24

24. Die Telchinen entstanden aus den Hunden des Aktaion, die Zeus in Menschen verwandelte.

Ζήνων Ἐλεάτης. τοῦτον ᾿Ἵπολλόδωρός φησιν εἶναι Ev Χρονι- 25 χοῖς [FHG I 446 fr. 88] φύσει μὲν Τελευταγόρου, ϑέσει δὲ Παρμε- vidov, (τὸν δὲ Παρμενίδην Πύρητος). περὶ τούτου καὶ Πελίσσου Τίμων φησὶ ταῦτα |fr. 5W.]'

ἀμφοτερογλώσσου τε μέγα σϑένος οὐχ ἀλαπαῦνόν

Ζήνωνος sedvrwv ἐπτιλήτετορος ἠδὲ Π]έλισσον,

“πολλῶν φαντασμῶν ἐπάνω, παύρων γε μὲν ἥσσω... ὅ δὴ Ζήνων διαχήχοε Παρμενίδου χαὶ γέγονεν αὐτοῦ παιδιχά. zei εὐμήχης ἦν, χαϑά φησι Πλάτων ἐν τῶι Παρμενίδηι [127 B vgl. 1 A 11]. ὁ δ᾽ αὐτὸς ἐν τῶι Σοφιστῆι [p. 215 A] ζαὐτοῦ μέμνηται καὶ ἐν τῶι Φαίδρωι [p. 261D]) καὶ ᾿Ἐλεατιχὸν Παλαμήδην αὐτὸν χαλεῖ. φησὶ δ᾽ ᾿Αριστοτέλης |fr. 65 vgl. A 10] εὑρετὴν αὐτὸν γενέσϑαι διαλεχτικῆς, ὥσπερ ᾿Εμτιεδοχλέα δητοριχῆς. γέγονε δ᾽ ἀνὴρ yev-26| γαιότατος χαὶ ἐν φιλοσοφίαι χαὶ ἐν ππολιτείαι᾽ φέρεται γοῦν αὐτοῦ 15 βιβλία πολλῆς συνέσεως γέμοντα. κχαϑελεῖν δὲ ϑελήσας Νέαρχον τὸν τύραννον (οἱ δὲ 4ιομέδοντα) συνελήφϑη, χαϑά φῆσιν Ἡρα- χλείδης ἐν τῆι Σατύρου ἐπιτομῆι [FHG III 169 fr. 7]. ὅτε χαὶ ἐξεταζόμενος τοὺς συνειδότας χαὶ περὶ τῶν ὅπλων ὧν ἦγεν εἰς “Τιπάραν, πάντας ἐμήνυσεν αὐτοῦ τοὺς φίλους, βουλόμενος αὐτὸν

20 ἔρημον χαταστῆσαι" εἶτα περί τινων εἰπεῖν ἔχειν τινὰ (Epn) αὐ-

τῶι πρὸς τὸ οὖς χαὶ δαχὼν οὐχ ἀγῆχεν ἕως ἀπεχεντήϑη, ταὐτὸν ‚Agıoroyelrovı τῶι τυραγνοχτόνωι παϑών. “ημήτριος δέ φησιν 27 ἐν τοῖς ὁμωνύμοις τὸν μυχτῆρα αὐτὸν ἀποτραγεῖν. ᾿Αντισϑένης δὲ ἐν ταῖς Διαδοχαῖς [FHG III 182] φησι μετὰ τὸ μηνῦσαι τοὺς 25 φίλους ἐρωτηϑῆγαι πρὸς τοῦ τυράγγου εἴ τις ἄλλος ein‘ τὸν δὲ εἰχυεῖν᾽ “σὺ ὁ τῆς πόλεως ἀλιτήριος᾽, πρός TE τοὺς παρεστῶτας φάναι" ““ϑαυμάζω ὑμῶν τὴν δειλίαν, el τούτων Evexev, ὧν νῦν ἐγὼ | ὑπομένω, δουλεύετε τῶι τυράννωι᾽, χαὶ τέλος ἀποτραγόντα τὴν ὦ γλῶτταν τιροσπιτύσαι αὐτῶι" τοὺς δὲ σολίτας παρορμηϑέντας αὖ-

80 Tina τὸν τύραννον χαταλεῦσαι. ταὐτὰ δὲ σχεδὸν οἱ πλείους λέ-

γουσιν. Ἕρμιππος δὲ φησιν εἰς ὅλμον αὐτὸν βληθῆναι χαὶ xaraxoschvaı [Verwechslung mit Anaxarchos, vgl. Philo quod omn. prob. 110. 16 p. 462, Amm. Mare, 14, 916]. καὶ εἰς αὐτὸν ἡμεῖς εἴπομεν 28 οὕτως. [Folgt Epigramm des Diog.|. |

γέγονε δὲ τά ve ἄλλα ἀγαϑὸς ὁ Ζήνων, ἀλλὰ καὶ ὑτιεροτιτικὸς τῶν μειζόνων χατ᾽ ἴσον Ἡραχλείτωι" xal γὰρ οὗτος τὴν χειρότερον μὲν Ὑέλην, ὕστερον δ᾽ Ἐλέαν, Φωχαέων οὖσαν ἀποιχίαν, αὑτοῦ δὲ πατρίδα, σπιόλιν εὐτελῆ καὶ μόνον ἄνδρας ἀγαϑοὺς τρέφειν ἐτει- σταμέγην ἠγάττησε μᾶλλον τῆς ᾿ϑηναίων μεγαλαυχίας, οὐχ ἐτειδη-

> > [2 r ae 2 \ μήσας πτώμαλα πρὸς αὐτούς, ἀλλ᾽ αὐτόϑι χαταβιούς. οὗτος χαὶ 29

τὸν Ayıllea πρῶτος λόγον ἠρώτησε᾽ Φαβωρῖνος δέ φησι Παρμε- γέδην χαὶ ἄλλους συχνούς.

ἀρέσχει δ᾽ αὐτῶι τάδε᾽ χόσμους [χόσμον abgek. Ρ] εἶναι χενόν ve μὴ εἶναι" γεγενῆσθαι δὲ τὴν τῶν πάντων φύσιν ἐχ ϑερμοῦ χαὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ χαὶ ὑγροῦ, λαμβανόντων αὐτῶν εἰς ἄλληλα τὴν μεταβολήν" γένεσίν τε ἀνθρώπων ἐχ γῆς εἶναι, χαὶ ψυχὴν χρᾶμα ὑπάρχειν ἐχ τῶν προειρημένων κατὰ μηδενὸς τούτων Ertixgdrnow. τοῦτόν φασι λοιδορούμενον ἀγαναχτῆσαι᾽ αἰτιασαμένου δέ τινος φάναι" “ἐὰν λοιδορούμενος μὴ προσποιῶμαι, οὐδ᾽ ἐτταινούμενος αἰσϑήσομαι". Ζ. 9—16 gehören vielleicht zu Empedokles.

ὅτι δὲ γεγόνασι Ζήνωνες ὀχτὼ ἐν τῶι Κιτιεῖ [VII 35] διειλέ- γμεϑα. ᾿ἤχμαζε δὲ οὗτος χατὰ τὴν ἐνάτην (xai ἑβδομηχοστὴν) ὀλυμπιάδα [464—461).

2. SUIDAS, Ζήνων Τελευταγόρου Ἐλεάτης φιλόσοφος τῶν ἐγγιζόντων Πυϑαγόραι καὶ Δημοχρίτωι χατὰ τοὺς χρόνους" ἦν γὰρ ἐπὶ τῆς οη ὀλυμπιά- δὸς [468—465], μαϑητὴς Ξενοφάνους ἢ Παρμενίδου. ἔγραψεν Ἔριδας, ᾿Εξήγησιν τῶν Ἐμπεδοχλέους, Πρὸς τοὺς φιλοσόφους, Περὶ φύσεως [aus ΗΘΒΥΟΠ].

τοῦτόν φασιν εὑρετὴν εἶναι τῆς διαλεχτικῆς ὡς ᾿Εμπεδοχλέα τῆς ῥητο- θικῆς, χαϑελεῖν δὲ ϑελήσας Νέαρχον (οἱ δὲ Διομέδοντα), τὸν ᾿Ελέας τύραννον ἑάλω. χαὶ ἐρωτώμενος ὑπ᾽ αὐτοῦ τὴν γλῶτταν αὑτοῦ ἐνδαχὼν χαὶ ἀποτεμὼν προσέπτυσε τῶι τυράννωι καὶ ἐν ὅλμωι βληϑεὶς συνετρίβη ntıooouevog[ausDiog.).

3. EuseB. Chron. zu Ol. 81, 1—3 [456—454] Ζ. χαὶ Ἡράχλειτος ὃ σχο- τεινὸς ἤκμαζον.

4. ScHoL. Prar. Ale. 119 A Ζ. ὁ Ἐλεάτης Παρμενίδου μαϑητής, φυσικὸς φιλόσοφος χαὶ πολιτικὸς ὡς ἀληθῶς" διὸ καὶ πρὸς Περιχλέα παραβάλλεται φαινομένως ὄντα πολιτιχόν. τούτου Πυϑόδωρος ἀχροατής, ὃς καὶ ἐν Παρμε- νίδηι μνήμης ἠξίωται ὡς ᾿Αντιφῶντι τῆς συνουσίας ἐχείνης μεταδούς, παρ᾽ οὗ Κέφαλος ὃ Κλαζομένιος μαϑὼν διδάσχαλος γέγονε. Prur. Pericl. 4,3 διήκουσε δὲ Περικλῆς καὶ Ζήνωνος τοῦ Ἐλεάτου πραγματευομένου περὶ φύσιν ὡς Παρ- μενίδης, ἐλεγχτιχὴν δέ τινα χαὶ δι᾿ ἀντιλογίας χαταχλείουσαν εἰς ἀπορίαν ἐξα- σχήσαντος ἕξιν. [Praro] Aleib. I p- 119 A ἀλλὰ τῶν ἄλλων ᾿Αϑηναίων ἢ τῶν ξένων δοῦλον ἢ ἐλεύϑερον εἰπέ, ὅστις αἰτίαν ἔχει διὰ τὴν Περικλέους συνουσίαν σοφώτερος γεγονέναι, ὥσπερ ἐγοὴ [Sokrates] ἔχω σοι εἰπεῖν διὰ τὴν Ζήνωνος Πυϑόδωρον τὸν Ἰσολόχου zul Καλλίαν τὸν Καλλιάδον, ὧν ἑχάτερος Ζήνωνι ἑχατὸν μνᾶς τελέσας σοφός τε zul ἐλλόγιμος γέγονεν.

