46

46. Art. 13,16 [Ὁ. 285] A. τὰ ναστὰ xal κενά [näml. ἀρχὰς elvaı). λιν VIO 931 τί δηλοῖ τὸ “ναστοτέραν᾽ (bei Archigenes) οὐ πάνυ σαφῶς οἶδα διὰ τὸ μηδὲ σύνηϑες εἶναι τοῖς “Ἑλλησιν ὄνομα κατὰ τοῦ τοιόυτου πράγματος λέγεσϑαι. ἄρτον μὲν γάρ τινα ναστὸν ἐχάλουν, οὐ μὴν ἄλλο γέ τι σῶμα πρὸς αὐτῶν οὕτως ὠνομασμένον ἐπίσταμαι. αὐτὸς δὲ ὃ ᾿ἀρχιγένης.. δοχεῖ μοι τὸ ναστὸν ἀντὶ τοῦ πλήρους ὀνομαζειν.

41. Arr. 1 8, 18 [D. 285, im Bericht über Epikur, also nicht theophrastisch] A. μὲν γὰρ ἔλεγε δύο, μέγεθός τε zul σχῆμα, ὃ δὲ Ἐπίχουρος τούτοις καὶ τρίτον βάρος προσέϑηχεν. 12,6 [D. 311; ebenfalls hinter Epikur!] A. τὰ πρῶτά φησι σώματα (ταῦτα δ᾽ ἦν τὰ ναστά) βάρος μὲν οὐχ ἔχειν, κινεῖσϑαι (δὲ κατ᾽ ἀλληλοτυπίαν ἐν τῶι ἀπείρωι. δυνατὸν (δ᾽) εἶναι κοσμιαίαν ὑπάρχειν ἄτομον. Ciıc. de fato 20, 46 declinat, inquit, atomus. primum cur? aliam enim quandam vim motus habebant a Democrito impulsionis quam plagam ille ap- pellat, a te Epieure gravitatis et ponderis. [vgl. Usener Epicur. p. 378]. Sımpr. phys. 42, 10 4. φύσει ἀκίνητα λέγων τὰ ἄτομα πληγῆι κινεῖσϑαί φησιν. Akt. 123, 8 [D. 319; aus epikur. Quelle vgl. die Weiterzählung p. 820}2] 4, ἕν γένος κινήσεως TO χατὰ παλμὸν ἀπεφαίνετο.

48. Art. 1 160, 2 [D. 315] οἱ τὰς ἀτόμους, περὶ τὰ ἀμερῆ ἵστασϑαι καὶ μὴ εἰς ἄπειρον εἶναι τὴν τομήν.

49. Garen. de elem. sec. Hipp. 1 2 [1 4117 Κι “νόμωι γὰρ xooır, γόμωι πικρόν, νόμωι γλυχύ, ἐτεῆι δ᾽ ἄτομον καὶ xevov |fr. 125] ὃ A. φησιν ἐκ τῆς συνόδου τῶν ἀτόμων γίνεσϑαι νομίζων ἁπάσας τὰς αἰσϑητὰς ποιότητας ὡς πρὸς ἡμᾶς τοὺς αἰσϑανομένους αὐτῶν, φύσει δὲ οὐδὲν εἶναι λευχὸν ἢ μέλαν ἢ ξανϑὸν ῇ ἐρυϑρὸν ἢ πικρὸν ἢ γλυχύ" τὸ γὰρ δὴ “νόμωι ταὐτὸ βούλεται τῶι οἷον “νομιστί᾽ χαὶ ἡ πρὸς ἡμᾶς, οὐ χατὰ τὴν αὐτῶν τῶν πραγμάτων φύσιν, ὅπερ [δ av πάλιν ᾿ ἐτεῆι᾽ καλεῖ παρὰ τὸ ἡ ἐτεόν᾽, ὅπερ ἀληϑὲς δηλοῖ, ποιήσας τοὔνομα. καὶ εἴη ἂν ὃ σύμπας αὐτοῦ νοῦς τοῦ λόγου τοιόσδε νομίζεται μὲν [το] παρα τοῖς ἀνθρώποις λευχὸν τι εἶναι zal μέλαν καὶ γλυχὺ καὶ πιχρῦν, κατὰ δὲ τὴν ἀλήϑειαν δὲν χαὶ μηδέν ἐστι τὰ πάντα [vgl. fr. 1561. χαὶ γὰρ αὖ χαὶ τοῦτ᾽ εἴρηκεν αὐτός, " dev’ μὲν τὰς ἀτόμους ὀνομάζων, ᾿ μηδέν᾽ δὲ τὸ χενόν. αἱ μὲν οὖν ἄτομοι σύμπασαι σώματα οὖσαι σμικρὰ χωρὶς ποιοτήτων εἰσί, τὸ δὲ κενὸν χώρα τις, ἔν nu φερόμενα ταυτὶ τὰ σώματα ἄνω τε χαὶ κάτω σύμπαντα διὰ παντὸς τοῦ αἰῶνος ἢ περιπλέχεταί πως ἀλλήλοις ἢ προσχρούει χαὶ ἀποπάλλεται, καὶ διακρίνει δὲ καὶ συγχρίνει πάλιν εἰς ἄλληλα κατὰ τὰς τοιαύτας ὁμιλίας xax τούτου τά τε ἄλλα συγχρί- ματα πάντα ποιεῖ χαὶ τὰ ἡμέτερα σώματα χαὶ τὰ παϑήματα αὐτῶν καὶ τὰς αἰσϑήσεις. ἀπαϑῆ δ᾽ ὑποτίϑενται τὰ σώματα εἶναι τὰ πρῶτα (τινὲς μὲν αὐτῶν ὑπὸ σχληρότητος ἄϑραυστα, καϑάπερ οἱ περὶ Ἐπίκουρον [Epieur. p. 205, 29 Us.], ἔνιοι δὲ ὑπὸ σμιχρότητος ἀδιαίρετα, καϑάπερ οἱ περὲ τὸν “εὐχιππον), ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἀλλοιοῦσϑαι χατά τι δυνάμενα ταύτας δὴ τὰς ἀλλοιώ- σεις, ἃς ἅπαντες ἄνϑρωποι πεπιστεύχασιν εἶναι, διδαχϑέντες ὑπὸ τῶν αἰσϑή- σεῶν, οἷον οὔτε ϑερμαίνεσϑαί τί φασιν ἐχείνων οὔτε ψύχεσϑαι, κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον οὐϑ' ὑγραίνεσϑαι οὔτε ξηραίνεσϑαι, πολὺ δὲ δὴ μᾶλλον ἔτι

αἧτε μελαίνεσϑαι μήτε λευχαίνεσϑαι μήτ᾽ ἄλλην τινὰ ὅλως ἐπιδέχεσϑαι ποιό- τητὰ χατὰ μηδεμίαν μεταβολήν.

55. DıoGen. v. Oinoanda fr. 80.81 00]. 8,8 [.Bull. Corr. Hell. ΧΧΤ 428] ἂν γὰρ τῶι Δημοχρίτου τις χρήσηται λόγωι, μηδεμίαν μὲν ἐλευϑέραν φάσχων ταῖς ἀτόμοις χείνησιν εἶναι διὰ τὴν πρὸς ἀλλήλας σύνχρουσιν αὐτῶν, ἔνερϑεν δὲ φαίνεσϑαι χατηνανχασμένως πάντα χεινεῖσϑαι, φήσομεν πρὸς αὐτόν" οὔχουν οἶδας ὅστις ποτὲ εἶ, χαὶ ἐλευϑέραν τινὰ ἐν ταῖς ἀτόμοις χείνησιν εἶναι, ἣν Δημόχριτος μὲν οὐχ εὗρεν, Ἐπίχουρος δὲ εἰς φῶς ἤγαγεν, παρενχλιτικὴν ὑπάρχουσαν ὡς ἐκ τῶν φαινομένων δείχνυσιν;

51. Cıc. de nat. deor. 126, 73 quid est in physieis Epicuri non a Demo- crito? nam etsi quaedam commutawit, ul quod paullo ante de inclinatione ato- morum αἰαὶ, tamen pleraque dieit eadem, atomos, inane, imagines, infinitatem locorum innumerabilitatemgue mundorum, eorum ortus interitus, ommia fere quibus naturae ratio continetur.

52. Laerr. DıoG. X 3 φησὶ δ᾽ Ἕρμιππος [FHG III 45 fr. 40] γραμματοδι- δάσχαλον αὐτὸν [Epikur] γεγενῆσϑαι, ἔπειτα μέντοι περιτυχόντα τοῖς Anuoxgi- του βιβλίοις ἐπὲ φιλοσοφίαν ἄιξαι.

53. Prur. adv. Colot. 3 p. 1108 E. χαίτοι πολὺν χρόνον αὐτὸς ξαυτὸν ἀνηγόρευε Δημοχρίτειον ὃ Enixovgog, ὡς ἄλλοι τε λέγουσι χαὶ “εοντεύς, εἷς τῶν ἐπ᾿ ἄχρον Ἐπιχούρου μαϑητῶν, πρὸς Avxzopoova γράφων, τιμᾶσϑαί τέ φησι τὸν Δημόχριτον ὑπ᾽ Ἐπικούρου διὰ τὸ πρότερον ἅψασϑαι τῆς ὀρϑῆς γνώσεως, zul τὸ σύνολον τὴν πραγματείαν Δημοχρίτειον προσαγορεύεσϑαι διὰ τὸ περιπεσεῖν αὐτὸν πρότερον ταῖς ἀρχαῖς περὶ φύσεως. ὃ δὲ ἥητρό- δωρος Avrızovs (ἐν τῶι) Περὶ φιλοσοφίας εἴρηχεν, ὡς εἰ μὴ καϑηγήσατο A., οὐχ ἂν προῆλϑεν 'Enixovoog ἐπὶ τὴν σοφίαν. Ὅτοα. X 8 (Epikur nannte) An- μόχριτον “ηρόχριτον.

55. Strap. XVIp. 757 εἰ δὲ δεῖ Ποσειδωνίωι πιστεῦσαι καὶ τὸ περὶ τῶν ἀτόμων δόγμα παλαιόν ἐστιν ἀνδρὸς Σιδωνίου Μώχου πρὸ τῶν Τρωιχῶν χρόνων γεγονότος. NEXT. adv. math. IX 363 4. δὲ χαὶ ᾿Επίχουρος ἀτόμους, εἰ ur τι ἀρχαιοτέραν ταύτην ϑετέον τὴν δόξαν, καὶ ὡς ἔλεγεν ὃ Στωικὸς Ποσειδώνιος ἀπὸ Μώχου τινὸς ἀνδρὸς Φοίνιχος καταγομένην. Dıoc. pr. 1 τὸ τῆς φιλοσοφίας ἔργον ἕνιοί φασιν ἀπὸ βαρβάρων ἄρξαι... Φοίνιχα τε γενέσϑαι Moxov [ὦχον ΒΡΕῚ χαὶ Θρᾶικα Ζάμολξιν χαὶ Λίβυν Ἄτλαντα. Über diese Schwindelschrift, die vielleicht durch Mitteilungen des Tyriers Diotimos [s. 0. 63] veranlasst ist, vgl. ausserdem Ios. antiqu. 1107; Arten. III p. 126 A; Damasc. I 323 Ruelle; Iamgr. V.P. 14.

56. Cıc. de fin. 16, 17 ille [Demokr.] atomos quas appellat, id est corpora individua propter soliditatem, censet in infinito inani, in quo nihil nec summum

‚nec infimum nec medium nec ultimum nec extremum sit, ila ferri, ut con-

cursionibus inter se cohaerescant, ex quo efficiantur ea, quae sint quaeque cer- nantur, omnia; eumque motum atomorum multo a principio, sed ea aeterno

57. Prur. adv. Colot. 8p. 1110 F τί γὰρ λέγει A.; οὐσίας ἀπείρους τὸ πλῆϑος ἀτόμους TE χαδιαφόρους, ἔτι δ᾽ anolovs zul ἀπαϑεῖς Ev τῶι χενῶι φέρεσϑαι διεσπαρμένας" ὅταν δὲ πελάσωσιν ἀλλήλαις ἢ συμπέσωσιν ἢ περι- πλαχῶσι, φαίνεσϑαι τῶν ἀαϑροιζομένων τὸ μὲν ὕδωρ τὸ δὲ πῦρ τὸ δὲ φυτὸν τὸ δ᾽ ἄνϑρωπον᾽ εἶναι δὲ πάντα τὰς ἀτόμους (N) ἰδέας ὑπ᾽ αὐτοῦ χαλου- μένας, ἕτερον δὲ μηδέν" ἐκ μὲν γὰρ τοῦ μὴ ὄντος οὐχ εἶναι γένεσιν, ἐχ δὲ

τῶν ὄντων μηδὲν ἂν γενέσϑαι τῶι μήτε πάσχειν μήτε μεταβάλλειν τὰς ἀτό- μους ὑπὸ στερροότητος" ὅϑεν οὔτε χρόαν ἐξ ἀχρώστων οὔτε φύσιν ἤ ψυχὴν ἐξ ἀποίων χαὶ (ἀπαϑῶν) ὑπάρχειν. Ärıst. Metaph. A 1. 106$22 zul ὡς 4. φησιν, ἦν ὁμοῦ πάντα δυνάμει, ἐνεργείαι δ᾽ οὐ.

_ ὅϑ, Arıst. phys. © 9. 266» 24 διὰ δὲ τὸ χενὸν κινεῖσϑαί φασιν" zul γὰρ οὗτοι τὴν κατὰ τόπον κίνησιν κινεῖσθαι τὴν φύσιν λέγουσιν. ϑτμΡΙ,. Ζ. ἃ. St. 1818, 88 τουτέστι τὰ φυσιχὰ καὶ πρῶτα καὶ ἄτομα σώματα᾽ ταῦτα γὰρ ἐχεῖνοι φύσιν ἐχάλουν χαὶ ἔλεγον χατὰ τὴν ἐν αὐτοῖς βαρύτητα χινούμενα ταῦτα διὰ τοῦ κενοῦ εἴχοντος καὶ μὴ ἀντιτυποῦντος χατὰ τόπον κινεῖσθαι" περιπα- λάσσεσϑαι γὰρ ἔλεγον αὐτά. καὶ οὐ μόνον πρώτην ἀλλὰ χαὶ μόνην ταύτην οὗτοι κίνησιν τοῖς στοιχείοις ἀποδιδόασι, τὰς δὲ ἄλλας τοῖς ἐκ τῶν στοιχείων" αὐξάνεσθαι γὰρ καὶ φϑίνειν χαὶ ἀλλοιοῦσϑαι καὶ γίνεσϑαι χαὶ φϑείρεσϑαι προσχρινομένων καὶ ἀποκρινομένων τῶν πρώτων σωμάτων φασίν.

59. Sext. VIII 6 οἱ δὲ nei τὸν Πλάτωνα καὶ Δημόχριτον μόνα τὰ νοητὰ ὑπενόησαν ἀληϑῆ εἶναι, ἀλλ᾽ ὃ μὲν 4. διὰ τὸ μηδὲν ὑποχεῖσϑαι φύσει αἰσϑη- τόν, τῶν τὰ πάντα συγχρινουσῶν ἀτόμων πάσης αἰσϑητῆς ποιότητος ἔρημον ἐχουσῶν φύσιν, ὃ δὲ Πλάτων διὰ τὸ γίγνεσϑαι μὲν ἀεὶ ta αἰσϑητά, μηδέποτε δὲ εἶναι χτλ.

60. Arısr. de caelo A 2. 8098 1 τοῖς δὲ στερεὰ [näml. τὰ πρῶτα λέγουσιν im Gegensatz zu Platon] μᾶλλον ἐνδέχεται λέγειν τὸ μεῖζον εἶναι βαρύτερον αὐτῶν. τῶν δὲ συνθέτων, ἐπειδήπερ οὐ φαίνεται τοῦτον ἔχειν ἕχαστον τὸν τρόπον, ἀλλὰ πολλὰ βαρύτερα δρῶμεν ἐλάττω τὸν ὄγκον ὄντα καϑαάπερ ἐρίου χαλχόν, ἕτερον τὸ αἴτιον οἴονταί τε χαὶ λέγουσιν ἔνιοι" τὸ γὰρ χενὸν ἐμπερι- λαμβανόμενον χουφίζειν τὰ σώματά φασι χαὶ ποιεῖν ἔστιν ὅτε τὰ μείζω κουφότερα" πλοῖον γὰρ ἔχειν. χενὸν... λέγουσι μὲν οὖν τοῦτον τὸν τρόπον, ἀνάγκη δὲ «ἴροσϑεῖναι τοῖς οὕτω ὀιορίξουσιν μὴ μόνον τὸ χενὸν ἔχειν πλεῖον, ἂν nu κουφότερον, ἀλλὰ καὶ τὸ στερεὸν ἔλαττον" εἰ γὰρ ὑπερέξει τῆς τοιαύτης ἀναλογίας, οὐκ ἔσται κουφότερον. διὰ γὰρ τοῦτο χαὶ τὸ πῦρ εἶναί φασι χου- φότατον, ὅτι πλεῖστον ἔχει xEvoV. συμβήσεται οὖν μικροῦ πυρὸς πολὺν χρυσὸν πλεῖον ἔχοντα τὸ κενὸν εἶναι χουφότερον, εἰ μὴ καὶ στερεὸν ἕξει πολλαπλάσιον" de gen. et inter. A 8. 326? 9 χαίτοι βαρύτερόν γε χατὰ τὴν ὑπεροχήν φησιν εἶναι 4. ἕχαστον τῶν ἀδιαιρέτων. de caelo A 2.3095 84 ἐναντίας δὲ [näml. τῆς ὕλης οὔσης] χαϑάπερ οἱ τὸ χενὸν χαὶ πλῆρες, οὐχ ἔσται τὰ μεταξὺ τῶν ἁπλῶς βαρέων καὶ κούφων διὰ τίν᾽ αἰτίαν βαρύτερα χαὶ χουφότερα ἀλλήλων χαὶ τῶν ἁπλῶν ἐστιν. τὸ δὲ μεγέϑει χαὶ μιχρότητι διορίζειν πεπλασμένωι μὲν ἔοιχε μᾶλλον τῶν πρότερον... καὶ μήϑ᾽ ἁπλῶς εἶναι μηϑὲν κοῦφον μή- τε φερόμενον ἄνω ἀλλ᾽ ἢ ὑστερίζον ἢ ἐχϑλιβόμενον καὶ πολλὰ μικρὰ ὀλίγων μεγάλων βαρύτερα εἶναι.

61. SIMPL. de caelo 569, 5 οἱ γὰρ περὶ Δημόχριτον χαὶ ὕστερον Ἐπί- χουρος τὰς ἀτόμους πάσας ὁμοφυεῖς οὔσας βάρος & ἔχειν φασί, τῶι δὲ εἶναί τινὰ βαρύτερα ἐξωϑούμενα τὰ κουφότερα ὑπ᾽ αὐτῶν ὑφιξανόντων ἐπὶ τὸ ἄνω φέρεται; χαὶ οὕτω λέγουσιν οὗτοι δοχεῖν τὰ μὲν χοῦφα εἶναι τὰ δὲ βαρέα. 112,27807 περὶ Δημόχριτον οἴονται, πάντα μὲν ἔχειν βάρος, τῶι δὲ ἔλαττον ἔχειν βάρος τὸ πῦρ ἐχϑλιβόμενον ὑπὸ τῶν προλαμβανόντων ἄνω φέρεσϑαι χαὶ διὰ τοῦτο κοῦφον δοχεῖν. τούτοις δὲ τὸ βαρὺ μόνον εἶναι δοχεῖ χαὶ ἀεὶ φέρεσϑαι πρὸς τὸ μέσον τοῦτο. Gegen Demokrit Ericur. ep. 161 [p. 18, 15 Us.] ἰσοταχεῖς ἀναγχαῖον τὰς ἀτόμους εἶναι, ὅταν διὰ τοῦ χενοῦ εἰσφέρωνται

μηϑενὸς ἀντικόπτοντος" οὔτε γὰρ τὰ {μεγάλα καὶ) βαρέα ϑᾶττον οἰσϑήσεται

τῶν μιχρῶν χαὶ χούφων, ὅταν γε δὴ μηδὲν ἀπαντᾶι αὐτοῖς, οὔτε τὰ μιχρὰ (βραδύτερον) τῶν μεγάλων πάντα πόρον σύμμετρον ἔχοντα, ὅταν μηϑὲν μηδὲ ἐχείνοις ἀντικόπτηι. Vgl. Luck. II 215ff.

62. Arısr. de caelo A 6. 313221 περὲ δὴ τούτων ἁπάντων [Schwimmen

5 von Metallplättchen u. dgl. auf dem Wasser] τὸ μὲν νομίζειν αἴτιον εἶναι ὥσπερ

4. οὐχ ὀρϑῶς ἔχει. ἐχεῖνος γάρ φησι τὰ ἄνω φερόμενα ϑερμὰ ἐχ τοῦ ὕδατος ἀναχωχεύειν τὰ πλατέα τῶν ἐχόντων βάρος, τὰ δὲ στενὰ διαπίπτειν" ὀλίγα γὰρ εἶναι τὰ ἀντιχρούοντα αὐτοῖς. ἔδει δ᾽ ἐν τῶι ἀέρι ἔτι μᾶλλον τοῦτο ποιεῖν, ὥσπερ ἐνίσταται κἀκεῖνος αὐτός. ἀλλ᾽ ἐνστὰς λύει μαλακῶς" φησὶ γὰρ οὐχ εἰς ἕν ὁρμᾶν τὸν σοῦν, λέγων 'σοῦν᾽ τὴν χίνησιν τῶν ἄνω φερο- μένων σωμάτων.

63. — de gen. et int. A 7. 323910 4. δὲ παρὰ τοὺς ἄλλους ἰδίως ἔλεξε μόνος" φησὶ γὰρ τὸ αὐτὸ καὶ ὅμοιον εἶναι τό τε ποιοῦν καὶ πάσχον. οὐ γὰρ ἐγχωρεῖν τὰ ἕτερα zul διαφέροντα πάσχειν ὑπ᾽ ἀλλήλων, ἀλλὰ κἂν ἕτερα ὄντα ποιῆι τι εἰς ἄλληλα οὐχ ἧι ἕτερα ἀλλ᾽ ἧι ταὐτόν τι ὑπάρχει, ταύτηι τοῦτο συμβαίνειν αὐτοῖς.

64. ΑΤΕχ. de mixt. 2 [II 214, 18 Bruns.] A. μὲν οὖν ἡγούμενος τὴν λεγο- μένην κρᾶσιν γίνεσϑαι χατὰ ᾿παράϑεσιν σωμάτων διαιρουμένων τῶν κιρνα- μένων εἰς μικρὰ χαὶ τῆι παρ᾽ ἄλληλα ϑέσει τὴν μίξιν ποιουμένων, οὐδὲ τὴν ἀρχήν φησιν εἶναι πρὸς ἀλήϑειάν τινὰ κεχραμένα, ἀλλ᾽ εἶναι τὴν δοχοῦσαν χρᾶσιν παράϑεσιν σωμάτων ἀλλήλοις χατὰ μιχρὰ σωζόντων αὐτῶν ἑχάστου τὴν οἰχείαν φύσιν, ἣν εἶχον χαὶ πρὸ τῆς μίξεως" δοχεῖν δ᾽ αὐτὰ χεχρᾶσϑαι τῶι τὴν αἴσϑησιν διὰ μιχρότητα τῶν παρακειμένων μηδενὸς αὐτῶν αἰσϑάνε- σϑαι δύνασϑαι μόνου. Vgl. oben $. 817, 16.

65. ARIST. phys. 81. 252232 ὅλως δὲ τὸ »ομίξειν ἀρχὴν εἶναι ταύτην ἱκανήν, ὅτι ἀεὶ ἔστιν οὕτως ἢ γίγνεται, οὐχ ὀρϑῶς ἔχει ὑπολαβεῖν, &p ὃ 4. ἀνάγει τὰς περὶ φύσεως αἰτίας ὡς οὕτω χαὶ τὸ [τὰ Simpl. 1186, 20] πρότερον ἐγίνετο" τοῦ δὲ ἀεὶ οὐκ ἀξιοῖ ἀρχὴν ζητεῖν.

66. Cıc. de fato 17,39 omnia ita fato fieri, ut id fatum vim necessitatis adferret: in qua sententia D., Heraclitus, Empedocles, Aristoteles LAnawagoras Karsten] fuit. Arıst. de gen. animal. E 8. 1892 4. δὲ τὸ οὗ ἕνεχα ἀφεὶς λέ- γειν, πάντα ἀνάγει εἰς ἀνάγκην οἷς χρῆται ἢ φύσις. Arr. 126 (περὶ οὐσίας ἀνάγκης) ὃ 2 [D. 821] A. τὴν ἀντιτυπίαν καὶ φορὰν χαὶ πληγὴν τῆς ὕλης. Vgl. Α 88 und S. 114 n. 32.

67. SımpL. phys. 327,24 ἀλλὰ χαὶ 4. ἐν οἷς φησι “δῖνον ἀπὸ τοῦ nev- τὸς ἀποχριϑῆναι παντοίων εἰδέων᾽ [fr. 161] (πῶς δὲ καὶ ὑπὸ τίνος αἰτίας μὴ λέγει), ἔοικεν ἀπὸ ταὐτομάτου χαὶ τύχης γεννᾶν αὐτόν.

68. Arısr. Phys. Β 4. 195036: ἔνιοι γὰρ καὶ εἰ ἔστιν N un [die τυχη] ἀπο- θοῦσιν" οὐδὲν γὰρ δὴ γίνεσϑαι ἀπὸ τύχης φασίν, ἀλλὰ πάντων εἶναί τι αἴτιον ὡρισμένον ὅσα λέγομεν ἀπὸ αὐτομάτου γίγνεσϑαι ἢ τύχης. Vgl. zu 196} 14 Sımpr. p. 330,14 τὸ δὲ raIaneg ὃ παλαιὸς λόγος ὃ ἀναιρῶν τὴν τύχην᾽ πρὸς Anuozgırov ξοιχεν εἰρῆσϑαι" ἐχεῖνος γὰρ xav ἐν τῆι κοσμοποιίαι ἐδόχει τῆι τύχηι κεχρῆσϑαι, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς μερικωτέροις οὐδενός φῆσιν εἶναι τὴν τύχην αἰτίαν ἀναφέρων εἰς ἄλλας αἰτίας, οἷον τοῦ ϑησαυρὸν εὑρεῖν τὸ σκάπτειν rn τὴν φυτείαν τῆς ἐλαίας, τοῦ δὲ καταγῆναι τοῦ φαλακροῦ τὸ κρανίον τὸν ἀετὸν ῥίψαντα τὴν χελώνην, ὅπως τὸ χελώνιον ῥαγῆι. οὕτως γὰρ ὃ Εὔδημος ἱστορεῖ |fr. 22].

69. — — Β 4. 190124 εἰσὶ δέ τινες οἱ χαὶ τοὐρανοῦ τοῦδε χαὶ τῶν

κόσμων πάντων αἰτιῶνται τὸ αὐτόματον" ἀπὸ ταὐτομάτου γὰρ γίγνεσϑα. τὴν δίνην χαὶ τὴν κίνησιν τὴν διαχρίνασαν zal καταστήσασαν εἰς ταύτην τὴν τάξιν τὸ πᾶν.... λέγοντες γὰρ τὰ μὲν Sau χαὶ τὰ φυτὰ ἀπὸ τύχης μήτε εἶναι μήτε γίγνεσϑαι, ἀλλ᾽ ἤτοι φύσιν ἢ νοῦν N τι τοιοῦτον ἕτερον εἶναι τὸ αἴτιον (οὐ γὰρ ὃ τι ἔτυχεν ἐχ τοῦ σπέρματος ἑχάστου γίγνεται, ἀλλ᾽ ἐκ μὲν τοῦ τοι- ουδὶ ἐλαία, ἐκ δὲ τοιουδὲ ἄνϑρωπος), τον δ᾽ οὐρανὸν zul τὰ ϑειότατα τῶν φανερῶν ἀπὸ τοῦ αὐτομάτου γενέσϑαι, τοιαύτην δ᾽ αἰτίαν μηδεμίαν εἶναι οἵαν τῶν ζώιων χαὶ τῶν φυτῶν. Bezieht Simpl. phys. 331, 16 auf Demokr.

