Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 25 of 56

· 25

मायाङ्ुसी बन्धमोश्चो न स्त स्वात्मनि वस्तुत ।

यथा रसौ निष्कियाया सर्पाभासविनिगंमो ॥ ५७० ॥

आचरते सदसच्वाभ्या वक्तव्य बन्धमोक्चणे । नाबतिष्रेह्मण काचिदन्याभावाद्नाच्रतम्‌। यदयस्स्यंद्धेतहानि स्यदैत नो सहने श्ुति ॥

बन गञ्च मोक्षश्च सुषेव मूढा बुद्धेगुण वस्तुनि कल्पयन्ति ।

डखगावति मेधङृत। यथा रवौ यतोऽइयासङ्गचिदेकमक्षरम ॥

निष्कले निष्क्रिये शान्ते निरबश्े निरञ्जने । अद्वितीये परे तत्वे उ्योमबत्कर्पना कुत ॥

न मुमुश्चुने वै सुत इत्येषा परमाथता ॥ ५७५ ॥

सकलानिगमन्चूडास्वान्तलिद्धान्तगुद्य प्रमिदमतिगुह्य रित ते मयाद्र ।

अपगनकलिदोष कामनिभुक्तशुद्धि स्नद्‌तुख्मसकरत्व भावयेद्‌ मुमु ॥ ' ७६ ॥

दनि शरुत्वा गुरोवो््य प्रश्रयेण तानति । स तेन समयुक्ञातो ययौ निमैक्तव धन ॥ ५७७ ॥

गुरुरेष सद्रानन्द न्धो निमेस्नमानस । पावयन्वसुधा सवौ विचचार निर"तर ॥ ५७८ ॥

इत्याचायैसय रिष्यस्य सवादेनात्मरक्षणम्‌ । निरूपित मुमुष्ुणा सखु खबोधोपपत्तये ॥ ५७९. ॥

हितमिवसुपदेदामाद्धियन्ता विहितनिरस्तसमस्तचिन्तदोषा ।

नवसुखविरता प्रहान्तचित्ता श्रुतिरसिका यतयो सुसुश्चवो ये ॥ ५८० ॥

संसाराध्वनि तापयाुक्रिरणप्रोद्धुतदाहन्यथा

खिन्नाना जरकादक्षया मखमुवि श्रान्त्या परिश्राम्यताम्‌ । भव्यासन्नसुधाम्बुधि सुखकर ब्रह्माद्य दरोय

न्स्येषा दाकरभारती विजयते निर्बाणसदायिनी ॥ ५८१ ॥

दति श्रीमप्परमहसपरिव्राजकाचार्य॑स्य श्रीगोपिन्दभगय पूज्यपादशचिष्यस्य श्रीमच्छकरभगवत कृतौ विवेकन्वुडामणि समापन ॥

थ्‌ मोक्षसाधनोपदेशविधि व्याख्यास्यामो सुसुष्षणा श्रदधानानामथिनामथाय ॥ १॥

तदिद मोक्षसाधन ज्ञान साधनसाध्याद्‌- ` निलयास्स्वस्माद्विरक्ताय यक्तपुत्रविन्तरकैष- णाय प्रतिपन्नपरमहसपारिव्राज्याय शमदमदयादियुक्ताय शा- खप्रसिद्धशिष्यगुणसपन्नाय शुचये ब्राह्मणाय विधिवदुपसन्नाय शिष्याय जातिकमेशृत्तविद्याभिजनै परीक्षिताय ब्रूयासुन पुन यवद्रहण ददीभवति ॥ २ ॥

भ्रतिश्च-- ' परीत्य तत्त्वतो ब्रह्मविद्याम्‌, इति । दृढगृरहीता हि विध्या आत्मन श्रेयसे सतयै च भवति। विष्यासततिश्च प्राण्यनुप्रह।य भवति, नौरिव नदी तितीषो 1