5. Arıst. Rhet. A 12, 13723 χαὶ οἷς τοὐναντίον τὰ μὲν ἀδικήματα εἰς ἔπαινόν τινα [sc. γίγνεται, ἀφύλακτοι, οἷον εἰ συνέβη ἅμα τιμωρήσασϑαι ὑπὲρ πατρὸς ἢ μητρός, ὥσπερ Ζήνωνι.

6. DiovoR. X 18,2 ὅτι τυρανγουμένης τῆς πατρίδος ὑπὸ Νεάρχου σχληρῶς, ἐπιβουλὴν χατὰ τοῦ τυράννου συνεστήσατο. καταφανὴς δὲ γενόμενος zul κατὰ τὰς ἐν ταῖς βασάνοις ἀνάγχας διερωτώμενος ὑπὸ τοῦ Νεάρχου, τίνες ἦσαν οἱ συνειδότες “ὠφελον γάρ, ἔφησεν, ὥσπερ τῆς γλώττης εἰμὶ χύριος, οὕτως ὑπῆρ- χον καὶ τοῦ σώματος᾽. τοῦ δὲ τυράννου πολὺ μᾶλλον ταῖς βασάνοις προσ- επιτείναντος, ὃ Ζ. μέχρι μέν τινος διεχαρτέρει" μετὰ δὲ ταῦτα σπεύδων ἀπο- λυϑῆναί ποτε τῆς ἀνάγχης χαὶ ἅμα τιμωρήσασϑαι τὸν Νέαρχον, ἐπενοήσατό τι τοιοῦτον. χατὰ τὴν ἐπιτονωτάτην ἐπίτασιν τῆς βασάνου προσποιηϑεὶς ἐνδιδόναι τὴν ψυχὴν ταῖς ἀλγηδόσιν ἀνέχραγεν᾽ ᾿ ἄνετε᾽ ἐρῶ γὰρ πᾶσαν ἀλη- ϑειαν᾽. ὡς δ᾽ ἀνῆχαν, ἠξίωσεν αὐτὸν ἀχοῦσαι χατ᾽ ἰδίαν προσελϑόντα. πολλὰ γὰρ εἶναι τῶν λέγεσϑαι μελλόντων, ἃ συνοίσει τηρεῖν ἐν ἀπορρήτωι. τοῦ δὲ τυράννου προσελϑόντος ἀσμένως καὶ τὴν ἀχοὴν τῶι στόματι παραβαλόντος, ὃ Ζ. τοῦ δυνάστου περιχανὼν τὸ οὖς ἐνέπρισε τοῖς ὀδοῦσι. τῶν δὲ ὑπηρετῶν ταχὺ προσδραμόντων χαὶ πᾶσαν τῶι βασανιζομένωι προσφερόντων τιμωρίαν εἰς τὸ χαλάσαι τὸ δῆγμα, πολὺ μᾶλλον προσενεφύετο. τέλος δ᾽ οὐ δυνάμενοι τανδρὸς νιχῆσαι τὴν εὐψυχίαν, παρεχέντησαν αὐτόν, ἵνα dılm τοὺς ὀδόντας. χαὶ τοιούτωι τεχνήματι τῶν ἀλγηδόνων ἀπελύϑη καὶ παρὰ τοῦ τυράννου τὴν ἐνδεχομένην ἔλαβε τιμωρίαν.

7. Prur. adv. Colot. 32 p. 1126D Ζ. τοίνυν ὃ Παρμενίδου γνώριμος ἐπιϑέμενος Δημύλωι τῶι τυράννωι χαὶ δυστυχήσας περὶ τὴν πρᾶξιν, ἐν πυρὶ τὸν Παρμενίδου λόγον ὥσπερ χρυσὸν ἀχήρατον zul δόχιμον παρέσχε, zul ἀπέ- δειξεν ἔργοις, ὅτι τὸ αἰσχρὸν ἀνδρὲ μεγάλωι φοβερόν ἐστιν, ἀλγηδόνα δὲ παῖδες χαὶ γύναια καὶ γυναίων ψυχὰς ἔχοντες ἄνόρες δεδίασι τὴν γὰρ γλῶτταν αὑτοῦ διατραγὼν τῶι τυράννωι προσέπτυσεν. vgl. de Stoic. rep. 37 p. 1051 Ο, de garr. 8 p.505D.

8. Crem. Strom. IV 57 p. 589 P. οὐ μόνον Αἰσώπιοι zul Maxedoves zul Aaxzwves στρεβλούμενοι ἐχαρτέρουν, ὡς φησιν Ἐρατοσϑένης ἐν τοῖς Περὶ ἀγα- ϑῶν καὶ κακῶν, ἀλλὰ καὶ Z. ὃ Ἐλεάτης ἀναγχαζόμενος κατειπεῖν τι τῶν ἀπορ- θήτων ἀντέσχεν πρὸς τὰς βασάνους οὐδὲν ἐξομολογούμενος, ὅς γε καὶ τελευτῶν τὴν γλῶσσαν ἐχτραγὼν προσέπτυσε τῶι τυράννωι, ὃν οἱ μὲν Νέαρχον, οἱ δὲ Δημύλον προσαγορεύουσιν. vgl. Val. Max. III ext. 2 (Phalaris), ebenda 3 (Ne- archus); Nemes. 30 (Dionysius) u. A.

9. Purtoste. V. Apoll. Tyan. VII2 Z. μὲν τοίνυν ὃ ᾿Ελεάτης (διαλεχτικῆς δὲ οὗτος δοχεῖ &ogaı) τὴν Νεάρχου τοῦ Mvoov [Verwechslung von Elea und Elaia] χαταλύων τυραννίδα ἥλω καὶ στρεβλωϑεὶς τοὺς μὲν Eavrod ξυνωμότας ἀπεσιώπησεν, οἱ δ᾽ ἦσαν τῶι τυράννωι βέβαιοι διαβαλὼν τούτους ὡς οὐ βε- βαίους, οἱ μὲν ὡς ἐπ᾿ ἀληϑέσι ταῖς αἰτίαις ἀπέϑανον, ὃ δ᾽ ἐλεύϑερα τὰ Μυσῶν ἤγαγε τὴν τυραννίδα περὶ ξαυτῆι σφήλας.

10. LAerr. Dıoc. VIIL57 [vgl. A 1, 8.130,12] Ἀριστοτέλης δ᾽ ἐν τῶι Σοφιστῆι (fr. 65] φησι πρῶτον ᾿Εμπεδοχλέα ῥητορικὴν εὑρεῖν, Ζήνωνα δὲ διαλεχτιχήν. Sexr. adv. math. VII 6 Παρμενίδης δὲ 00x ἂν δόξαι τῆς διαλεχτικῆς ἀπείρως ἔχειν, ἐπείπερ πάλιν ᾿Αριστοτέλης τὸν γνώριμον αὐτοῦ Ζήνωνα διαλεχτιχῆς ἀρχηγὸν ὑπείληφεν.

SCHRIFT. 11. Praro Parm. 127 B ἔφη δὲ δὴ ὁ ᾿Αντιφῶν λέγειν τὸν Πυϑόδωρον ὅτι ἀφίχοιντό ποτε εἰς Παναϑήναια τὰ μεγάλα Ζήνων τε καὶ Παρμενίδης. τὸν μὲν οὖν Παρμενίδην εὖ μάλα ἤδη πρεσβύτην εἶναι, σφόδρα πολιόν, χαλὸν δὲ

χἀγαϑὸν τὴν ὄψιν, περὶ ἔτη μάλιστα πέντε zul ξξήκοντα" Ζήνωνα ὁὲ ἐγγὺς τῶν τετταράχοντα τότε εἶναι, εὐμήκχη δὲ χαὶ χαρίεντα ἰδεῖν, καὶ λέγεσϑαι αὐ- τὸν παιδικὰ τοῦ Παρμενίδου γεγονέναι. καταλύειν δὲ αὐτοὺς ἔφη παρὰ τῶι Πυϑοδώρωι ἐχτὸς τείχους ἐν Κεραμεικῶι" οἱ δὴ καὶ ἀφικέσϑαι τόν te Σω- χράτη καὶ ἄλλους τινὰς μετ᾽ αὐτοῦ πολλούς, ἐπιϑυμοῦντας ἀχοῦσαι τῶν τοῦ Ζήνωνος γραμμάτων (τότε γὰρ αὐτὰ πρῶτον ὑπ᾽ ἐχείνων κομισϑῆναι) Σωχράτη δὲ εἶναι τότε σφόδρα νέον. ἀναγιγνώσκειν οὖν αὐτοῖς τὸν Ζήνωνα αὐτόν, τὸν δὲ Παρμενίδην τυχεῖν ἔξω ὄντα" χαὶ εἶναι πάνυ βραχὺ ἔτι λοιπὸν τῶν λόγων ἀναγιγνωσχομένων, ἡνίχα αὐτός τε ἐπεισελϑεῖν ἔφη ὃ Πυϑόδωρος ἔξωϑεν καὶ τὸν Παρμενίδην μετ᾽ αὐτοῦ καὶ ᾿Αριστοτέλη τὸν τῶν τριάκοντα γενόμενον, καὶ σμίχρ᾽ ἄττα ἔτι ἐπαχοῦσαι τῶν γραμμάτων χτλ. vgl. 5. 110 ἡ. ὅ., 8.130, 9.

