Capítulo 28 de 56
· 28
तस्यासहतस्य देह देहमात्रतया अध्यारोपितस्वेन असन्त्वा- निखत्वादिदोषप्रसङ्को भवति । तत्र निरात्मको देहं इति वैनािकपक्षप्राप्निदोष स्यात् ॥ ५७ ॥
न, स्वत एवात्मन आकाश्चस्येव असहतत्वाभ्युपगमात्
सर्वेण असहत स च आप्मेत्ति न निराप्मको देहादि सवे स्यात् । यथा चाकाश सर्वेणासहतमिति सवै न निराकाह्य भवति, एवम् । तस्मान्न वैनािकपक्चप्राप्निदौष स्यात् ॥५८॥;
यल्युनरक्तम्--देहस्यात्मन्यसच्तवे प्रयक्षादिविरोध स्यादि- ति, तन्न, प्रयक्षादिभि आत्मानि देहस्य सत्त्वाुपर्ष्धे । न ह्यासमनि- ण्डे बदरम्, क्षीरे सर्प, तिरे तैरम्, भित्तौ चित्रमिव च~--प्रयक्षादिभि देह उपलभ्यते । तस्मान्न प्रय- क्षादिविरोध ॥ ५९ ॥
कथ तहि प्रयक्षायप्रसिद्धाप्मनि देदाध्यारोपणा, देहे चा- स्मारोपणा? । ६० ॥
नाय दोष, स्वभावप्रसिद्धत्वादातस्मन । न हि कादाचि त्कसिद्धावेव अध्यारोपणा न निलयसिद्धौ इति नियन्तु श- क्यम्, आकारो तरूमखाद्यध्यारोपणदरोनात् ।॥। ६१ ॥
किं भगवन्, देहातस्मनो इतरेतराध्यारोपणा देहादिसघात- कृता, अथवा आत्मकरुता? इति ॥ ६२ ॥
गुरुरुवाच--यदि देहादिसघातशृता, यदि वा आप्मकृता, फि तन्न खात् १ ६३ ॥
इत्युक्त शिष्य आह--यद्यह् देहादिसघातमाच्र, ततो म-
माचेतनत्वात् पराथंस्मिति न मत्कृता दे्ातमनो इतरेतरा- ध्यारोपणा । अथाहमात्मा परोऽन्य सधातात्, चितिमनत्वात् स्वाथे इति मयैव चित्तिमता आस्मनि अध्यारोपणा कियते सवोनथबीजभूता ॥ ६४ ॥
इत्युक्तो गुरुरुषाच--अनथेबीजभूता चेन्मिथ्याध्यारोप- णा जानीषे, मा कार्षीस्तदि ॥ ६५ ॥
नेव भगवन्, शाक्रतोमि न कतुम् । अन्येन केनचिसखपरयुक्तो- ऽह न स्वतन्त्र इति ॥ ६ £ ॥
न तर्हिं अचितिमन्तवात् स्वाथे त्वम् । येन प्रयुक्त अस्व- तन्त्र प्रवतेसे स चितिमान् स्वाथ । सघात एव त्वम् ॥
यद्यचेतनेऽदम्, कथ सुखदु खवेदना भवदुक्त च जा- नाभि? ॥ ६८ ॥
गुरुरुवाच-- फं सुखदु खबेदनाया मदुक्ताच्चान्यस्तवम्, कि वा अनन्य एव? इति ॥ ६९ ॥
शिष्य उवाच नाह तावदनन्य । कस्मात्? यस्मान्त- दुभय कमेभूत घटादिकमिव जानामि । यद्यनन्योऽदहम्, तेन तदुभय न जानीयाम्, तु जानामि, तस्मादन्य । सुखदु खवेदनाविक्रिया च स्वार्थेव प्राप्नोति, तदुक्त ष्व
स्थात्, अनन्यत्वे । न च तयो सखवाथेता युक्ता। न हि चन्दनकण्टकङ्कते खदु खे चन्दनकण्टकार्थे, घटोपयोगो वा घटाथ । तस्मात् वष्टिज्ञातुमम चन्दनादिक्रत अथे । अहं हि ततोऽन्य समस्तमथ जानामि बुद्धथारूढम् ॥ ७० ॥
तं गुरुरुवाच-- एव तर्हिं स्वाथेस्त्वं चितिमच्तवान्न परेण प्रयुज्यसे । न हि चितिमान्परतन्त्र परेण प्रयुज्यते, चिति- म॑तध्ितिमदथेत्वानुपपत्ते समत्वाददीपग्रकाशयोरिव । नापि अचितिमद्थत्व चितिमतो भवति, मवितिमतोऽविविमस्वादेव स्वाथेसबन्धाुपयत्ते । नापि अवितिमतो अन्योन्यार्थत्व दृष्टम्! न हि काषटक्कङ्ये अन्योन्याथे ऊुवीते ।॥ ७१ ॥
ननु चितिमत्त्वे समेऽपि भरूलयस्वामिनो अन्योन्या्थ- त्व दृष्टम् ।॥ ७२॥