70. Arısr. phys. B 4. 19655 εἰσὶ δέ τινες οἷς δοκεῖ εἶναι μὲν αἰτία ἡ τύχη, ἄδηλος δὲ ἀνϑρωπίνηι διανοίαι ὡς ϑεῖόν τι οὖσα χαὶ δαιμονιώτερον. Arr. 129,1 [D. 326 n.] ᾿ἀναξαγόρας δὲ καὶ A. χαὶ οἱ Στωικοὶ ἄδηλον αἰτίαν ἀνϑρωπίνωι λογισμῶι [näml. τὴν τύχην εἶναι]. Lacranr. Inst. Div. 1.2 ab illa quaestione principium sumere, quae videtur prima esse natura, silne providentia quae rebus omnibus consulat an fortuitu vel facta sint ommia vel gerantur. cwius sententiae auctor est D., confirmator Epicurus.

71. Arıstor. phys. © 1. 251616 A. γε δείχνυσιν ὡς ἀδύνατον ἅπαντα γεγονέναι" τὸν γὰρ χφόνον ἀγένητον εἶναι. SIMPL. phys. 1153, 22 ö μέντοι A. οὕτως ἀίδιον ἐπέπειστο εἶναι τὸν χρόνον, ὅτι βουλόμενος δεῖξαι μὴ πάντα γενητὰ ὡς ἐναργεῖ τῶι τὸν χρόνον μὴ γεγονέναι προσεχρήσατο.

72. SExT. X 181 δοχεῖ δὲ χαὶ εἰς τοὺς περὶ ᾿Επίχουρον [fr. 294 Us.] za! Δημόχριτον φυσιχοὺς τοιαύτη τις ἀναφέρεσϑαι τοῦ χρόνου νόησις χρόνος ἐστὶν ἡμεροειδὲς χαὶ νυχτοειδὲς φάντασμα.

73. THEOPHR. ἅ. ign. 52 ἀπορεῖται δὲ τοῦτο, διὰ τί τὸ τῆς φλογὸς σχῆμα πυραμοειδές ἐστι; καί φησι A. μὲν περιψυχομένων αὐτῶν [αὐτῆς Münzel] τῶν ἄχρων εἰς μιχρὸν συνάγεσϑαι καὶ τέλος ἀποξύνεσϑαι.

74. Art. 171,16 [D. 802] A. νοῦν τὸν ϑεὸν ἔν πυρὶ σφαιροειδεῖ. ὍΟἰο. de deor. nat. 112,29 D. qui tum imagines eorumque circumitus in deorum nu-. mero refert, tum illam naturam quae imagines fundat ac mittat, tum scientiam intellegentiamque nostram, nonme in maximo errore versatur? cum idem om- nino, quia nihil semper suo statu mameat, negat [so B!] esse quiequam sempiter- num, nonne deum omnino ita tollit, ut nullam opimionem eius religquam faciat? 43, 120 mihi quidem etiam D., vir magnus in primis cuwius fontibus Epicurus hortulos suos inrigavit, nutare videtur in natura deorum. tum enim censet ima- gines divinitate praeditas inesse in universitate rerum tum principia mentis, quae sunt in eodem universo, deos esse dicit, tum amimantes imagines, quae vel pro- desse nobis soleant vel nocere, tum ingentis quasdam imagines tantasque, ut uni- versum mundum conplectantur extrinsecus: quae quidem omnia sunt patria Demoeriti quam Demoecrito digniora. Vgl. fr. 166.

75. Sexr. IX 24 εἰσὶ δὲ οἱ ἀπὸ τῶν γιγνομένων χατὰ τὸν κόσμον παρα- δόξων ὑπονοήσαντες εἰς ἔννοιαν ἡμᾶς ἐληλυϑέναι ϑεῶν, ap ἧς φαίνεται εἶναι δόξης zul ὃ A." δρῶντες γάρ, φησί, τὰ ἐν τοῖς μετεώροις παϑήματα οἱ παλαιοὶ τῶν ἀνθρώπων χαϑάπερ βροντὰς zul ἀστραπὰς χεραυνούς TE χαὶ ἄστρων συνόδους [Kometen] ἡλίου τε καὶ σελήνης ἐχλείψεις ἐδειματοῦντο ϑεοὺς οἰόμενοι τούτων αἰτίους εἶναι. [Der aus Poseidonios Περὲ ϑεῶν genommene Bericht giebt, wie der Stil zeigt (trotz φησί), nicht die eigenen Worte des D.]

76. Prim. N. Hist. II 14 innumeros quidem credere [näml. deos]... aut, ut Democrito placuit, duos omnino, Poenam et Beneficium.

. Prur. quaest. conv. VIII 10 (διὰ τί τοῖς φϑινοπωρινοῖς ἐνυπνίοις ἥκιστα FR RE δ} p. 1834 F.735 A ὁ ὁ δὲ Φαβωρῖνος... λόγον τινὰ τοῦ Δημοχρίτου παλαιὸν ὥσπερ ἐχ χαπνοῦ χαϑελὼν ἡμαυρωμένον οἷος ἦν ἐχ- καϑαίρειν χαὶ διαλαμπρύνειν ὑποθέμενος τοῦτο δὴ τοὐπιδήμιον δ. φησι 4. ἐγχαταβυσσοῦ σϑαι τὰ εἴδωλα διὰ τῶν πόρων εἰς τὰ σώματα καὶ ποιεῖν τὰς κατὰ τὸν ὕπνον ὄψεις ἐπαναφερόμενα᾽ φοιτᾶν de ταῦτα πανταχόϑεν ἀπιόντα χαὶ σχευῶν καὶ ἱματίων χαὶ φυτῶν, μάλιστα δὲ ζώιων ὑπὸ σάλου πολλοῦ καὶ ϑερμότητος οὐ μόνον ἔχοντα ‚uoggpoeidelc τοῦ σώματος ἐχμεμαγμένας ὁμοιότητας (ὡς Enizovgos οἴεται μέχρι τούτου An μοκρίτωι συνεπόμενος, ἐνταῦϑα δὲ προλιπῶν τὸν λόγον)» ἀλλὰ καὶ τῶν κατὰ ψυχὴν κινημάτων zul βουλευμάτων (Lv) ἑἕχάστωι zal ἡϑῶν zul παϑῶν ἐμφά- Bis ἀναλαμβάνοντα συνεφέλχεσϑαι χαὶ προσπίπτοντα μετὰ τούτων ὥσπερ ἔμψυχα φράζειν χαὶ διαγγέλλειν τοῖς ὑποδεχομένοις τὰς τῶν μεϑιέντων αὐτὰ δόξας καὶ διαλογισμοὺς χαὶ δρμάς, ὅταν ἐνάρϑρους zul ἀσυγχύτους φυλάτ- Tovre προσμίξηι τὰς εἰχόνας. τοῦτο δὲ μάλιστα ποιεῖ δι᾿ ἀέρος λείου τῆς φορᾶς αὐτοῖς γιγνομένης ἀκωλύτου καὶ ταχείας. ὃ δὲ φϑινοπωρινός, ἐν ὧι φυλ- λοχοεῖ τὰ δένδρα πολλὴν ἀνωμαλίαν ἔχων χαὶ τραχύτητα διαστρέφει χαὶ παρα- τρέπει πολλαχῆ τὰ εἴδωλα zul τὸ ἐναργὲς αὐτῶν ἐξίτηλον za ἀσϑενὲς ποιεῖ τῆι βραδυτῆτι τῆς πορείας AURVOOVUEVOV ὥσπερ αὐ πάλιν πρὸς ὀργώντων χαὶ διαχαομένων ἐχϑρωισχοντα πολλὰ καὶ ταχὺ χομιζόμενα τὰς ἐμφάσεις νεαρὰς zal σημαντιχὰς ἀποδίδωσιν.

18. Ioann. Corroxes Hermipp. 122 [p. 26, 13 Kroll-Viereck] τὸ μέντοι τοῦ Δημοχρίτου (οὐ) χαλῶς ἂν ἔχοι παραλιπεῖν, ὃς εἴδωλα αὐτοὺς [näml, τοὺς δαίμονας] ὀνομάζων μεστόν τε εἶναι τὸν ἀέρα τούτων [vgl. Ο δ] φησὲ χαὶ νεύροις χαὶ μυελοῖς ἐγχαϑημένους ἀνεγείρειν καὶ ἀναπλάττειν τὰς ψυχὰς ἡμῶν εἰς αὑτοὺς διά τε φλεβῶν χαὶ ἀρτηριῶν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐγχεφάλου χαὶ μέχρι τῶν σπλάγχνων διήχοντας" τὴν ἀρχήν τε ἕχαστον γενόμενον καὶ ψυχωθέντα παραλαμβάνειν τοὺς κατ᾽ ἐχεῖνο τῆς γενέσεως ὑπηρέτας χὰν- τεῦϑεν τὴν ἐπίγειον ταύτην διοίχησιν δι᾿ ὀργάνων τῶν ἡμετέρων σωμάτων διοιχεῖν.

19. Cem. Strom. V 88 p. 698 P. χαϑόλου γοῦν τὴν περὶ τοῦ ϑείου ἔννοιαν Ξενοχράτης ὁ Καλχηδόνιος οὐχ ἀπελπίζει χαὶ ἐν τοῖς ἀλόγοις, 4. δέ, κὰν μὴ ϑέληι, ὁμολογήσει διὰ τὴν ἀχολουϑίαν τῶν δογμάτων᾽ τὰ γὰρ αὐτὰ πεποίηχεν εἴδωλα τοῖς ἀνϑρώποις προσπίπτοντα καὶ τοῖς ἀλόγοις ζώιοις ἀπὸ τῆς ϑείας οὐσίας.

80. Cıc. Ac. pr. Π 37,121 ipse [Demokrit] autem singulas mundi partes persequens, quidquid aut sit aut fiat, naturalibus fieri aut factum esse docet ponderibus et motibus.

81. — — 17,55 dein confugis ad physicos eos, qui masxime in Academia inridentur, a quibus ne tu quidem iam te abstinebis. et ais Democritum dicere innumerabiles esse mundos et quidem sic quosdam inter sese non solum similes, sed undique perfecte et absolute ita pares, ut inter eos nihil prorsus intersit [et eos quidem innumerabiles), itemque homines.

82. Sımpr. de cael. p. 310, 5 “οὐ γὰρ εἰς ὕλην τοῦ χόσμου, φησίν [Ale- xander), ἡ ῇ διάλυσις αὐτοῦ χαὶ φϑορά, ἥτις δύναμιν εἶχεν τοῦ γενέσϑαι κόσμος, ἀλλ᾽ εἰς ἄλλον κόσμον, ὧν ἀπείρων ὄντων καὶ ἀλλήλους διαδεχομένων οὐχ ἀνάγχη πάλιν ἐπὶ τὸν αὐτὸν τὴν ἐπάνοδον γίνεσϑαι᾽. οὕτως δὲ ἐδόχει τοῖς

περὶ Asvxınnov χαὶ Amuoxoırov... οἱ δὲ Δημοχρίτου χόσμοι εἰς ἑτέρους χόσμους μεταβάλλοντες ἐκ τῶν αὐτῶν ἀτόμων ὄντας οἱ αὐτοὶ τῶι εἴδει γί- γονται, εἰ καὶ μὴ τῶι ἀριϑμῶι.

83. Sexr. IX 118 ὥστε zur’ ἀνάγχην μὲν χαὶ ὑπὸ δίνης, ὡς ἔλεγον οἵ περὶ τὸν Amuoxoırov, οὐχ ἂν κινοῖτο ὃ κόσμος.

84. Arr. Π 4,9 [D. 881] A. φϑείρεσϑαι τὸν κόσμον τοῦ μείζονος τὸν μικρότερον νικῶντος.

8ὅ. --- — 18 (περὶ οὐσίας ἄστρων) ὃ 4 [Ὁ. 341] A. πέτρους.

80. --- — 15 (περὶ τάξεως ἀστέρων) ὃ 8 [D. 344] 4. τὰ μὲν ἀπλανῇ πρῶ- τον, μετὰ δὲ ταῦτα τοὺς πλανήτας, ἐφ᾽ οἷς ἥλιον φωσφόρον σελήνην. Vgl. oben $. 321,1 und Leuk. S. 356, 36.

87. — — 20,7 [D. 349] A. μύδρον ἢ πέτρον διάπυρον [näml. εἶναι τὸν 7Jıov]. Cıc. de fin. I 6,20 sol Democrito magnus videtur.

88. Lucr. V 621ff. (Kreislauf von Sonne und Mond)

nam fieri vel cum primis id posse videtur, Demoeriti quod sancta viri sententia ponit: quanto quaeque magis sint terram sidera propter, tanto posse minus cum caeli turbine ferri.

625 evanescere enim rapidas illius et acris imminui supter viris ideoque relingui paulatim solem cum posterioribu’ signis, inferior multo quod sit: quam fervida signa. et magis hoc lunam: quanto demissior eius

630 cursus abest procul a caelo terrisque propinquat, tanto posse minus cum signis tendere cursum. flaccidiore etenim quanto iam turbine fertur inferior quam sol, tanto magis omnia signa hanc adıpiscuntur circum praeterque feruntur.

635 propterea fit ut haec ad signum quodque reverti mobilius videatur, ad hanc qwia signa revisunt.

89. Art. II 23 (περὶ τροπῶν ἡλίου) ὃ 1 [D. 353] A. &x τῆς περιφερούσης αὐτὸν δινήσεως.

90. Aer. II 25, 9 [D. 356] (über den Mond) s. 5. 820, 37. 30 (διὰ τί γεώ- ὁης φαίνεται σελήνη) ὃ 8 [D. 361) A. ἀποσχίασμα τι τῶν ὑψηλῶν ἐν αὐτῆι μερῶν" ἄγχη γὰρ αὐτὴν ἔχειν καὶ νάπας.

91. Arıst. Meteorol. A 8. 345225 (über die Milchstr.) 5. S. 321,5. ALEX. z. ἃ. St. p. 37,23 ᾿ἀναξαγόρας δὲ καὶ 4. φῶς εἶναι τὸ γάλα λέγουσιν ἄστρων τινῶν. ὃ γὰρ ἥλιος νύχτωρ ὑπὸ γῆν ἰὼν ὅσα μὲν περιλάμπει τῶν ὑπὲρ γῆς ὄντων ἄστρων, τούτων μὲν μὴ γίνεσϑαί φασιν φανερὸν τὸ οἰχεῖον φῶς ἐμπο- διζόμενον ὑπὸ τῶν τοῦ ἡλίου ἀχτίνων᾽ ὅσοις δὲ ἡ σχιὰ τῆς γῆς ἐπιπροσϑοῦσα ἐπισχοτεῖ, ὡς μὴ ἐπιλάμπεσϑαι τῶι ἀπὸ τοῦ ἡλίου φωτί, τούτων δὲ τὸ οἰκεῖον φῶς δρᾶσϑαι, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ γάλα. Ant. ΠῚ (περὲ γάλαχτος) $ 6 [D. 365] A. πολλῶν χαὶ μιχρῶν καὶ συνεχῶν ἀστέρων συμφωτιζομένων ἀλλήλοις διὰ τὴν πύχνωσιν συναυγασμόν.

92. Auzx. zu Arist. Meteor. p. 26, 11 [5. 3.921, 13] περὶ δὲ τῶν κομητῶν ᾿Αναξαγόρας μὲν χαὶ 4. λέγουσι τὸν κομήτην. λεγόμενον ἀστέρα ᾿σύμφασιν᾽ εἶναι τῶν πλανήτων ἀστέρων᾽ οὗτοι δέ εἰσιν ὃ τε τοῦ Κρόνου χαὶ ὃ τοῦ “ιὸς καὶ ὃ τῆς ᾿Αφροδίτης καὶ ὃ τοῦ “ἄρεος καὶ ὃ τοῦ Ἑρμοῦ. τούτους γάρ, ὅταν

ἐγγὺς ἀλλήλων γένωνται, φαντασίαν ἀποτελεῖν ὡς ἄρα ἅπτονται ἀλλήλων χαὶ ἔστιν εἷς ἀστήρ, ὃ καλούμενος κομήτης. ᾿σύμφασιν᾽ γὰρ λέγει τὴν ἐκ πάντων τῶν συνελθόντων ὡς ἐξ ἑνὸς φαντασίαν γενομένην. SEN. nat. quaest. VII 3, 2 D. quoque, subtilissimus antiquorum ommium, suspicari se ait plures stellas esse quae currant, sed nec numerum illarum posuit nec nomina nondum comprehensis quinque siderum cursibus [Planeten].

93. Ar. 13, 11 [D. 369] 4. βροντὴν μὲν ἐκ συγχρίματος ἀνωμάλου τὸ περιειληφὸς αὐτὸ νέφος πρὸς τὴν κάτω φορὰν ἐχβιαζομένου" ἀστραπὴν ὁὲ σύγχρουσιν νεφῶν, ὑφ᾽ ἧς τὰ γεννητικὰ τοῦ πυρὸς διὰ τῶν πολυχένων ἀραιω- μάτων ταῖς παρατρίψεσιν εἰς τὸ αὐτὸ συναλιζόμενα διηϑεῖται" χεραυνὸν δέ, ὅταν ἐχ χαϑαρωτέρων χαὶ λεπτοτέρων δὁμαλωτέρων τε καὶ πυχναρμόνων, καϑάπερ αὐτὸς γράφει, γεννητιχῶν τοῦ πυρὸς ἡ φορὰ βιάζηται" πρηστῆρα ὁέ, ὅταν πολυχενώτερα συγχρίματα πυρὸς ἐν πολυχένοις κατασχεϑέντα χώ- ραις καὶ περιοχαῖς ὑμένων ἰδίων σωματοποιούμενα τῶι πολυμιγεῖ τὴν ἐπὶ τὸ βάϑος δρμὴν λάβηι.

94, — — 10 (neol σχήματος γῆς) ὃ ὅ [D.377] A. δισκοειδῆ μὲν τῶι πλάτει, κοίλην δὲ τῶι μέσωι. EuUSTATH. zu Η 446 p. 690 τὴν δὲ οἰκουμένην γῆν Ποσειδώνιος μὲν ὃ Στωιχὸς καὶ Διονύσιος σφενδονοειδῆ φασι, A. δὲ προμήκη. Vgl. oben S. 322,2 und unten B 15.

95. Arr. III 13,4 [D. 378] 4. zart’ ἀρχὰς μὲν πλάζεσϑαι τὴν γῆν διά τε μικρότητα [μανότητα Dyroff) χαὲ χουφότητα, πυχνωϑεῖσαν δὲ τῶι χρόνωι καὶ βαρυνϑεῖσαν χαταστῆγναι.

96. — — 12, 2 [D. 317] A. διὰ τὸ ἀσϑενέστερον εἶναι τὸ μεσημβρινὸν τοῦ περιέχοντος αὐξομένην τὴν γῆν κατὰ τοῦτο ἐγκλιϑῆναι" τὰ γὰρ βόρεια ἄχρατα, τὰ δὲ μεσημβρινὰ χέχραται: ὅϑεν κατὰ τοῦτο βεβάρηται, ὅπου πε- ρθισσή ἐστι τοῖς καρποῖς χαὶ τῆι αὔξηι.

97. Arıst. meteorol. Β 7. 86811 4. de φῆσι πλήρη τὴν γῆν ὕδατος οὖσαν καὶ πολὺ δεχομένην ἕτερον ὄμβριον ὕδωρ ὑπὸ τούτου κινεῖσϑαι" πλείονός τε γὰρ γινομένου διὰ τὸ μὴ δύνασϑαι δέχεσϑαι τὰς κοιλίας ἀποβιαζόμενον ποιεῖν τὸν σεισμόν, καὶ ξηραινομένην χαὶ ἕλχουσαν εἰς τοὺς χενοὺς τόπους ἐκ τῶν πληρεστέρων τὸ μεταβάλλον ἐμπῖπτον κινεῖν.

98. Sen. nat. qu. VI20, 1 [aus Poseidonios] D. plura putat [80. in causa esse]. ait enim motum aliquando spiritw fieri aliquando aqua aliquando utro- que et id hoc modo prosequitur: aliqua pars terrae concava est; in hanc aquae magna vis confluit. ex hac est aliquid tenue et ceteris liquidius. hoc cum superveniente gravitate reiectum est, terris [terrenis (sc. aquis) Gercke] illiditur et ıllas movet; nec emim fluctuari potest sine motuw eius, in quod impingi-

tur.... ubi in unum locum congesta est et capere se desüt, aliquo incum-:

bit et primo viam pondere aperit deinde impein. nec enim exire misi per devexum potest diu inclusa nec in directum cadere moderate aut sine concussione eorum, per quae vel in quae cadit. si vero, cum iam rapi coepit, aliquo loco substitit et illa vis fluminis in se revoluta est, in continentem terram repellitur et illam, qua parte masime pendet, excagitat. praeterea aligquando madefacta tellus liquore penitus accepto altius sedit et fundus ipse vitiatur: tunc ea pars premi- tur in quam masxime aquarum vergentium pondus inclinat. spiritus vero non- muımquam impellit undas et si vehementius insistit eam scilicet partem terrae movet, in quam coactas aquas intulit; nonnumquam in terrena itinera coniectus et exituwm quaerens movet ommia, [et] terra autem quoque penetrabilis ventis est et Diels, Fragm. d. Vorsokr, 25

spiritus subtilior est quam ut possit excludi, vehementior, quam ut sustineri concitatus ac rapidus. Vgl. Arr. II 15,7 [oben S. 115 n. 44].

98. Art. IV 1 (περὶ Νείλου ἀναβάσεως) ἢ 4 [Ὁ. 385] A. τῆς χιόνος τῆς ἐν τοῖς πρὸς ἄρχτον μέρεσιν ὑπὸ ϑερινὰς τροπὰς ἀναλυομένης τε zul διαχεο- μένης νέφη μὲν ἐκ τῶν ἀτμῶν πιλοῦσϑαι" τούτων δὲ συνελαυνομένων πρὸς μεσημβρίαν χαὶ τὴν Αἴγυπτον ὑπὸ τῶν ἐτησίων ἀνέμων ἀποτελεῖσθαι ῥα- ydalovs ὄμβρους, ip ὧν ἀναπίμπλασϑαι τάς τε λίμνας χαὶ τὸν Νεῖλον ποταμόν.

99. Arısr. meteorol. B3 356b4 περὶ δὲ τῆς ἁλμυρότητος αὐτῆς In. τῆς ϑαλάσσης] λεχτέον καὶ πότερον ἀεί ἐστιν ἢ αὐτὴ ἢ οὔτ᾽ nv οὔτ᾽ ἔσται, ἀλλ᾽ ὑπολείψει" καὶ γὰρ οὕτως οἴονταί τινες. τοῦτο μὲν οὖν ἐοίχασι πάντες Öuo- λογεῖν, ὅτι γέγονεν, εἴπερ καὶ πᾶς ὃ κόσμος" ἅμα γὰρ αὐτῆς ποιοῦσιν τὴν γένεσιν. ὥστε δῆλον ὡς εἴπερ ἀίδιον τὸ πᾶν, χαὶ περὶ τῆς ϑαλάττης οὕτως ὑποληπτεόν. τὸ δὲ νομίζειν ἐλάττω τε γίγνεσθαι τὸ πλῆϑος, ὥσπερ φησὶ 4., χαὶ τέλος ὑπολείψειν, τῶν Αἰσώπου μύϑων οὐϑὲν διαφέρειν ἔοιχεν [ὃ πεπει- σμένος οὕτως]. καὶ γὰρ ἐχεῖνος [vgl. fr. 19 Halm] ἐμυϑολόγησεν ὡς die μὲν ἡ Χάρυβδις ἀναρροφήσασα τὸ μὲν πρῶτον τὰ 007 ἐποίησε φανερά, τὸ δὲ δεύ- τερον τὰς γήσους, τὸ δὲ τελευταῖον ῥοφήσασα ξηρὰν ποιήσει πάμπαν. ἐχείνωι μὲν οὖν ἥρμοττεν ὀργιξομένωι πρὸς τὸν πορϑμέα τοιοῦτον εἰπεῖν μῦϑον; τοῖς δὲ τὴν ἀλήϑειαν δητοῦσιν ἡττον" δι᾿ ἣν γὰρ αἰτίαν ἔμεινε τὸ πρῶτον εἴτε διὰ βάρος, ὥσπερ τινὲς καὶ τούτων. φασίν... δῆλον ὅτι διὰ τοῦτο διαμένειν ἀναγχαῖον καὶ τὸν λοιπὸν χρόνον αὐτήν. Vgl. oben 8. 171, 41.

100. Arıst. de anima A 2. 404227 [nach Anaxag. 5. 824, 18] οὐ μὴν παν- τελῶς γ᾽ ὠσπερ 4." ἐχεῖνος μὲν γὰρ ἁπλῶς ταὐτὸν ψυχὴν zal νοῦν [s. 5. 115 n. 45]° τὸ γὰρ ἀληϑὲς εἶναι τὸ φαινόμενον" διὸ καλῶς ποιῆσαι τὸν Ὅμηρον [5. 8. 892, 14] ὡς “Ἕχτωρ χεῖτ᾽ ἀλλοφρονέων. οὐ δὴ χρῆται τῶι νῶι ὡς δυνάμει τινὲ περὲ τὴν ἀλήϑειαν, ἀλλὰ ταὐτὸ λέγει ψυχὴν καὶ νοῦν. 4085 ἔδοξέ τισι πῦρ εἶναι" καὶ γὰρ τοῦτο λεπτομερέστατόν τε καὶ μάλιστα τῶν στοιχείων ἀσώματον, ἔτι δὲ κινεῖταί τε χαὶ κινεῖ τὰ ἄλλα πρώτως. Δ. δὲ χαὶ γλαφυρωτέρως εἴρηκεν ἀποφηνάμενος, διὰ τί τούτων ἑκάτερον" ψυχὴν μὲν γὰρ εἶναι ταὐτὸ καὶ νοῦν. τοῦτο δ᾽ εἶναι τῶν πρώτων χαὶ ἀδιαιρέτων σω- μάτων, κινητικὸν δὲ διὰ μιχρομέρειαν xal τὸ σχῆμα" τῶν δὲ σχημάτων εὐχι- νητότατον τὸ σφαιροειδὲς λέγει" τοιοῦτον δ᾽ εἶναι τόν τε νοῦν καὶ τὸ πῦρ. Ῥηπω». z. ἃ. St. p. 88, 21Η. ἀσώματον δὲ εἶπε τὸ πῦρ, οὐ χυρίως ἀσώματον (οὐδεὶς γὰρ αὐτῶν τοῦτο ἔλεγε), ἀλλ᾽ ὡς ἐν σώμασιν ἀσώματον διὰ λεπτο- μέρειαν.

101. Art. IV 8, 5 [D. 888] (ü. die Seele) A. πυρῶδες σύγχριμα ἐχ τῶν λόγωι ϑεωρητῶν, σφαιριχὰς μὲν ἐχόντων τὰς ἰδέας, πυρίνην δὲ τὴν δύναμιν, ὅπερ σῶμα εἶναι. Vgl. oben S. 115 π. 4.

103. Macro. in 5. Seip. [14,19 (über die Seele) D. spiritum insertum atomis hac facilitate motus ut corpus illi omme sit pervium.

104. Arısr. de anima A 3. 406515 ἔνιοι δὲ καὶ χινεῖν φασι τὴν ψυχὴν τὸ σῶμα ἐν ὧι ἐστιν, ὡς αὐτὴ κινεῖται, οἷον 4. παραπλησίως λέγων Φιλίππωι τῶι χωμωιδοδιδασχάλωι [11172 fr. 22 Κι. φησὶ γὰρ τὸν Δαίδαλον κινουμένην ποιῆσαι τὴν ξυλίνην ᾿Αφροδίτην ἐγχέαντ᾽ ἄργυρον χυτόν᾽ ὁμοίως δὲ καὶ A. λέγει" κινουμένας γάρ φησι τὰς ἀδιαιρέτους σφαίρας, διὰ τὸ πεφυχέναι μηδέ- ποτε μένειν, συνεφέλχειν καὶ χινεῖν τὸ σῶμα πᾶν.

104. --- — Α ὅ. 40932 A. χινεῖσϑαί φησιν ὑπὸ τῆς ψυχῆς [nänıl. τὸ σῶμα].. εἴπερ γὰρ ἔστιν ἡ ψυχὴ ἐν παντὶ τῶι αἰσϑανομένωι σώματι, ἀναγ- καῖον ἐν τῶι αὐτῶι δύο εἶναι σώματα, εἰ σῶμά τι ἡ ψυχή.