12. Ipem Parm. 128 B Ναί, φάναι τὸν Ζήνωνα, ὦ Σώκρατες. σὺ δ᾽ οὖν τὴν ἀλήϑειαν τοῦ γράμματος οὐ πανταχοῦ ἤισϑησαι. χαίτοι ὥσπερ γε al Aazaıvaı σχύλαχες εὖ μεταϑεῖς τε xall ἰχνεύεις τὰ λεχϑέντα " ἀλλὰ πρῶτον “μέν σε τοῦτο λανϑάνει, ὅτι οὐ παντάπασιν οὕτω σεμνύνεται τὸ γράμμα, ὥστε ἅπερ σὺ λέγεις διανοηϑὲν γραφῆναι, τοὺς ἀνϑρώπους δὲ ἐπικρυπτόμενον ὥς τι μέγα διαπραττόμενον᾽ ἀλλὰ σὺ μὲν εἶπες τῶν συμβεβηκότων τι, ἔστι δὲ τό γε ἀλη- ϑὲς βοήϑειά τις ταῦτα [τὰ γράμματα] τῶι Παρμενίδου λόγωι πρὸς τοὺς ἐπι- χειροῦντας αὐτὸν χωμωιδεῖν ὡς εἰ ἕν ἐστι, πολλὰ καὶ γελοῖα συμβαίνει πάσχειν τῶι λόγωι zal ἐναντία αὑτῶι. ἀντιλέγει δὴ οὖν τοῦτο τὸ γράμμα πρὸς τοὺς τὰ πολλὰ λέγοντας, χαὶ ἀνταποδίδωσι ταὐτὰ zul πλείω, τοῦτο βουλόμενον δηλοῦν, ὡς ἔτι γελοιότερα πάσχοι ἂν αὐτῶν ἡ ὑπόϑεσις, εἰ πολλά ἐστιν, ἢ m τοῦ ἕν εἶναι, el τις ἱκανῶς ἐπεξίοι. διὰ τοιαύτην δὴ φιλονιχίαν ὑπὸ νέου ὄντος ἐμοῦ ἐγράφη, καί τις αὐτὸ ἔχλεψε γραφέν, ὥστε οὐδὲ βουλεύσασϑαι ἐξεγένετο εἴτ᾽ ἐξοιστέον αὐτὸ εἰς τὸ Pag εἴτε μή. ταύτηι οὖν σε λανϑάνει, ὦ Σωώχρατες, ὅτι οὐχ ὑπὸ vEov φιλονικίας οἴει αὐτὸ γεγράφϑαι, ἀλλ᾽ ὑπὸ πρεσβυτέρου φιλο- τιμίας" ἐπεί, ὅπερ γ᾽ εἶπον, οὐ καχῶς ἀπήιχασας.

13. Ip. PHAeDr. 261 D τὸν οὐν Ἐλεατικὸν -Παλαμήδην λέγοντα οὐχ ἦσμεν τέχνηι ὥστε φαίνεσϑαι τοῖς ἀκούουσι τὰ αὐτὰ σμοια καὶ ἀνόμοια, καὶ ἕν καὶ πολλά, μένοντα τε αὖ καὶ φερόμενα;

14. Arıst. soph. el. 10. 170619 εἰ δή τις πλείω σημαίνοντος τοῦ ὀνό- uarog οἴοιτο ἕν σημαίνειν καὶ ὃ ἐρωτῶν χαὶ ö ἐρωτώμενος, οἷον ἴσως τὸ ὃν ἢ τὸ ἕν πολλὰ σημαίνει, ἀλλὰ zul ὃ ἀποκρινόμενος χαὶ ὃ «ἐρωτῶν Ζήνων ἕν οἰόμενος εἶναι ἠρώτησε, χαὶ ἔστιν ὃ λόγος ὅτι ἕν πάντα, οὗτος πρὸς τοὔνομα ἔσται ἢ πρὸς τὴν διάνοιαν τοῦ ἐρωτωμένου διειλεγμένος. Vgl. Plato Soph. 217C. Daraus Dıoc. III 48 διαλόγους τοίνυν φασὶ πρῶτον γράψαι Ζηνωνα τὸν Ἐλεάτην, Ἀριστοτέλης δ᾽ ἐν πρώτωι Περὶ ποιητῶν [fr. 55] ᾿Αλεξαμενὸν Στυ- ρέα ἢ Τήιον. vgl. Athen. V Ρ. 505B.

15. Procr. in Parm. p. 694, 23 (ad Plat. p. 127 Ὁ] πολλῶν δὲ εἰρημένων ὑπὸ τοῦ Ζήνωνος λόγων χαὶ τετταράκοντα τῶν πάντων ἕνα τῶν πρώτων ὃ Σωκράτης ἀπολαβὼν ἀπορεῖ πρὸς AUTO Aug πολλὰ τὰ ὄντα, τὸ αὐτὸ ὃν ὅμοιόν ἐστι καὶ ἀνόμοιον, ἀλλὰ μὴν ἀδύνατον τὸ αὐτὸ ὅμοιον εἶναι χαὶ ανό- μοιον" 00% ἄρα πολλὰ τὰ ὄντα. Eras in categ. p. 109, 16 Ζήνων ὁ Κιττιεύς, οὐχ ὃ Ἐλεάτης ὁ χαὶ Παρμενίδειος ὃ ᾿ἀμφοτερόγλωσσος᾽ rn ἀμφοτερόγλωσσος δ᾽ ἐχλήϑη οὐχ ὅτι διαλεχτιχὸς ἦν, ὡς ὃ Κιττιεύς, zul τὰ αὐτὰ ἀνεσχεύαζε zul χατεσχεύαζεν, ἀλλ᾽ ὅτι τῆι ζωῆι διαλεκτικὸς ἢν ἄλλα μὲν λέγων ἄλλα δὲ φρο- vov' ἐρωτηϑεὶς γὰρ οὗτός ποτε ὑπὸ τοῦ τυράννου, τίνες εἰσὶν οἱ μάλιστα ἐπι- βουλεύοντες τῆι τυραννίδι αὐτοῦ, τοὺς δορυφόρους ἔδειξεν᾽ ὁ δὲ πεισϑεὶς χα

ἀνελὼν αὐτοὺς διεφϑάρη" ἀγαϑὸν γὰρ ἐνόμισε τὸ ψεύσασϑαι διὰ τὴν τοῦ τυ- ράννου ἀναίρεσιν. χαὶ τῶι οἰχείωι διδασχάλ ὧι ποτὲ Παρμενίδηι ὃ ἕν λέγοντι τὸ ὃν καὶ τὸ εἶδος, ἐχ (δὲ) τῆς ἐναργείας πολλὰ τὰ ὄντα, συντίϑησιν £ EX τεσσαράχοντα ἐπιχειρημάτων ὅτι ἕν τὸ ὄν, ἀγαϑὸν νομίσας τῶι οἰχείωι συμμαχεῖν διδασχά- λωι. καί ποτε πάλιν τῶι αὐτῶι συνηγορῶν διδασχάλωι ἀχίνητον λέγοντι τὸ ὄν, διὰ πέντε ἐπιχειρημάτων χατασχευάζει, ὅτι ἀκίνητον τὸ ὄν᾽ οἷς ἀντειπεῖν μὴ δυνηϑεὶς ᾿Αντισϑένης ὃ Κυνικὸς ἀναστὰς ἐβάδισε, νομίσας ἰσχυροτέραν εἶναι πάσης τῆς διὰ λόγων ἀντιλογίας τὴν διὰ τῆς ἐνεργείας ἀπόδειξιν. [Die 40 ἐπι- χειρήματα aus Procl., 5 [statt 4] aus Arist. phys. 2395 ὅ----2404 18 -Ε 2403 19ff., vgl. Themist. phys. 201, 8, der das Missverständnis erklärt].

16. EupEm. phys. fr. 7 [Simpl. phys. 97, 12] χαὶ Ζηήνωνά φασι λέγειν, εἶ τις αὐτῶι τὸ ἕν ἀποδοίη τί ποτέ ἐστιν, ἕξειν τὰ ὄντα λέγειν.

17. Prur. Pericl. 5 τοὺς δὲ τοῦ Περιχλέους τὴν σεμνότητα δοξοχοπίαν τε χαὶ τῦφον ἀποχαλοῦντας ὃ Ζ. παρεχάλει χαὶ αὐτούς τι τοιοῦτο δοξοχοπεῖν, ὡς τῆς προσποιήσεως αὐτῆς τῶν χαλῶν ὑποποιούσης τινὰ λεληθότως ζῆλον χαὶ συνήϑειαν.

