Ir al contenido
The ConsciousLibrary

Capítulo 15 de 36

· 15

नियतं नियं शाख्मोपदिष्टम्‌, यो यस्मिन्‌ कमणि अधि- कृतः फलाय च अश्रुतं तत्‌ नियतं कमं, तत्‌ कुरु त्वं हे अजञैन, यत. कमं ज्यायः अधिकतरं फर्तः, हि यस्मात्‌ अक- मेण: अकरणात्‌ अनारम्भात्‌ ¦ कथम्‌ शरीरयात्रा शरीर- स्थितिः अपिच तें तव न प्रसिध्येत्‌ प्रसिद्धि न गच्छेत्‌ अकर्मणः अकरणात्‌ । अतः दृष्ट. क्माकमेणोर्विरेषो रोके ॥

यच्च मन्यसे बन्धा्थैत्वात्‌ कमे न कतेग्यमिति तद्प्य- सत्‌ । कथम्‌--

क ७, + © यज्ञाथत्कमेणोऽन्यच्न लोकोऽयं कमेबन्धनः । तदथं कमे कौन्तेय स॒क्तसङ्गः समाचर ॥ ९ ॥

«यज्ञो वै विष्णुः ` इति श्रतेः यज्ञः ईश्वरः, तदर्थं यत्‌ क्रियते तत्‌ यज्ञार्थं कम । तस्मात्‌ कमेणः अन्यन्न अन्येन कमेणा छोक्रः अयम्‌ अधिकृतः कमकृत्‌ कमेबन्धनः कर्मं बन्धनं यस्य सोऽयं क्मेबन्धनः रोकः, न तु यज्ञार्थात्‌ । अतः तदर्थ यज्ञार्थं कम कौन्तेय, युक्तसङ्गः क्मैफरसङ्ग- वर्जितः सन्‌ समाचर निवेतंय ॥

सहयज्ञाः परजाः खषा पुरोवाच प्रजापतिः । अनेन प्रसविष्यध्वमेष वोऽस्त्विष्टकामधुक्‌ ॥

सहयज्ञाः यज्ञसहिताः प्रजाः त्रयो वणः ताः सष्ठ उत्पाद्य पुरा पूर्वं सगोदौ उवाच उक्तवान्‌ प्रजापतिः प्रजानां सषा अनेन यज्ञेन प्रसविष्यध्वं प्रसवः बुद्धिः उत्पत्तिः तं कुरुध्वम्‌ । एष यज्ञः वः युष्माकम्‌ अस्तु भवतु इष्टकामधुक्‌ इष्टान्‌ अभिप्रेतान्‌ कामान्‌ फटविदेषान्‌ दोग्धीति इष्ट- कामधुक्‌ ॥

परस्परं भावयन्तः ओयः परमवाप्स्यथ ॥ ११॥ देवान्‌ इन्द्रादीन्‌ भावयत वर्धयत अनेन यज्ञेन! ते

देवा भावयन्तु आप्याययन्तु बृष्टयादिना वः युष्मान्‌ । एवं

परस्परम अन्योन्यं भावयन्तः भ्रयः परं मोक्षटक्षणं ज्ञान-

प्रापिक्रमेण अवाप्डथ । स्वगे वा परं श्रेयः अवाप्स्यथ ॥

इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः | तेदेत्तानप्रदायेभ्यो थो भुङ्के स्तेन एव सः ॥१२।

इष्टान्‌ अभिप्रेतान्‌ भोगान्‌ हि वः युष्मभ्यं देवाः दास्यन्ते वितरिष्यन्ति खीपद्युपुत्रादीन्‌ यज्ञभाविताः यज्ञैः वर्धिताः तोषिताः इत्यथः! तेः देवैः दत्तान्‌ भोगान्‌ अप्रदाय अदत्त्वा, आनृण्यमछ्ृत्वा इयथः; एभ्यः देवेभ्यः, यः भङ्क स्वदेहेन्द्रियाण्येव तपेयति स्तेन एव तस्कर एव सः देबाद़ि- स्वापहारी ॥