105. Axr. IV 4, 6 [D. 890] (aus epikur. Quelle) 4., Ἐπίκουρος διμερῆ τὴν ψυχήν, τὸ μὲν Aoyızdv ἔχουσαν ἐν τῶι ϑώραχι χαϑιδρυμένον, τὸ δὲ ἄλογον χαϑ᾽ ὅλην τὴν σύγκρισιν τοῦ σώματος διεσπαρμένον. 5,1 [D.391 n. Theodoret.] Ἱπποχράτης μὲν γὰρ καὶ 4. χαὲ Πλάτων ἐν ἐγχεφάλωι τοῦτο [näml. τὸ ἦγε- uovızon] ἱδρῦσϑαι. Prıtor. de anima p. 35, 12 Hayd. ἀμερῆ γάρ φῆσιν αὐτὴν [n. τὴν ψυχήν] A. εἶναι καὶ οὐ πολυδύναμον, ταὐτὸν εἶναι λέγων τὸ νοεῖν τῶι αἰσϑάνεσϑαι καὶ ἀπὸ μιᾶς ταῦτα προέρχεσϑαι δυνάμεως.

106. Arıst. de rep. 4. 47130 4. δ᾽ ὅτι μὲν ἐκ τῆς ἀναπνοῆς συμβαίνει τι τοῖς ἀναπνέουσι λέγει, φάσχων κωλύειν ἐχϑλίβεσϑαι τὴν ψυχήν᾽ οὐ μέντοι ὡς τούτου γ᾽ ἕνεχα ποιήσασαν τοῦτο τὴν φύσιν οὐϑὲν εἴρηχεν᾽ ὅλως γὰρ ὥσπερ καὶ οἵ ἄλλοι φυσικοί, καὶ οὗτος οὐθὲν ἅπτεται τῆς τοιαύτης αἰτίας. λέγει δ᾽ ὡς ἡ ψυχὴ καὶ τὸ ϑερμὸν ταὐτὸν, τὰ πρῶτα σχήματα τῶν σφαιροει- δῶν. συγχρινομένων οὖν αὐτῶν ὑπὸ τοῦ περιέχοντος ἐχϑλίβοντος, βοήϑειαν γίνεσϑαι τὴν ἀναπνοήν φησιν. ἐν γὰρ τῶι ἀέρι πολὺν “ἀριϑμὸν εἰναι τῶν τοιούτων ἃ καλεῖ ἐχεῖνος νοῦν καὶ ψυχήν᾽ ἀναπνέοντος ovv καὶ εἰσιόντος τοῦ ἀέρος συνεισιόντα ταῦτα καὶ ἀνείργοντα τὴν ϑλίψιν κωλύειν τὴν ἐνοῦσαν ἐν τοῖς ζώιοις διιέναι ψυχήν. καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῶι ἀναπνεῖν χαὶ ἐχπνεῖν εἶναι τὸ ζῆν χαὶ τὸ ἀποϑνήισχειν. ὅταν γὰρ χρατῆι τὸ περιέχον συνϑλῖβον καὶ μηχέτι ϑύραϑεν εἰσιὸν δύνηται ἀνείργειν, μὴ δυναμένου ἀναπνεῖν, τότε συμ- βαίνειν τὸν ϑάνατον τοῖς ζώιοις" εἶναι γὰρ τὸν ϑάνατον τὴν τῶν τοιούτων- σχημάτων &x τοῦ σώματος ἔξοδον ἐκ τῆς τοῦ περιέχοντος ἐχϑλίψεως. τὴν δ᾽ αἰτίαν, διὰ τί ποτε πᾶσι μὲν ἀναγκαῖον ἀποϑανεῖν, οὐ μέντοι ὅτε ἔτυχεν, ἀλλὰ χατὰ φύσιν μὲν γήραι, βίαι δὲ πάρα φύσιν, οὐϑὲν δεδήλωκεν.

107. Sexr. VII 349 οἱ δὲ ἐν ὅλωι τῶι σώματι [näml. εἶναι τὴν διάνοιαν], χαϑάπερ τινὲς χατὰ Δημόκριτον.

illud in his rebus neguaquam sumere possis, Demoeriti quod sancta viri sententia ponit, corporis atque animi primordia singula privis apposita alternis variare, ac nectere membra.

109. Art. IV 7,4 [D. 393] A., Ἐπίχουρος φϑαρτὴν [n. τὴν ψυχήν] τῶι σώματι συνδιαφϑειρομένην.

110. Sexr. VIII 869 οἱ μὲν πάντα ἀνηιρήχασι τὰ φαινόμενα ὡς οἱ περὶ Δημόκριτον. VIOI6 οἱ ὁὲ περὶ τὸν Πλάτωνα καὶ Δημόχριτον μόνα τὰ νοητὰ ὑπενόησαν ἀληϑῆ εἶναι, ἀλλ᾽ ὃ μὲν A. διὰ τὸ μηδὲν ὑποχεῖσϑαι φύσει αἰσϑη- τὸν τῶν τὰ πάντα συγχρινουσῶν ἀτόμων πάσης αἰσϑητῆς ποιότητος ἔρημον ἐχουσῶν φύσιν χτλ.

111. Sexr. VII 140 [vgl. 5. 828, 47 und unten zu fr. 11] Διότιμος [s. 6. 68] δὲ τρία zur’ αὐτὸν [Demokr.] ἔλεγεν εἶναι κριτήρια 1) τῆς μὲν τῶν ἀδήλων χαταλήψεως τὰ φαινόμενα, Rp 2) ζητήσεως δὲ τὴν ἔνγοιαν,... 8) αἱρέσεως δὲ χαὶ φυγῆς τὰ πάϑη" τὸ μὲν γὰρ ὧι προσοιχειούμεϑα, τοῦτο αἱρετόν ἐστιν, τὸ δὲ ὧι προσαλλοτριούμεϑα, τοῦτο φευχτόν ἔστιν.

112. Arısr. metaph. Γ 5. 10097 ἔτι δὲ πολλοῖς τῶν ἄλλων ζώιων. τα- γαντία περὶ τῶν αὐτῶν φαίνεσϑαι χαὶ ἡμῖν, καὶ αὐτῶι δὲ ἑχάστωι πρὸς αὐτὸν οὐ ταὐτὰ κατὰ τὴν αἴσϑησιν ἀεὶ δοχεῖν. ποῖα οὖν τούτων ἀληϑῖ ἢ ψευδῆ,

ἄδηλον" οὐϑὲν γὰρ μᾶλλον τάδε ἢ τάδε ἀληθῆ, ἀλλ᾽ ὅμοίως. διὸ A. γέ φησιν ἤτοι οὐϑὲν εἶναι ἀληϑὲς ἢ ἡμῖν γ᾽ ἄδηλον. ὅλως δὲ διὰ τὸ ὑπολαμβάνειν φρόνησιν μὲν τὴν αἰσϑησιν ταύτην δ᾽ εἶναι ἀλλοίωσιν, τὸ φαινόμενον χατὰ τὴν αἴσϑησιν ἐξ avayans ἀληϑὲς εἶναί φασιν.

118. ΡΗΠΡΟΝ. de anima p. 71, 19 Hayd. (zu Ar. A 2 p. 404225 5α4.) εἰ γοῦν ἔλεγον χινῆσαι τὸ πᾶν, πόϑεν ὅτι χαὶ ψυχῆι τὴν κίνησιν olxelov εἶναι ἔλεγον; ναί, φησί" ταὐτὸν γὰρ ὑπελάμβανον εἶναι ψυχὴν zul νοῦν, ὥσπερ καὶ 4." ἔχομεν οὖν τοῦτο ἐναργῶς παρ᾽ αὐτῶν εἰρημένον ὅτι ταὐτὸν νοῦς καὶ ψυχὴ οὐδαμῶς, ἀλλ᾽ ἐκ συλλογισμοῦ τοῦτο χατασχευάζει. ὁ μὲν γὰρ 4., φησί, καὶ πρόδηλός ἐστι τοῦτο βουλόμενος" ἄντιχρυς γὰρ εἶπεν ὅτι τὸ ἀληϑὲς καὶ τὸ φαινόμενον Tovrov ἐστι, zul οὐδὲν διαφέρειν τὴν ἀλήϑειαν, χαὶ τὸ τῆι αἰσϑήσει φαινόμενον, ἀλλὰ τὸ φαινόμενον ἑχάστωι χαὶ τὸ δοχοῦν τοῦτο καὶ εἶναι ἀληϑές, ὥσπερ καὶ Πρωταγόρας ἔλεγε, κατά γε τὸν ὀρϑὸν λόγον δια- φερόντων, χαὶ τῆς μὲν αἰσϑήσεως καὶ τῆς φαντασίας περὶ τὸ φαινόμενον ἐχούσης, τοῦ δὲ νοῦ περὶ τὴν ἀλήϑειαν [vgl. fr. 11]. εἰ τοίνυν νοῦς μὲν περὶ τὴν ἀλήϑειαν, ψυχὴ δὲ ἔχει περὶ τὸ φαινόμενον, τὸ ἀληϑὲς δὲ ταὐτόν ἐστι τῶι φαινομένωι, ὡς Δημοχρίτωι δοχεῖ, χαὶ ὃ νοῦς ἄρα ταὐτὸν τῆι ψυχῆι. ὡς γὰρ ἔχει ὃ νοῦς πρὸς τὴν ἀλήϑειαν, οὕτως N ψυχὴ πρὸς τὸ φαινόμενον" οὐχοῦν χαὶ ἐναλλὰξ ὡς τὸ φαινόμενον πρὸς τὴν ἀλήϑειαν, οὕτως ὃ νοῦς πρὸς τὴν ψυχήν. εἰ τοίνυν ταὐτὸν τὸ φαινόμενον καὶ τὸ ἀληϑές, zul ὃ νοῦς ἄρα καὶ ἡ ψυχὴ ταὐτόν.

114. Sext. ΥΠ.889 πᾶσαν μὲν οὖν φαντασίαν οὐχ ἂν εἴποι τις ἀληϑῆ διὰ τὴν περιτροπήν, χαϑὼς ὃ τε A. καὶ ὃ Πλάτων ἀντιλέγοντες τῶι Πρωτα- γόραι ἐδίδασκον. εἰ γὰρ πᾶσα φαντασία ἐστὶν ἀληϑής, καὶ τὸ μὴ πᾶσαν φαν- τασίαν εἶναι ἀληϑῆ κατὰ φαντασίαν ὑφιστάμενον ἔσται ἀληϑές, χαὶ οὕτω τὸ πᾶσαν φαντασίαν εἶναι ἀληϑῆ γενήσεται ψεῦδος.

115. Art. IV 10 (πόσαι εἰσὶν ai αἰσϑήσεις) ὃ ὅ [D. 399] A. πλείους μὲν εἶναι τὰς αἰσϑήσεις τῶν αἰσϑητῶν, τῶι δὲ μὴ ἀναλογίζειν [avaroysiv?] τὰ αἰσϑητὰ τῶι πλήϑει [näml. τῶν αἰσϑήσεων] λανϑάνειν. Vgl. Lucr. IV 800 quia tenwia sunt, nisi se contendit acute, cernere non potis est animus.

116. Axr. IV 10,4 [D. 899] 4. πλείους εἶναι αἰσϑήσεις, περὶ τὰ ἄλογα ζῶια καὶ περὶ τοὺς σοφοὺς καὶ περὶ τοὺς Yeovg. Vgl. Simpl. de anima p. 173, 7 Hayd. Epicharm. fr. 4 [oben 8. 94].

117. Aer. IV 4,7 [D. 390] ὁ δὲ A. πάντα μετέχειν φησὶ ψυχῆς ποιᾶς, καὶ τὰ νεχρὰ τῶν σωμάτων, διότι ἀεὶ διαφανῶς τινος ϑερμοῦ καὶ αἰσϑητιχοῦ με- τέχει τοῦ πλείονος διαπνεομένου [vgl. 9, 20]. Auzx. Top. 21, 21 τὰ νεχρὰ τῶν σωμάτων αἰσϑάνεται, ὡς ὠϊετο A.

118. Cıc. epist. XV 16, 1 (an Cassius) fit enim nescio qui, ut quasi coram adesse videare, cum seribo aliquid ad te, neque id zer εἰδώλων φαντασίας, ut dieunt twi amici novi qui putant etiam διανοητικὰς φαντασίας spectris Catianis excitari — nam, ne te fugiat, Catius Insuber Epieurius, qui nuper est mortuus, quae ille Gargettius et iam ante D. εἴδωλα, hic “spectra’ nominat — his autem spectris etiamsi oculi possint feriri, quod velis (nolis) ipsa (oc)currunt, animus qui possit, ego non video: doceas tu me oportebit, cum salvus veneris, in meane potestate sit spectrum tuum, ut simulac mihi conlibitum sit de te cogitare, illud occurrat, neque solum de te, qui mihi haeres in medullis, sed si insulam Bri- tanniam coepero cogitare, eius εἴδωλον mihi advolabit ad pectus.

119. Arısr. de sens. 4. 442229 4. δὲ xal οἱ πλεῖστοι τῶν φυσιολόγων,

ὅσοι λέγουσι περὶ αἰσϑήσεως, ἀτοπωτατὸν τι ποιοῦσιν" πάντα γὰρ τὰ αἰσϑητὰ ἁπτὰ ποιοῦσιν. χαίτοι εἰ οὕτω τοῦτ᾽ ἔχει δῆλον ὡς χαὶ τῶν ἄλλων αἰσϑή- σεων ἑχάστη ἁφή τίς ἐστιν. ΤΉΒΟΡΗΚΒ. de caus. pl. VI1,2 αὐτὸ γὰρ τοῦτο πρῶτον ἔχει τινὰ σχέψιν, πότερον γὰρ τοῖς πάϑεσιν τοῖς κατὰ τὰς αἰσϑήσεις ἀποδοτέον ἢ ὥσπερ A. τοῖς σχήμασιν ἐξ ὧν ἕχαστοι.

120. Sımer. de caelo p. ὅθδ4,24Η. A. δέ, ὡς Θεόφραστος ἐν τοῖς Φυσι- χοῖς [fr. 13. D. 491] ἱστορεῖ, ὡς ἰδιωτικῶς ἀποδιδόντων τῶν κατὰ τὸ ϑερμὸν χαὶ τὸ ψυχρὸν χαὶ τὰ τοιαῦτα αἰτιολογούντων ἐπὶ τὰς ἀτόμους ἀνέβη, ὁμοίως de χαὶ οἱ Πυϑαγόρειοι ἐπὶ τὰ ἐπίπεδα νομίζοντες τὰ σχήματα αἴτια καὶ τὰ μεγέϑη τῆς ϑερμότητος χαὶ τῆς ψύξεως" τὰ μὲν γὰρ διακριτικὰ χαὶ διαιρετικὰ ϑερμότητος συναίσϑησιν παρέχεσϑαι, τὰ δὲ συγκριτικὰ καὶ πιλητικὰ ψύξεως.

121. Arıst. de sens. 2. 43825 A. δ᾽ ὅτι μὲν ὕδωρ εἶναί φησι [näml. ὧς δρῶμεν), λέγει καλώς, ὅτι δ᾽ οἴεται τὸ δρᾶν εἶναι τὴν ἔμφασιν οὐ χαλῶς.. ἀλλὰ χαϑόλου περὶ τῶν ἐμφαινομένων χαὶ ἀναχλάσεως οὐδέν πω δῆλον ἦν, τ᾿ ἔοιχεν. ἄτοπον δὲ χαὶ τὸ μὴ ἐπελϑεῖν αὐτῶι ἀπορῆσαι, διὰ τί ὃ ὀφϑαλμὸς ὁρᾶι μόνον, τῶν δ᾽ ἄλλων οὐδέν, ἐν οἷς ἐμφαίνεται τὰ εἴδωλα.

122. Arıst. de anima Β 7.419215 οὐ γὰρ χαλῶς τοῦτο λέγει A. οἰόμενος εἰ γένοιτο κενὸν τὸ μεταξὺ, δρᾶσϑαι dv ἀχριβῶς, εἰ μύρμηξ ἐν τῶι οὐρα- νῶι εἴη.

128, — de gener. etinter. A 2. 31621 διὸ χαὶ χροιὰν οὐ φησιν [Demokr.] εἶναι" τροπῆι γὰρ χρωματίζεσϑαι.

124. Arr. 1 1ὅ, 11 [D. 314] οἱ δὲ τὰ ἄτομα, πάντα συλλήβδην ἄχροα, ἐξ ἀποίων δὲ τῶν λόγωι ϑεωρητῶν τὰς αἰσϑητὰς ἀποφαίνονται γίνεσϑαι ποιότητας.

125. — — 15,8 [Ὁ. 314] 4. φύσει μὲν μηδὲν εἶναι χρῶμα" τὰ μὲν γὰρ στοιχεῖα ἀποια, τά τε ναστὰ χαὶ τὸ χενόν᾽ τὰ δ᾽ ἐξ αὐτῶν συγχρίματα xE- χρῶσϑαι διαταγῆι TE xal ῥυϑμῶι χαὶ προτροπῆι, ὧν ἡ μέν ἐστι τάξις ὃ δὲ σχῆμα ἡ δὲ ϑέσις" παρὰ ταῦτα γὰρ αἱ φαντασίαι. τούτων ὁὲ τῶν πρὸς τὴν φαντασίαν χρωμάτων τέτταρες αἱ διαφοραί, λευχοῦ μέλανος ἐρυϑροῦ ὠχροῦ.

126. Arıst. de sens. 4 p. 442b11 τὸ γὰρ λευχὸν καὶ τὸ μέλαν τὸ μὲν τραχύ φησιν [Demokr.] εἶναι τὸ δὲ λεῖον, εἰς δὲ τὰ σχήματα ἀνάγει τοὺς χυ- μούς. Vgl. 3. 393, 17 ff.

127. SchoL. Dıonys. Tmrac. p. 482, 13 Hildeg. ὃ δὲ Ἐπίχουρος χαὶ ὃ 4. zal οἱ Στωιχοὶ σῶμα φασι τὴν φωνήν.

128. Aer. IV 19 (περὲ φωνῆς) $ 8 [D. 408] A. zat τὸν ἀέρα φησὶν εἰς ὁμοιοσχήμονα ϑρύπτεσϑαι σώματα χαὶ συγχαλινδεῖσϑαι τοῖς ἐχ τῆς φωνῆς ϑραύσμασι. ὑχολοιὸς᾽ γὰρ ἱπαρὰ κολοιὸν ἱζάνει᾽ καὶ ᾿ ὡς αἰεὶ τὸν ὁμοῖον ἀγει ϑεὸς ὡς τὸν ὁμοῖον᾽ [ρ 218]. χαὶ γὰρ Ev τοῖς αἰγιαλοῖς ai ὅμοιαι ψῆφοι χατὰ τοὺς αὐτοὺς τόπους ὁρῶνται κατ᾽ ἀλλο μὲν αἱ σφαιροειδεῖς, zart’ ἄλλοι δὲ αἱ ἐπιμήχεις᾽ χαὶ ἐπὲ τῶν χοσχινευόντων δὲ ἐπὶ τὸ αὐτὸ συναλίζεται τὰ ὁμοιοσχήμονα, ὥστε χωρὶς εἶναι τοὺς χυάμους καὶ ἐρεβίνϑους. ἔχοι δ᾽ ἂν τις πρὸς τούτους εἰπεῖν᾽ πῶς oAlya ϑραύσματα πνεύματος μυρίανδρον ἐχπληροῖ ϑέατρον; Vgl. fr. 165.

129. THEoPHRr. de caus. plant. VI1,6 “4. δὲ σχῆμα περιτιϑεὶς ἑκάστωι γλυχὸν μὲν τὸν στρογγύλον zul εὐμεγέϑη ποιεῖ. στρυφνὸν δὲ τὸν μεγαλόσχη- μον τραχύν τε χαὶ πολυγώνιον χαὶ ἀπεριφερῆ. οξὺν δὲ χατὰ τοὔνομα τὸν ὀξὺν τῶι ὄγχωι zul γωνοειδῆ [χωνοειδῇ Hdss.] zei χάμπυλον χαὶ λεπτὸν χαὶ ἀπεριφερῆ. δριμὺν δὲ τὸν περιφερῆ καὶ λεπτὸν χαὶ γωνοειδῆ καὶ χάμπυλοὸν. ἁλμυρὸν δὲ τὸν γωνοειδῆ καὶ εὐμεγέϑη χαὶ σχολιὸν χαὶ ἰσοσχελῆ. πικρὸν δὲ

τὸν περιφερῆ χαὶ λεῖον ἔχοντα σκολιότητα μέγεϑος δὲ μιχρόν. λιπαρὸν δὲ τὸν λεπτὸν χαὶ στρογγύλον καὶ μιχρόν [vgl. ΥἹ θ, 1].

130. THEoPHR. d. c. pl. wL2;1 [gegen Demokrit] τάχα δ᾽ ἂν δόξειεν, ὥσπερ ἐλέχϑη, καὶ ταῦτα ἐχείνων εἶναι χάριν" αὐτῶν γὰρ τῶν δυνάμεων οὕτως ἀποδιδοὺς (τὰς διαφορὰς) οἴεται τὰς αἰτίας ἀποδιδόναι, δι᾿ ἃς ὃ μὲν στύφει χαὶ ξηραίνει καὶ πήγνυσιν ὃ δὲ λεαίνει χαὶ ὁμαλύνει, καὶ καϑίστησιν, ὁ δὲ ἐκχρίνει καὶ διαχεῖ καὶ ἄλλο τι τοιοῦτο δρᾶι. πλὴν ἴσως ἐχεῖνα ἀν τις ἐπιζητήσειε περὶ [παρὰ Hdss.] τούτων, ὥστε καὶ τὸ ὑποκείμενον ἀποδιδόναι ποῖόν τι. δεῖ γὰρ εἰδέναι μὴ μόνον τὸ ποιοῦν, ἀλλὰ καὶ τὸ πάσχον, ἄλλως τ᾽ “εἰ zul μὴ πᾶσιν ὃ αὐτὸς [sc. χυμός] ὁμοίως φαίνεται᾽ χαϑάπερ φησίν. οὐθὲν γὰρ κωλύει τὸν ἡμῖν γλυχὺν ἑτέροις τισὶ τῶν ζώιων εἶναι πιχρὸν zul ἐπὶ τῶν ἄλλων δὲ ὁμοίως.

131. — — Υ 2, 8 ἄτοπον δὲ χαχεῖνο τὸῖς τὰ σχήματα λέγουσιν ἡ ῃ τῶν ὁμοίων. διαφορὰ χατὰ μικρότητα zal μέγεϑος εἰς τὸ μὴ τὴν αὐτὴν ἔχειν δυνα- μιν. οὐ γὰρ ἐπὶ τῆς μορφῆς ἀλλὰ τῶν ὄγχων αἱ δυνάμεις, οὺς εἰς μὲν τὸ διαβιάσασϑαι χαὶ ἁπλῶς τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον τάχ᾽ ἂν τις ἀποδοίη, εἰς δὲ τὸ μὴ ταὐτὸ δύνασϑαι μηδὲ ποιεῖν οὐχ εὔλογον, ἐπεὶ ἐν τοῖς σχήμασιν αἱ dv- γάμεις. εἶ.γὰρ ὁμοιόσχημα ταῦτα [ὁμοιοσχήματα Hdss.], ταὐτὸν ἂν εἴη τὸ ὑπάρχον, ὥσπερ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις.

132. — — VIT,2 Δημοχρίτωι μέν γε πῶς ποτε ἐξ ἀλλήλων ἡ γένεσις [scil. τῶν χυμῶν), ἀπορήσειεν av τις. ἀνάγχη γὰρ ἢ Ta σχήματα μεταρρυϑμί- ζεσϑαι zal ἐκ σχαληνῶν χαὶ ὀξυγωνίων περιφερῆ γίνεσϑαι, ἢ πάντων ἐνυπαρ- χόντων οἷον τῶν τε τοῦ στρυφνοῦ καὶ ὀξέος καὶ γλυχέος τὰ μὲν ἐχχρίνεσϑαι (τὰ (Exdo)twv πρότερ᾽ ὄντ᾽ «ei (vgl. [Ar.] 97726 oben ὃ. 146), τὰ δ᾽ οἰχεῖα χαϑ᾽ ἕχαστον), ϑάτερα δὲ ὑπομένειν, ἢ τρίτον τὰ μὲν ἐξιέναι τὰ δ᾽ ἐπεισ- ιέναι. ἐπεὶ δ᾽ ἀδύνατον μετασχηματίξεσϑαι ( τὸ γὰρ ἄτομον ἀπαϑές), λοιπὸν τὰ μὲν εἰσιέναι τὰ δ᾽ ἐξιέναι (ἢ τὰ μὲν ὑπομένειν τὰ δ᾽ ἐξιέναι). ἄμφω dE ταῦτα ἀλογα SL. γὰρ δεῖ χαὶ τί τὸ ἐργαζόμενον ταῦτα καὶ

188. — de odor. 64 τί δή ποτε A. τοὺς μὲν χυμοὺς πρὸς τὴν γεῦσιν ἀποδίδωσι, τὰς δ᾽ ὀσμὰς χαὶ τὰς χρόας οὐχ ὁμοίως πρὸς τὰς ὑποχειμένας

> r ar \ > - ΄ «αἰσθήσεις; ξδει γὰρ EX τῶν σχηματων.