18. Prıro quod omn. prob. lib. 14 p. 460M. ἐπὲ δὴ τοιαύταις ἀποφάσεσι χαὶ γνώμαις ἄρ᾽ οὐκ ἄξιον τὸ Ζηνώνειον ἐπιφωνῆσαι ὅτι ϑᾶττον ἂν ἀσχὸν βαπτίσαι πλήρη πνεύματος ἢ βιάσαιτο τὸν σπουδαῖον δντινοῦν ἄχοντα ὁρᾶσαί τι τῶν ἀβουλήτων;

19. TERTULL. apologetic. 50 Zeno Eleates consultus a Dionysio, quidnam philosophia praestaret, cum respondisset“contemptum mortis’, impassibilis flagellis tyranmı obiectus sententiam suam ad mortem usque signabat.

20. Stor. flor. (II) ΘΟ 1% 2. ὃ Βλεάτης ὑπὸ τοῦ τυράννου στρεβλού- μενος, ὅπως εἴποι τοὺς συνωμότας" “εἰ γὰρ ἦσαν, εἶπεν, ἐτυράννεις;"

Vgl. Aristoteles Schrift Πρὸς τὰ Ζήνωνος ἃ (Diog. V 25), Herakleides Pontikos Πρὸς τὰ Ζήνωνος ἃ (Diog. V 88).

21. Arısr. metaph. Β 4. 10017 ἔτι εἰ ἀδιαίρετον αὐτὸ τὸ ἕν, κατὰ μὲν τὸ Ζήνωνος ἀξίωμα οὐϑὲν ἂν εἴη. ὃ γὰρ μήτε προστιϑέμενον unte ἀφαιρού- μενον ποιεῖ μεῖζον μηδὲ ἔλαττον, οὐ sl εἶναι τοῦτο τῶν ὄντων ὡς δηλο- γότι ὄντος μεγέϑους τοῦ ὄντος. καὶ εἰ μέγεϑος σωματικόν" τοῦτο γὰρ πάντηι ὃν. τὰ δὲ ἄλλα πῶς μὲν προστιϑέμενα ποιήσει μεῖζον, πῶς δ᾽ οὐϑὲν οἷον ἐπίπεδον καὶ γραμμή στιγμὴ δὲ καὶ μονὰς οὐδαμῶς. EUDEM. ἔν. 7 [b. Simpl. phys. 97, 18] ἠπόρει δὲ ὡς ἔοικε διὰ τὸ τῶν μὲν αἰσϑητῶν ἕχαστον χατηγορι- χῶς τε πολλὰ λέγεσϑαι zul μερισμῶι, τὴν δὲ στιγμὴν μηδὲ ἕν τιϑέναι" ὃ γὰρ μήτε προστιϑέμενον αὔξει μήτε ἀφαιρούμενον μειοῖ, οὐχ ὠιετο τῶν ὄντων εἶναι. SENECA ep. 88, 44 Parmenides ait ex his quae videntur nihil esse universo [d. ἢ. οὐδὲν τῶν φαινομένων εἶναι τῶι navril; Z. Bleates ommia negotia de ne- gotio deiecit; ait mihil esse... 45 si Parmenidi [sc. credo], nihil est praeter unmum; si Zenoni, ne unum quwidem. SımpL. phys. 99, 10 ἐνταῦϑα δέ, ὡς ὃ Εὐδη- μός φησι, καὶ ἀνήιρει |Zenon] τὸ ἕν (τὴν γὰρ στιγμὴν ὡς τὸ ἕν λέγει), τὰ δὲ πολλὰ εἶναι συγχωρεῖ. ὃ μέντοι ᾿Δλέξανδρος χαὶ ἐνταῦϑα τοῦ Ζήνωνος ὡς τὰ πολλὰ ἀναιροῦντος μεμνῆσϑαι τὸν Evönuov οἴεται. “oc γὰρ ἱστορεῖ (φησίν) Εὔδημος [fr. 1, Z. ὃ Παρμενίδου γνώριμος ἐπειρᾶτο δειχνύναι ὅτι μὴ οἷόν τε

τὰ ὄντα πολλὰ εἶναι τῶι μηδὲν εἶναι ἐν τοῖς οὖσιν ἕν, τὰ δὲ πολλὰ πλῆϑος εἶναι ἑνάδων᾽. χαὶ ὅτι μὲν οὐχ ὡς τὰ πολλὰ ἀναιροῦντος τοῦ Ζήνωνος Εὐδη- μὸς μέμνηται νῦν, ὅῆλον ἐχ τῆς αὐτοῦ λέξεως" οἶμαι δὲ μηδὲ ἐν τῶι Ζήνωνος βιβλίωι τοιοῦτον ἐπιχείρημα φέρεσϑαι οἷον ὃ ᾿λέξανδρός φησι. PHiLor. phys. 42,9 Z. γὰρ ὃ Ἐλεάτης πρὸς τοὺς διακωμωιδοῦντας τὴν Παρμενίδου τοῦ διδα- σχάλου αὐτοῦ δόξαν λέγουσαν ἕν τὸ ὃν εἶναι ἐνιστάμενος χαὲ συνηγορῶν τῆι τοῦ διδασκάλου δόξηι, ἐπεχείρει δεικνύναι ὅτι ἀδύνατον πλῆϑος εἶναι ἔν τοῖς οὖσιν. εἰ γάρ, φησίν, ἔστι πλῆϑος, ἐπειδὴ τὸ πλῆϑος ἐχ πλειόνων ἕνάδων σύγχειται, ἀνάγχη εἰναι ἑνάδας πλείους ἐξ ὧν τὸ πλῆϑος συνέστηχεν. εἰ τοί- γυν δείξομεν ὅτι ἀδύνατον εἶναι πλείονας ἑἕνάδας; δῆλον ὅτι ἀδύνατον εἶναι πλῆϑος" τὸ γὰρ πλῆϑος ἐξ ἕνάδων. εἰ δὲ ἀδύνατον εἶναι πλῆϑος, ἀνάγχη δὲ αὶ τὸ ἕν εἶναι ἢ τὸ πλῖϑος, πλῆϑος δὲ εἶναι οὐ δύναται, λείπεται τὸ ἕν εἶναι χτλ.

22. [Arısr.] de lin. insec. 9682 18 ἔτει δὲ χατὰ τὸν τοῦ Ζήνωνος λόγον ἀνάγκη τι μέγεϑος ἀμερὲς εἶναι, εἴπερ ἀδύνατον μὲν ἔν πεπερασμένωι χρόνωι ἀπείρων ἅψασϑαι καϑ' ἕχαστον ἁπτόμενον, ἀνάγκη δ᾽ en τὸ ἥμισυ πρότερον ἀφιχνεῖσϑαι τὸ κινούμενον, τοῦ δὲ μὴ ἀμεροῦς πάντως ἔστιν ἥμισυ. ARIST. phys. A 3.187231 ἔνιοι δ᾽ ἐνέδοσαν τοῖς λόγοις ἀμφοτέροις, τῶι μὲν ὅτι πάντα ἕν..., τῶι δὲ ἐχ τῆς διχοτομίας ἄτομα ποιήσαντες μεγέϑη. SIMPL. dazu 138, 3 τὸν δὲ δεύτερον λόγον τὸν ἐχ τῆς διχοτομίας τοῦ Ζήνωνος εἶναί φησιν ὃ ᾿Αλέξανόρος.... τούτωι δὲ τῶι λόγωι, φησί [Alexander], τῶι περὲ τῆς διχοτο- μίας ἐνδοῦναι Ξενοχράτη τὸν Καλχηδόνιον [fr. 42ff. Heinze] δεξάμενον μὲν τὸ πᾶν τὸ διαιρετὸν πολλὰ εἶναι (τὸ γὰρ μέρος ἕτερον εἶναι τοῦ ὅλου)... εἶναι γάρ τινας ἀτόμους γραμμάς, ἐφ᾽ ὧν οὐχέτι ἀληϑεύεσϑαι τὸ πολλὰς ταύ- τας εἶναι.

23. ΞΊΜΡΙ,. phys. 134,2 (zu Ar. A 8. 1878 1) ἐνίους φησὶν ἀμφοτέροις ἐν- δοῦναι τοῖς λόγοις, τῶι τε εἰρημένωι τοῦ Παρμενίδου καὶ τῶι τοῦ Ζήνωνος, ὃς βοηϑεῖν ἐβούλετο τῶι Παρμενίδου λόγωι πρὸς τοὺς ἐπιχειροῦντας αὐτὸν χκω- μωιδεῖν ὡς εἰ ἕν ἐστι πολλὰ χαὶ γελοῖα συμβαίνει λέγειν τῶι λόγωι καὶ ἐναντία αὑτῶι, δεικνὺς ὃ Ζ. ὡς ἔτι γελοιότερα πάσχοι ἂν αὐτῶν ἢ ὑπόϑεσις ἢ λέγουσα “πολλά ἐστιν ἔπερ ἡ τοῦ ἕν εἶναι, εἴ τις ἱχανῶς ἐπεξίοι. [Puur.] Strom. 5 [D.581 nach Parmenides] Z. δὲ 6 Ἐλεάτης ἴδιον μὲν οὐδὲν ἐξέϑετο, διηπόρησεν δὲ περὶ τούτων ἐπὶ πλεῖον. Art. ΤΥ 9,1 (Ὁ. 8596) Πυϑαγόρας.. Παρμενίδης Ζήνων Μέλισσος... ψευδεῖς εἶναι τὰς αἰσϑήσεις.