राख्ञ च-- ' यद्यप्यस्मा इमामद्धि परिगृहीता धनस्य पूणौ दद्यादेतदेव ततो भूय › इति । अन्यथा च ज्ञानप्राप्यभावात्‌ ‹ आचार्यवान्‌ पुरषो बेद ` “आचार्याद्धैव विद्या विदिताः ‹ आचाय पावयिता तस्य सम्यग््ञान एव इहोन्यते' इया- दिश्रुतिभ्य;! उपदेस्यन्ति ते ज्ञानम्‌ › इ्यादिस्पृतिभ्यश्च ॥

शिष्यस्य ज्ञानाग्रहण च खष्ग बद्र तद्ग्रहणहेतून्‌ अधमे- टोकिकभ्रमादनिलयानियवस्तुविवेकविषयासजातदटपूवैश्चतत्- छोकचिन्तावेक्षणजालयाद्ययभिमानादीन्‌ तत्रतिपक्षे श्ुतिस्म- तिविदहितै अपनयेत्‌ अक्रोधादिभि अर्हिंसादिमिश्व यै, ज्ञानाविरुद्धैश्च नियमे ॥ ४ ॥

अमानित्वादिगुण च ज्ञानोपाय सम्यग्म्राहयेत्‌ ।॥ ५ ॥

आचायस्तु उहपोहम्रहणधारणशमदमदयानु्रहादिसपन्नो छन्धागमो दृष्राटष्टभोगेप्वनासक्त यक्तसवेकमंसाधनो ब्रह्म- वित्‌ ह्मणि स्थित अभिन्नव्ृन्तो द्भदपङुटकशाछ्यमायामा- त्स्यानताहकारममत्वादिदोषविवजित केवरूपरानुप्रहभ्रयोजनो विद्योपयोगार्थ पूतैमुपदिशेत्‌ ‹ सदेव स)म्येदमभ्र आसीदे- कमेवाद्वितीयम्‌ ' ‹ यत्र॒ नान्यत्पदयतिः ( आत्मैवेद सरवैम्‌ ` ८ आत्मा बा इदमेक एवामर आसीत्‌ ‹ सवै खरस्विद्‌ बह्म ›

इयादयया आत्मेक्यप्रतिपादनपरा श्रुती ॥ ६ ॥

उपदिश्य च प्राहयेत्‌ ब्रह्मणो रक्षणम्‌ (य आत्मापहत- पाप्मा, ' यत्ताक्षादपरोक्षाद्रह्यः ' योऽदानायापिपासे " ‹ नेति नेतिः “अस्थूरमनणु? (स एष नेति नेति” “अचष्ट द्रष्टु" ° विज्ञानमानन्द्‌ बह्म ` ‹ सदय ज्ञानमनन्त ब्रह्म ' ‹ अहश्येऽना- स्मयेऽनिरुक्तेः ‹स बा एष महानज आत्मा? (अप्राणो ह्य- मना › ' सबाह्याभ्यन्तरो ह्यज ` ‹ विज्ञानघन एव ` (अन- न्तरमबाह्यम्‌ ` अन्यदेव तद्विदितादथो अविदितादधि › “आ- काशो वे नासः इयादिश्रुतिभि ॥ ७ ॥

स्मृतिभिश्च-- "न जायते भ्रियते " नादत्ते कस्यचित्पा- पम्‌ "यथाकाशस्थितो निलयम्‌ ` श क्ष्नज्ञ चापि मा बिद्धि ८ न सत्तन्नासदुन्यते ` ' अनादित्वान्निगणत्वात्‌ ` ‹सम सर्वेषु भूतेषु " । उन्तम पुरुषस्त्वन्य › इयादिभि श्रुव्युक्तरक्षणावि रुद्धामि परमास्मससारित्वप्रतिपादनपराभि तस्य सर्वेणा- नन्यतप्रतिपादनपराभिश्च ॥ ८ ॥

एव श्रुतिस्यृतिमि गृहीतपरमात्मरक्ण रिष्य ससारसा- गरादुक्तितीष प्रच्छेत्‌-- कस्त्वमसि सोम्य इति । ९ ॥

स॒ यदि ब्रूयात्‌-- ब्राह्मणपुत्र॒ अदोन्वय ब्रह्मचायौ-

Use the ← → keys to move between chapters.

· 25 · Upadeśasāhasrī (A Thousand Teachings) — Adi Shankara · The Conscious Library