134. Sexr. Pyrrh. ἢ. Π 63 ἐκ τοῦ τὸ μέλι τοῖσδε μὲν πιχρὸν τοῖσδε δὲ γλυχὺ φαίνεσϑαι ὃ μὲν 4. ἔφη μήτε γλυχὺ αὐτὸ εἶναι μήτε πιχρόν. 135. ΤΉΞΟΡΗΚ. de sens. 49---88 [D. 513] 4. δὲ περὶ μὲν αἰσϑήσεως οὐ

διορίζει, πότερα τοῖς ἐναντίοις ἢ τοῖς ὁμοίοις ἐστίν. εἶ μὲν γὰρ (τῶιν) ἀλ- λοιοῦσϑαι ποιεῖ τὸ αἰσϑάνεσϑαι δόξειεν ἂν τοῖς διαφόροις" οὐ γὰρ ἀλλοιοῦ-

ται τὸ ὕμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου" πάλιν δ᾽ (εἰν τὸ μὲν αἰσϑάνεσϑαι χαὶ ἁπλῶς

ἀλλοιοῦσϑαι (τῶι) πάσχειν, ἀδύνατον δέ, φησί, τὰ μὴ ταὐτὰ πάσχειν, ἀλλὰ κἂν ἕτερα ὄντα ποιῆι οὐχ A ἕτερα ἀλλ᾽ ἧι ταὐτὸν τι ὑπάρχει, τοῖς ὁμοίοις. διὸ περὶ μὲν τούτων ἀμφοτέρως ἔστιν ὑπολαβεῖν. περὶ ἑκάστης δ᾽ ἤδη τούτων ὃν μέρει πειρᾶται λέγειν. δρᾶν μὲν οὐν ποιεῖ τῆι ἐμφάσει" ταύτην δὲ ἰδίως λέγει" τὴν γὰρ ἔμφασιν οὐχ εὐθὺς ἐν τῆι κόρηι γίνεσϑαι, ἀλλὰ τὸν ἀέρα τὸν μεταξὺ τῆς ὄψεως καὶ τοῦ ὁρωμένου τυποῦσϑαι συστελλόμενον ὑπὸ τοῦ ὅρω- μένου χαὶ τοῦ δρῶντος" ἅπαντος γὰρ ἀεὶ γίνεσϑαί τινα ἀπορροήν᾽ ἔπειτα τοῦτον στερεὸν ὄντα καὶ ἀλλόχρων ἐμφαίνεσθαι τοῖς ὄμμασιν ὑγροῖς" χαὶ τὸ μὲν πυχνὸν οὐ δέχεσϑαι τὸ δ᾽ ὑγρὸν διιέναι. διὸ χαὶ τοὺς ὑγροὺς τῶν σχληρῶν ὀφϑαλμῶν ἀμείνους εἶναι πρὸς τὸ δρᾶν, εἰ ὃ μὲν ἔξω χιτῶν ὡς

A. 129—134. 135. (THEOPHR. de sens. 49—56) LEHRE. 391

λεπτότατος χαὶ πυχνότατος εἴη, τὰ δ᾽ ἐντὸς ὡς μάλιστα σομφὰ χαὶ χενὰ πύυ- χνῆς καὶὶ ἰσχυρᾶς σαρχός, μεστὰ δὲ ἰχμάδος παχείας TE χαὶ λιπαρᾶς, καὶ αἱ φλέβες (ei) χατὰ τοὺς ὀφϑαλμοὺς εὐϑεῖαι χαὶ ἄνικμοι ὡς ὁμοσχημονεῖν τοῖς ἀπο- τυπουμένοις. τὰ γὰρ ὁμόφυλα μάλιστα ἕχαστον γνωρίζει. πρῶτον μὲν οὖν ἄτοπος ἢ ἀποτύπωσις n ἐν τῶι ἀέρι. δεῖ γὰρ ἔχειν πυχνότητα καὶ ‚ur ϑρύ- πτεσϑαι τὸ τυπούμενον, ὥσπερ καὶ αὐτὸς λέγει παραβάλλων τοιαύτην εἶναι τὴν ἐντύπωσιν οἷον εἰ ἐχμάξειας εἰς κηρόν. ἔπειτα μᾶλλον ἐν ὕδατι τυποῦσϑαι δυνατὸν ὅσωι πυχνότερον᾽ ἧττον δὲ ὁρᾶται, χαίτοι προσῆχε μᾶλλον. ὅλως δὲ ἀπορροὴν ποιοῦντα τῆς μορφῆς ὥσπερ ἐν τοῖς περὶ τῶν εἰδῶν τί δεῖ τὴν ἀποτύπωσιν ποιεῖν; αὐτὰ γὰρ ἐμφαίνεται τὰ εἴδωλα. εἰ δὲ δὴ τοῦτο συμ- βαίνει καὶ ὃ ἀὴρ ἀπομάττεται χαϑάπερ κηρὸς ὠϑούμενος καὶ πυχνούμενος, πῶς χαὶ ποία τις N ἔμφασις γίνεται; δήλον γὰρ ὡς ἐπὶ προσώπου |l. ὡς ἄντι- πρόσωπος ὃ) τύπος ἔσται τῶι δρωμένωι χαϑάπερ ἐν τοῖς ἄλλοις. τοιούτου δ᾽ ὄντος ἀδύνατον ἐξ ἐναντίας ἔμφασιν γίνεσθαι μὴ στραφέντος τοῦ τύπου. τοῦτο δ᾽ ὑπὸ τίνος ἔσται καὶ πῶς δειχτέον᾽ οὐχ οἷόν τε γὰρ ἄλλως γίνεσϑαι τὸ δρᾶν. ἔπειτα ὅταν δρᾶται πλείονα κατὰ τὸν αὐτὸν τόπον, πῶς ἐν τῶι αὐτῶι ἀέρι πλείους ἔσονται τύποι; καὶ πάλιν πῶς ἀλλήλους δρᾶν ἐνδέχεται; τοὺς γὰρ τύπους ἀνάγχη συμβάλλειν ξαυτοῖς, ἑχάτερον ἀντιπρόσωπον ὄντα ἀφ᾽ ὧν ἐστιν. ὥστε τοῦτο ζήτησιν ἔχει. χκαὶ πρὸς τούτωι διὰ τί ποτε ἕχα- στος αὐτὸς αὑτὸν οὐχ δρᾶι; καϑάπερ γὰρ τοῖς τῶν πέλας ὄμμασιν οἱ τύποι χαὶ τοῖς ἑαυτῶν ἐμφαίνοιντ᾽ ἄν, ἄλλως τε εἰ καὶ εὐθὺς ἀντιπρόσωποι κεῖνται

> x ’ ’ ca ΡῚ - 2 - ) - x "καὶ ταυτὸ συμβαίνει παϑος ὠσπερ EN τῆς ηχοῦς. αναχκλᾶσϑαι γὰρ φησι καὶ

πρὸς αὐτὸν τὸν φϑεγξάμενον τὲν φωνήν. ὅλως δὲ ἄτοπος ἡ τοῦ ἀέρος τὺυ- πωσις. ἀνάγχη γὰρ ἐξ ὧν λέγει πάντα ἐναποτυποῦσϑαι τὰ σώματα καὶ πολλὰ ἐναλλάττειν, ὃ χαὶ πρὸς τὴν ὄψιν ἐμπόδιον ἂν Ein καὶ ἄλλως 00x εὔλογον. ἔτι δὲ εἴπερ ἡ τύπωσις διαμένει, καὶ μὴ φανερῶν [ὄντων] μηδὲ πλησίον ὄντων τῶν σωμάτων ἐχρῆν δρᾶν εἰ καὶ μὴ νύχτωρ, ἀλλὰ μεϑ᾽ ἡμέραν. καίτοι τοὺς γε τύπους οὐχ ἧττον εἰχὸς διαμένειν νυχτός, ὅσωι ἐμψυχότερος [8. 8. 387, 17] ὃ ἀήρ᾽ ἀλλ᾽ ἴσως τὴν ἔμφασιν ὃ ἥλιος ποιεῖ χαὶ τὸ φῶς ὥσπερ (axriva) ἐπιφέρων ἐπὶ τὴν ὄψιν, χαϑάπερ ἔοιχε βούλεσϑαι λέγειν. ἐπεὶ τὸ γε τὸν ἥλιον ἀπωϑοῦντα ἀφ᾽ ξαυτοῦ καὶ ἀποπληττόμενον πυκχνοῦν τὸν ἀέρα, καϑάπερ φησίν, ἀτοπον" διαχρίνειν γὰρ πέφυχε μᾶλλον. ἄτοπον δὲ χαὶ τὸ μὴ μόνον τοῖς ὄμμασιν, αλλὰ χαὶ τῶι ἄλλωι σώματι μεταδιδόναι τῆς αἰσϑήσεως. φησὶ γὰρ διὰ τοῦτο χενότητα χαὶ ὑγρότητα ἔχειν δεῖν τὸν ὀφϑαλμόν, ἵν᾽ ἐπὶ πλέον δέχηται καὶ τῶι ἄλλωι σώματι παραδιδῶι. ἄλογον δὲ χαὶ τὸ μάλιστα μὲν δρᾶν φάναι τὰ ὁμόφυλα, τὴν δὲ ἔμφασιν ποιεῖν τοῖς ἀλλό- χρωσιν ὡς οὐχ ἐμφαινομένων τῶν ὅμοίων. τὰ δὲ μεγέϑη καὶ τὰ διαστήματα πῶς ἐμφαίνεται, καίπερ ἐπιχειρήσας λέγειν οὐκ ἀποδίδωσιν. περὶ μὲν οὖν ὄψεως ἰδίως ἕνια βουλόμενος λέγειν πλείω παραύδίδωσι ζήτησιν.

τὴν δ᾽ ἀχοὴν παραπλησίως ποιεῖ τοῖς ἄλλοις. εἰς γὰρ τὸ κενὸν ἐμ- πίπτοντα τὸν ἀέρα χίνησιν ἐμποιεῖν, πλὴν ὅτι κατὰ πᾶν μὲν ὁμοίως τὸ σῶμα εἰσιέναι, μάλιστα δὲ χαὶ πλεῖστον διὰ τῶν ὠτων, ὅτι διὰ πλείστου τε χεγοῦ διέρχεται καὶ ἥκιστα διαμίμνει. διὸ χαὶ κατὰ μὲν τὸ ἄλλο σῶμα 00% αἰσϑά- γνεσϑαι, ταύτηι δὲ “μόνον. ὅταν δὲ ἐντὸς γένηται σκίδνασϑαι διὰ τὸ τάχος" τὴν γὰρ φωνὴν εἶναι πυχνουμένου τοῦ ἀέρος zal μετὰ βίας εἰσιόντος. ὥσπερ οὖν ἐχτὸς ποιεῖ τῆι ἁφῆι τὴν" αἴσϑησιν, οὕτω zul ἐντός. ὀξύτατον δ᾽ ἀκούειν, εἰ ὃ μὲν ἔξω χιτὼν εἴη πυχνός, τὰ δὲ φλεβία χενὰ καὶ ὡς μάλιστα ἄνιχμα zul εὔτρητα κατά τε τὸ ἄλλο σῶμα καὶ τὴν χεφαλὴν καὶ τας ἀκοάς, ἔτι δὲ

τὰ ὀστᾶ πυχνὰ χαὶ ὃ ἐγκέφαλος εὔκρατος za τὸ περὶ αὐτὸν ὡς ξηρότατον᾽ ἀϑρόον γὰρ οὕτως εἰσιέναι τὴν φωνὴν ἅτε διὰ πολλοῦ χενοῦ καὶ ἀνίκμου χαὶ εὐτρήτου εἰσιοῦσαν, καὶ ταχὺ σχίδνασθϑαι χαὶ ὁμαλῶς χατὰ τὸ σῶμα καὶ οὐ διεχπίπτειν ἔξω. τὸ μὲν οὖν ἀσαφῶς ἀφορίζειν ὁμοίως ἔχει τοῖς ἄλλοις. ἄτοπον δὲ χαὶ ἴδιον (TO) χατὰ πᾶν τὸ σῶμα τὸν ψόφον εἰσιέναι, χαὶ ὅταν εἰσέλϑηι διὰ τῆς ἀχοῆς διαχεῖσϑαι κατὰ πᾶν, ὥσπερ οὐ ταῖς ἀκοαῖς, ἀλλ᾽ ὅλωι τῶι σώματι τὴν αἴσϑησιν οὖσαν. οὐ γαρ κἂν συμπάσχηι τι τῆι ἀκοῆι, διὰ τοῦτο zul αἰσϑάνεται. πάσαις γὰρ τοῦτό γε ὁμοίως ποιεῖ, καὶ οὐ μόνον ταῖς αἰσϑήσεσιν ἀλλὰ καὶ τῆι ψυχῆι. καὶ περὶ μὲν ὄψεως χαὶ ἀχοῆς οὕτως ἀπο- δίδωσι, τὰς δὲ ἄλλας αἰσϑήσεις σχεδὸν ὁμοίως ποιεῖ τοῖς πλείστοις. περὶ δὲ τοῦ φρονεῖν ἐπὶ τοσοῦτον εἴρηχεν οτι γίνεται συμμέτρως ἐχούσης τῆς ψυχῆς κατὰ τὴν χρῆσιν [μετὰ τὴν κίνησιν die Η455. ἐὰν δὲ περί- ϑερμός τις ἢ περίψυχρος γένηται, μεταλλάττειν φησί. δι᾿ ὃ τι καὶ τοὺς παλαιοὺς καλῶς τοῦϑ'᾽ ὑπολαβεῖν ὅτι ἐστὶν ἀλλοφρονεῖν. ὥστε φανερόν, ὅτι τῆι κράσει τοῦ σώματος ποιεῖ τὸ φρονεῖν, ὅπερ ἴσως αὐτῶι χαὶ κατὰ λόγον ἐστὶ σῶμα ποιοῦντι τὴν ψυχήν. αἱ μὲν ovv περὶ αἰσϑήσεως καὶ τοῦ φρονεῖν δόξαι σχεδὸν αὗται καὶ τοσαῦται τυγχάνουσιν οὖσαι [παρὰ] τῶν πρότερον.

περὶ δὲ τῶν αἰσϑητῶν, τίς N φύσις χαὶ ποῖον ἕχαστόν ἐστιν, οἱ μὲν ἄλλοι παραλείπουσιν. τῶν μὲν γὰρ ὑπὸ τὴν ἁφὴν περὶ βαρέος καὶ χούφου καὶ ϑερμοῦ καὶ ψυχροῦ λέγουσιν, οἷον ὅτι τὸ μὲν μανὸν χαὶ λεπτὸν ϑερμόν, τὸ δὲ πυχνὸν καὶ παχὺ ψυχρόν, ὥσπερ ᾿Αναξαγόρας διαιρεῖ τὸν ἀέρα καὶ τὸν αἰϑέρα. σχεδὸν δὲ καὶ τὸ βαρὺ χαὶ τὸ χοῦφον τοῖς αὐτοῖς καὶ ἔτι ταῖς ἄνω καὶ κάτω φοραῖς, χαὶ πρὸς τούτοις περί τε φωνῆς ὅτι κίνησις τοῦ ἀέρος, καὶ περὶ ὀσμῆς ὅτι ἀπορροή τις. ᾿Εμπεδοχλῆς δὲ zul περὶ τῶν χρωμάτων, καὶ ὅτι τὸ μὲν λευχὸν τοῦ πυρὸς τὸ δὲ μέλαν τοῦ ὕδατος. οἱ δ᾽ ἄλλοι τοσοῦτον μόνον, ὅτι τό τε λευχὸν χαὶ τὸ μέλαν ἀρχαί, τὰ δ᾽ ἄλλα μειγνυμένων γίνεται τούτων. καὶ γὰρ ᾿ἀναξαγόρας ἁπλῶς εἴρηχε neol αὐτῶν. 4]. δὲ καὶ Πλάτων ἐπὶ πλεῖστόν εἰσιν ἡμμένοι, καϑ᾽ ἕχαστον γὰρ ἀφορίζουσι" πλὴν ὁ μὲν οὐχ ἀποστερῶν τῶν αἰσϑητῶν τὴν φύσιν, 4. δὲ πάντα πάϑη τῆς αἰσϑήσεως ποιῶν. ποτέρως μὲν οὖν ἔχει τἀληϑὲς οὐχ ἂν εἴη λόγος. ἐφ᾽ ὅσον δὲ ἑχάτερος ἧπται καὶ πῶς ἀφώριχε πειραϑῶμεν ἀποδοῦναι, πρότερον εἰπόντες τὴν ὅλην ἔφοδον ἑχατέρου. 4. μὲν οὖν οὐχ ὁμοίως λέγει περὶ πάντων, ἀλλὰ τὰ μὲν τοῖς μεγέ- ϑεσι τὰ δὲ τοῖς σχήμασιν ἔνια δὲ τάξει καὶ ϑέσει διορίζει. Πλάτων δὲ σχεδὸν ἅπαντα πρὸς τὰ πάϑη καὶ τὴν αἴσϑησιν ἀποδίδωσιν. ὥστε δόξειεν ἂν ἑχάτε- ρος ἐναντίως τῆι ὑποϑέσει λέγειν. 6 μέν γὰρ πάϑη ποιῶν τῆς αἰσϑήσεως καϑ᾽ αὑτὰ διορίζει τὴν φύσιν" ὁ δὲ za’ αὑτὰ ποιῶν ταῖς οὐσίαις πρὸς τὰ πάϑη τῆς αἰσϑήσεως ἀποδίδωσι.

βαρὺ μὲν οὖν χαὶ κοῦφον τῶι μεγέϑει διαιρεῖ 4. εἰ γὰρ διαχριϑείη χαϑ᾽ ἕν ἕχαστον εἰ χαὶ χατὰ σχῆμα διαφέροι, σταϑμὸν ἂν ἐπὶ μεγέϑει τὴν φύσιν [χρίσιν Preller] ἔχειν. οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἕν γε τοῖς μεικτοῖς χουφότερον μὲν εἶναι τὸ πλέον ἔχον χενόν, βαρύτερον δὲ τὸ ἔλαττον. ἐν ἐνίοις μὲν οὕτως εἴρηχεν. ἐν ἄλλοις δὲ χοῦφον εἶναί φησιν ἁπλῶς τὸ λεπτόν. παραπλησίως δὲ καὶ weg! σχληροῦ χαὶ μαλακοῦ. σχληρὸν μὲν γὰρ εἶναι τὸ πυχνόν, μαλα- χὸν δὲ τὸ μανόν, καὶ τὸ μᾶλλον δὲ χαὶ ἧττον καὶ τὰ λοιπὰ χατὰ λόγον. δια- φέρειν δέ τι τὴν ϑέσιν χαὶ τὴν ἐναπόληψιν τῶν χενῶν τοῦ σχληροῦ χαὶ μαλα- χοῦ καὶ βαρέος χαὶ χούφου. διὸ σχληρότερον μὲν εἶναι σίδηρον, βαρύτερον δὲ μόλυβδον" τὸν μὲν γὰρ σίδηρον ἀνωμάλως συγχεῖσϑαι χαὶ τὸ χενὸν ἔχειν πολλαχῆι καὶ χατὰ μεγάλα, πεπυχνῶσϑαι δὲ κατὰ ἔνια, ἁπλῶς δὲ πλέον ἔχειν

A. 135. (THEOPHR. de sens. 56—68.) LEHRE. 393

κενόν. τὸν δὲ μόλυβόον ἔλαττον ἔχοντα χενὸν ὁμαλῶς συγκχεῖσϑαι {(καὶλ χατὰ πᾶν ὁμοίως" διὸ βαρύτερον μὲν, μαλαχώτερον δ᾽ εἶναι τοῦ σιδήρου. περὶ μὲν (οὖν. βαρέος χαὶ χούφου καὶ σχληροῦ χαὶ μαλακοῦ ἐν τούτοις ἀφορίζει. τῶν δὲ ἄλλων αἰσϑητῶν οὐδενὸς εἶναι φύσιν, ἀλλὰ πάντα πάϑη τῆς αἰσϑήσεως ἀλλοιουμένης, ἐξ ἧς γίνεσϑαι τὴν φαντασίαν. οὐδὲ γὰρ τοῦ ψυχροῦ xal τοῦ ϑερμοῦ φύσιν ὑπάρχειν, ἀλλὰ τὸ σχῆμα REIN? ἐργάξεσϑαι xal τὴν ἡμετέραν. ἀλλοίωσιν" ὃ τι γὰρ ἂν ἄϑρουν nt, τοῦτ᾽ ἐνισχύειν ἑχάστωι, τὸ δ᾽ εἰς μακρὰ διανενημένον ἀναίσϑητον εἶναι. σΉΜΒΙΟΥ δ᾽ ὡς οὐχ εἰσὶ φύσει τὸ μὴ ταὐτὰ πᾶσι φαίνεσϑαι τοῖς ζώιοις ἀλλ᾽ ὃ ἡμῖν γλυχύ, τοῦτ᾽ ἄλλοις πικρὸν καὶ ἑτέροις ὀξὺ χαὶ ἄλλοις δριμὺ τοῖς δὲ στρυφνόν, & χαὶ τὰ ἄλλα δ᾽ ὡσαύτως. ἔτι δ᾽ αὐτοὺς μεταβάλλειν τῆι χρήσει κατὰ τὰ πάϑη καὶ τὰς ἡλικίας" ἧι χαὶ φανερὸν ὡς ἡ διάϑεσις αἰτία τῆς φαντασίας. ἁπλῶς μὲν οὖν περὶ τῶν αἰσϑητῶν οὕτω δεῖν ὑπολαμβάνειν. οὐ μὴν ἀλλ᾽ ὥσπερ καὶ τὰ ἄλλα καὶ ταῦτα ἀνατίϑησι τοῖς σχήμασι πλὴν οὐχ ἁπάντων ἀποδίδωσι τὰς μορφάς, ἀλλὰ μᾶλλον τῶν χυλῶν χαὶ τῶν χρωμάτων, zul τούτων ἀχριβέστερον διορίζει τὰ περὶ τοὺς χυλοὺς ἀναφέρων τὴν φαντασίαν πρὸς ἀνϑρωπον.

τὸν μὲν οὖν ὀξὺν εἶναι τῶι σχήματι γωνοειδῆ τε καὶ πολυχαμπῆ χαὶ μικρὸν καὶ λεπτόν. διὰ γὰρ τὴν ὁριμύτητα ταχὺ χαὶ πάντηι διαδύεσϑαι, τραχὺν δ᾽ ὀντα καὶ γωνοειδῆ συνάγειν χαὶ συσπᾶν᾽ διὸ χαὶ ϑερμαίνειν τὸ σῶμα χενότητας ἐμποιοῦντα" μάλιστα γὰρ ϑερμαίνεσϑαι τὸ πλεῖστον ἔχον χερόν. τὸν δὲ γλυχὺν ἐχ περιφερῶν συγκεῖσϑαι σχημάτων χοὺκ ἄγαν μικρῶν" διὸ χαὶ διαχεῖν ὅλως τὸ σῶμα χαὶ οὐ βιαίως καὶ οὐ ταχὺ πάντα περαίνειν" τοὺς (δ᾽ ἄλλους ταράττειν, ὅτι διαδύνων πλανᾶι τὰ ἄλλα καὶ ὑγραίνει" υγραινόμεναι δὲ καὶ ἐκ τῆς τάξεως κινούμενα συρρεῖν εἰς τὴν κοιλίαν" ταύτην γὰρ εὐπορώτατον εἶναι διὰ τὸ ταύτηι πλεῖστον εἶναι χενόν. τὸν δὲ στρυφνὸν ἐχ μεγάλων σχημάτων καὶ πολυγωνίων χαὶ περιφερὲς ἡχιστ᾽ ἐχόντων" ταῦτα γὰρ ὅταν εἰς τὰ σώματα ἔλϑηι, ἐπιτυφλοῦν ἐμπλάττοντα τὰ φλεβία καὶ κω- λύειν συρρεῖν" διὸ χαὶ τὰς κοιλίας ἱστάναι. τὸν δὲ πιχρὸν ἐχ μιχρῶν καὶ λείων zul περιφερῶν τὴν περιφέρειαν εἰληχότα καὶ χαμπὰς ἔχουσαν" διὸ καὶ γλισχρὸν καὶ χολλώδη. ἁλμυρὸν δὲ τὸν &x μεγάλων χαὶ οὐ περιφερῶν, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἐνίων καὶ (οὐ) σχαληνῶν, διὸ οὐδὲ πολυχαμπῶν (βούλεται δὲ σκαληνὰ λέγειν ἅπερ παράλλαξιν [περιπάλαξιν Dyroff, 5. 5. 860, 46] ἔχει πρὸς ἄλληλα καὶ συμπλοχήν)" μεγάλων μέν, ὅτι ἣ ἁλμυρὶς ἐπιπολάζει" μικρὰ γὰρ ὄντα καὶ τυπτόμενα τοῖς περιέχουσι μείγνυσθαι ἂν τῶι παντί" οὐ περιφερῶν δ᾽ ὅτι τὸ μὲν ἁλμυρὸν τραχὺ τὸ δὲ περιφερὲς λεῖον᾽ οὐ σχαληνῶν δὲ διὰ τὸ μὴ πε- ριπαλάττεσϑαι, διὸ ψαφαρὸν εἶναι. τὸν δὲ δριμὺν μιχρὸν καὶ περι- φερῆ καὶ γωνιοειδῆ, σχαληνὸν δὲ οὐχ ἔχειν. τὸν μὲν γὰρ δριμὺν πολυγώνιόν τε ὄντα τῆι τραχύτητι ϑερμαίνειν χαὶ διαχεῖν διὰ τὸ μιχρὸν εἶναι καὶ περι- φερῆ καὶ γωνιοειδῆ᾽ zul γὰρ τὸ γωνιοειδὲς εἶναι τοιοῦτον. ὡσαύτως δὲ zul τὰς ἄλλας ἑχάστου δυνάμεις ἀποδίδωσιν ἀνάγων εἰς τὰ σχήματα. ἁπάντων δὲ τῶν σχημάτων οὐδὲν ἀκέραιον εἶναι xal ἀμιγὲς τοῖς ἄλλοις, ἀλλ᾽ ἐν ἑχά- στωι πολλὰ εἶναι χαὶ τὸν αὐτὸν ἔχειν λείου χαὶ τραχέος χαὶ περιφεροῦς καὶ ὀξέος χαὶ τῶν λοιπῶν. οὗ δ᾽ ἂν ἐνῆι πλεῖστον, τοῦτο μάλιστα ἐνισχύειν πρὸς TE τὴν αἴσϑησιν χαὶ τὴν δύναμιν. ἔτι δὲ εἰς ὁποίαν ἕξιν ἂν εἰσέλϑηι, διαφέρειν [γὰρ] οὐχ ὀλίγον. χαὶ διὰ τοῦτο τὸ αὐτὸ τἀναντία, καὶ τἀναντία τὸ αὐτὸ πάϑος ποιεῖν ἐνίοτε. χαὶ περὶ μὲν τῶν χυλῶν οὕτως ἀφώρικεν.

ἄτοπον δ᾽ ἂν φανείη πρῶτον μὲν τὸ μὴ πάντων ὁμοίως ἀποδοῦναι τὰς αἰτίας, ἀλλὰ βαρὺ μὲν καὶ χοῦφον καὶ μαλαχὸν χαὶ 2 σκληρὸν χαὶ μεγέϑει χαὶ

σμικρότητι χαὶ τῶι μανῶι καὶ πυχνῶι, ϑερμὸν δὲ καὶ ψυχρὸν zul τὰ ἄλλα τοῖς σχήμασιν. ἔπειτα βαρέος μὲν καὶ χούφου καὶ σχληροῦ zul μαλακοῦ zus’ αὑτὰ ποιεῖν φύσεις (μέγεϑος μὲν γὰρ καὶ σμικρότης καὶ τὸ πυχνὸν καὶ τὸ μανὸν οὐ πρὸς ἕτερόν ἐστὺ, ϑερμὸν δὲ καὶ ψυχρὸν καὶ τὰ ἄλλα πρὸς τὴν αἴσϑησιν, χαὶ ταῦτα πολλάχις λέγοντα διότι τοῦ χυμοῦ [ϑερμοῦ Zeller] τὸ σχῆμα σφαιροειδές, ολως δὲ μέγιστον ἐναντίωμα καὶ χοινὸν ἐπὶ πάντων, ἅμα μὲν πάϑη ποιεῖν τῆς αἰσϑήσεως, ἅμα δὲ τοῖς σχήμασι διορίζειν᾽ zul τὸ αὐτὸ φαίνεσθαι τοῖς μὲν πιχρὸν τοῖς δὲ γλυχὺ τοῖς δ᾽ ἄλλως" οὔτε γὰρ οἷόν (te) τὸ σχῆμα πάϑος εἶναι οὔτε ταὐτὸν τοῖς μὲν σφαιροειδὲς τοῖς δ᾽ ἄλλως (ἀνάγκη δ᾽ [εἴπερ] ἴσως, εἴπερ τοῖς μὲν γλυχὺ τοῖς δὲ πιρχόν) οὐδὲ κατὰ τὰς ἡμετέρας ἕξεις μεταβάλ- λειν τὰς μορφάς. ἁπλῶς δὲ τὸ μὲν σχῆμα χαϑ᾽ αὑτό ἐστι, τὸ δὲ γλυχὺ καὶ ὅλως τὸ αἰσϑητὸν πρὸς ἄλλο καὶ ἐν ἄλλοις, ὡς φησιν. ἄτοπον δὲ zul τὸ

- > - BAER, - a, > ’ U \ πᾶσιν αξιοῦν TAVTO φαίνεσθαι τῶν αὐτῶν αἰσϑανομένοις χαὶ τουτων τὴν