ὃ δὲ Ζ. ἠπόρει, ὅτι "ei ἔστι τι ὃ τόπος, ἐν τίνι ἔσται; λύειν οὐ χαλεττόν. οὐδὲν γὰρ χωλύδι ἐν ἄλλωι μὲν εἶναι τὸν πρῶτον τόπον, μὴ μέντοι ὡς ἐν τόπωι ἐχείνωι χτλ. 1. 2095 23 ἡ γὰρ Ζή- γωνος ἀπορία ζητεῖ τινα λόγον" δὲ γὰρ πᾶν τὸ ὃν ἐν τόπωι, δῆ- λον ὅτι χαὶ τοῦ τόπου τόπος ἔσται, χαὶ τοῦτο εἰς ἄτιειρον τιρόει- σιν. EUDEM. phys. fr. 42 [Simpl. phys. 563, 17] ἐπὶ ταὐτὸ δὲ χαὶ ἡ Ζήνωνος ἀπορία φαίνεται ἄγειν. ἀξιοῖ γὰρ πᾶν τὸ ὃν ττοῦ εἶναι, δὲ δὲ ὃ τόπος τῶν ὄντων, ποῦ ἂν εἴη; οὐχοῦν ἐν ἄλλωι τόπωι χἀχεῖνος δὴ ἐν ἄλλωι χαὶ οὕτως εἰς τὸ σιρόσω.... πρὸς δὲ Ζήνωνα φήσομεν mollayög τὸ ποῦ λέγεσϑαι χτλ.

τέτταρες δ᾽ εἰσὶν οἱ λόγοι περὶ κινήσεως Ζήνωνος οἱ srage- χοντὲες τὰς δυσχολίας τοῖς λύουσιν, πρῶτος μὲν Ö χερὶ τοῦ μὴ χινεῖσϑαι διὰ τὸ zr00T800v εἰς τὸ ἥμισυ δεῖν ἀφιχέσϑαι τὸ φερόμενον ἢ πρὸς τὸ τέλος, περὶ οὗ διείλομεν ἐν τοῖς 7ερό- τερον λόγοις, nämlich 2. 233° 21: διὸ χαὶ ö Ζήνωνος λόγος ψεῦ- dog λαμβάνει τὸ μὴ ἐνδέχεσϑαι τὰ ἄπειρα διελθεῖν ἢ ἅψασϑαι τῶν ἀπείρων καϑ' ἕχαστον ἐν πετερασμένωι χρόνωι. διχῶς γὰρ λέγεται χαὶ τὸ μῆχος χαὶ ὃ χρόνος ἄπειρον, χαὶ ὅλως πᾶν τὸ συν- δχές, ἤτοι χατὰ διαίρεσιν ἢ τοῖς ἐσχάτοις. τῶν μὲν οὖν χατὰ ποσὸν ἀπείρων οὐχ ἐνδέχεται ἅψασθαι ἐν πεττερασμένωι χρόνωι, τῶν δὲ χατὰ διαίρεσιν ἐνδέχεται" χαὶ γὰρ αὐτὸς ὃ χρόνος οὕτως ἄπειρος. ὥστε ἐν τῶι ἀπείρων χαὶ οὐχ ἐν τῶι πεπτερασμένωι συμβαίνει διιέναι τὸ ἄπειρον, χαὶ ἅπτεσθαι τῶν ἀπείρων τοῖς ἀπείροις, οὐ τοῖς τιεττερασμένοις (Paraphrase ἃ. δ. bei Simpl. 947, 8 ff.). Top. © 8. 160) 7 πολλοὺς γὰρ λόγους ἔχομεν ἐναντίους ταῖς δόξαις, χαϑάπερ Ζήνωνος, ὅτι οὐχ ἐνδέχεται χινεῖσϑαι οὐδὲ τὸ στάδιον διελϑεῖν.

δεύτερος δ᾽ ὃ χαλούμενος Ayıhhevc. ἔστι δ᾽ οὗτος ὅτι τὸ βραδύτατον [so E, Them., Simpl.] οὐδέττοτε χαταληφϑήσεται ϑέον ὑχτὸ τοῦ ταχίστου" ἔμπτροσϑεν γὰρ ἀναγχαῖον ἐλϑεῖν τὸ διῶχον, ὅϑεν ὥρμησε τὸ φεῦγον, ὥστ᾽ ἀεί τι προέχειν ἀναγχαῖον τὸ βρα- δύτερον. ἔστι δὲ χαὶ οὗτος ὃ αὐτὸς λόγος τῶι διχοτομεῖν, δια- φέρει δ᾽ ἐν τῶι διαιρεῖν μὴ δίχα τὸ προσλαμβανόμενον μέγεϑος.

τρίτος δ᾽ ὃ νῦν ῥηϑείς, ὅτι ἡ ὀνστὸς φερομένη ἕστηχεν. συμβαίνει δὲ παρὰ τὸ λαμβάνειν τὸν χρόνον συγχεῖσθαι ἔχ τῶν γῦν᾽ μὴ διδομένου γὰρ τούτου οὐχ ἔσται ὃ συλλογισμός. vgl. 289" 5 Ζήνων δὲ παραλογίζεται" εἰ γὰρ ἀεί, φησίν, ἠρεμεῖ av ἢ χινεῖ- ται, (οὐδὲν δὲ κινεῖται), ὅταν ἦι κατὰ τὸ ἴσον, ἔστι δ᾽ ἀεὶ τὸ φερόμενον ἐν τῶι νῦν, {πᾶν δὲ κατὰ τὸ ἴσον ἐν τῶι νῦν», ἀχένητον τὴν φερομένην εἶναι ὀιστόν.

τέταρτος δ᾽ ὃ περὶ τῶν ἐν σταδίωι χινουμένων ἐξ ἐναντίας ἔσων ὄγχων scag’ ἴσους, τῶν μὲν ἀπὸ τέλους τοῦ σταδίου τῶν δ᾽ ἀττὸ μέσου, ἴσωι τάχει, ἐν ὧι συμβαίνειν οἴεται ἔσον εἶναι χρόνον τῶι διτιλασίωι τὸν ἥμισυν. ἔστι δ᾽ ὅ παραλογισμὸς ἐν τῶι τὸ μὲν σπταρὰ χινγούμενον τὸ δὲ sag ἠρεμοῦν τὸ ἴσον μέγεϑος ἀξιοῦν τῶι ἴσωι τάχει τὸν ἴσον φέρεσϑαι χρόνον. τοῦτο δ᾽ ἐστὶ ψεῦδος.

Simpl. 1019, 32 ὁ μὲν οὖν λόγος τοιοῦτός ἐστιν ἑὐηϑέστατος ὦν, ὥς φησιν Εὔδημος (fr. 68) διὰ τὸ προφανῆ τὸν zragakoyıouodv ἔχειν... τὰ γὰρ ἀντιχινούμενα ἀλλήλοις ἰσοταχῆ dirckaciav ἀφέστα- ται διάστασιν ἐν τῶι αὐτῶι χρόνωι, ἐν ὧι τὸ παρὰ ἠρεμοῦν χινού- usvov τὸ ἥμισυ διίσταται, χἂν ἐσοταχὲς ἐχείγοις ἦι. Alexanders Figur [bei Simpl. ph. 1010, 14ff. vgl. 1019, 27]: A ὀγχοι ἑστῶτες B ὀγχοι χινούμενοι ἀπὸ τοῦ Δ ἐπὶ τὸ Ε Γ ὄγχοι κινούμενοι ἀπὸ τοῦ Ε ἐπὶ τὸ Δ Δ ἀρχὴ τοῦ σταδίου Ε τέλος τοῦ σταδίου

διὰ τοῦτο ὅ Ζήνωνος λόγος οὐχ ἀληϑής, ὡς ψοφεῖ τῆς χέγ- χρου ὁτιοῦν μέρος" οὐδὲν γὰρ κωλύει μὴ χινεῖν τὸν ἀέρα ἐν μηδενὶ χρόνωι τοῦτον ὃν ἐχίνησεν ἐμιτιεσὼν ὃ ὅλος μέδιμνος. Dazu SımpL. 1108, 18 διὰ τοῦτο λύει χαὶ τὸν Ζήνωνος τοῦ Ἐλεάτου λόγον, ὃν ἤρετο Πρωταγόραν τὸν σοφιστήν. “εἐπτὲ γάρ μοι, ἔφη, ὦ Πρωτα- γόρα, ἄρα ὃ εἷς χέγχρος χαταπεσὼν Wogov ποιεῖ ἢ τὸ μυριοστὸν τοῦ χέγχρου; τοῦ δὲ εἰχιόντος μὴ ποιεῖν “ὁ δὲ μέδιμνος, ἔφη, τῶν χέγχρων κατατιεσὼν ποιεῖ ψόφον ἢ οὔ; τοῦ δὲ wogweilv εἰπόντος τὸν μέδιμνον “τί οὖν, ἔφη ὃ Ζήνων, οὐχ ἔστι λόγος τοῦ μεδίμνου τῶν χέγχρων oög τὸν ἕνα χαὶ τὸ μυριοστὸν τὸ τοῦ ἑνός; τοῦ δὲ φήσαντος εἶναι “τί οὖν, ἔφη ὃ Ζήνων, οὐ xal τῶν ψόφων ἔσονται λόγοι sroög ἀλλήλους οἱ αὐτοί; ὡς γὰρ τὰ ψοφοῦντα, χαὶ οἱ ψόφοι" τούτου δὲ οὕτως ἔχοντος, εἰ ὃ uedıuvoc τοῦ χέγχρου ψοφεῖ, ψοφήσει χαὶ ὃ εἷς χέγχρος χαὶ τὸ μυριοστὸν τοῦ χέγχρου.. ὁ μὲν οὖν Ζήνων οὕτως ἠρώτα τὸν λόγον [Die Dialogform stammt (trotz A 14) nicht aus Zenon, sondern aus einer älteren dialogischen Einkleidung des Problems (Alkidamas?)].