क क ९ 6 (~ (= यज्ञशिश्शिनः सन्तो मुच्यन्ते सवेकिस्बिषेः । भरु स्ते ते त्वघं पापा ये पचन्त्यात्मकारणात्‌ ॥

देवयज्ञादीन्‌ निवेत्यं॑तच्छष्टम्‌ अक्ानम्‌ अगरताख्यम्‌ अश्ितु शीरं यषां ते यज्ञशिष्टाशिनः सन्तः मुच्यन्ते सवे- किस्विषे. सर्वपापै. चुस्ल्यादिपश्वसूनाकृतैः प्रमादकृतहिसा- दिजनितेश्च अन्यैः । ये तु आत्मंभरयः, भुखते ते तु अधं पाप स्वयमपि पापाः-ये पचन्ति पाकं निवैतयन्ति आत्म- कारणात्‌ आत्महेतोः ॥

इतश्च अधिक्रृतेन कमे कतैन्यम्‌ जगच्चक्रप्रब्तिहेतुर्दि कम । कथमिति उच्यते--

अन्नाद्धवन्ति प्रूतानि पजेन्यादन्नसंभवः। यज्ञाद्भवति पजेन्यो यज्ञः कमेसजुद्धवः ॥ १४ ॥

अन्नात्‌ भुक्तात्‌ रोहितरेतःपरिणतात्‌ प्रयश्च भवन्ति जायन्ते भूतानि । पजन्यात्‌ बृषे. अन्नस्य संभवः अन्न- संभवः ¦ यज्ञात्‌ भवति पर्जन्यः, ‹ अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्य- गादिलमुपतिष्ठते । आदियाज्नायते ब्ृष्िवृष्टरन्नं तत प्रजाः ' इति स्मृतेः । यज्ञः अपूवेम्‌ ¦ स च यज्ञः कर्मसमुद्भवः

ऋलतिग्यजमानयोश्च व्यापारः कमं, तत्‌ समुद्धव यस्य यज्ञस्य अपृवेस्य स यज्ञ. कर्मसमुद्धव ॥,

तच्चैवविधं क्म कुतो जातमिलयाह- कमे ब्रह्मोद्धवं विदि. ब्रह्माक्षरससुद्धवम्‌ । तस्मात्सवेगतं ब्रह्म निलयं यज्ञे प्रतिष्ठितस्‌ ।

कर्म ब्रह्मोद्धवं ब्रह्म वेदः सः उद्धवः कारणं प्रकारका यस्य॒ तत्‌ कम ब्रह्मोद्भवं विद्धि विजानीहि । बह्म पुन. वेदाख्यम्‌ अक्षरसमुद्धवम्‌ अक्षरं बरह्म परमात्मा समुद्धवो यख तत्‌ अक्षरसमुद्धवम्‌ । जह्य वेद इत्यथः । यस्मान्‌ साक्नात््‌ परमात्माख्यात्‌ अक्षरात्‌ पुरुषनिःशधासवत्‌ समुद्धत ब्रह्म तस्मात्‌ सवोथप्रकाश्चकत्वात्‌ सवेगतम्‌, सवैगतमपि सत्‌ निदं सदा यज्ञविधिप्रधानत्वात्‌ यज्ञ प्रतिष्ठितम्‌ ॥

एवं प्रवर्तितं चक्तं नानुवनेयतीह यः । अधायुरिन्दरियारामो मोधं पाथे स जीवति ॥

एवम्‌ इत्थम्‌ ईशधरेण वेद्यज्ञपूवैकं जगच्चक्रं प्रवर्तितं न अनुवतेयति इह रोके यः कर्मणि अधिकृत. सन्‌ अघायुः अघं पापम्‌ आयुः जीवनं यस्य सः अघायुः, पापजीवनः