ἀλήϑειαν ἐλέγχειν, χαὶ ταῦτα εἰρηχότα πρότερον τὸ τοῖς ἀνομοίως διακειμέ- γοις ἀνόμοια φαίνεσϑαι χαὶ πάλιν τὸ μηϑὲν μᾶλλον ἕτερον ἑτέρου τυγχάνειν τῆς ἀληϑείας. εἰχὸς γὰρ τὸ βέλτιον τοῦ χείρονος χαὶ τὸ ὑγιαῖνον τοῦ χάμνοντος" χατὰ φύσιν γὰρ μᾶλλον. ἔτι δὲ εἴπερ μή ἐστι φύσις τῶν αἰσϑη- τῶν διὰ τὸ μὴ ταὐτὰ πᾶσι φαίνεσϑαι, δῆλον ὡς οὐδὲ τῶν ζώιων οὐδὲ τῶν ἄλλων σωματων᾽ οὐδὲ γὰρ περὶ τούτων δμοδοξοῦσι. χαίτοι εἰ μὴ καὶ διὰ τῶν αὐτῶν γίνεται πᾶσι τὸ γλυχὺ zul τὸ πικρόν, ἀλλ᾽ ἥ γε φύσις τοῦ πιχροῦ καὶ τοῦ γλυχέος ἢ αὐτὴ φαίνεται πᾶσιν. ὅπερ καὶ αὐτὸς ἂν δόξειεν ἐπιμαρτυρεῖν. πῶς γὰρ ἂν τὸ ἡμῖν πικρὸν ἄλλοις ἦν γλυχὺ καὶ στρυφνόν, εἰ μή τις ἣν ὡρισμένη φύσις αὐτῶν. ἔτι δὲ ποιεῖ σαφέστερον ἐν οἷς φησι γίνεσϑαι μὲν ἕχαστον χαὶ εἶναι κατ᾿ ἀλήϑειαν, ἰδίως δὲ ἐπὶ πικροῦ μοῖραν ἔχειν συνέ- σεως. ὥστε διά τε τούτων ἐναντίον ἂν φανείη τὸ μὴ ποιεῖν φύσιν τινὰ τῶν αἰσϑητῶν, καὶ πρὸς τούτοις ὅπερ ἐλέχϑη καὶ πρότερον, ὅταν σχῆμα μὲν ἀπο- διδῶι τῆς (πικρᾶς) οὐσίας ὥσπερ zul τῶν ἄλλων, μὴ εἶναι δὲ λέγηι φύσιν" ἢ γὰρ οὐδενὸς ὅλως ἢ καὶ τούτων ἔσται, τῆς αὐτῆς γε ὑπαρχούσης αἰτίας. ἔτι δὲ τὸ ϑερμόν τε καὶ ψυχρὸν ἅπερ ἀρχὰς τιϑέασιν εἰχὸς ἔχειν τινὰ φύσιν, εἰ δὲ ταῦτα χαὶ τὰ ἄλλα. νῦν δὲ σχληροῦ μὲν χαὶ μαλαχοῦ χαὶ βαρέος καὶ κού- φου ποιεῖ τιν᾽ οὐσίαν, ἅπερ οὐχ ἧττον ἔδοξε λέγεσϑαι πρὸς ἡμᾶς, ϑερμοῦ δὲ καὶ ψυχροῦ zul τῶν ἄλλων οὐδενός. χαίτοι τό γε βαρὺ καὶ κοῦφον ὅταν διορίζηι τοῖς μεγέϑεσιν, ἀνάγχη τὰ ἁπλᾶ πάντα τὴν αὐτὴν ἔχειν δρμὴν τῆς φορᾶς, ὥστε μιᾶς τινος ἂν ὕλης εἴη zul τῆς αὐτῆς φύσεως. ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἔοικε συνηχολουθηχέναι τοῖς ποιοῦσιν ὅλως τὸ φρονεῖν κατὰ τὴν ἀλλοίωσιν, ἥπερ ἐστὲν ἀρχαιοτάτη δόξα. πάντες γὰρ οἱ παλαιοὶ καὶ [οἱ] ποιηταὶ καὶ σοφοὶ κατὰ τὴν διάϑεσιν ἀποδιδόασι τὸ φρονεῖν. τῶν δὲ χυλῶν ἑχάστωι τὸ σχῆμα ἀποδίδωσι πρὸς τὴν δύναμιν ἀφομοιῶν τὴν ἐν τοῖς πάϑε- σιν" ὅπερ οὐ μόνον ἐξ ἐχείνων, ἀλλὰ χαὶ &x τῶν αἰσϑητηρίων ἔδει συμβαίνειν ἄλλως τε χαὶ πάϑη τούτων ἐστίν. οὐ γὰρ πᾶν τὸ σφαιροειδὲς οὐδὲ τὰ ἀλλα σχήματα τὴν αὐτὴν ἔχει δύναμιν, ὥστε χαὶ χατὰ τὸ [χατω] ὑποκείμενον ἔδει διορίζειν, πότερον ἐξ ὁμοίων ἢ ἐξ ἀνομοίων ἐστί, καὶ πῶς ἡ τῶν αἰσϑήσεων ἀλλοίωσις γίνεται, καὶ πρὸς τούτοις δὁμοίως ἐπὶ πάντων ἀποδοῦναι τῶν διὰ τῆς ἁφῆς χαὶ μὴ μόνον. τὰ περὶ γεῦσιν. ἀλλὰ χαὶ ταῦτα μὲν ἤτοι διαφοράν τινὰ ἔχει πρὸς τοὺς χυλούς, ἣν ἔδει ἀιελεῖν, ἢ καὶ πρ ΕΓ τΟΙ δυνατὸν ὃν ὁμοίως εἰπεῖν. τῶν δὲ χρωμάτων ἁπλᾶ μὲν λέγει τέτταρα. λευχὸν μὲν οὖν εἶναι τὸ λεῖον. ὃ γὰρ ἂν μὴ τραχὺ μηδ᾽ ἐπισχιάζον ἠι μηδὲ δυσδίοδον, τὸ τοιοῦτον πᾶν λαμπρὸν εἶναι. δεῖ δὲ καὶ εὐϑύτρυπα καὶ διαυγῆ τὰ λαμπρὰ εἶναι. τὰ μὲν

A. 135. (THEOPHR. de sens. 68—78.) LEHRE. 395

οὖν σχληρὰ τῶν λευχῶν ἐχ τοιούτων σχημάτων συγχεῖσϑαι οἷον ἢ ἐντὸς πλὰξ τῶν χογχυλίων" οὕτω γὰρ ἂν ἄσκια καὶ εὐαγῆ καὶ ευϑυπορα εἶναι. τὰ (δὲ) ψαϑυρὰ χαὶ εὔϑρυπτα ἐκ περιφερῶν μέν, λοξῶν δὲ τῆι ϑέσει πρὸς ἄλληλα καὶ χατὰ δύο συζεύξει, τὴν δ᾽ ὅλην τάξιν ἔχειν ὅτι μάλιστα ὁμοίαν. τοιούτων ὃ ὄντων ψαϑυρὰ μὲν εἶναι, διότι χατὰ μιχρὸν ἢ σύναψις" εὔϑρυπτα δέ, οτι ὁμοίως χεῖνται" ἄσχια δέ, διότι λεῖα χαὶ πλατέα" λευχότερα 6 ἀλλήλων τῶι τὰ σχήματα τὰ εἰρημένα καὶ ἀχριβέστερα καὶ ἀμιγέστερα εἶναι καὶ τὴν ϑέσιν ἔχειν μᾶλλον τὴν εἰρημένην. τὸ μὲν οὖν λευχὸν ἐκ τοιούτων εἶναι σχημάτων. τὸ δὲ μέλαν ἐκ τῶν ἐναντίων ἐκ τραχέων χαὶ σχαληνῶν καὶ ἄνο- uolov' οὕτω γὰρ ἂν σχιάζειν zul οὐχ εὐθεῖς εἶναι τοὺς πόρους οὐδ᾽ εὐδιό- δους. ἔτι δὲ τὰς ἀπορροίας νωϑεῖς zal ταραχώδεις" διαφέρειν γάρ τι χαὶ τὴν ἀπορροὴν τῶι ποιὰν εἶναι πρὸς τὴν φαντασίαν, ἣν γίνεσϑαι διὰ τὴν ἐναπόλη- ψιν τοῦ ἀέρος ἀλλοίαν. ἐρυϑρὸν δ᾽ ἐξ οἵωνπερ καὶ τὸ ϑερμόν, πλὴν Ex μειζόνων. ἐὰν γὰρ αἱ συγχρίσεις ὦσι μείζους ὁμοίων ὄντων τῶν σχημάτων μᾶλλον ἐρυϑρὸν εἶναι. σημεῖον δ᾽ ὅτι ἐχ τοιούτων τὸ ἐρυϑρόν᾽ ἡμᾶς τε γὰρ ϑερμαινομένους ἐρυϑραίνεσϑαι χαὶ τὰ ἄλλα τὰ πυρούμενα, μέχρις ἂν οὗ ἔχηι τὸ τοῦ πυροειδοῦς. ἐρυϑρότερα δὲ τὰ 2x μεγάλων ὄντα σχημάτων οἷον τὴν φλόγα zul τὸν ἄνϑραχα τῶν χλωρῶν ξύλων ἢ τῶν αὔων. καὶ τὸν σίδηρον δὲ zal τὰ ἄλλα τὰ πυρούμενα᾽ λαμπρότατα μὲν γὰρ εἶναι τὰ πλεῖστον ἔχοντα χαὶ λεπτότατον πῦρ, ἐρυϑρότερα δὲ τὰ παχύτερον καὶ ἔλαττον. διὸ καὶ ἧττον εἶναι ϑερμὰ τὰ ἐρυϑρότερα᾽ ϑερμὸν [μὲν] γὰρ τὸ λεπτόν. To δὲ χλωρὸν &x τοῦ στερεοῦ καὶ τοῦ χενοῦ συνεστάναι μειχτὸν ἐξ ἀμφοῖν, τῆι ϑέσει δὲ χαὶ τάξει αὐτῶν (διαλλάττειν τὴν χρόαν. τὰ μὲν οὖν ἁπλᾶ χρώματα τούτοις κεχρῆσϑαι τοῖς σχήμασιν" ἕχαστον δὲ χαϑαρώτερον ὅσωι ἂν ἐξ ἀμιγεστέρων ἦι. τὰ δὲ ἀλλα χατὰ την τούτων μίξιν" οἷον τὸ μὲν χρυσοειδὲς zul τὸ τοῦ χαλχοῦ χαὶ πᾶν τὸ τοιοῦτον ἐχ τοῦ λευχοῦ καὶ τοῦ ἐρυϑροῦ" τὸ μὲν γὰρ λαμ- πρὸν ἔχειν ἐκ τοῦ λευχοῦ, τὸ δὲ ὑπέρυϑρον ἀπὸ τοῦ ἐρυϑροῦ" πίπτειν γὰρ εἰς τὰ χενὰ τοῦ λευχοῦ τῆι μίξει τὸ ἐρυϑρόν. ἐὰν δὲ προστεϑῆι τούτοις τὸ χλωρόν, γίνεσϑαι τὸ χάλλιστον χρῶμα, δεῖν δὲ μικρὰς τοῦ χλωροῦ τὰς συγ- κρίσεις εἶναι᾽ μεγάλας γὰρ οὐχ οἷόν τε συγχειμένων οὕτω τοῦ λευχοῦ καὶ τοῦ ἐρυϑροῦ. διαφόρους δ᾽ ἔσεσϑαι τὰς χρόας τῶι πλέον καὶ ἔλαττον λαμβάνειν. τὸ δὲ πορφυροῦν &x λευχοῦ καὶ μέλανος χαὶ ἐρυϑροῦ, πλείστην μὲν μοῖραν ἔχοντος τοῦ ἐρυϑροῦ, μιχρὰν δὲ τοῦ μέλανος, μέσην δὲ τοῦ λευχοῦ" διὸ zul ἡδὺ φαίνεσϑαι πρὸς τὴν αἴσϑησιν. ὅτι μὲν οὖν τὸ μέλαν zul τὸ ἐρυϑρὸν αὐτῶι ἐνυπάρχει, φανερὸν εἶναι τῆι ὄψει, διότι δὲ τὸ λευχόν, τὸ λαμπρὸν καὶ διαυγὲς σημαίνειν᾽ ταῦτα γὰρ ποιεῖν τὸ λευχόν. τὴν δ᾽ ἴσατιν ἐκ μέλανος σφόδρα καὶ χλωροῦ, πλείονα δὲ μοῖραν ἔχειν τοῦ μέλανος" τὸ δὲ πράσινον ἐχ πορφυροῦ καὶ τῆς ἰσάτιδος, ἢ ἐκ χλωροῦ καὶ πορφυροειδοῦς. τὸ γὰρ ϑεῖον εἶναι τοιοῦτον χαὶ μετέχειν τοῦ λαμπροῦ. τὸ δὲ χυανοῦν ἐξ ἰσάτιδος χαὶ πυρώδους, σχημάτων δὲ περιφερῶν χαὶ βελονοειδῶν, ὅπως τὸ στίλβον τῶι μέλανι ἐνῆι. τὸ δὲ χαρυΐνον ἐχ χλωροῦ zal χυανοειδοῦς" ἐὰν δὲ χλωρὸν (zul λαμπρὸν Ἱ) μειχϑῆι, φλογοειδὲς γίνεσθαι" τὸ γὰρ ἄσχιον καὶ μελανόχρων ἐξείργεσϑαι. σχεδὸν δὲ καὶ τὸ ἐρυϑρὸν τῶι λευχῶι μειχϑὲν χλωρὸν ποιεῖν εὐαγὲς zul οὐ μέλαν" διὸ χαὶ τὰ φυόμενα χλωρὰ τὸ πρῶτον εἶναι πρὸ τοῦ ϑερμανϑῆναι καὶ διαχεῖσϑαι. καὶ πλήϑει μὲν τοσούτων ἐπιμέμνηται χρωμάτων, ἄπειρα δὲ εἶναι τὰ χρώματα καὶ τοὺς χυλοὺς χατὰ τὰς μίξεις, ἔαν τις τα μὲν ἀφαιρῖι τὰ δὲ προστιϑῆι χαὶ τῶν μὲν ἔλαττον μίσγηι τῶν δὲ πλέον. οὐϑὲν γὰρ ὅμοιον ἔσεσϑαι ϑάτερον ϑατέρωι.

396 55. DEMOKRITOS. A. 135. (THEOPHR. de sens. 79—83.) 136—138,

πρῶτον μὲν οὖν τὸ πλείους ἀποδοῦναι τὰς ἀρχὰς ἔχει τινὰ ἀπορίαν" οἱ γὰρ ἄλλοι τὸ λευχὸν χαὶ τὸ μέλαν, ὡς τούτων ἁπλῶν ὄντων μόνων. ἔπειτα τὸ μὴ πᾶσι τοῖς λευκοῖς μίαν ποιῆσαι τὴν μορφήν, ἀλλ᾽ ἑτέραν τοῖς σχληροῖς καὶ τοῖς ψαϑυροῖς. οὐ γὰρ εἰκὸς ἄλλην αἰτίαν εἶναι τοῖς διαφόροις κατὰ τὴν ἁφήν, οὐδ᾽ ἂν ἔτι τὸ σχῆμα αἴτιον ein τῆς διαφορᾶς, ἀλλὰ μᾶλλον n ϑέσις. ἐνδέχεται γὰρ zei τὰ περιφερῆ zul ἁπλῶς πάντα ἐπισκιάζειν ξαυτοῖς. σημεῖον δέ" χαὶ γὰρ αὐτὸς ταύτην φέρει τὴν πίστιν, ὅσα τῶν λείων μέλανα φαίνεται. διὰ γὰρ τὴν σύμφυσιν καὶ τὴν τάξιν ὡς τὴν αὐτὴν ἔχοντα τῶι μέλανι φαίνε- σϑαι τοιαῦτα. χαὶ πάλιν ὅσα λευχὰ τῶν τραχέων. ἐκ μεγάλων γὰρ εἶναι ταῦτα χαὶ τὰς συνδέσεις οὐ περιφερεῖς ἀλλὰ προκρόσσας" χαὶ τῶν σχημά- των τὰς μορφὰς μιγνυμένας [ἀγνυμένας ἢ] ὥσπερ N ἀνάβασις χαὶ τὰ πρὸ τῶν τειχῶν ἔχει χώματα" τοιοῦτον γὰρ ὃν ἄσχιον εἶναι καὶ οὐ χωλύεσϑαι τὸ λαμ- πρόν. πρὸς δὲ τούτοις πῶς λέγει χαὶ ζώιων τὸ λευχὸν ἐνίων γίνεσϑαι μέ- λαν, εἰ τεϑείησαν οὕτως, ὥστ᾽ ἐπισχιάξειν; ὅλως δὲ τοῦ διαφανοῦς χαὶ τοῦ λαμπροῦ μᾶλλον ἔοικε τὴν φύσιν ἢ τοῦ λευχοῦ λέγειν. τὸ γὰρ εὐδίοπτον εἶναι χαὶ μὴ ἐπαλλάττειν τοὺς πόρους τοῦ διαφανοῦς ἔστι, πόσα δὲ λευχὰ τοῦ δια- φανοῦς; ἕτι δὲ τὸ μὲν εὐϑεῖς εἶναι τῶν λευχῶν τοὺς πόρους, τῶν δὲ μελάνων ἐπαλλάττειν, ὡς εἰσιούσης τῆς φύσεως ὑπολαβεῖν ἔστιν. δρᾶν δέ Pro διὰ τὴν ἀπορροὴν χαὶ τὴν ἔμφασιν τὴν εἰς τὴν ὄψιν" εἰ δὲ τοῦτό ἐστι, τί διοίσει τοὺς πόρους κεῖσϑαι zart’ ἀλλήλους ἢ ἐπαλλάττειν; οὐδὲ τὴν ἀπορροὴν ἀπὸ τοῦ KEVOV πῶς γίνεσϑαι ῥάιδιον ὑπολαβεῖν" ὥστε λεχτέον τούτου τὴν αἰτίαν. ἔοιχε γὰρ ἀπὸ τοῦ φωτὸς ἢ ἀπὸ ἄλλου τινὸς ποιεῖν τὸ λευχόν᾽ διὸ χαὶ τὴν παχύ- τητα τοῦ ἀέρος αἰτιᾶται πρὸς τὸ φαίνεσϑαι μέλαν. ἔτι δὲ πῶς τὸ μέλαν ἀποδίδωσιν, οὐ δάιδιον χαταμαϑεῖν᾽ ἢ σχιὰ γὰρ μέλαν τι χαὶ ἐπιπρόσϑησίς ἔστι τοῦ λευχοῦ" διὸ πρῶτον τὸ λευχὸν τὴν φύσιν. ἅμα δὲ οὐ μόνον τὸ ἐπι- σχιάζειν, ἀλλὰ καὶ τὴν παχύτητα τοῦ ἀέρος καὶ τῆς εἰσιούσης ἀπορροῆς αἰτιᾶ- ται χαὶ τὴν ταραχὴν τοῦ ὀφϑαλμοῦ. πότερον δὲ ταῦτα συμβαίνει διὰ τὸ μὴ εὐδίοπτον ἢ καὶ ἄλλωι γίνοιτ᾽ ἂν καὶ ποίωι [ἢ μέλαν], οὐ διασαφεῖ. ἄτο- πον δὲ καὶ τὸ τοῦ χλωροῦ μὴ ἀποδοῦναι μορφήν, ἀλλὰ μόνον ἐκ τοῦ στερεοῦ χαὶ τοῦ χενοῦ ποιεῖν. χοινὰ γὰρ ταῦτα γε πάντων χαὶ ἐξ ὅποιωνοῦν ἔσται σχημάτων. χρῆν δ᾽ ὥσπερ χἀν τοῖς ἄλλοις ἰδιὸν τι ποιῆσαι. zul εἰ μὲν ἔναν- τίον τῶι ἐρυϑρῶι, καϑάπερ τὸ μέλαν τῶι λευχῶι, τὴν ἐναντίαν ἔχειν μορφήν" εἰ δὲ μὴ ἐναντίον, αὐτὸ τοῦτ᾽ ἄν τις ϑαυμάσειεν, ὅτι τὰς ἀρχὰς οὐχ ἐναντίας ποιεῖ᾽ δοχεῖ γὰρ ἅπασιν οὕτως. μάλιστα δ᾽ ἐχρῆν τοῦτο διαχριβοῦν, ποῖα τῶν χρωμάτων ἁπλᾶ καὶ διὰ τί τὰ μὲν σύνϑετα τὰ δὲ ἀσύνθετα" πλείστη γὰρ ἀπορία περὶ τῶν ἀρχῶν. ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἴσως χαλεπόν. ἐπεὶ καὶ τῶν χυ- μῶν εἴ τις δύναιτο τοὺς ἁπλοῖς ἀποδοῦναι, μᾶλλον av ὅδε λέγοι. περὲ δὲ ὀσμῆς προσαφορίζειν παρῆκεν πλὴν τοσοῦτον, ὅτι τὸ λεπτὸν ἀπορρέον ἀπὸ τῶν βαρέων ποιεῖ τὴν ὀδμήν. ποῖον δέ τι τὴν φύσιν ὃν ὑπὸ τίνος πάσχει, οὐχέτι προσέϑηχεν, ὕπερ ἴσως ἦν χυριώτατον. A. μὲν οὖν οὕτως ἔνια παραλείπει.

186. Aer. 2, 1 [D. 416] A. τοὺς ὀνείρους γίνεσϑαι κατὰ τὰς τῶν εἰδώ- λων παραστόσεις. TerTULL. de anima 48 D. indigentiam spiritus [näml. som- num esse].

137. Cıc. de div. II 58, 120 utrum igitur censemus dormientium animos per sene ipsos in sommiando moveri an, ut D. censet, externa et adventicia vi- sione pulsari?

138. — — 13,5 [D. 224] cum..... plurumisque locis gravis auetor D.

praesensionem rerum futurarum comprobaret, Dicaearchus Peripateticus cetera divinationis genera sustulit, somniorum et fuwroris reliquit. 57,131 [aus Posi- donios] D. autem censet sapienter instituisse veteres ut hostiarum inspicerentur exta quorum exe habitu atque ex colore tum salubritatis tum pestilentiae signa

5 percipi, non numquam etiam quae sit sterilitas agrorum vel fertilitas futura.

139. CEnsor. 4, 9 Democrito vero Abderitae ex aqua limoque primum visum esse homines procreatos. Art. V 19,6 [D.431n. vgl. 645,6] 4. yeyevn- μένα εἶναι τὰ ζῶια συστάσει T εἰδεεναστρον []. εἰδέων ἀνάρϑρων] πρῶτον τοῦ ὑγροῦ ζωιογονοῦντος. Lacr. Inst. div. VIl7,9 hominum causa mundum et Omnia quae in eo sunt esse facta Stoici loguuntur: idem nos divinae litterae docent. erravit ergo Democritus, qui vermiculorum modo putavit effusos esse de terra nullo auctore nullaque ratione.

140. Art. V 4,2.3 [D. 417,8] ᾿ἀριστοτέλης ἀσώματον μὲν εἶναι τὴν δύνα-

μιν τοῦ σπέρματος..., σωματικὴν δὲ τὴν ὕλην τὴν προχεομένην. Στράτων, xal 4. καὶ τὴν δύναμιν σῶμα" πνευματικὴ γάρ. 141. -- -- 3,6 [D. 417] 4. ἀφ᾽ ὅλων τῶν σωμάτων καὶ τῶν χυριωτάτων

μερῶν οἷον ὀστῶν σαρχῶν χαὶ ἰνῶν [näml. τὸ σπέρμα εἶναι]. 8. fr. 32; vgl. CEnsor. 5, 3 oben 5. 105 n. 18.

142. Arr.V 5,1 [D.418] ᾿Ἐπίχουρος 4. χαὶ τὸ ϑῆλυ προΐεσϑαι σπέρμα ἔχει γὰρ παραστάτας ἀπεστραμμένους" διὰ τοῦτο χαὶ ὄρεξιν ἔχει περὶ τὰς χρήσεις.

143. Arısr. de gen. animal. ΔΊ. 1θ410 4. δὲ ὃ ᾿Αβδηρίτης ἐν μὲν τῆι μητρὲ γίνεσϑαί φησι τὴν διαφορὰν τοῦ ϑήλεος χαὶ τοῦ ἄρρενος, οὐ μέντοι διὰ ϑερμότητάώ γε χαὶ ψυχρότητα τὸ μὲν γίγνεσϑαι ϑῖλυ τὸ δ᾽ ἄρρεν, ἀλλ᾽ ὅπο- τέρου ἂν χρατήσηι τὸ σπέρμα τὸ ἀπὸ τοῦ μορίου ἐλϑόν, ὧι διαφέρουσιν ἀλλή- λων τὸ ϑῆλυ χαὶ τὸ ἄρρεν. ÜENSOR. 6, 5 utrius vero parentis principium sedem prius occupaverit, eius reddi naturam D. rettulit. ΑἸ. Ὑ 7,6 [D.420] 4. τὰ μὲν χοινὰ μέρη ἐξ ὁποτέρου ἂν τύχηι, τὰ δ᾽ ἰδιάζοντα [χαὶ] κατ᾿ ἐπικράτειαν.

144. Arısr. de gen. animal. B 4. 740233 αἱ δὲ φλέβες οἷον ῥίζαι πρὸς τὴν ὑστέραν συνάπτουσι, δι᾿ ὧν λαμβάνει τὸ κύημα τὴν τροφήν. τούτου γὰρ χάριν ἐν ταῖς ὑστέραις μένει τὸ ζῶιον, ἀλλ᾽ οὐχ ὡς 4. φησιν, ἵνα διαπλάττη- ται τὰ μόρια χατὰ τὰ μόρια τῆς ἐχούσης. 1. 746219 οἱ δὲ λέγοντες τρέφεσϑαι τὰ παιδία ἐν ταῖς ὑστέραις διὰ τοῦ σαρχίδιόν τι βδάλλειν οὐκ ὀρϑῶς λέγου- σιν. Arr.V 16,1 [D.426) 4. ᾿ΕἘπίχουρος τὸ ἔμβρυον ἐν τῆι μήτραι διὰ τοῦ στόματος τρέφεσϑαι. ὅϑεν εὐἰϑέως γεννηϑὲν ἐπὶ τὸν μαστὸν φέρεσϑαι τῶι στόματι" εἶναι γὰρ χαὶ ἐν τῆι μήτραι ϑηλάς τινας καὶ στόματα, δι᾿ ὧν τρέ- φεσϑαι.

145. Arıst. de gen. anim. Β 4. 740213 ὅσοι λέγουσιν, ὥσπερ 4., τὰ ἔξω πρῶτον διαχρίνεσϑαι τῶν ζώιων, ὕστερον δὲ τὰ ἐντός, οὐκ ὀρϑῶς λέγουσιν. Cens. 6,1 (gwid primum in infante formetur) [D. 190] 10. alvum cum capite quae plurimum habent ex inani.

146. — — A 4. 769530 4. μὲν οὖν ἔφησε γίγνεσθαι tu τέρατα διὰ τὸ δύο γονὰς πίπτειν []. συμπίπτειν], τὴν μὲν πρότερον ὁρμήσασαν τὴν δ᾽ ὕστερον. καὶ ταύτην ἐξελθοῦσαν ἐλϑεῖν εἰς τὴν ὑστέραν ὥστε συμφύεσϑαι καὶ ἐπαλλέτ- τειν τὰ μόρια. ταῖς δ᾽ ὄρνισιν ἐπεὶ συμβαίνει ταχεῖαν γίνεσθαι τὴν ὀχείαν, ἀεὶ τά τ᾽ ὠιὰ καὶ τὴν χρόαν αὐτῶν ἐπαλλάττειν φησίν.

147, --- — ἘΞ 8, 78809 εἴρηχε μὲν οὖν περὶ αὐτῶν [Zähne] χαὲ Δ... φησὶ

γὰρ ἐχπίπτειν μὲν διὰ τὸ πρὸ ὥρας γίνεσϑαι τοῖς ζώιοις" ἀκμαζόντων γὰρ ὡς εἰπεῖν φύεσϑαι χατὰά γε φύσιν" τοῦ δὲ πρὸ ὥρας γίνεσϑαι τὸ ϑηλάζειν αἰτιᾶται.

148. Arısr. de partt. anim. I’ 4. 665230 τῶν δ᾽ ἀναίμων οὐδὲν ἔχει σπλάγ- vov. A. δ᾽ ἔοικεν οὐ χαλῶς διαλαβεῖν περὶ αὐτῶν, εἴπερ und διὰ μιχρό- τητὰ τῶν ἀναίμων ζώιων ἄδηλα εἶναι ταῦτα. Vgl. Lucr. IV 116ff.

149. — de gen. animal. Β 8. 747229 [vgl. oben 8. 176, 14. 207, fr. 92] 4. μὲν γάρ φησι διερϑάρϑαι τοὺς πόρους τῶν ἡμιόνων ἐν ταῖς ὑστέραις διὰ τὸ μὴ ἐκ συγγενῶν γίνεσϑαι τὴν ἀρχὴν τῶν ζώιων.

150. [Arısr.] hist. anim. 139 p. 623230 ϑύνανται δ᾽ ἀφιέναι οἵ ἀράχναι τὸ ἀράχνιον εὐϑὺς γενόμενοι, οὐχ ἔσωϑεν ὡς ὃν περίττωμα χαϑάπερ φησὶ 4. ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ σώματος οἷον φλοιὸν ἢ τὰ βάλλοντα ταῖς ϑριξίν, οἷον ab ὕστριχες.

151. ΔῊ ΝΌΧΣΧΙΙ 10 λέγει 4. πολύγονα εἶναι ὗν καὶ κύνα χαὶ τὴν αἰτίαν προστίϑησι λέγων, ὅτι πολλὰς ἔχει τὰς μήτρας καὲ τοὺς τόπους τοὺς δεχτιχοὶς τοῦ σπέρματος. ὃ τοίνυν ϑορὸς οὐχ ἐχ μιᾶς δρμῆς ἁπάσας αὐτὰς ἐχπληροῖ, ἀλλὰ δίς τε καὶ τρὶς ταῦτα τὰ ζῶια ἐπιϑόρφνυται, Iva M συνέχεια πληρώσηι τὰ τοῦ γόνου δεχτιχά. ἡμιόνους δὲ λέγει μὴ τίχτειν" μὴ γὰρ ἔχειν öuolac μήτρας τοῖς ἄλλοις ζώιοις, δτερομόρφους δὲ ἥκιστα δυναμένας yovnv δέξασθαι" μὴ γὰρ εἶναι φύσεως ποίημα τὴν ἡμίονον, ἀλλὰ ἐπινοίας ἀνϑρωπί- νης χαὶ τόλμης ὡς ἂν εἴποις μοιχιδίου ἐπιτέχνημα τοῦτο χαὶ χλέμμα. δοχεῖ δὲ μοι, ἢ δ᾽ ὅς, ὄνου ἵππον βιασαμένου κατὰ τύχην κχκυῆσαι, μα- ϑητὰς δὲ ἀνϑρώπους τῆς βίας ταύτης γεγενημένους εἶτα μέντοι προελϑεῖν ἐπὶ τὴν τῆς γονῆς αὐτῶν συνήϑειαν. χαὶ μάλιστά γε τοὺς τῶν Μιβύων ὄνους μεγίστους ὄντας ἐπιβαίνειν ταῖς ἵπποις οὐ χομώσαις ἀλλὰ χεχαρμέναις" ἔχουσα γὰρ τὴν ξαυτῆς ἀγλαΐαν τὴν διὰ τῆς κόμης οὐχ ἂν ὑπο- μείνειε τὸν τοιόνδε γαμέτην οἵ σοφοὶ τοὺς τούτων γάμους φασίν.

