter hoc nullum datur contingens.

Omnes ideæ, quatenus ad Deum referuntur, veræ sunt.

Omnes enim ideæ, quæ in Deo sunt, cum suis ideatis omnino conveniunt (per Coroll. Prop. 7 hujus), adeoque (per Ax. 6 p. I) omnes veræ sunt. Q. E. D.

Nihil in ideis positivum est, propter quod falsæ dicuntur.

Si negas, concipe, si fieri potest, modum positivum cogitandi, qui formam erroris sive falsitatis constituat. Hic cogitandi modus non potest esse in Deo (per Prop. præced.); extra Deum autem etiam nec esse nec concipi potest (per Prop. 15, p. I). Atque adeo nihil potest dari positivum in ideis, propter quod falsæ dicuntur. Q. E. D.

Omnis idea, quæ in nobis est absoluta, sive adæquata et perfecta vera est.

Cum dicimus, dari in nobis ideam adæquatam et perfectam, nihil aliud dicimus (per Coroll. Prop. 11 hujus), quam quod in Deo, quatenus nostræ Mentis essentiam constituit, detur idea adæquata et perfecta; et consequenter (per Prop. 32 hujus) nihil aliud dicimus, quam quod talis idea sit vera. Q. E. D.

Falsitas consistit in cognitionis privatione, quam ideæ inadæquatæ, sive mutilatæ et confusæ involvunt.

Nihil in ideis positivum datur, quod falsitatis formam constituat (per Prop. 33 hujus); at falsitas in absolula privatione consistere nequit (Mentes enim, non Corpora, errare nec falli dicuntur), neque etiam in absoluta ignorantia; diversa enim sunt ignorare et errare; quare in cognitionis privatione, quam rerum inadæquata cognitio, sive ideæ inadæquatæ et confusæ involvunt, consistit. Q. E. D.

In Scholio Prop. 17 hujus Partis explicui, qua ratione error in cognitionis privatione consistit; sed ad uberiorem hujus rei explicationem exemplum dabo. Nempe falluntur homines, quod se liberos esse putant; quæ opinio in hoc solo consistit, quod suarum actionum sint conscii, et ignari causarum, a quibus determinantur. Hæc ergo est eorum libertatis idea, quod suarum actionum nullam cognoscant causam. Nam quod ajunt, humanas actiones a voluntate pendere, verba sunt, quorum nullam habent ideam. Quid enim voluntas sit, et quomodo moveat Corpus, ignorant omnes; qui aliud jactant et[5] animæ sedes et habitacula fingunt, vel risum vel nauseam movere solent. Sic cum solem intuemur, eum ducentos circiter pedes a nobis distare imaginamur; qui error in hac sola imaginatione non consistit, sed in eo, quod dum ipsum sic imaginamur, veram ejus distantiam, et hujus imaginationis causam ignoramus. Nam tametsi postea cognoscamus eundem ultra 600 terræ diametros a nobis distare, ipsum nihilominus prope adesse imaginabimur; non enim solem adeo propinquum imaginamur propterea, quod veram ejus distantiam ignoramus, sed propterea, quod affectio nostri Corporis essentiam solis involvit, quatenus ipsum Corpus ab eodem afficitur.

Ideæ inadæquatae et confusæ eadem necessitate consequuntur, ac adæquatæ sive claræ ac distinctæ ideæ.

Ideæ omnes in Deo sunt (per Prop. 15 p. I); et, quatenus ad Deum referuntur, sunt veræ (per Prop. 32 hujus) et (per Coroll. Prop. 7 hujus) adæquatæ; adeoque nullæ inadæquatæ nec confusæ sunt, nisi quatenus ad singularem alicujus Mentem referuntur (qua de re vide Prop. 24 et 28 hujus): adeoque omnes, tam adæquatæ quam inadæquatæ eadem necessitate (per Coroll. Prop. 6 hujus) consequuntur. Q. E. D.

Id, quod omnibus commune (de his vide supra Lemma 2), quodque æque in parte ac in toto est, nullius rei singularis essentiam constituit.

Si negas, concipe, si fieri potest, id essentiam alicujus rei singularis constituere; nempe essentiam B. Ergo (per Defin. 2 hujus) id sine B non poterit esse neque concipi; atqui hoc est contra hypothesin: Ergo id ad essentiam B non pertinet, nec alterius rei singularis essentiam constituit. Q. E. D.