नैवम्, अपनेरष्णपकादाव्तव चितिमन्त्वस्य विवक्षितत्वात् । प्रदर्दितश्च दृष्टान्त प्रदीपश्रकारायोरिति । तत्रैव सति सख- बुद्धधारूढमेव सवैमुपरुभसे अग्न्युष्णप्रकादातुल्येन कूटस्थनि- यचैतन्यस्वरूपेण । यदि चैवभात्मन सर्वदा निर्विशेषत्वमुप- गच्छसि; किमित्यूचिवान् 'सुषुपे विश्रम्य विश्रम्य जाग्रत्छ- परयो दु खमलुभवामि, किमयमेव मम स्वभावे किं वा नैमि-
निक › इति च । किमसौ व्यामोहोऽपगत, किं वा न! इत्युक्तं दिष्य आह-- भगवम्, अपगत त्वस्मसादात् । किंनु मम कूटस्थताया संशय । कथम्? शब्दादीना स्वत - सिद्धिनीस्ति, अचेतनत्वात्, शब्दाद्याकारप्रययोष्पत्तस्तु ते- षाम् । प्रययानाभितरेतरव्याद्त्तविषशेषणाना नीरूपीताद्या कारवत्ता स्वत सिद्धधसमवात् । तस्माद्राह्याकारनिमित्तत्व गम्यते इति बाश्चाकारवत् शब्दाद्याकारत्वसिद्धि । तथा प्रययानामपि अहप्रययाछम्बनवस्तुमेदाना सहतत्वात्त् अचै- तन्योपपत्ते । खाथत्वासभवात् स्वरूपन्यतिरिक्तमाहकमा- ह्यत्वेन सिद्धि शब्दादिवदेव । असहतत्वे सति चैतन्यात्मक- त्वात् स्वार्थोऽपि अहप्रययाना नीरूपीताद्याकाराणामुपष्धेति बिक्कियावानेव, कथ कुटस इति सदाय ॥ ५४ ॥
त गुरुरुवाच--न युक्तस्तव सशय ›, यतस्तेषा भरययाना नियमेन अदोषतं उपलुग्धेरेव अपरिणामित्वात् कटस्थत्वसि- द्धौ निश्चयहेतुमेव अकेषचित्तमचारोपरूर सश्षयहेतुमास्थ । यदि हि तब परिणामित्व स्यात्, अशषस्वविषयचिन्तप्रचारो- परस्थं स्यात् चित्तस्यव स्वविषये यथा चेन्द्रियाणां सख्रवि- षये । न च तथा आत्मनस्तव स्वविषयेकदेशोपर्व्धि । अतं कूटस्थतैव तवेति ॥ ५५५ ॥)
तन्नाह--उपढन्धिनौम धात्वर्थो विक्रियेन, उपर्ग्धु कूट- स्थात्मता चेति विरुद्धम् ॥ ७६ ॥
न, धात्वर्थविक्रियायाम् उपट्न्ध्युपचारात् । यो हि बौद्ध प्रयय स धात्वर्थो विक्रियात्मक आत्मन उपङृन्ध्याभासफ- खावसान इति उपटबन्धिराब्देन उपचयते, यथा च्छिदिप्रिया देधीभावफलखवसानेति धातवर्थत्वेनोपचयेते तद्वत् । ५७ ॥
दस्युक्त रिष्य आह-न भगवन्, मम कूटस्थत्वग्रति- पादन प्रति असमर्थो दृष्टन्तं । कथम्? छिदि ऊॐद्यविक्रिया- वसाना उपचरयेते यथा धात्न्थत्वेन, तथा उपरन्िशब्दोपच- रितोऽपि धात्वर्थो बौद्धम्रयय आत्मन उपरुन्धिविक्रियाव- सानश्चेत्, नाप्मन कूटस्थतां प्रतिपादथितु समर्थं ॥ ७८ ॥
गुरुरुवाच-सलयमेव स्यात्, यदि उपठब्ध्युपग्धो विशे- ष॒ । नियोपरड्धिमात्र एव हि उपठन्धा । न तु ताकिक समय इव अन्या उपरन्धि अन्य उपर्न्धा च | ५९ ॥
उच्यते णु, उपङृन्ध्याभासफलावसान इत्युक्तम् } किं न श्रुत तत् प्वया? न त्वात्मा विक्रियोत्पादनाबसान इति मयोक्तम् ॥ ८१ ॥
रिष्य आह--कथ तदहि कूटस्थे मयि अरोषस्रविषयचि- त्तप्रचारोपरब्धृत्वमिदयात्थ? ॥ ८ ॥
त॒गुरुरुवाच-सलयमेवावोचम्, तेनैव कूटस्थतामन्रव तव ॥ ८३ ॥
य्येव भगवन्, कूटस्थनियोपङन्धिस्वरूपे मयि शब्दाद्या- कारवोद्धमलययेषु च मतस्वरूपोपलब्ध्याभासफङावसानवत्सु उत्पद्यमानेषु कस्त्वपराधो मम! ॥ ८४ ॥
Usa las flechas ← → del teclado para pasar de capítulo.