152. — — XII 17 ἐν τοῖς νοτίοις μᾶλλον ἐχπίπτειν τὰ ἔμβρυα A. λέγει ἢ ἐν τοῖς βορείοις, καὶ εἰχότως" χαυνοῦσϑαι γὰρ ὑπὸ τοῦ νότου τὰ σώματα ταῖς χυούσαις καὶ διίστασϑαι. ἅτε τοίνυν τοῦ σκήνους διαχεχυμένου zul οὐχ ἡρμοσμένου πλανᾶσϑαι καὶ τὰ κυόμενα, καὶ ϑερμαινόμενα δεῦρο καὶ ἐχεῖσε διολισϑάνειν xal ἐχπίπτειν ῥᾶιον" εἰ δὲ εἴη πάγος χαὶ βορρᾶς καταπνέοι, συμ- πέπηγε μὲν τὸ ἔμβρυον δυσκίνητον δέ ἐστι καὶ οὐ ταράττεται ὡς ὑπὸ κλύδω- γος, ἅτε δὲ ἄκλυστον χαὶ ἐν γαλήνηι ὃν ἔρρωταί τε καὶ ἔστι σύντονον χαὶ διαρχεῖ πρὸς τὸν χατὰ φύσιν χρόνον τῆς ζωιογονίας. οὐχοῦν ἐν κρυμῶι μέν, φησὶν ὃ ᾿Αβδηρίτης, συμμένει, ἐν ἀλέαι δὲ ὡς τὰ πολλὰ ἐχπτύε- ται. ἀνάγχην δὲ εἶναι λέγει τῆς ϑέρμης πλεοναζούσης διίστασϑαι καὶ τὰς φλέβας καὶ τὰ ἄρϑρα.

153. — — ΧΙΠ 18 αἰτίαν δὲ ὃ αὐτὸς λέγει τοῖς ἐλάφοις τῆς τῶν χερά- των ἀναφύσεως ἐχείνην εἶναι. ἡ γαστὴρ αὐτοῖς ὡς ἐστι ϑερμοτάτη ὁμολογεῖ, καὶ τὰς φλέβας δὲ αὐτῶν τὰς διὰ τοῦ σώματος πεφυχυίας παντὸς ἀραιοτάτας λέγει καὶ τὸ ὀστέον τὸ χατειληφὸς τὸν ἐγκέφαλον λεπτότατον εἶναι καὶ ὕμε- γῶδες καὶ ἀραιόν, φλέβας τε ἐντεῦϑεν χαὶ ἐς ἄχραν τὴν χεφαλὴν ὑπανίσχειν παχυταάτας. τὴν γοῦν τροφὴν χαὶ ταύτης γε τὸ γονιμώτατον ὠκιστα ἀναδί- δοσϑαι καὶ ἡ μὲν πιμελὴ αὐτοῖς ἔξωϑέν φησι περιχεῖται, N δὲ ἰσχὺς τῆς τρο- φῆς ἐς τὴν χεφαλὴν διὰ τῶν φλεβῶν ἀναϑόρνυται. ἔνϑεν. οὖν τὰ κέρατα ἐχ- φύεσϑαι διὰ πολλῆς ἐπαρόδόμενα τῆς ἰκμάδος. συνεχὴς οὖν οὖσα ἐπιρρέουσά τε ἐξωϑεῖ τὰ πρότερα. καὶ τὸ μὲν ὑπερίσχον ὑγρὸν ἔξω τοῦ σώματος σχληρὸν

γίνεται, πηγνύντος αὐτὸ καὶ χερατοῦντος τοῦ ἀέρος, τὸ δὲ ἔνδον ἔτι μεμυχὸς ἁπαλὸν ἐστι" καὶ τὸ μὲν σχληρύνεται ὑπὸ τῆς ἔξωϑεν ψύξεως, τὸ δὲ ἁπαλὸν μένει ὑπὸ τῆς ἔνδον ἀλέας. οὐχοῦν ἡ ἐπίφυσις τοῦ νέου χέρατος τὸ πρεσ- βύτερον ὡς ἀλλότριον ἐξωϑεῖ ϑλίβοντος τοῦ ἔνδοϑεν χαὶ ανωϑεῖν τοῦτο ἐϑέ- λοντὸς χαὶ ὀδυνῶντος καὶ σφύζοντος ὥσπερ οὖν ἐπειγομένου τεχϑῆναι καὶ προελϑεῖν. ἡ γάρ τοι ἐχμὰς πηγνυμένη καὶ ὑπανατέλλουσα ἀτρεμεῖν ἀδυνατός ἐστι" γίνεται γὰρ καὶ αὐτὴ σχληρὰ καὶ ἐπωϑεῖται τοῖς προτέροις. καὶ τὰ μὲν πλείω ἐχϑλίβεται ὑπὸ τῆς ἰσχύος τῆς ἔνδον, ἤδη δέ τινα zal κλάδοις περισχε- ϑέντα χαὶ ἐμποδίζοντα ἐς τὸν ὠχὺν δρόμον ὑπὸ ῥύμης τὸ ϑηρίον ὠϑούμενον ἀπήραξε. χαὶ τὰ μὲν ἐξώλισϑε, τὰ δὲ ἕτοιμα ἐχκύπτειν ἡ φύσις προάγει. 154. — — XII 19 οἱ τομίαι βόες, A. λέγει, σκολιὰ zul λεπτὰ καὶ μαχρὰ φύεται τὰ χέρατα αὐτοῖς, τοῖς δὲ ἐνόρχοις παχέα τὰ πρὸς τῆι ῥίζηι χαὶ ὀρϑὰ καὶ πρὸς μῆχος προήχοντα ἧττον. χαὶ πλατυμετώπους εἶναι λέγει τούτους τῶν ἑτέρων πολλῶν μᾶλλον" τῶν γὰρ φλεβῶν πολλῶν ἐνταῦθα οὐσῶν, εὐρύ- νεσϑαι τὰ ὀστᾶ ὑπ᾽ αὐτῶν. χαὶ ἡ ἔχφυσις δὲ τῶν κεράτων παχυτέρα οὖσα ἐς πλάτος τὸ αὐτὸ τῶι ζώιωι μέρος προάγει καὶ ἐκείνη" οἱ δὲ τομίαι μιχρὸν ἔχοντες τὸν χύχλον τῆς ἕόρας τῆς τῶν χεράτων πλατύνονται ἧττον, φησίν. 155. — — XII 20 οἱ δὲ ἄχερωι ταῦροι τὸ τενϑρηνιῶδες (οὕτω δὲ ὀνομάζει 4.) ἐπὶ τοῦ βρέγματος οὐχ ἔχοντες (εἴη δ᾽ ἂν τὸ σηραγγῶδες λέγων) ἀντιτύπου τοῦ παντὸς ὄντος ὀστέου χαὶ τὰς συρροίας τῶν χυμῶν οὐ δεχο- μένου γυμνοί τε χαὶ ἄμοιροι γίνονται τῶν ἀμυντηρίων. χαὶ αἱ φλέβες δὲ αἱ χατὰ τοῦ ὀστέου τοῦδε ἀτροφώτεραι οὖσαι λεπτότεραί τε καὶ ἀσϑενέστεραι γίνονται. ἀνάγχη δὲ χαὶ ξηρότερον τὸν αὐχένα τῶν ἀχεράτων εἶναι. λεπτό-

’ γῇ [4 'τεραι γὰρ zal ai τούτου φλέβες, ταύτηι τοι χαὶ ἐρρωμέναι ἧττον. ὅσαι δὲ

Ἀράβιοι βόες ϑήλειαι μέν εἰσι τὸ γένος, εὐφυεῖς δὲ τὰ χέρατα, καὶ ταύταις ἥ γε πολλὴ ἐπίρροια τῶν χυμῶν, φησί, τροφὴ τῆς εὐγενοῦς βλάστης τοῖς χέρα- σίν ἐστιν. ἄχερωι δὲ zal αὗται ὅσαι τὸ δεχτικὸν τῆς ἰχμάδος ὀστέον στερεώ- τερόν τε ἔχουσι καὶ δέχεσϑαι τοὺς χυμοὺς ἥκιστον. χαὶ συνελόντι εἰπεῖν αὔξης ἡ ἐπιρροὴ αἰτία τοῖς χέρασι" ταύτην δὲ ἄρα ἐποχετεύουσι φλέβες πλεῖσταί τε καὶ παχύταται χαὶ ὑγρὸν χύουσαι ὅσον χαὶ δύνανται στέγειν. IX 64 (Fische) vgl. oben S. 171, 41.

156. ὅσου, Hom. T zu A 554 [Löwe] ἐπειδὴ δὲ πολὺ ἔχει τὸ ϑερμόν, δέδιε τὸ πῦρ᾽ ὅϑεν οὐδὲ μύει χοιμώμενος οὐδ᾽, ὡς ὁ 4. φησι, τιχτόμενος.

157. Aeı. H.N. V 89 λέγει A. τῶν ζώιων μόνον τὸν λέοντα ἐχπεπτα- μένοις τίχτεσϑαι τοῖς ὀφϑαλμοῖς Fon τρόπον τινὰ τεϑυμωμένον καὶ ἐξ ὠδίνων ὁρασείοντά τι γεννιχόν.

158. Cıc. de divin. II 26,57 D. quidem optumis verbis causam excplicat, cur ante lucem galli canant. depulso enim de pectore et in omne corpus diviso et mitificato cibo cantus edere quiete satiatos.

159. SoRan. gynaec. II 17 p. 314,1 Rose 7 φλεγμονὴ χέχληται μὲν ἀπὸ τοῦ φλέγειν καὶ οὐχ ὡς ὁ A. εἴρηχεν ἀπὸ τοῦ αἴτιον εἶναι τὸ φλέγμα. Vgl. Philolaos 5. 249, 23.

160. Cıc. Tuse. 1 34, 82 fac enim sic animum interire ut corpus: num igi- tur aliquis dolor aut ommino post mortem sensus in corpore est? nemo id. qui- dem dieit, etsi Democritum insimulat Epieurus, Demoeritii negant. TERTULL. de an. 51 Plato...in Politia tamen cwiusdam insepulti cadaver opponit longo tempore sine ulla labe prae animae scilicet individwitate servatum. ad hoc et D. crementa ungwium et comarum in sepulturis aliquanti temporis denotat.

CeEıs. II 6 quin etiam vir iure magni nominis 1). ne finitae quidem vitae satis certas notas esse proposuit, quwibus mediei credidissent: adeo illud non reliquit, ut certa aliqua signa futurae mortis essent. Vgl. Bi.

161. Varro Sat. Oyenus περὶ ταφῆς fr. 81 Büch. quare Heraclides Ponticos plus sapit qui praecepit, ut comburerent, quam Democritus qui ut in melle ser- varent. quem si vulgus secutus esset, peream si centum denariüs calicem mulsi emere possemus. Vgl. Luer. ΠῚ 891 Heinze und oben A 29.

162. ΤΉΞΟΡΗΒ. de caus. pl. Π 11,7. 8 [Wachstum der Pflanzen] og de A. αἰτιᾶται τὰ εὐθέα τῶν σχολιῶν βραχυβιώτερα zul πρωϊβλαστότερα διὰ τὰς αὐτὰς ἀνάγχας εἶναι (τοῖς μὲν γὰρ ταχὺ διαπέμπεσϑαι τὴν τροφὴν ἀφ᾽ ἧς Υ βλάστησις καὶ οἱ καρποί, τοῖς δὲ βραδέως διὰ τὸ μὴ εὔρουν εἶναι τὸ ὑπὲρ γῆς ἀλλ᾽ αὐτὰς τὰς δίξας ἀπολαύειν" καὶ γὰρ μαχρόρριζα ταῦτα εἶναι καὶ παχύρριζα) δόξειεν ἂν οὐ καλῶς λέγειν. καὶ γὰρ τὰς ῥίζας ἀσϑενεῖς φησιν εἶναι τῶν εὐθέων, ἐξ ὧν ἀμφοτέρων πήγνυσϑαι []. ἐπείγεσϑα! τὴν φϑοράν᾽ ταχὺ γὰρ ἐκ τοῦ ἄνω διιέναι χαὶ τὸ ψῦχος χαὶ τὴν ἀλέαν ἐπὶ τὰς ῥίζας διὰ τὴν εὐθυπορίαν, ἀσϑενεῖς δ᾽ οὔσας οὐχ ὑπομένειν. ὅλως δὲ τὰ πολλὰ τῶν τοιούτων κάτωϑεν ἄρχεσϑαι γηράσχειν διὰ τὴν ἀσϑένειαν τῶν διζῶν. ἔτι δὲ τὰ ὑπὲρ γῆς διὰ τὴν λεπτότητα χαμπτόμενα ὑπὸ τῶν πνευμάτων κινεῖν τὰς ὁίζας, τούτου δὲ συμβαίνοντος ἀπορρήγνυσθαι καὶ πηροῦσϑαι καὶ ἀπὸ τού- των τῶι ὅλωι δένδρωι γίγνεσϑαι τὴν φϑοράν. ἃ μὲν οὖν λέγει ταῦτά ἐστιν. Vg8l.18,2 πότερα κατὰ τὰς εὐθύτητας τῶν πόρων ληπτέον, ὥσπερ 4." εὔρους γὰρ ἡ φορὰ καὶ ἀνεμπόδιστος, ὥς φησιν.

163. — — VI17T,11 ἀλλ᾽ ἐχεῖνο ἄτοπον, ὃ καὶ πρότερον εἴπομεν, εἰ τὸ ἡμῖν καχῶδες καὶ ἄοσμον ἐχείνοις [den Tieren] εὔοσμον γίγνεται. τάχα δ᾽ οὐχ ἄτοπον. δρῶμεν δ᾽ οὖν τοῦτο καὶ ἐφ᾽ ἑτέροις συμβαῖνον οἷον ἐν αὐταῖς εὐθὺ ταῖς τροφαῖς, ὧν μάλιστ᾽ dv τις αἰτιάσαιτο τὰς χράσεις ἀνωμα- λεῖς γε οὖσας. ἐπεὶ τά γε σχήματα Δημοχρίτου, καϑάπερ ἐλέχϑη, τεταγμένας [τεταγμένα Hdss.] ἔχοντα τὰς μορφὰς τεταγμένα καὶ τὰ πάϑη [zei] ἐχρῆν ποιεῖν. Über die Pflanzenseele Nıcor. [Arısr.] de plant. A 2. S. oben 173,5.

164. Augerr. Magn. de lapid. I1,4 [II 213° Jammy] D. autem et quidam alii elementa tum dicunt habere animas et ipsas esse causas generationis lapidum, propter quod dieit animam esse in lapide sicut in quolibet alio semine gene- randae rei et ipsae movere calorem intrinsecum materiae in lapidis generatione eo modo, quo movetur malleus a fabro ad securis et serrae generationem. Vgl. oben 8. 172, 22.

165. Auzx. quaest. II 23 (περὲ τῆς Howxielag λίϑου διὰ τί ἕλχει τὸν σί- δηρον) [II 72, 28 Bruns] 6 A. δὲ χαὶ αὐτὸς anoooolag τε γίνεσϑαι τίϑεται καὶ τὰ ὅμοια φέρεσϑαι πρὸς τὰ ὅμοια, ἀλλὰ zul εἰς τὸ κενὸν πᾶντα φέρεσϑαι. ταῦϑ᾽ ὑποθέμενος λαμβάνει τὸ τὴν λίϑον καὶ τὸν σίδηρον ἐξ ὁμοίων ἀτόμων συγχεῖσϑαι, λεπτοτέρων δὲ τὴν λίϑον, καὶ ἐχείνου ἀραιοτέραν TE καὶ πολυχε- γωτέραν αὐτὴν καὶ διὰ τοῦτ᾽ εὐχινητότερ᾽ ὄνίτα τὰ ἄτομα ϑᾶττον ἐπὶ τὸν σί- δηρον φέρεσϑαι (πρὸς γὰρ τὰ ὅμοια 7 φοραὶ καὶ ἐνδυόμενα εἰς τοὺς πόρους τοῦ σιδήρου κινεῖν τὰ ἐν ἐχείνωι σώματα διαδυόμενα δι᾿ αὐτῶν διὰ λεπτότητα, τὰ δὲ χινηϑέντα ἔξω τε φέρεσϑαι ἀπορρέοντα καὶ πρὸς τὴν λίϑον. διά τε ὁμοιότητα καὶ διὰ τὸ κενὰ ἔχειν πλείω, οἷς ἑπόμενον τὸν σίδηρον διὰ τὴν ἀϑρόαν ἔχχρισίν τε καὶ φορὰν φέρεσϑαι καὶ αὐτὸν πρὸς τὴν λίϑον οὐχέτι δὲ ἡ λίϑος πρὸς τὸν σίδηρον φέρεται, ὅτι μὴ ἔχει τοσαῦτα ὃ σίδηρος χενὰ ὅσα ἡ λίϑος. ἀλλὰ τὸ μὲν τὴν λίϑον χαὶ τὸν σίδηρον ἐξ ὁμοίων συγχεῖσϑαι δέξαιτ᾽

A. 160—170. LEHRE. B. FRAGM. 401 ἄν τις, πῶς δὲ χαὶ τὸ ἤλεχτρον χαὶ τὸ ἄχυρον; ὅταν δὲ καὶ ἐπ᾿ ἐχείνων λέγηι τις ταύτην τὴν αἰτίαν, ἔτι [l. ἔστι] πολλὰ ἑλχόμενα ὑπὸ τοῦ ἠλέχτρου. οἷς πᾶσιν εἰ ἐξ ὁμοίων σύγχειται [näml. τὸ ἤλεχτρον], zaxeiva ἐξ ὁμοίων ἀλλήλοις συγχείμενα ἕλχοι (ἂν) ἄλληλα. Ders. b. Simpl. phys. 1066, 1 7) γὰρ ἀπόρροιαί τινές εἰσιν ἀπὸ τῶν ἠρεμούντων χαὶ οὕτως ἑλχόντων σωματικαί, δι᾿ ὧν ἁπτομένων καὶ ἐμπλεχομένων, ὡς τινες λέγουσιν, ἕλχεται τὰ ἑλχόμενα.

166. ΕΡΙΡΗΑΝ. adv. haer. III 2, 9 [D. 590] 4. ὁ τοῦ Δαμασίππου ᾿Αβόη- ρίτης τὸν χόσμον ἄπειρον ἔφη χαὶ ὑπὲρ κενοῦ κεῖσϑαι. ἔφη δὲ καὶ ἕν τέλος εἶναι τῶν πάντων χαὶ εὐθυμίαν τὸ χράτιστον εἶναι, τὰς δὲ λύπας ὅρους κακίας. χαὶ τὸ δοχοῦν δίχαιον οὐχ εἶναι δίχαιον, ἄδικον δὲ τὸ ἐναντίον τῆς φύσεως. ἐπίνοιαν γὰρ χακὴν τοὺς νόμους ἔλεγε καὶ “οὐ χρὴ νόμοις πειϑαρ- χεῖν τὸν σοφόν, ἀλλὰ ἐλευϑερίως ζῆν᾽. Vgl. Α 1 8 Δ.

167. Stop. II 7, 3i [aus Didymos Areios] A. χαὲ Πλάτων χοινῶς ἔν τῆι ψυχῆι τὴν εὐδαιμονίαν τίϑενται. γέγραφε δ᾽ 6 μὲν οὕτως" “εὐδαιμονίη --- καχοδαιμονίη [fr. 170). “εὐδαιμονίη -- δαίμονος [fr. 171]. τὴν δ᾽ (εὐδαιμονίαν zul) εὐθυμίαν καὶ εὐεστὼ καὶ ἁρμονίαν, συμμετρίαν τε χαὶ ἀταραξίαν χαλεῖ. συνίστασϑαι δ᾽ αὐτὴν ἐχ τοῦ διορισμοῦ καὶ τῆς διαχρί- σεως τῶν ἡδονῶν, χαὶ τοῦτ᾽ εἶναι τὸ χαλλιστόν τε χαὶ συμφορώτατον ἀνϑρώ- σοῖο. Vgl. fr. 3 u.4.

168. StrABo I p. 61 προστιϑέασι δὲ zul τὰς ἐκ τῶν μεταστάσεων μετα- βολὰς ἐπὶ πλέον τὴν ἀϑαυμαστίαν yulv κατασκευάζειν ἐϑέλοντες, ἣν ὑμνεῖ 4. χαὶ οἱ ἄλλοι φιλόσοφοι πάντες.

169. Cıc. de fin. V 8,23 Demoecriti autem securitas quae est animi tam- quam tranquillitas, quam appellavit εὐθυμίαν... est ipsa beata vita. 29, 87 De- mocritus, qui (vere falsone (non) quaeremus) dieitur se oculis privasse, certe ut quam minime animus a cogitationibus abduceretur, patrimonium neglexit, agros deseruit incultos, quid quaerens aliud nisi vitam beatam? quam si etiam in rerum cognitione ponebat, tamen ex illa inwestigatione naturae consequi volebat bono ut esset animo. id enim ille summum bonum εὐ ϑυμίαν et saepe ἀϑαμ- βίαν appellat, id est animum terrore liberum. 88 sed haec etsi praeclare, nondum tamen perpolita; pauca enim neque ea ipsa enucleate ab hoc de virtute quidem dicta.

170. Cem. Strom. II 138 p. 503P, 4. δὲ γάμον χαὶ παιδοποιίαν παραι- τεῖται διὰ τὰς πολλὰς ἐξ αὐτῶν ἀηδίας τε χαὶ ἀφολχὰς ἀπὸ τῶν ἀναγχαιο- τέρων. συγκχατατάττεται δὲ αὐτῶι καὶ ᾿Βπίχουρος [= fr. 119 N.].

B. FRAGMENTE. ECHTE SCHRIFTEN IN THRASYLLS TETRALOGIENAUSGABE.

Als echt können die in Tetralogien geordneten Schriften zunächst nur insoweit gelten, als sie Kallimachos [A 32], dem Thrasyll [A 33] folgt, als Corpus Democriteum d.h. als Nachlass der abderitischen Schule des V/IV. Jahrh. über- liefert vorfand, also im Gegensatze zu den alexandrinischen und späteren Fälschungen. Auf die Titel, die zudem oft variieren, ist kein Verlass. N. hinter

der Fragmentnummer verweist auf Natorp Ethica ἃ. D., Marb. 1893, Diels, Fragm. d. Vorsokr. 26

lH. /HMOKPITOY HOIKA. 11. ΠΥΘΑ͂ΓΟΡΗΣ. 8. A 18. 366, 19.

Könnte voralexandrinische Fälschung sein, vgl. oben 5. 277, 31 ff. 12. ΠΕΡῚ ΤῊΣ ΤΟΥ ΣΟΦΟΥ͂ ALAOEZERE.

5 3. HEPI TON EN AIA0Y (AB..?) Arnen. IV 168B Anuoxoırov δ᾽ ᾿Αβόδηρῖται δημοσίαι χρίνοντες ὡς zure- φϑαρχότα τὰ πατρώια, ἐπειδὴ ἀναγνοὺς αὐτοῖς τὸν Μέγαν διάχοσμον zul τὰ Περὶ τῶν ἐν Ἅιδου εἶπεν εἰς ταῦτα ἀνηλωκέναι, ἀφείϑη. Vgl. Ai 8.39. 02.

10 1 Proc. in remp. II 113, 6 Kroll. τὴν μὲν περὶ τῶν ἀπιοϑανεῖν δοξάντων ἔπειτα ἀναβιούντων ἱστορίαν ἄλλοι re wohloi τῶν σπα- λαιῶν ἤϑροισαν καὶ A. ὃ φυσιχὸς ἐν τοῖς Περὶ τοῦ “Aıdov γράμμασιν. χαὶ τὸν ϑαυμαστὸν ἐχεῖνον Κολώτην, τὸν Πλάτωνος χϑρόν, Ἐπικούρειον ὄντα σπιάντως ἔδει (τὰ τοῦδ χαϑηγεμόνος τῶν

15 Ἐπιχούρου δζογμάτων) μὴ ἀγνοῆσαι μηδὲ ἀγνοήσαντα ζητεῖν, τιῶς τὸν ἀποϑαγνόντα πάλιν ἀναβιῶναι δυνατόν. οὐδὲ γὰρ ὃ ϑάνατος ἦν ἀπιόσβεσις, ὡς ἔοικεν, τῆς συμπάσης ζωῆς τοῦ σώματος, ἀλλ᾽ ὑπὸ μὲν πληγῆς τινος ἴσως χαὶ τραύματος παρεῖτο, τῆς δὲ ψυχῆς οἱ περὶ τὸν μυελὸν ἔμεγον Erı δεσμοὶ χατερριζωμένοι χαὶ ἡ χαρ-

20 δία τὸ ἐμτυύρευμα τῆς ζωῆς εἶχεν ἐγχείμενον τῶι βάϑει᾽ χαὶ τού- τῶν μενόντων αὖϑις ἀνεχτήσατο τὴν ἀτιξεσβηχυῖαν ζωὴν ἐπιτήδειον τυρὸς τὴν ψύχωσιν γενόμενον. Vgl. p. 117,7.

1a. ῬΉΠΟΡ. de morte 29, 27 Mekler. τῆς δ᾽ αὖ σηπεδόνος ἔχεται χατὰ Anudxgırov (xai) τὸ δυσωπεῖσϑαι διὰ τὴν ὀσζφρήσεως)

25 τούζτων φαγν)τασζίαν) χαὶ δυσμορφίας᾽ γχαταφέρονται γὰρ ἐπὶ τοιοῦτο πάϑος ὡσὰν τῶν μετὰ τῆς Eboagxiag χαὶ τοῦ χάλλους ἀποϑνησχόντων... 30,1 χαὶ παρατπέμπουσιν, ὅτι στάντες ἅμα τοῖς ὡς Milwv εὐσάρχοις ὀλίγου μὲν χρόνου σχξλετοὶ γίνονται,

1. Es wird erörtert, wie das Aufleben eines Verstorbenen mög- lich sei. Im diesem Falle war der Tod offenbar kein Erlöschen der gesamten Lebenskraft des Körpers, sondern nur eine Ohnmacht infolge eines Schlages oder einer Verwundung, wobei die Bänder der Seele im Mark noch festgewurzelt blieben und das Herz den Funken des Lebens noch in der Tiefe bewahrte. Und infolge der Fortdauer jener Bänder erwies sich der Körper tauglich zur Beseelung und erlangte das erloschene Leben wieder.

τὸ δὲ πέρας εἰς τὰς πρώτας ἀναλύονται φύσεις" ὑτιαχουστέον δὲ δῆλον ὅτι τὰ τοῖς εἰρημένοις ἀνάλογα χαὶ σιδερὶ τῆς χαχοχροίας χαὶ συνόλως τῆς δυσμορφίας. χενότατον τοίνυν ἐστὶν τὸ λυτιεῖσθαι προορωμένους τὴν οὐ τιολυτελῆ ταφὴν nal περίβλετιτον, ἀλλὰ λιτὴν χαὶ προστυχοῦσαν. 39, 9 εἶϑ'᾽ ὅταν ἐναργὴς αὐτοῦ |näml. τοῦ ϑανάτου γένηται ϑεωρία, παράδοξος αὐτοῖς bworciwrei' cap ἣν αἰτίαν οὐδὲ διαϑήχας ὑπομένοντες γράφεσϑαι τδριχατάλητυτου γίνονται χαὶ δὶς ἐμφορεῖν ἀναγκάζονται χατὰ 4ημόχριτον. I4. TPITOTENELA. Vgl. 8. 818, 26..