30. Arr. 17, 27 (Ὁ. 303) Μέλισσος καὶ Ζήνων τὸ ἕν zul πᾶν [sc. ϑεὸν εἶναι] χαὶ μόνον ἀΐδιον χαὶ ἄπειρον τὸ ἕν.

1 ΕἾΜΡΙ, phys. 140, 34 [nach fr. 8] τὸ δὲ χατὰ μέγεϑος [näm- lich ἄπειρον ἔδειξε] πτρότερον χατὰ τὴν αὐτὴν Ercıyeignow. σερο- ἘΣ ἘΠ κα Ἐπ το a ZEN,

ZENON ÜBER DIE NATUR. 1. Das der Grösse nach Unendliche legte er vorher [vor fr. 3] nach demselben Beweisgang dar. Er zeigt zuerst, dass wenn das Seiende keine

δείξας γὰρ ὅτι "el μὴ ἔχοι μέγεϑος τὸ ὄν, οὐδ᾽ ἂν ein, ἐπάγει “el δὲ ἔστιν, ἀνάγκη ἕκαστον μέγεϑός τι ἔχειν χαὶ πάχος χαὶ ἀπέχειν αὐτοῦ τὸ ἕτερον ἀπὸ τοῦ ἑτέρου. καὶ περὶ τοῦ προύχοντος ὁ αὐτὸς λόγος. καὶ γὰρ ἐχεῖνο ἕξει μέγεϑος καὶ προέξει αὐτοῦ τι. ὅμοιον δὴ τοῦτο ἅτεαξ τε εἰπεῖν χαὶ ἀδξὶ λέγειν᾽ οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ τοιοῦτον ἔσχατον οὔτε ἕτερον moög ἕτερον οὐχ ἔσται. οὕτως εἰ πολλά ἐστιν, ἀνάγκη αὐτὰ μιχρά τὸ εἶναι χαὶ μεγάλα" μιχρὰ μὲν ὥστε μὴ ἔχειν μέγεϑος, μεγάλα δὲ ὥστε ἄπειρα εἶναι.

2 — — 139, 5 ἐν μέντοι τῶι συγγράμματι αὐτοῦ ττολλὰ ἔχοντι ἐπιχειρήματα χαϑ' ἕχαστον δείχνυσιν, ὅτι τῶι πολλὰ εἶναι λέγοντι συμβαίνει τὰ ἐναντία λέγειν ὧν ἕν ἐστιν ἐπιχείρημα, ἐν ὧι δεί- χγυσιν ὅτι εἰ πολλά ἐστι, καὶ μεγάλα ἐστὶ χαὶ μειχρά" με- γάλα μὲν ὥστε ἄπειρα τὸ μέγεϑος δῖναι, μιχρὰ δὲ οὕτως ὥστε μηϑὲν ἔχειν μέγεϑος |fr. 1]. ἔν δὴ τούτωι δεί- χγυσιν, ὅτι οὗ μήτε μέγεϑος μήτε πάχος μήτε ὄγχος μηϑείς ἔστιν, οὐδ᾽ ἂν εἴη τοῦτο. 2. «εἰ γὰρ dAAwıovrı, φησί, προσγένοιτο, οὐδὲν ἂν μεῖζον ποιήσειεν μεγέϑους γὰρ μηδενὸς ὄντος,

Grösse besitze, es auch nicht vorhanden sei. Dann fährt er so fort: Ist es aber vorhanden, so muss ein jeder seiner einzelnen Teile eine gewisse Grösse und Dicke und Abstand vom andern haben. Und dasselbe lässt sich von dem vor jenem liegenden Teile behaupten. Auch dieser wird natür- lich Grösse haben und es wird ein anderer vor ihm liegen. Das Gleiche gilt also ein für alle Mal. Denn kein derartiger Teil des Ganzen wird die äusserste Grenze bilden, und nie wird einer ohne Beziehung zu einem andern sein. Wenn es also viele Dinge giebt, so müssen sie notwendig zugleich klein und gross sein: klein bis zur Nichtigkeit, gross bis zur Unendlichkeit.

2. In seiner Schrift, die viele Beweisgänge enthält, zeigt er in jedem, dass wer die Vielheit behauptet, sich in Widersprüche ver- wickelt. So ist einer dieser Gänge folgender. Er will zeigen, dass wenn es Vieles giebt, dies zugleich gross und klein sein muss, und zwar gross bis zur Unendlichkeit und klein bis zur Nichtigkeit. Darin sucht er nun zu zeigen, dass ein Ding, das weder Grösse noch Dicke noch Masse besitzt, überhaupt nicht vorhanden sein könne. Denn würde es zu einer andern Grösse zugefügt (so lauten seine Worte), so würde es jene um nichts vergrössern. Denn wird eine Grösse, die null ist, einer

προσγενομένου δὲ οὐδὲν οἷόν τὲ εἰς μέγεϑος ἐπιιδοῦ- γαι. χαὶ οὕτως ἂν ἤδη τὸ προσγινόμενον οὐδὲν εἴη. el δὲ ἀπογινομένου τὸ ἕτερον μηδὲν ἔλαττον ἔσται μηδὲ αὖ προσγινομένου αὐξήσεται, δῆλον ὅτι τὸ προσγενό- μενον οὐδὲν ἦν οὐδὲ τὸ ἀπογενόμενον. χαὶ ταῦτα οὐχὶ τὸ ἕν ἀναιρῶν ὃ Ζήνων λέγει, ἀλλ᾽ ὅτι μέγεϑος ἔχει ἕχαστον τῶν πολλῶν χαὶ ἀπείρων τῶι πιρρὸ τοῦ λαμβανομένου ἀεί τι εἶναι διὰ τὴν ἐπ ἄπειρον τομήν᾽ ὃ δείχνυσι προδείξας ὅτι οὐδὲν ἔχει μέγε- ϑὸς ἐχ τοῦ ἕχαστον τῶν τιολλῶν ἑαυτῶι ταὐτὸν εἶναι χαὶ ἕν.

8 — — 140,27 χαὶ τί δεῖ πολλὰ λέγειν, ὅτε xal ἔν αὐτῶι φέρεται τῶι τοῦ Ζήνωνος συγγράμματι; πάλιν γὰρ δειχνύς, ὅτι δὲ πολλά ἔστι, τὰ αὐτὰ τιετιδρασμένα ἐστὶ χαὶ ἄπειρα, γράφει ταῦτα χατὰ λέξιν ὃ Z.'

“δὲ πολλά ἐστιν, ἀνάγχη τοσαῦτα εἶναι ὅσα ἐστὶ καὶ οὔτε πλείονα αὐτῶν οὔτε ἐλάττονα. εἰ δὲ τοσαῦτα ἐστιν ὅσα ἐστί, τιεττερα σμένα ἂν εἴη.

δὲ πολλά ἐστιν, ἄπειρα τὰ ὄντα ἐστίν. ἀεὶ γὰρ ἕτερα μεταξὺ τῶν ὄντων ἐστί, καὶ πάλιν ἐκείνων ἕτερα

andern hinzugefügt, so kann diese an Grösse nichts gewinnen. Und so wäre denn bereits hiernach das Hinzugefügte gleich Null. Wenn ferner durch Abziehen dieser Grösse die andere um nichts kleiner und andererseits durch Zufügen nicht grösser werden wird, so war offenbar das Zugefügte wie das Abgezogene gleich Null. Und dies führt Z. nicht aus um das Eine aufzuheben, sondern weil ein jedes der vielen und unendlichen Dinge Grösse haben muss. Denn vor jedem einzelnen, das man nimmt, muss stets wieder irgend ein anderes stehen wegen der Teilung ins Unendliche. Dies legt er dar, nachdem er zuvor gezeigt, dass nichts Grösse besitzt, weil jedes der vielen Dinge mit sich selbst identisch und eins sein muss.

3. Was bedarf es langen Redens? Es steht ja auch in Zenon’s Schrift selbst. Z. schreibt nämlich da, wo er zeigt, dass die Vielheit den Widerspruch der Begrenztheit und Unbegrenztheit identischer Dinge einschliesst, wörtlich folgendes:

Wenn es Vieles giebt, so muss es notwendig gerade soviel Dinge geben als wirklich vorhanden sind, nicht mehr, nicht minder. Giebt es aber soviel Dinge als es eben giebt, so sind sie (der Zahl nach) be- grenzt.

Wenn es Vieles giebt, so ist das Seiende (der Zahl nach) un- begrenzt. Denn zwischen den einzelnen Dingen liegen stets andere

μεταξύ. χαὶ οὕτως ἄπειρα τὰ ὄντα ἐστί: καὶ οὕτως μὲν τὸ χατὰ τὸ πλῆϑος ἄπειρον ἐχ τῆς διχοτομίας ἔδειξε.

4. LAERT. Dıoc. IX 72 οὐ μὴν ἀλλὰ χαὶ Ξενοφάνης χαὶ Ζ. ὅ Ἐλέατης χαὶ 4ημόχριτος χατ᾽ αὐτοὺς [Pyrrhoneer| σχειτιχοὶ τυγχά- γουσιν... Ζ. δὲ τὴν χίνησιν ἀναιρεῖ λέγων “τὸ χινούμενον οὔτ᾽ ἐν ὧι ἐστι τόπωι χινεῖται οὔτ᾽ ἐν ὧι μὴ ἔστι.

und zwischen jenen wieder andere. Und somit ist das Seiende un- begrenzt.

4. Z. hebt die Bewegung auf, wenn er behauptet: Das Bewegte bewegt sich weder in dem Raum, in dem es sich befindet, noch in dem es sich nicht befindet.

