Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 24 of 56

· 24

निधेनोऽपि सदा तुष्टोऽप्यसहायो महाबल । नित्यवृ्तोऽप्यमुज्जानोऽप्यसम समददोन ॥

अपि कुवेश्नकुवांणश्चामोक्ता फलभोग्यपि । दारीयैप्यदारीर्येष परिचिद्छश्नोऽपि सवग ॥ ५४५ ॥

अदारीर सदा सनतमिम ब्रह्मविद कचिन्‌। धियाप्रिये न स्पृदातस्तथैव च द्युभाद्युभे ॥ ५४६ ॥

स्थूखादिसबन्धवतोऽभिमानिन सखुखचदुखवच श्युभा्युमे च) विष्वस्तवन्धस्य सदात्मनो मुने कुत शुभ बाप्यद्युम फट वा ॥ ०४७ ॥

ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या छज्ञात्वा वस्तुलक्षणम्‌ ॥ नद्धदेदादिवन्धेभ्यो विमुक्त तरह्मवित्तमम्‌ ।

पदयन्ति देहिवन्मूढा शारीराभासदद्योनात्‌ ॥ ५४९. ॥

अहिनिट्वंयनीवाय मुक्तदेहस्तु तिष्ठति । इतस्ततश्चास्यमानो यत्किचित्प्राणवायुना ॥ ५५० ॥

सोतसा नीयते दार यथा निन्नोक्नतस्थलम्‌। दैवेन नीयते देहो यथाकाटोपभुक्तिषु ॥

प्रारधक्मेपरिकरटिपतवासनाभि ससारिवश्चरति भुक्तिषु मुक्तदेह ।

सिद्ध खय बसति साक्षिव॑दन्न तूष्णी चक्रस्य मूरुमिव कल्पविकल्पदु-य ॥

नैवेन्छियाणि विषयेषु नियुदक्तं एष नैवापयुदक्त उपदहोनलक्षणस् ।

मैव क्रियाफलमपीषदपेक्षते स स्वानन्वसान्द्ररसपानसुमत्तचित्त ॥

रक्ष्यारक्ष्यगते त्यक्त्वा यसितिष्ठेत्केवरात्मना । शिव एव स्वय साक्षादय ब्रह्मविदुत्तम ॥

जीवन्नेव सद्‌ा मुक्त कृतार्थो ब्रह्मवित्तम । उपाधिनाश्षाद्ष्यैव सद्रद्याप्येति निद्ैवम्‌ ॥ ५५५ ॥

दोलषो वेषसद्धाघाभावयोश्च यथा पुमान्‌ । तथेव ब्रह्मविच्छरष्ठ सद्‌ा ब्रह्मैव नापर ॥ ५५६ ॥

यब्र कापि विद्यीणं प्णैमिव तरोवैपु पतनात्‌, ब्रह्मी भूतस्य यते प्रागेव हि तच्चिद्चिना दग्धम्‌ ॥

सदाद्मनि ब्रह्मणि तिष्ठतो मुने पूणाद्धयानन्दमयात्मना सदा ।

न देद्राकालारचितप्रतीक्षा त्वश््रासवियर्‌पिण्डविसजंनाय ॥ ५५८ ॥

देहस्य मोश्चो नो भोश्चो न दण्डस्य कमण्डलो अविद्याहदयग्रन्थिमोक्ो मोक्षो यतस्तत ॥

कुल्यायामथ नद्या वा दिवक्षेत्नेऽपि चत्वरे । पणे पतति चेत्तेन तरो किं यु द्युभाद्युमम्‌ ॥

पत्रस्य पुष्पस्य फलस्य नादहाव देहे न्दरियभ्राणधिया विनाद्ा ।

नेवात्मन स्वस्य सद्‌ात्मकस्या नन्दाङ्तेवृश्चवदास्त एष ॥

पर्ञानघन दत्यात्मलक्षण सत्यसूचकम्‌ । अनूद्ौपाधिकस्थैव कथयन्ति विनारानम्‌ ॥

अविना्ी वा अरेयमात्मेति श्रुतिरत्मन । प्रत्रचीत्यविनादित्व विनश्यत्सु विकारिषु ॥ ५६६ ॥

पाषाणब्रक्षतृणधान्यकराम्बराद्या दर्वा भवन्नि हि ख्देव यथा तथेव । देहेन्द्रियाखुमन मादि समस्नदृश्य ज्ञानाभ्िदग्धसमुपयाति परात्मभावम्‌ ॥ ५६४ ॥

विलक्षण यथा ध्वान्त लीयते भायुतेजसि । नथैव सकल दश््य ब्रह्मणि प्रविरीयते ॥

धटे नष्टे यथा व्योम व्याभैव भवति स्फुटम्‌ । नथेचोपाधिविलये ब्रह्मैव बह्मवित्स्वयम्‌ ॥ ५६६ ॥

श्षीर क्षीरे यथा क्षिप्र वैट तैले जर जले । सयुक्तमेकता यानि नशथात्मस्यात्मविन्मरुनि ॥

पव विदेहकैवल्य सन्माच्रत्वमखण्डितम्‌ । ब्रह्मभाव प्रपदैष यतिनौवतते पुन ॥ ५६८ ॥

सदात्पैकत्वचिज्ञानदग्धाविद्यादिवर्मण । अमुष्य ब्रह्मभूतत्वाडह्यण कुत उद्भव ॥

Use the ← → keys to move between chapters.

· 24 · Upadeśasāhasrī (A Thousand Teachings) — Adi Shankara · The Conscious Library