2 Erym. Orion. p. 153,5 Τριτογένεια ἡ Adnva χατὰ An- μόχριτον φρόνησις νομίζεται. γίνεται δὲ Ex τοῦ φρονεῖν τρία ταῦτα᾽ βουλεύεσϑαι καλῶς, λέγειν ἀναμαρτήτως χαὶ τιράτ- τεῖν ἃ δεῖ. SCHOL. GENEY.I 111 Nic. 4. δὲ ἐτυμολογῶν τὸ ὄνομά φη- σιν, ὅτι ἀττὸ τῆς φρονήσεως τρία ταῦτα συμβαίνει" τὸ εὖ λογέ- ζεσϑαι, τὸ εὖ λέγειν χαὶ τὸ πράττειν ἃ δεῖ. Vgl. ὅσηοι, BT zu Θ 39.

2. AMAAOEIHZ ΚΕΡΑ͂Σ. Über den Titel Gell. XX 12. Plin. n. h. praef. 24.

II 3. ΠΕΡΙ EYOYMIHZ ἢ ΕΥ̓ΕΣΤΩ. Vgl. A 1,46. 166 ff.; CT.

3 [163 Ν.] Sen. de tranqu. an. 13, 1 hoc secutum puto Democritum ita coepisse "qui tranquille volet vivere πος privatim agat

᾿ς multa nec publice’. deira 3, 6, 3 proderit nobis illud Democriti

salutare praeceptum quo monstratur Iranquillitas, si negue privatim neque publice multa aut maiora viribus nostris egerimus. Ericur. bei Diog. v. Oinoanda fr. 27 |Bull. corr. hell. XXXI 374] οὐδὲν οὕτως εὐθυμίας ττοιητιχὸν ὡς τὸ μὴ ττολλὰ τιράσσειν μηδὲ δυσχό- λοις ἐπιχειρεῖν τὐράγμασιν μηδὲ παρὰ δύναμίν τι βιάζεσθαι τὴν ἑαυτοῦ" πάντα γὰρ ταῦτα ταραχὰς ἐνττοιεῖ τῆν φύσει. Ῥιστ. de tranqu. an. 2 p.465C ὁ μὲν οὖν εἰττὼν ὅτι δεῖ τὸν εὐθυμεῖσϑαι

1a. Die Menschen in ihrer gewöhnlichen Todesfurcht scheuen sich an die Todesstunde zu denken und werden dann von ihr völlig über- rascht und gezwungen, noch rasch, nach D.’s Ausdruck, sich doppelt vollzustopfen.

2. Aus der Klugheit erwachsen diese drei Früchte: Wohl denken,

μέλλοντα μὴ ---ξυνῆι τιρῶτον μὲν ἡμῖν χολυτελῆ τὴν εὐϑυ- μίαν χαϑίστησι γιγνομένην ὥνιον ἀπραξίας. Sror. IV 103, 25:

3 τὸν εὐϑυμεῖσϑαι μέλλοντα χρὴ μὴ πολλὰ πρήσσειν, μήτε ἰδίηι μήτε ξυνῆι, μήτε ἅσσ᾽ ἂν τρήσσηι, ὑπέρ τε δύναμιν αἱρεῖσϑαι τὴν ἑωυτοῦ χαὶ φύσιν ἀλλὰ τοσαύ- τὴν ἔχειν φυλακήν, ὥστε καὶ τῆς τύχης ἐπιβαλλούσης καὶ εἰς τὸ πλέον ὑφηγεδομένης τῶι δοκεῖν, χατατίέϑε- σϑαι, καὶ μὴ πλέω προσάτέτεσϑαι τῶν δυνατῶν. ἡ γὰρ δὐογκίη ἀσφαλέστερον τῆς μεγαλογκίης.

4 [1 N.] Crem. Strom. II 189 p. 498 Ρ. ἀλλὰ χαὶ οἱ ᾿Α4βδηρῖται τέλος ὑπάρχειν διδάσχουσιν᾽ A. μὲν ἐν τῶι χδρὶ τέλους τὴν εὐ- ϑυμίαν, ἣν καὶ εὐεστὼ προσηγόρευσεν. χαὶ πολλάχις ἐπιλέγει" φτέρψις γὰρ καὶ ἀτερπίη οὖρος (τῶν τε συμφόρων χαὶ τῶν ἀσυμφόρων᾽, ὃ προχεῖσϑαι τέλος τῶι βίωι τῶν ἀνϑρώ- πῶὼν τῶν TE νέων xal) τῶν περιηχμαχότων. Ἑχαταῖος δὲ αὐτάρ- xeıav χαὶ δὴ AmohAödorog ὃ Κυζικηνὸς τὴν ψυχαγωγίαν χαϑάτεερ Ναυσιφάνης τὴν ἀχατατυληξίαν. ταύτην γὰρ ἔφη ὑπὸ Ζημοχρίτου ἀϑαμβέην λέγεσϑαι. Der Titel coli τέλους ist nach Epikurs ethi- schem Hauptwerk gewählt. Ausfüllung der Lücke nach fr. 188.

Nicht identisch mit den unechten Hypomnemata unten [B 299).

IISIVIOYS THE IIl1. MEL42 ATAKOSMOS (AEYKIILIIOY) s. 8. 364. III 2. ΠΙΚΡΟΣ JIAKOZMO2. 5. θιοα. IX 41 [5. S. 367,14] γέγονε δὲ |Demokrit] τοῖς χρόνοις,

3. Wer wohlgemut leben will, soll nicht vielerlei treib en weder im eigenen noch im Staatswesen und, was immer er treibt, nicht über seine Kraft und Natur streben, sondern so sehr auf der Hut sein, dass, selbst wenn das Glück einschlägt und ihn dem Scheine nach in die Höhe führen will, er dessen nicht achtet und nicht über die Kraft anfasst. Denn mässige Fülle ist sicherer als Überfülle.

4. Lust und Unlust ist die Grenze(des Zuträglichen und Abträglichen).

III 2. KLEINE WELTORDNUNG. 5. D. berichtet, er habe diese Schrift 730 Jahre nach Troias Eroberung verfasst. Er sei jung gewesen, als Anaxagoras bereits

ὡς αὐτός φησιν ἐν τῶι Mıxoöı διαχόσμωι, νέος χατὰ πρεσβύτην ᾿Τναξαγόραν, ἔτεσιν αὐτοῦ νεώτερος τετταράχοντα. συντετάχϑαι δέ φησιν τὸν Mıxoöv διάχοσμον ἔτεσιν ὕστερον τῆς Ἰλίου ἁλώσεως τριάκοντα χαὶ ἑπτακοσίοις. IX 34. 35 [5. 365, 18] Φαβωρῖνος δέ φησιν ἐν Παντοδατίῆι iorvo-

ίαι λέγειν Anudxgırov σπιερὶ ᾿Αναξαγόρου, ὡς οὐχ εἴησαν αὐτοῦ 8 ν 0 Ξ Ἅ

αἱ δόξαι αἵ τε περὶ ἡλίου χαὶ σελήνης, ἀλλὰ ἀρχαῖαε |[d.h. des Leukippos, 5. S. 356, 54ff.; 384, 12], τὸν δὲ ὑφηιρῆσϑαι, διασύ- geiw τὲ αὐτοῦ τὰ περὶ τῆς διαχοσμήσεως καὶ τοῦ γοῦ ἐχ- ϑρῶς ἔχοντα πρὸς αὐτόν, ὅτι δὴ μὴ προσήχατο αὐτόν. Anfang der Schrift fr. 163? III 3. KOSMOTPA®OIH. Vel.C5. 4. HEPI T2N ILAANHTS2N. Vgl. S. 377, 15ff., 385, 4.

IV 1. ΠΈΡΙ ΦΥΣΕΩΣ 4 (ἢ ΠΕΡῚ KOSMOY ΦΥΣΕΩΣΝ. Vol. A 2 [8. 369, 10]; Ο δ. 2. ΠΕΡῚ ΦΥΣΕΩΣ B ἢ ΠΕΡῚ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΦΥΣΙΟΣ ἢ IIEPI ΣΧΡΚΟΣ, Vgl. A 139, C 6. 3. ΠΕΡῚ NOY<(AEYKIIIIOY). Vgl.\ ἢ ΠΕΡῚ PYXH2. 4. ΠΈΡΙ AISOHSIQN [S.364,30| Vgl. A 100 V1. IHEPI XYM2N. Vgl. A 129. 2. ΠΕΡῚ XPOQN. Vgl. A 123.

3. ΠΕΡῚ ΤΩΝ ALADEPONTEN ΡΥΣΜΩΝ (ἢ ΠΕΡῚ Ι4ΕΩΝ). Vgl. Α 185 ὃ 6884.

6. Sexr. VII 187 [nach fr. 10] ἐν δὲ τῶι Περὶ ἐδεῶν “yı- γνώσχειν τε χρή, φησίν, ἄνϑρωπον τῶιδε τῶι κανόνι, ὅτι ἐτεῆς ἀτιήλλακχται,.

7. χαὶ πάλιν “δηλοῖ μὲν δὴ χαὶ οὗτος ὅ λόγος, ὅτι

bejahrt war. Dessen Ansichten über Sonne und Mond seien alt, er habe sie sich von früheren Philosophen angeeignet. Namentlich verspottet er seine Weltordnung und Lehre vom Geiste. Denn er war Anaxagoras feindlich gesinnt, weil er keine Aufnahme bei ihm gefunden hatte.

V 3. ÜBER DIE FORMVERSCHIEDENHEIT (DER ATOME) oder ÜBER DIE GESTALTEN. 6. Der Mensch soll aus dieser Regel erkennen, dass er fern ist von der Wirklichkeit. 7. Auch diese Darlegung zeigt ja, dass wir von nichts etwas

ἐτδῆι οὐδὲν ἴσμεν τ:ερὶ οὐδενός, ἀλλ᾽ ἐπιρυσμίη Exa- στοισιν ἡ δόξις.

8, χαὶ &rı χαίτοι δῆλον ἔσται, ὅτι ἐτεῆι οἷον ἕχαστον γιγνώσκειν ἐν ἀπόρων: ἐστί:

9. Sexr. adv. math. VII 135 4. δὲ ὁτὲ μὲν ἀναιρεῖ τὰ φαινό- μενα ταῖς αἰσϑήσεσι χαὶ τούτων λέγει μηδὲν φαίνεσϑαι χατ᾽ ἀλή- ϑειαν, ἀλλὰ μόνον χατὰ δόξαν, ἀληϑὲς δὲ ἐν τοῖς οὖσιν ὑτιάρχειν τὸ ἀτόμους εἶναι χαὶ χεγόν᾽ voumı γάρ φησι ᾿γλυκὺ χαὶ νόμωι σὐχρόν, νόμων ϑερμόν, νόμων ψυχρόν, νόμωι χροιή, ἐτεῆι δὲ ἄτομα καὶ κενόν᾽ |vgl. fr. 125] (ὅττερ ἔστι" νομίζεται μὲν δῖναι καὶ δοξάζεται τὰ αἰσϑητά, οὐχ ἔστι δὲ xar’ ἀλήϑειαν ταῦτα, ἀλλὰ τὰ ἄτομα μόνον καὶ τὸ κενόν). 186 ἐν δὲ τοῖς Κρατυν- τηρέοις, xalreg ὑπεσχημένος ταῖς αἰσϑήσεσι τὸ χράτος τῆς rioTewg ἀναϑεῖναι, οὐδὲν ἧττον δεὑρίσχεται τούτων χαταδιχάζειν. φησὶ γάρ᾽ “ἡμεῖς δὲ τῶι μὲν ἐόντι οὐδὲν ἀτρεχὲς ovvie- μεν, μεταπῖπτον δὲ χατά τε σώματος διαϑήκην χαὶ τῶν ἐπεισιόντων χαὶ τῶν ἀντιστηριζόντων.

10. xai πάλιν φησίν᾽ ᾿ἐτδῆι μέν νυν ὅτι οἷον ἕχαστον ἔστιν ἢ οὐχ ἔστιν οὐ συνίεμεν, πολλαχῆι δεδήλωται

VI2. UEPI EI1A2AQ2N ἢ ΠΕΡῚ UPONOLA2. Vgl. A 77—79. B166. e.54 A 29ff.

Vgl. Epikurs Schrift Περὶ zoınolov ἡ Kavav Diog. X 26. Sexr. VII 327 οἱ μὲν δογματιχοὶ τῶν φιλοσόφων.... τιϑέασιν αὐτήν |näml. τὴν anodeı-

wirklich wissen, sondern jeder von uns seine Meinung nur aus dem Zuströmen der Wahrnehmungsbilder bildet.

8. Und doch wird es klar werden, dass es seine Schwierigkeit hat zu erkennen, wie jedes Ding wirklich beschaffen ist.

9. Wir nehmen aber in Wirklichkeit nichts untrügliches wahr, son- dern nur was nach der jeweiligen Verfassung unseres Körpers und der ihm zuströmenden oder entgegenwirkenden Einflüsse sich wandelt.

10. Dass wir nun, wie jedes Ding in Wahrheit beschaffen oder nicht beschaffen ist, nicht wahrnehmen können, ist oft dargelegt worden

iv], οἱ δὲ Ἐμπειρικοὶ ἀναιροῦσιν, τάχα δὲ καὶ A. ἰσχυρῶς γὰρ αὐτῆι διὰ τῶν Κανόνων ἀντείρηχεν. Der Plural des Titels wegen der 3 Bücher, über die vgl. A 111, ferner c. 62B und c. 63.

11. Sext. VII 138 [nach fr. 8] ἐν δὲ τοῖς Κανόσιε δύο φησὶν εἶναι γνώσεις τὴν μὲν διὰ τῶν αἰσϑήσεων τὴν δὲ διὰ τῆς δια- γοίας, ὧν τὴν μὲν διὰ τῆς διανοίας yynoinv χαλεῖ τιροσμαρτυ- ρῶν αὐτῆι τὸ πιστὸν εἰς ἀληϑείας χρίσιν, τὴν δὲ διὰ τῶν αἰσϑή- σεων σχοτίην ὀνομάζει ἀφαιρούμενος αὐτῆς τὸ πρὸς διάγνωσιν τοῦ ἀληϑοῦς ἀπλανές. (189) λέγει δὲ κατὰ λέξιν. “γνώμης δὲ δύο εἰσὶν ἰδέαι, ἡ μὲν γνησίη, ἡ δὲ σκοτίη᾽ καὶ σκοτίης μὲν τάδε σύμπαντα, ὄψις, ἀκοή, ὀδμή, γεῦσις, ψαῦσις. ἡ δὲ γνησίη, ἀποχεχριμένη δὲ ταύτης. εἶτα προχρίνων τῆς σχοτίης τὴν γνησίην ἐπιφέρει λέγων" “ὅταν ἡ σχοτίη μη- χέτι δύνηται μήτε ὁρῆν ἐπ᾽ ἔλαττον μήτε ἀχούειν μήτε ὀδμᾶσϑαι μήτε γεύεσθαι μήτε ἐν τῆι ψαύσει αἐσϑά- νεσϑαι, ἀλλ᾽ ἐπὶ λεπτότερον {(δέηι ζητεῖν, τότε ἐπιε-

γίγνεται ἡ γνησίη ὄργανον ἔχουσα τοῦ νῶσαι λετίτό- TegoVv).

AZYNTAKTA [nicht in die Tetralogienordnung der Physika eingereihte Problemschriften ]. 1. AITIAI OYPANIAT. AITIAI AEPIOI. AITIAI ΕΠΙΠΕΟσΟΙ.. AITIAI DEPI UIYPOE KAI TEN EN IIYPI.. AITIAI ΠΕΡῚ ΦΩΝΩΝ.

. AITIAI UEPI SIIEPMAT2EN KAI ΟΣ ΩΝ KAI KAPII®2N.

11. Es giebt zwei Formen der Erkenntnis, die echte und die un- echte. Zur unechten gehören folgende allesamt: Gesicht, Gehör, Ge- ruch, Geschmack, Gefühl. Die andere Form aber ist die echte, die von jener jedoch völlig geschieden ist. /m Folgenden setzt er den Vorrang der echten vor der unechlen Erkenntnis auseinander und fügt die Worte hinzu: Wenn die unechte nicht mehr ins Kleinere sehen oder hören oder riechen oder schmecken oder tasten kann, sondern die Untersuchung) ins Feinere (geführt werden muss, dann tritt an ihre Stelle die echte, die ein feineres Denkorgan besitzt).

Asynt. 7. AITILAI ΠΕΡῚ ΖΩΙΩΝ ABT. Vgl. A 1518. 8. AITIAI SYMMEIKTOI. 9. ΠΕΡῚ ΤΗΣ AIOOY. Vgl. A 165.

ὙΠΊ ΠΕΡΙ A1LABOPH> TN2MHZ |T2NIHZ?] ἢ IIEPI ΨΑΎΣΙΟΣ KYKAOY KAI ZDAIPH>2.

2. ΠΕΡῚ TEQMETPIHZ. Vogl. fr. 155, 3. ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΩ͂Ν. 4. APIOMOL.

VII 1. ΠΕΡῚ 4A0T2N TPAMM2N ΚΑΙ ΝΑ͂ΣΤΩΝ |KAA- ST2N Hultsch| 4 B. VIII 2. EKUETASMATA.

Vgl. Ptol. geogr. ΝΠ ὑπογραφὴ τοῦ ἐχπετάσματος. ὑπογραφὴ δ᾽ ἔσται καὶ τῆς τοιαύτης ἐχπετάσεως ἁρμόζουσά τε καὶ χεφαλαιώδης. ἡ τοιαύτη τῆς χρικωτῆς σφαίρας ἐπιπέδωι καταγραφή κτλ. (Flächenhafte Dar- stellung der Armillarsphäre.)

VIH3. MEI4=2 ENIAYTO> ἢ. 42TPONOMIH. HAPA- IHTMA.

Vgl. S. 409, 39; Dıog. V 43 Theophrasts Schrift Περὶ τῆς Δημοκρίτου

᾿ 12. CENsoR. 18, 8 est et Philolai annus [vgl. S. 248, 4]... οἰ De- mocriti ex annis LXXAXIl cum intercalariis |näml. mensibus] perinde [wie Kallippos] viginti octo.

13. APOLLoN. de pronom. p. 65, 15 Schneid. χαὶ Degexvöng & τῆι Θεολογίαι χαὶ ἔτι 4΄. ἐν τοῖς Περὶ ἀστρονομίας χαὶ ἐν τοῖς ὑπολειπομένοις συντάγμασιε συνεχέστερον χρῶνται τῆι ἐμεῦ χαὶ Erı τῆν δ δὸς Vgl. fr. 29a.

14. ÜBERRESTE DES PARAPEGMA ZUR ΑΣΤΡΟΝΟΜΊΙΗ.

1. Vrrruv. IX 6, 3 [vgl. IX 5,4] de naturalibus autem rebus Thales Milesius, Anaxagoras Clazomenius, Pythagoras Samius, Xenophanes Colopho- nius, D. Abderites rationes, quibus eae res natura rerum gubernarentur quem- admodumcumque effectus habeant excogitatas reliquerunt. quorum imventa secuti siderum (ortus) et occasus tempestatiumque significatus Eudoxus, Euctemon,

VII—-IX. MATHEMATISCHE SCHRIFTEN. VIII 3. WELTJAHR oder ASTRONOMIE SAMT TAFEL. 12. Das Weitjahr Demokrits besteht aus 82 gewöhnlichen Jahren mit 28 Schaltmonaten. 13. Meiner.

Callippus, Meto, Philippus, Hipparchus, Aratus ceterique ex astrologia para- pegmatorum diseiplinis invenerunt et eas posteris explicatas reliquerunt.

2. Eupvox. ars astron. 00]. 22, 21 [p. 25 Blass.] Εὐδόξωι Δημοχρίτωι χει- μεριναὶ τροπαὶ ἀϑὺρ ὁτὲ μὲν x ὅτὲ δὲ ιϑ; 28,8 ἀπὸ ἰσημερίας μεϑοπωρινῆς ἐπὶ χειμερινὰς τροπὰς Εὐδόξωι ἡμέραι οβ, d—wı ἡμέραι ρα...; απὸ τροπῶν χειμερινῶν εἰς ἰσημερίαν ἐαρινὴν Εὐδόξωι καὶ A—wı ἡμέραι ῥα, Εὐχτήμονι PP.

3. [Gemn.] isag. (Kalender etwa aus den 2. J. v. Chr.) p. 218, 14 Manit» [Skorpion ] ἐν δὲ τῆι ὃ ἡμέραι Δημοχρίτωι Πλειάδες δύνουσιν eh ἡλίωι" ἄνεμοι χειμέριοι ὡς τὰ πολλὰ χαὶ ψύγη ἤδη καὶ πάχνη ἐπιπνεῖν φιλεῖ" φυλλορροεῖν ἄρχεται τὰ δένδρα μάλιστα.

p. 220, ὅ ἐν δὲ τῆι Ιγ 4--ὧἱ Δύρα ἐπιτέλλει ἅμα ἡλίωι ἀνίσχοντι" καὶ ὃ ἀὴρ χειμέριος γίνεται ὡς ἐπὲ τὰ πολλά.

p. 222, 9 (Schütze) ἐν δὲ τῆι ıs A—wı ᾿Δετὸς ἐπιτέλλει ἅμα ἡλίωι" καὶ ἐπισημαίνειν φιλεῖ βροντῆι καὶ ἀστραπῆι χαὶ ὕδατι 2 ἀνέμωι ἢ ἀμφότερα ὡς ἐπὶ τὰ πολλά.

p. 224, 5 (Steinbock) ἐν δὲ τῆι ıB 4--οἱ νότος πνεῖ ὡς (ἐπὶ τὰ πολλά).

p. 224, 22 (Wassermann) ἐν δὲ τῆι y Πυχτήμονι.... ὑετία. A—wı ἄλογ- χος [nefastus val. fr. 166: ἄλοχος d. Hdss. ], χειμών.

p- 226, 4 ἐν δὲ τῆι ıs A—wı ζέφυρος πνεῖν ἄρχεται zal παραμένει. ἡμέραι y χαὶ μ ἀπὸ τροπῶν.

p. 226, 15 (Fische) ἐν δὲ τῆι ὁ A-wı ποικίλαι ἡμέραι γίνονται ἀλχυονί- δες καλούμεναι.

p. 226, 28 ἐν δὲ τῆι ιό I—wı ἄνεμοι πνέουσι ψυχροί, οἱ ὁρνιϑίαι χα- λούμενοι, ἡμέρας μάλιστα ἐννέα.

p. 228, 23 (Widder) A—wı Πλειάδες χρύπτονται ἅμα ἡλίωι δύνοντι καὶ ἀφανεῖς γίνονται νύχτας u.

p. 232, 16 (Zwillinge) ἐν δὲ τῆι τ 4--τωι ὕδωρ γίνεται.

p. 282,21 ἐν δὲ τῆι χϑ 4--Οοἱ ἄρχεται ᾿ϑρίων ἐπιτέλλειν χαὶ φιλεῖ ἐπι- σημαίνειν ἐπ᾽ αὐτῶι.

4. Prın.n.h.XVIO 231 10. talem futuram hiemem arbitratur qualis fuerit brumae dies et circa eum termi, item solstitio aestatem; vgl. Theophr. q.f. de sign. 57. [Aus Plin. durch Apuleius Geopon. 15, 3.]

312 dein consentiunt, quod est rarum, Philippus... Democritus, Eudo- xus IIII Kal. [sc. oct.; 28. Sept.) Capellam matutino exoriri et 111] Kal. [29. Sept.] Haedos.

5. Scuor. Arorr. μον. B 1098 “Ζεὺς δ᾽ ἀνέμου βοφέαο μένος κίνησεν αῆναι, ὕδατι σημαίνων διερὴν Ödov ᾿Αρχτούροιο ᾿, τοῦτο δὲ ἔφη, ἐπεὶ χατὰ τὴν ἐπιτολὴν τοῦ Agzrovgov σφοδροὶ χαταχέονται ὄμβροι, ὡς φησι A. ἐν τῶι Περὶ ἀστρονομίης καὶ Ἄρατος [Phaen. 744].

6. ΟἸορ CALEND. in Lydus de ost. ed. Wachsm.? p, 157,18 χαὲ ταῦτα μὲν ὃ Κλωδιος ἐκ τῶν παρὰ Θούσχοις ἱερῶν πρὸς λέξιν" καὶ οὐχ αὐτὸς μόνος, ἀλλὰ μὴν χαὶ Εὐδοξός τε ὃ πολύς, Δημόκριτος πρῶτος αὐτῶν, Βάρρων τε ὃ Ῥωμαῖος κτλ.

7. Protem. apparit. epileg. ebenda p. 275,1 χαὶ τούτων ἀνέγραψα τὰς ἐπισημασίας καὶ χατέταξα zara τε Αἰγυπτίους καὶ Δοσίϑεον.... Δημόκρι- τον. τούτων δὲ Αἰγύπτιοι ἐτήρησαν παρ᾽ ἡμῖν... 4. ἐν Maxedoviaı καὶ Θραίχηι.

Ρ. 218,19. Thoth εζ [14. Sept.]... A—wı ᾿Αβδηρίτηι ἐπισημαίνει χαὶ χελι- δὼν ἀφανίζεται.

410 55. DEMOKRITOS. B. fr. 14 [PARAPEGMA]

p. 215, 18. Thoth x [26. Sept.] A—wı ὑετὸς καὶ ἀνέμων ἀταξία. Ρ. 217,13. Phaophi 7 [5. Okt.] A—wı χειμάζει" σπόρου ὥρα. Ρ. 220, 13. Athyr β [29. Okt.) S—wı ψύχη ἢ πάχνη. p. 223, 14. Athyr (5 [13. Nov.) A—wı χειμὼν zul χατὰ γῆν zul κατὰ 5 ϑάλασσαν. p. 227,5. Choiak & [27. Nov.) A—wı ὃ οὐρανὸς ταραχώδης καὶ 7 ϑά- 20000 ὡς τὰ πολλα. ἥν. 229,10. Choiak 9 [5. Dez.] A—wı χειμών.. 280,11. Choiak ἐδ [10. Dez.] 4 —oı βρονταί, ἀστραπαί, ὕδωρ, ἄνεμοι. 233,8. Tybi αἱ [27. Dez.) J—wı μέγας χειμών. 233,15. Tybi y [29. Dez.] 4 --ὧἱ ἐπισημαίνει. 234,20. Tybi 9 [4: Januar] A—wı νότος ὡς τὰ πολλά. 237,17. Tybi ze [20. Jan.] A—oı ἐφύει. 238,6. Tybi x9 [24. Jan] A—wı μέγας χειμών..240,12. Mechir «8 [6. Febr.] I—wı ζέφυρος ἄρχεται πνεῖν..241,6. Mechir ἐδ [8. Febr.] A—wı ζέφυρος πνεῖ.. 243,5. Mechir A [24. Febr.] A—woı ποικίλαι ἡμέραι αἱ καλούμεναι &)-

Ρ. 245,1. Phamenoth ια [7. März] A—wı ἄνεμοι ψυχροί" ὀρνιϑίαι ἐπὶ 20 ἡμέρας 9. a: p. 246, 16. Phamenoth χβ [18. März] A—wı ἐπισημαίνει, ἄνεμος ψυχρός. p- 247,18. Pharmuthi & [27. März] A—wı ἐπισημαίνει. p. 252,2. Pharmuthi x$ [24. April] A—oı ἐπισημαίνει. p. 258,10. Payni y [28. Mail 4 -- ὧι ὑετία. p. 259,9. Payni $ [3. Juni] A—oı ὕδωρ ἐπιγίνεται. p. 262,19. Payni χη [22. Juni] A—wı ἐπισημαίνει.. 263, 18. Epiphi ὁ [28. Juni] A—oı ζέφυρος zul ὕδωρ ξῶιον, εἶτα Bo- ρέαι noodeouoı ἐπὶ ἡμέρας L. p. 261, 4. Epiphi χβ [16. Julil 4---οὧἱ ὕδωρ, καταιγίδες. 30 p. 268, 21. Mesori 8 [26. Juli] AI—wı, Ἱππάρχωι νότος καὶ καῦμα. p. 271,22. Mesori xs [19. August] AI—wı ἐπισημαίνει ὕδασι καὶ ἀνέμοις. 8. Ioann. Lyp. de mens. IV 16ff. (Kalender) | p. 78, 15 Wünsch. [Jan.15.] 4--ος δὲ τὸν λίβα μετὰ ὄμβρου φησὶ γίνεσϑαι. p. 79. ὅ [Jan. 18. A—oc λέγει δύεσϑαι τὸν Δελφῖνα καὶ τροπὲν ὡς ἐπὶ 35 πολὺ γίνεσϑαι. p. 19, 16 (Jan. 23.] 4--ος ἄνεμον λίβα πνεῦσαι λέγει. p. 109, 3 [März 11.) ἐν δὲ τῆι ἡμέραι τῶν Βαχχαναλίων A—og δύεσθαι τους Ιχϑύας λέγει. p. 159, 16 [Sept. 2.] ἐν ταύτηι τῆι ἡμέραι ὃ A. λέγει ἐναλλαγὴν ἀνέμων 40 συμβαίνειν χαὶ βροχῆς ἐπιχράτειαν. p. 163, 10 [Okt.6.] ὃ 4--ος τοὺς ᾿Ερίφους ἀνίσχειν χαὶ βορρᾶν πνεῖν διισχυρίζεται. p. 169, 3 [Nov. 25.] ὃ 4--ος λέγει τὸν ἥλιον (ἐν) Τοξότηι γίνεσϑαι.