20. MELISSOS. A. LEBEN UND LEHRE. 1. LAERT. Dioc. IX 24

Meiıoooc ᾿Ιϑαιγένους [so B Peorr.] Σάμιος. οὗτος ἤχουσε Παρ- μενίδου. (ἀλλὰ χαὶ εἰς λόγους ἦλϑεν Ἡραχλείτωι᾽ ὅτε χαὶ συνέ- OTNOEV αὐτὸν τοῖς Ἐφεσίοις ἀγνοοῦσι, καϑάτστερ Ἱπποχράτης Ζημό- χριτον ᾿ΑἸβδηρίταις). γέγονε δὲ καὶ σπιολιτιχὸς ἀνὴρ χαὶ ἀτιοδοχῆς παρὰ τοῖς πολίταις ἠξιωμένος" ὅϑεν ναύαρχος αἱρεϑεὶς ἔτι χαὶ μᾶλλον ἐθαυμάσϑη διὰ τὴν οἰχείαν ἀρετήν.

ἐδόχει δὲ αὐτῶι τὸ πᾶν ἄπειρον εἶναι χαὶ ἀναλλοίωτον χαὶ ἀχίνητον χαὶ ἕν ὅμοιον ἑαυτῶι χαὶ πλῆρες χίνησίν τε μὴ εἶναι, δοχεῖν δὲ εἶναι. ἀλλὰ χαὶ περὶ ϑεῶν ἔλεγε μὴ δεῖν ἀποφαίνεσθαι, μὴ γὰρ εἶναι γνῶσιν αὐτῶν. |

φησὶ δ᾽ ᾿Απολλόδωρος ἠχμαχέναι αὐτὸν χατὰ τὴν τετάρτην χαὶ ὀγδοηκοστὴν ὀλυμπιάδα [444---441]

χαὶ ἦν ἐπὶ τῶν Ζήνωνος τοῦ Ἐλέατου xal Ἐμπεδοχλέους χρό- γων. οὗτος ἔγραψε περὶ τοῦ Ὄντος. χαὶ ἀντεττολιτεύσατο δὲ Περικλεῖ" χαὶ ὑττὲρ Σαμίων στρατηγήσας ἐναυμάχησε πρὸς Σοφο- χλῆν τὸν τραγιχόν, ὀλυμπιάδι ὀγδοηχοστῆι τετάρτην [444—441].

3. Prur. Pericl. 26—28 πλεύσαντος γὰρ αὐτοῦ [Perikles] Μέλισσος ὃ Ἰϑαγένους, ἀνὴρ φιλόσοφος στρατηγῶν τότε τῆς Σάμου, καταφρονήσας τῆς ὀλιγότητος τῶν νεῶν ἢ τῆς ἀπειρίας τῶν στρατηγῶν ἔπεισε τοὺς πολίτας ἐπιϑέσϑαι τοῖς ᾿4ϑηναίοις. καὶ γενομένης μάχης νιχήσαντες οἱ Σάμιοι καὶ πολλοὺς μὲν αὐτῶν ἀνόρας ἑλόντες πολλὰς δὲ ναῦς διαφϑείραντες ἐχρῶντο τῆι ϑαλάσσηι χαὶ παρετίϑεντο τῶν ἀναγχαίων πρὸς τὸν πόλεμον ὅσα μὴ

A. 1—4. 5 ([ARIST.] de MXG 1). LEBEN UND LEHRE. 141

πρότερον εἶχον. ὑπὸ δὲ τοῦ Μελίσσου καὶ Περικλέα φησὶν αὐτὸν Agıororeing fr. 578 ἃ. d. Πολιτεία Σαμίων) ἡττηϑῆναι ναυμαχοῦντα πρότερον. οἱ δὲ Σάμιοι τοὺς αἰχμαλώτους τῶν ᾿᾿Αϑηναίων ἀνϑυβρίζοντες ἔστιζον εἰς τὸ μέτωπον γλαῦ- χας. χαὶ γὰρ ἐχείνους οἵ ᾿Αϑηναῖοι σάμαιναν... πρὸς ταῦτα τὰ στίγματα λέγουσι χαὶ τὸ ᾿Αριστοφάνειον ἠινίχϑαι "Σαμίων ὃ δῆμός ἐστιν ὡς πολυγράμ- ματος [Aristot. 2:0: fr. 575], πυϑόμενος δ᾽ οὖν ὃ Περιχλῆς τὴν ἐπὶ στρατο- πέδου συμφορὰν ἐβοήϑει χατὰ τάχος καὶ τοῦ Μελίσσου πρὸς αὐτὸν ἀντιτα- ξαμένου χρατήσας καὶ τρεψάμενος τοὺς πολεμίους εὐθὺς περιετείχιζε δαπάνηι χαὶ χρόνωι μᾶλλον ἢ τραύμασι χαὶ κινδύνοις τῶν πολιτῶν περιγενέσθαι καὶ συνελεῖν τὴν πόλιν βουλόμενος.. ἐνάτωι δὲ μηνὶ [Sommer 440] τῶν Σα- μίων παραστάντων ὃ Περικλῆς τὰ τείχη χαϑεῖλε χαὶ τὰς ναῦς παρέλαβε καὶ χρήμασι πολλοῖς ἐζημίωσεν, ὧν τὰ μὲν εὐϑὺς εἰσήνεγκαν οἱ Σάμιοι, τὰ ὁ᾽ ἐν χρόνωι ῥητῶι ταξάμενοι κατοίσειν ὅμήρους ἔδωχαν. Δοῦρις δ᾽ ὃ Σάμιος [FHG II 483 fr. 60] τούτοις ἐπιτραγωιδεῖ πολλὴν ὠμότητα τῶν ᾿Αϑηναίων καὶ τοῦ Περιχλέους κατηγορῶν, ἣν οὔτε Θουχυδίδης [I 116] ἱστόρηχεν οὔτ᾽ Ἔφορος [fr. 117] οὐτ᾽ ᾿Αριστοτέλης [fr. 578]. V. Themist. 2 χαίτοι Στησίμβροτος [FHG U 53 fr. 1] Avagayogov TE διαχοῦσαι τὸν Θεμιστοκλέα φησὶ καὶ περὲ Μέλισσον σπουδάσαι τὸν φυσιχόν, οὐχ εὖ τῶν χρόνων ἁπτόμενος. Περικλεῖ γάρ, ὃς πολὺ νεώτερος nv Θεμιστοχλέους, Μέλισσος μὲν ἀντεστρατήγει πολιορχοῦντι Σαμίους, ᾿ἀναξαγόρας δὲ συνδιέτριβε. Vgl. adv. Col. 32 p. 1126B. Ael. V. H. VL 14.

4. Sımpr. phys. 70,16 ὁ M. χαὶ τὴν ἐπιγραφὴν οὕτως ἐποιήσατο τοῦ συγγράμματος Περὶ φύσεως ἢ περὶ τοῦ ὄντος. de caelo 557,10 χαὲ εἰ Περὶ φύσεως ἢ περὶ τοῦ ὄντος ἐπέγραψε M., δῆλον ὅτι τὴν φύσιν ἐνόμιζεν εἶναι τὸ ὄν. Gar. de el. sec. Hipp. 1 481 Κ. τὰ γὰρ τῶν παλαιῶν ἅπαντα Περὶ φύ-

σεως ἐπιγέγραπται, τὰ Μελίσσου, τὰ Παρμενίδου κτλ. vgl. Gal. in [Hipp.] de nat.h. XV 5K.

5. Arıst. q. f. de Melisso Xenophane Gorgia c.1.2 [vgl. Aristoteles’ Schrift Πρὸς τὰ Μελίσσου ἃ Diog. V 25).

ET 6. 1 Aldıov εἶναί φησιν εἴ τι ἔστιν, εἴπερ μὴ ἐνδέχεσϑαι γενέ- 1 σϑαι μηδὲν ἔχ μηδενός" εἴτε γὰρ ἅπαντα γέγονεν εἶτε μὴ πάντα, αἰδια ἀμφοτέρως ἐξ οὐδενὸς γὰρ γενέσϑαι ἂν αὐτὰ γιγνόμενα.

5 ἁπάντων τε “γὰρ γιγνομένων οὐδὲν (ἂν) προὔπάρχειν᾽ εἴτ᾽ ὄντων τινῶν ἀεὶ ἕτερα προσγίγνοιτο, πλέον ἂν χαὶ μεῖζον τὸ ὃν γεγονέναι" ὧι de πλέον χαὶ μεῖζον, τοῦτο γενέσϑαι ἂν ἐξ οὐδενός" (ἐν) τῶι γὰρ ἐλάττονι τὸ πλέον, (ὡς) οὐδ᾽ ἐν τῶι μικροτέρωι τὸ μεῖξον, οὐχ ὑπάρχειν. aldıov δὲ ὃν ἄπειρον εἰναι; ὅτι 2

10 οὐχ ἔχει ἀρχὴν ὅϑεν ἐγένετο, οὐδὲ τελευτὴν εἰς ὃ γιγνόμενον ἐτελεύτησέ ποτε. πᾶν δὲ χαὶ ἄπειρον ὃν (ἕν) εἶναι" εἰ γὰρ 3 δύο ἢ πλέω εἴη, πέρατ᾽ ἂν εἶναι ταῦτα πρὸς ἄλληλα. ὃν 4 δὲ ὃν ὅμοιον εἶναι πάντη᾽ εἰ γὰρ ἀνόμοιον, πλείω ὄντα οὐχ ἂν ἔτι ἕν εἶναι ἀλλὰ πολλά. ἀίδιον δὲ ὃν ἀἄμετρόν τε 5