इति यावत्‌ । इन्द्रियारामः इन्द्रियैः आरामः आरमणम्‌ आक्रीडा विषयेषु यस्य स. इन्द्रियारामः मोघं ब्रथा हे पार्थ, स जीवति ॥

तस्मात्‌ अज्ञेन अधिकृतेन कतेव्यमेव कर्मेति प्रकरणाथैः । भाक्‌ आत्मज्ञाननिष्टायोग्यताप्राप्ः तादर्थ्येन कमेयोगानुष्ठा- नम्‌ अधिछ्तेन अनात्मज्ञेन कतेग्यमेवेवयेतत्‌ ८ न कमैणामना- रम्भात्‌' इयत आरभ्य ‹ शरीरयात्रापि च ते न प्रसिध्ये- दकममैणः ` इलयेवमन्तेन प्रतिपाद्य, ‹ यज्ञार्थात्‌ कमणोऽन्यत्र इत्यादिना (मोघं पार्थे- स॒ जीवति ' इेवमन्तेनापि अन्धेन प्रासङ्गिकम्‌ अधिकृतस्य अनात्मविदः कर्मानुष्ठाने बहू कार- णमुक्तम्‌ । तदकरणे च दोषसकीतेनं कृतम्‌ ॥

एवं स्थिते किमेवं प्रवर्तितं चक्रं सर्वेणाञुवतंनीयम्‌, आहो- स्वित्‌ पृ्ोक्तकमेयोगानुष्टानोपायप्राप्याम्‌ अनात्मविदः ज्ञान- योगेनैव निष्ठाम्‌ आत्मविद्धिः सांख्यैः अनुष्ठेयामप्राप्रनेव, इयेवमथम्‌ अञुनख प्रभमाक्ञङ्कथ स्वयमेव वा राखराथैस्य विवेकप्रतिपच्यर्थम्‌ एतं वै तमात्मानं विदित्वा निवृत्तमि- थ्याज्ञानाः सन्तः ब्राह्मणाः मिथ्याज्ञानवद्धिः अवद्यं कते- व्येभ्यः पुत्रैषणादिभ्यो व्युत्थायाथ भिक्षाचर्यं शारीरस्थिति- मातर्रयुक्तं चरन्ति न तेषामात्मज्ञाननिष्ठान्यतिरेकेण अन्यत्त

कायेमस्ति ' इयेवं श्ुत्यथेमिह गीताश्ाखे प्रतिपिपाद्यिषित- माविष्कुवेन्‌ आह भगवान्‌-

यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतप्तश्च मानवः । आत्मन्येव च संतुष्टस्तस्य कायं न विव्यते ॥

यस्तु सांख्यः आत्मज्ञाननिषठः आत्मरतिः आत्मन्येव रति" न विषयेषु यस्य सः आत्मरतिरेव स्यात्‌ भवेत्‌ आ- त्मत्प्रश्च आत्मनैव तृप्तः न अन्नरसादिना सः मानवः मनुष्यः संन्यासी आत्मन्येव च संतुष्टः । संतोषो हि बाह्या- थेराभे सर्वेस्य भवति, तमनपेक्ष्य आत्मन्येव च संतुष्ट सवेतो वीतव्ृष्ण इयेतत्‌ । य. ईशः आत्मवित्‌ तस्य कार्य करणीये न विद्यते नास्ति इत्यथ ॥

किच- नेव तस्य करतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन । न चास्य सवभूतेषु कश्चिदथेव्यपाञ्चयः ॥ १८ ॥

नैव तस्य परमालरतेः कृतेन कमणा अथ. प्रयोजनमस्ति। अस्तु तरिं अच्रृतेन अकरणेन प्रयवायाख्य अनथ, न

Usa las flechas ← → del teclado para pasar de capítulo.

· 15 · Comentario a la Bhagavadgītā — Adi Shankara · The Conscious Library