45 Etwa ἅμιλλα κλειψύδρας (καὶ οὐρανοῦ! Vgl. Ars Eudoxi col. 14, 13 p. 21 Blass.

15. ΑΘΑΤΉΕΒΜ. I 1. 2 εἶτα [nach Anaximander (vgl. S. 15 n. 6), Hekataios, Hellanikos] “αμάστης 6 Σιγειδὺς τὰ scheiora ἐχ τῶν 5 Ἑχαταίου μεταγράψας τιερίτελουν ἔγραψεν" ἑξῆς I. καὶ Εὔδοξος

χαὶ ἄλλοι τινὲς γῆς περιόδους χαὶ sreglschovg ἐπραγματεύσαντο.

οἱ μὲν οὖν παλαιοὶ τὴν οἰχουμένην ἔγραφον στρογγύλην, μέσην δὲ

χεῖσϑαι τὴν Ἑλλάδα καὶ ταύτης ΦΙελφούς" τὸν ὀμφαλὸν γὰρ ἔχειν

τῆς γῆς. πρῶτος δὲ A. ππολύπιειρος ἀνὴρ συνεῖδεν, ὅτι τὐρομήχης 10 ἐστὶν ἡ γῆ ἡμιόλιον τὸ μῆχος τοῦ τὐλάτους ἔχουσα᾽ συνήινδσε ᾿ς τούτωι χαὶ Διχαίαρχος ὃ Περιπατητιχός.

ΙΧ 3. TOAOTPADIH. Vgl. C5. 4. AKTINOTPA®DIH.

Bezieht sich hierauf Vırruv. VII pr. 11 namque primum Agatharchus

15 Athenis...scaenam fecit et de ea commentarium reliquit. ex eo moniti D. et

Anaxagoras de eadem re scripserunt? Vgl. S. 312, 6 und Damian. opt. ed. R. Schoene (B. 1897), Anh. S. 28, 10ff.

% 16. MAruıus THEODOR. de metr. p. 19 metrum dactylicum hexa- metrum invenlum primitus ab Orpheo Critias asserit, D. a Musaeo.

17. Cıc. de orat. II 46, 194 saepe enim audivi poetam bonum ne-

minem (id quod a Democrito et Platone in scriptis relictum esse di- 25 cunt) sine inflammatione animorum existere posse et sine quodam ad- flatu quasi furoris. de divin. I 38, 80 negat enim sine furore D.

15. Die Erde sei nicht rund, sondern länglich gestreckt; ihre Länge betrage das anderthalbfache der Breite.

X. XI. PHILOLOGISCHE SCHRIFTEN. X 1. ÜBER RHYTHMEN UND HARMONIE. 16. Nach D. hat Musaios den Hexameter erfunden.

X 2. ÜBER POESIE. 17. Kein Dichter sei ohne einen gewissen Wahnsinn zu denken.

Juemguam poelam magnum esse posse, quod idem dicit Plato. Horır. ἃ. art. poet. 295 ingenium misera quia fortunatius arte credit et ex- cludit sanos Helicone poetas Democritus δίς.

5 18. Crem. Strom. VI 168 p. 827P. χαὶ 6 4. ὁμοίως [wie Plato Ion 534B] “ποιητὴς δὲ ἅσσα μὲν ἂν γράφηι μετ᾽ ἐνθου- σιασμοῦ χαὶ ἱεροῦ πενεύματος, χαλὰ κάρτα ἐστίν᾽. Vgl. ir, 21.112, 119.

10 4. ΠΕΡῚ ΕΥ̓ΦΩΝΩΝ KAI AYEDRNA2N TPAMMATEN.

19. ΕὝΒΤΑΤΗ. ad Γ΄ 1 p. 370, 15 τὸ yauua στοιχεῖον γέμμα φασὶν Ἴωνες χαὶ μάλιστα A, ὃς χαὶ τὸ μῦ μῶ λέγει [aus Photius, dessen Glosse μῶ: τὸ μῦ στοιχεῖον.7. erhalten.

20. SCHOL. IN Dioxvs. THRAc. p. 184,3 ff. Hildeg. τὰ ὀνόματα τῶν

15 στοιχείων ἄχλιτά εἶσιν... παρὰ “]ημοχρίτωι δὲ κλίνονται" λέγει γὰρ δέλτατος καὶ ϑήτατος.

ΧΙῚ. ΠΕΡῚ OMHPOY ἢ OPOOEIEIHS KAI ΓΑΩΣΣΕΩΝ.

21. Dıo 36, 1 [1 109, 21 Arnim] ὅ μὲν 4. περὶ Ὁμήρου φησὶν οὕτως" Ὅμηρος φύσεως λαχὼν ϑεαζούσης ἐπέων χόσμον 20 ἐτεχτήνατο τεαντοέων᾽, ὡς οὐχ ἐγὸν ἄνευ ϑείας χαὶ δαιμο- νίας φύσεως οὕτως χαλὰ χαὶ σοφὰ ern ἐργάσασθαι. Vgl. fr. 18, 22. PORPHYR. quaest. hom. I 274, 9 Schrad. [zu P 252] οἱ δὲ xare- ψεύσαντο τοῦ ποιητοῦ ὡς ᾿μδλανόστου᾽ ὑφ᾽ ἕν ὡς Ὀρέστου δἰρηχότος διὰ τὸ χαὶ Amudxoırov ἱστορεῖν ἐττὶ τοῦ ἀετοῦ τὰ ὀστᾶ 25 μέλανα εἶναι χαταιψευδόμεγοι τῆς ἀληϑείας.

18. Was immer ein Dichter vom Gotte und dem heiligen Geiste getrieben schreibt, das ist gewiss schön.

X 4. ÜBER WOHL UND ÜBEL KLINGENDE BUCHSTABEN.

19. Gemma (statt Gamma), Mö (statt My). 20. Des Deltas, des Thetas.

XI 1. ÜBER HOMER oder ÜBER SPRACHRICHTIGKEIT UND DUNKLE WÖRTER. 21. Homer, dem ein göttliches Talent zu teil ward, zimmerte einen

Prachtbau mannigfaltiger Gedichte. 22. D. berichtet, der Adler habe schwarze Knochen.

23. ScHoL. Hom. A zu H 390 τὸ ᾿ὡς πιρὴν ὥφελλ᾽ ἀπολέσϑαι εἴτε χαὶ τοῖς Ἕλλησιν εἰς ἐττήκοον λέγει ὃ χῆρυξ πρὸς τὸ συγγνω- μονεῖν τοῖς ἄλλοις Τρωσὶν ὡς χαὶ αὐτοῖς ὀργιζομένοις, εἴτε χαϑ' ἑαυτὸν χαὶ ἠρέμα, ὡς A. ἀξιοῖ ἀτιρεττὲς ἡγησάμενος τὸ φανερῶς λέγεσϑαι, ἀμφότερα τιροστιχτέον.

24. EuSTATH. zu ὁ 876 p. 1784 ἐστέον δὲ ὅτι ἐς τοσοῦτον ἠξιώϑη λόγου τοῖς παλαιοῖς ὃ εὐνοϊχὸς οὗτος δοῦλος Εὔμαιος, ὥστε xai μητέρα αὐτοῦ ἐξευρίσκχουσι. A. μὲν Πενίαν, Εὐφορίων δὲ Πάνϑειαν, Φιλόξενος δὲ ὃ Σιδώνιος Ζ4)΄ανάην.

25. — zu u. 65 p. 1718 ἀμβροσίαν δὲ τὰς ἀτμίδας αἷς ὅ ἥλιος τρέφεται, χαϑὰ δοξάζει χαὶ A.

26. ProcL. in Crat. 16 p. 6 Boiss. ὅτε τῆς Κρατύλου δόξης γέγονε ἸΠυϑαγόρας ve χαὶ ᾿Επίχουρος, A. τε χαὶ Aeıororeing τῆς Ἕρμο- γένους... pP. 7 διὰ δὲ τοῦ ϑεμένου τὰ ὀνόματα τὴν ψυχὴν Nwir- rero [Pythagoras], ἥτις ἀπὸ νοῦ μὲν ὑπέστη" καὶ αὐτὰ μὲν τὰ σύράγματα οὐχ ἔστιν ὥστίερ ὃ νοῦς τιορώτως, ἔχει δ᾽ αὐτῶν εἰχόνας χαὶ λόγους οὐσιώδεις διεξοδικοὺς οἷον ἀγάλματα [vgl. Demokrit fr. 142] τῶν ὄντων ὥσπερ τὰ ὀνόματα ἀτπτομιμούμενα τὰ γοερὰ εἴδη τοὺς ἀριϑμούς" τὸ μὲν οὖν εἶναι πᾶσιν Arco γοῦ τοῦ ἑαυτὸν γινώσχοντος χαὶ σοφοῦ, τὸ δ᾽ ὀνομάζεσϑαι ἀττὸ ψυχῆς τῆς νοῦν μιμουμένης. οὐχ ἄρα, φησὶ ΠῸυϑαγόρας, τοῦ τυχόντος ἐστὶ τὸ ÖVo- ματουργεῖν, ἀλλὰ τοῦ τὸν γοῦν ὁρῶντος χαὶ τὴν φύσιν τῶν ὄντων" φύσει ἄρα τὰ ὀνόματα. ὃ δὲ A. ϑέσει λέγων τὰ ὀνόματα διὰ τεσσάρων ἐτιιχειρημάτων τοῦτο κατεσχεύαζεν᾽ &x τῆς ὁμωνυμίας" τὰ γὰρ διάφορα τιράγματα τῶι αὐτῶι χαλοῦνται ὀνόματι" οὐχ ἄρα φύσει τὸ ὄνομα" χαὶ ἐχ τῆς χτολυωνυμίας εἰ γὰρ τὰ διάφορα ὀνό- ματα Erri τὸ αὐτὸ χαὶ ἕν πρᾶγμα ἐφαρμόσουσιν, χαὶ ἐπάλληλα, ὅτεερ ἀδύνατον᾽ τρίτον &x τῆς τῶν ὀνομάτων μεταϑέσεωο. διὰ τί γὰρ τὸν ᾿Αριστοχλέα μὲν Πλάτωνα τὸν δὲ Tiorauov Θεόφραστον μετωνομάσαμεν, δὲ φύσει τὰ ὀνόματα; ἐχ δὲ τῆς τῶν ὁμοίων ἐλ-

λεέψεως" διὰ τί ἀπὸ μὲν τῆς φρονήσεως λέγομεν φρονεῖν, ἀττὸ δὲ ar EN Te ET ποτ δοῦν 23. Homers Worte: „O wär’ er doch früher gestorben“ (Alexander) spricht der Herold für sich und leise, wie D. meint, der schicklich hält, diese Worte offen auszusprechen. 24. D. nennt des Eumaios Mutter Penia (Armut).

25. Unter Ambrosia versteht auch D, die Dünste, von denen sich die Sonne nährt.

τῆς διχαιοσύνης οὐχέτι srapovoudlousv; τύχηι ἄρα καὶ οὐ φύσει τὰ ὀνόματα. χαλεῖ δὲ ὃ αὐτὸς τὸ μὲν τιρῶτον ἐττιχείρημα co λύ- σημον, τὸ δὲ δεύτερον ἐσόρροπον, {τὸ δὲ τρίτον μετώνυ μον, τὸ δὲ τέταρτον νώνυμον.

ΧΙ 4. ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΩΝ. |Buchzahl fehlt, oder ᾿Ονομαστιχόν.]

Vgl. Hippokrates IIgoyvworıxdv. Im Kloster Reichenau besass man Democriti Prognostica hinter d. Epistulae Vindiciani vgl. Becker Catal. bibl. antiqu. 6, 160 p. 8, jedenfalls unecht, wie die /nuoxeirov Σφαῖρα des Leidener Pap. unten fr. 300 n. 20.

XI 2. NEPI JIAITHZ H AlLAITHTIKON. Vgl. Hipp. Περὶ διαίτης Anf. [VIA66L.] εἰ μέν μοί τις ἐδόχει τῶν πρό-

5 τερον συγγραψάντων «περὶ διαίτης ἀνϑρωπίνης τῆς πρὸς ὑγίειαν ὀρϑῶς ἐγνω-

κῶς συγγεγραφέναι navra διὰ παντός... ἱχανῶς ἂν εἶχέ MOL... τούτοισι χρέεσϑαι.... νῦν δὲ πολλοὲ μὲν ἤδη συνέγραψαν κτλ.

XU 3. IHTPIKH ΓΝΏΜΗ (ΓΝΏΜΗΣ Gomperz). 4. AITLAI ΠΕΡῚ AKAIPIQN KAI EITIKAIPIBN.

VARROo r.rust.11,8 [daraus Colum. 1 1. 1] qwi graece scripserunt dispersim alius de alia re [seil. rustica] sunt plus quam quwinquaginta... de philosophis Democritus physicus. COLUMELLA de r. rust. I praef. 32: accedit huc quod ille quem nos perfectum esse volumus agricolam, si quidem artis consummatae non sit nec in universa rerum natura sagacitatem Democriti vel Pythagorae [non] fuerit consecutus cet.

27. CoLum. II 12, δ: cuius regionem quam spectare debeant vineae vetus est dissensio... Democrito et Magone laudantibus caeli plagam septentrionalem, quia existimant ei subiectas feracissimas fieri vineas quae tamen bonitale vini superentur.

26. D. unterscheidet mehrdeutige, gleichbedeutende, umgenannte

XII XII. TECHNISCHE SCHRIFTEN. XIII 1. ÜBER ACKERBAT. 27. D. meint, die Weinberge sollten nach Norden angelegt werden, weil sie so am ertragreichsten würden, ohne freilich in der Güte des Weins die erste Stelle einzunehmen.

28. CoLum. XI 3, 2 Democritus in eo libro quem Georgicon "appellavit parum prudenter censet eos facere, qui hortis extruant munimenta, quod neque latere fabricata maceries perennare possit pluvüs ac tempestatibus plerumque infestata, eque lapide supra rei

5 dignitatem poscat impensa. si vero amplum modum saepire quis velit, patrimonio esse opus.

XII 2. ΠΕΡῚ ΖΩΓΡΑΦΙΗΣ. 3. TAKTIKON. 4. OILAOMAXIKON.

9 ECHTE FRAGMENTE AUS UNBESTIMMTEN SCHRIFTEN.

29. AroLron. Cit. in Hipp. p. 6, 29 Schoene. ταύτης δὲ τῆς ἐμβο- λῆς τὴν ἐσχυροτάτην ἀνάγχην τιξριεχούσης ὁ Βαχχεῖος τὴν Erri τοῦ μοχλοειδοῦς ξύλου λεγομένην ἄμβην ἐν τοῖς Ileoi τῶν Irrcoxga- τείων λέξεων ἐξηγεῖται, ὅτι “ἐν ταῖς λέξεσιν ἀναγέγρατιται, ὡς

᾽ Ῥύδιοι ἄμβωνας χαλοῦσι τοὺς τῶν ὀρῶν λόφους χαὶ χαϑόλου τὰς προσαναβάσεις΄. χαὶ διὰ τούτων φησὶν τιάλιν" ᾿ἀναγέγρατιται δὲ Καὶ ὧς ὃ 4. ein χαλῶν τῆς ἴτυος τὴν τῶι χοίλωι τσιεριχειμένην ὀφρὺν ἄμβην. Vgl. Erotian. p. 52, 10 Klein.

29a. ApoLL. Dysc. de pron. p. 92, 20 Schn. αἱ σ““ληϑυντιχαὶ (ei) χαὶ

χοινολεχτοῦνται xar εὐθεῖαν srodg Te ᾿Ιώνων zal Arrızav ἡμεῖς, ὑμεῖς, σφεῖς, ἔστιν π-τἰστώσασϑαι χαὶ τὸ ἀδιαίρετον τῆς εὐϑείας παρ᾽ Ἴωσιν ἐχ τῶν περὶ Anudxoırov, Φερεχύδην, “Εχαταῖον.

30. Cem. Protr. 68 p. 59 οὐχ ἀσειχότως ὅ A. τῶν λογίων ἀνϑροώπων ὀλίγους φησὶν ἀνατείναντας — πάντα Jia

μυϑεῖσϑαι καὶ πάντα ---πάντων. Strom. V 108 p. 709 Ρ. ἤδη δὲ ὡς eineiv τι αὐγὰς 6 A. εἶναί τινας ὀλίγους γράφει τῶν

25. Unklug verfahren diejenigen, welche ihre Gärten ummauern. Denn eine Mauer aus Luftziegeln kann dem Regen und Sturme nicht Stand halten und eine steinerne erfordert Kosten, die dem Werte der Sache nicht entsprechen. Wenn man gar einen stattlicheren Mauer- bau um den Garten aufführen wollte, würde man sein väterliches Erbe dazu brauchen.

ECHTE FRAGMENTE AUS UNBESTIMMTEN SCHRIFTEN. 29. Schildrand. 29a. Wir, ihr, sie (unkontrahierte ey

ἀνθρώπων, ol δὴ ἀνατείνοντες τὰς χεῖρας ἐνταῦϑα ὃν [οὗ Euseb.] νῦν ἠέρα χαλέομεν οἱ Ἕλληνες πάντα Ζεὺς μυϑέξεται [μυϑεῖται Ἐπ5. καὶ πάνϑ᾽ οὗτος οἶδε — πάντων.

80 τῶν λογίων ἀνϑρώπων ὀλίγοι ἀνατείναντες τὰς χεῖρας ἐνταῦϑα, οὖ νῦν ἠέρα καλέομεν οἱ Ἕλληνες" πάν- tal, φασίν.) Ζεὺς μυϑεῖται χαὶ πάνϑ᾽ οὗτος οἶδε χαὶ διδοῖ καὶ ἀφαιρεῖται καὶ βασιλεὺς οὗτος τῶν πάντων.

31 [50 Natorp] Crem. paed. I 6 p.100 P. ἐατρ ἐκὴ μὲν γὰρ χατὰ Amuörgırov σώματος νόσους ἀχέεται, σοφίη δὲ ψυ- χὴν παϑῶν ἃ Ναϊροεῖται. ὙΟῖ ΟἿ᾽ ἢ,

32 [86 N.] — — 94 p. 226. 227P. uıxodv ἐπιληψίαν τὴν συνουσέαν ὃ ᾿Αβδηρίτης ἔλεγεν σοφιστής, γόσον ἀνίατον ἡγού- μενος. ἢ γὰρ οὐχὶ χαὶ ἐχλύσεις παρέπονται τῶι μεγέϑει τῆς ἀπτου- σίας [näml. τοῦ σπέρματος] ἀνατιϑέμεναι; ἄνϑρωπος γὰρ ἐξ ἀνθρώπου δχφύεταί τὲ χαὶ ἀποσπᾶται. Hipp. ref. VIII 14 Ρ. 428 Gott. ἄνϑρωπσπος -- ἐξέσσυται, φησι (Monoimus) zei ἀποσπᾶταει -- μεριζόμενος. Stop. III 6, 28 ξυνουσίη drro- πληξίη --ἀνθϑρώπου. δεῖ. Αι. XVIILA 521, PLn. XXVIII58, CAEL. AUR. m. chron. 1 4. Alter Arzt, nicht Demokrit [Ritter], bei Epi- kur p. 118, 19 Us. [D. X 118] ovvovoin ὥνησε μὲν οὐδέποτε, ἀγα- πητὸν δ᾽ el μὴ ἔβλαψε. 8. auch fr. 124.

ξυγουσίη ἀποτιληξίη σμιχρή᾽ ἐξέσσυται γὰρ ἄν- ϑρωπος ἐξ ἀνθρώπου καὶ ἀποσπᾶται πληγῆι τινι ue- οιζόμενος.

33 [187 N.| Crem. Strom. IV 151. p. 681}. ἔσμεν δὲ τὰ μὲν δυσπόριστα οὐκ ἀναγχαῖα τὰ δὲ ἀναγκαῖα ebrrögLora γεγενῆσϑαι φιλαγάϑως παρὰ τοῦ ϑεοῦ. διόττερ 6 A. εὖ λέγει, ὡς ἡ φύσιες τὸ χαὶ διδαχὴ παραπλήσιόν ἐστι χαὶ τὴν αἰτίαν συντόμως 70000 ro0edoxauev [πυροσατιοδέδωκχεν verb. Burchard] “καὶ γὰρ τ φυσιοτίοιξῖ 80]. χαὶ διήνεγχεν οὐδὲν ἢ φύσει τ᾿λασϑῆναι τοιόνδε

30. Einige der gelehrten Männer [ ὑσὶ. Diogenes δ. 349, 2] erheben ihre Hände zu dem Orte, wo nach jetzigem hellenischem Sprachgebrauch die Luft sich befindet, und sprechen dabei: Alles überlegt Zeus bei sich ' und alles weiss und giebt und nimmt er und König ist er über alles. |

31. Die Arzneikunst heilt die Gebresten des Leibes, die Philosophie befreit die Seele von Leidenschaften.

32. Beischlaf ist vorübergehender Schlaganfall. Denn da fährt ein Mensch aus dem Menschen heraus und löst sich wie mit einem Schlag abgetrennt los.

ἢ χρόνωι χαὶ μαϑήσει μετατυπωϑῆναι. SToB. ΠῚ 31,65 [II 213, 1 W.]

A—ov. ἡ φύσις ---φὐύ διε [so] ποιεῖ. Vgl. Euenus bei Ar. Eth. Nie. H.12 gnui πολυχρόνιον μελέτην ἔμεναι, φίλε, χαὶ δὴ ταύτην ἀνϑρώποισι τελευτῶσαν φύσιν εἶναι.

ἡ φύσις καὶ ἡ διδαχὴ παραπλήσιόν ἔστι. καὶ γὰρ ἡ διδαχὴ μεταρυσμοῖ τὸν ἄνϑρωτπον, μεταρυσμοῦσα δὲ φυσιοτίοιυξ.

3 Davın Prol. philos. sro. εβ᾽ [vgl. Brand. Schol. p. 14}12] καὶ ὥστιίερ ἐν τῶι avri ὁρῶμεν τὰ μὲν μόνως ἄρχοντα οἷον τὰ ϑεῖα, τὰ δὲ χαὶ ἄρχοντα καὶ ἀρχόμενα οἷον τὰ ἀνϑρώτιεια (ταῦτα γὰρ χαὶ ἄρχονται ἐχ τῶν ϑείων χαὶ ἄρχουσι τῶν ἀλόγων ζώιων), τὰ rs ἀρχόμενα ὡς τὰ ἄλογα ζῶια, τὸν αὐτὸν τρότεον καὶ ἐν

HL ἀνθρώπωι μικρῶι κόσμωι ὄντι χατὰ τὸν Anuoxoırov ταῦτα ϑεωροῦνται. xal τὰ μὲν μόνως ἄρχουσιν, ὡς ὃ λόγος, τὰ δὲ χαὶ ἄρχονται χαὶ ἄρχουσιν ὡς ὃ ϑυμός... τὰ δὲ μόνως ἄρχον- ται ὥσπερ ἡ ἐπιϑυμία. GaL. III 241 ἀλλὰ καὶ τὸ ζῶιον οἷον μιχρόν τινα χόσμον εἶναί φασιν ἄνδρες τιαλαιοὶ χύδρὲ φύσεως ἱκανοί. Vgl. Arıst. phys. © 2, 252°26. ΝΈΟΘΗΕΡΒΟ fr. 25 Riess. homi- nem quasi minorem mundum stellae quinque, sol eliam et luna... sustentant [Firmic. III pr. 3].

Rezensiert nach A [cod. Arsenii, jetzt Pal. Heidelb. 356 s. XIV £. 1437], L [Laur. 58,4 5. XV f. 807], P [’Paris. suppl. 492 s. XVII ἢ, 11"r] und Stobaeus, der diese Sammlung in einem vollständigeren Exemplare benutzt hat. Anuo- χράτης ist stehende Verwechslung mit Anuozoırog vgl. fr. 160. 178 u. öfter. — * bedeutet sicher unechte Einschiebsel.

35 DEMOKRATES 1. γνωμέων μευτῶνδε εἴτις ἐπαῖοι ξὺν γόωι, πολλὰ μὲν ἔρξει πράγματ᾽ ἀνδρὸς ἀγαϑοῦ ddıa, πολλὰ δὲ φλαῦρα οὐχ ἕρξει.

33. Die Natur und die Erziehung sind ähnlich. Denn die Er- ziehung formt zwar den Menschen um, aber durch diese Umformung schafft sie eine zweite Natur.

GOLDNE SPRÜCHE DES PHILOSOPHEN DEMOKRATES.

35. Wenn man diese meine Sprüche mit Verstand anhört, wird man viele Thaten thun, die eines trefflichen Mannes würdig sind, und viele schlechten unterlassen.

36 [18 Natorp] Demorrar. 2. ψυχῆς — τίϑησιν [vgl. fr. 187 = Stob. III 1, 27].

37 [BN.] — 3. ὁ τὰ ψυχῆς ἀγαϑὰ αἱρεόμενος τὰ ϑειό- Tega αἱρέεται" ὃ δὲ τὰ σκήνεος τὰ ἀνϑρωπή ζξα.

38 [154 N.] --- 4. χαλὸν μὲν τὸν ἀδικέοντα χωλύειν᾽ el δὲ μή, μὴ ξυναδικέειν.

39 [196 N.] — 5. ἀγαϑὸν εἶναι χρὴ ἢ μιμεῖσϑαι [vgl. fr. 245 — Stob. III 37, 25].

40 [15 Ν.] — 6. οὔτε σώμασιν οὔτε χρήμασιν εὐδαι- μονοῦσιν ἄνϑρωποι, ἀλλ᾽ ὀρϑθοσύνηικαὶ πολυφροσύνηι.

41 [45 Ν.} — 7. μὴ διὰ φόβον, ἀλλὰ διὰ τὸ δέον ἀπέ- χεσϑαι ἁμαρτημάτων [Stob. II 1, 95].

42 [90 N.] — 8. μέγα τὸ ἐν συμφορῆισι φρονεῖν ἃ δεῖ.

48 [99 N.] — 9. μεταμέλεια Er’ αἰσχροῖσιν ἔργμασι βίου Owrnoin.

4 [112 N.] — 10. ἀληϑόμυϑον χρὴ οὐ πολύλογον [χρὴ AL, χρὴ εἶναι Ῥ; vgl. fr. 225 = Stob. III 12, 13].

45 [48 N.] — 11. ὁ ἀδικῶν τοῦ adırovusvov χαχοδαι- μονέστερος.

46 [218 N ---12. μεγαλοψυχίη τὸ φέρειν πιραέἕως τλημ- μέλειαν [Stob. IV 108, 69].

47 [141 N.] — 13. νόμωι xai ἄρχοντι xal τῶι σοφω- τέρωι εἴκειν κόσμιον |Stob. III 1, 45].

37. Wer nach geistigen Gütern strebt, strebt nach göttlicherem Ge- mwinn, wer nach leiblichen, nach irdischem.

38. Pflicht ist's, den Frevler zu hindern, auf alle Fälle aber nicht mitzufreveln.

40. Nicht Leibeskraft oder Geld macht den Menschen glücklich, sondern Gradsinnigkeit und Vielseitigkeit.

41. Nicht aus Furcht, sondern aus Pflichtgefühl meide die Sünden.

42. Es ist etwas Grosses um Pflichttreue im Unglück.

43. Reue über schimpfliche Handlungen ist Lebensrettung.

45. Wer Unrecht thut ist unglücklicher als wer Unrecht leidet.

46. Hohen Sinn bekundet es Taktlosigkeit gelassen zu ertragen.