καὶ ὅμοιον πάντη ἀκίνητον εἶναι τὸ ἕν' οὐ γὰρ dv κινηϑῆ- ναι μὴ εἴς τι ὑποχωρῆσαν. ὑποχωρῖσαι δὲ ἀνάγχην εἶναι ἤτοι εἰς πλῆρες ἰὸν ἢ εἰς κενόν᾽ τούτων δὲ τὸ μὲν οὐχ ἂν δέ- ξασϑαι [τὸ πλῆρες, τὸ δὲ οὐχ εἶναι οὐδὲν [ἢ τὸ κενόν]. τοιοῦτον δὲ ὃν τὸ ἕν ἀνωδυνόν TE χαὶ ἀνάλγητον ὑγιές TE zul ἀνο- σον εἶναι, οὔτε μεταχοσμούμενον ϑέσει οὔτε ἑτεροιούμενον εἰδει οὔτε μιγνύμενον ἄλλωι: κατὰ πάντα γὰρ ταῦτα πολλά τε τὸ ἕν γίγνεσθαι χαὶ τὸ μὴ ὃν τεχνοῦσϑαι καὶ τὸ ὃν φϑείρε- σϑαι ἀναγχαζεσϑαι' ταῦτα ὁὲ ἀδύνατα εἶναι. χαὶ γὰρ εἰ τῶι μεμῖχϑαι τὸ ἕν ἐκ πλειόνων λέγοιτο, καὶ εἴη πολλά τε καὶ κινούμενα εἰς ἄλληλα τὰ πράγματα, χαὶ ἥ μίξις ἢ ὡς ἐν ἑνὲ σύνϑεσις εἴη τῶν πλειόνων ἢ τῆι ἐπαλλάξει οἷον ἐπι- πρόσϑησις γίγνοιτο τῶν μιχϑέντων᾽ ἐχείνως μὲν ἂν διάδη- λα χωριζόντων εἶναι τὰ μιχϑέντα, ἐπιπροσϑήσεως δ᾽ οὔσης ἐν τῆι τρίψει γίγνεσθαι ἂν ἕχαστα φανερὰ ἀφαιρουμένων τῶν πρώτων τὰ ὑπ᾽ ἄλληλα τεϑέντα τῶν μιχϑέντων᾽ ὧν οὐδέτερον συμβαίνειν. διὰ τούτων δὲ τῶν τρόπων κἀν εἶναι πολλὰ κἂν ἡμῖν ὠιετο φαίνεσϑαι μόνως. ὥστε ἐπειδὲ οὐχ οἷόν τε οὕτως, οὐδὲ πολλὰ δυνατὸν εἶναι τὰ ὄντα, ἀλλὰ ταῦτα δοχεῖν οὐκ ὀρϑῶς. πολλὰ γὰρ zul ἄλλα κατὰ τὴν αἴσϑησιν φαντάζεσϑαι [ἀπατᾶν] λόγον δ᾽ οὐτ᾽ ἐχεῖν᾽ αἱρεῖν, ταῦτα γίγνεσθαι, οὔτε πολλὰ εἶναι τὸ ὄν, ἀλλὰ ἕν αἰδιόν τε καὶ ἄπειρον καὶ πάντη ὅμοιον αὐτὸ αὑτῷ. do οὖν δεῖ πρῶτον μὲν μὴ πᾶσαν λαβόντα δόξαν ἄρχεσϑαι, ἀλλ᾽ di μά- λιστά εἰσι βέβαιοι; ὥστ᾽ εἰ μὲν ἅπαντα τὰ δοχοῦντα μὴ ὁρ- ϑῶς ὑπολαμβάνεται, οὐϑὲν ἴσως προσήκει οὐδὲ τούτῳ προσ- χφῆσϑαι τῶι δόγματι, (ὅτι) οὐκ ἄν ποτε οὐδὲν γένοιτο ἐκ μηδενός. μία γάρ τίς ἐστι δόξα, καὶ αὕτη τῶν οὐκ ὀρϑῶν, ἣν ἐχ τοῦ αἰσϑαάνεσϑαί πως ἐπὶ πολλῶν πάντως ὑπειλήφαμεν. εἰ δὲ μὴ ἅπαντα ἡμῖν ψευδῆ τὰ φαινόμενα, ἀλλά τινές εἰσι καὶ τούτων ὀρϑαὶ ὑπολήψεις, ἢ ἐπιδείξαντα, ὅτι αὗται τοιαῦται, ῇ τὰς μάλιστα δοχούσας ὀρϑάς, ταύτας ληπτέον" ἃς ἀεὶ βε- βαιοτέρας εἶναι δεῖ ἢ di μέλλουσιν ἐξ ἐχείνων τῶν λόγων δειχϑήσεσϑαι. εἰ γὰρ καὶ εἶεν δύο δόξαι ὑπεναντίαι αλ- λήλαις, ὥσπερ οἴεται (εἰ μὲν πολλά, γενέσϑαι φησὶν ἀνάγκην εἶναι ἐκ μὴ ὀντων᾽ εἰ δὲ τοῦτο μὴ οἷόν τε, οὐχ εἶναι τὰ ὄντα πολλά: ἀγένητον γὰρ ὄν, εἴ τι ἔστιν, ἄπειρον εἶναι. εἰ δ᾽ οὕτως, καὶ ἕν), ὁμοίως μὲν δὴ ἡμῖν ὁζμολογουμένων) ἀμφο-

τέρων πζ(ροτάσεωνν) οὐδὲν μᾶλλον, ὅτι ἕν ἢ ὅτι πολλά, δείκνυται. εἰ dt βέβαιος μᾶλλον ἡ ἕτέρα, τἀπὸ ταύτης ξυμπερανϑέντα μᾶλλον dE- δεικται. τυγχάνομεν δὲ ἔχοντες ἀμφοτέρας τὰς ὑὕπο- λήψεις ταῦτας, καὶ ὡς ἂν οὐ γένοιτ᾽ ἂν οὐδὲν ἐκ μηδενὸς [ὄντος] (zal ὡς) πολλά τε καὶ χινούμενα [μέν] ἐστε τὰ ὄντα. ἀμφοῖν δὲ πιστὴ μᾶλλον αὕτη, καὶ ϑᾶττον ἂν πρόοιντο πάντες ταύτης ἐχείνην τὴν δόξαν. ὥστ᾽ εἰ χαὶ συμβαίνοι ἐναντίας εἶναι τὰς φάσεις, καὶ ἀδύνατον γίγνεσθαί TE ἐχ μὴ ὄντος χαὶ μὴ πολλὰ εἶναι τὰ πράγματα, ἐλέγχοιτο μὲν ἂν

ὑπ᾽ ἀλλήλων ταῦτα. ἀλλὰ τί μᾶλλον οὕτως av ἔχοι; ἴσως τε xav φαίη τις τούτοις τἀναντία. οὔτε γὰρ δείξας ὅτι ὀρϑὴ δόξα, ἀφ᾽ ἧς ἄρχεται, οὔτε μᾶλλον βέβαιον ἢ περὶ ἧς δείχνυσι λαβών, διελέ ἔχϑη. μᾶλλον γὰρ ὑπολαμβάνεται εἰχὸς εἶναι γίγνεσϑαι ἐχ μὴ ὄντος ἢ μὴ πολλὰ εἶναι. λέ- γεταί τε καὶ σφόδρα ὑπὲρ αὐτῶν γίγνεσθαί τε τὰ 7 ὄντα, καὶ δὴ γεγονέναι πολλὰ ἐχ μὴ ὄντων, καὶ οὐχ OT. οἵ τυγχάνοντες, ἀλλὰ χαὶ τῶν δοξάντων τινὲς εἶναι σοφῶν εἰρήκασιν. αὐτίκα δ᾽ Ἡσίοδος ᾿πάντων μὲν πρῶτον, φησί, Χάος ἐγένετο, αὐτὰρ ἔπειτα Γαῖα εὐρύστερνος, πάντων ἕδος ἀσφαλὲς αἰεὶ ἠδ᾽ Ἔρος, ὃς πάντεσσι μεταπρέπει ἀϑανάτοι- σι [Theog. 116. 117.120]. τὰ δ᾽ ἄλλα φησὶ γενέσϑαι (ἐκ τούτων),

ταῦτα δὲ ἐξ οὐδενός. πολ- λοὶ δὲ zul ἕτεροι εἶναι μὲν οὐδέν φασι, γίγνεσϑαι δὲ πάντα, λέγοντες οὐκ ἐξ ὄντων γίγνεσθαι τὰ γιγνόμενα. οὐδὲ γὰρ ἂν ἔτι αὐτοῖς ἅπαντα γίγνοιτο. ὥστε τοῦτο μὲν δῆλον, ὅτι ἐνίοις γε δοχεῖ καὶ ἐξ οὐκ ὄντων ἂν γενέσϑαι.

6, 3. ἀλλ᾽ ἄρα, εἰ μὲν δυνατά ἐστιν ἢ ἀδύνατα ἃ λέγει, ἐατέον, τὸ δὲ πότερον συμπεραίνεται αὐτὰ ἐξ ὧν λαμβά- γει, ἢ οὐδὲν χωλύει χαὶ ἄλλως ἔχειν, ἱχανὸν σχέψασϑαι; ἕτερον γὰρ dv τι τοῦτ᾽ ἴσως ἐχείνου εἴη. καὶ πρῶτον τεϑέντος, ὃ πρῶτον λαμβάνει, μηδὲν. γενέσϑαι ἂν ἐχ μὴ ὄντος, ἄρα ἀνάγκη ἀγένητα ἅπαντα εἶναι, ἢ οὐδὲν χωλύει γεγονέναι ἕτερα ἐξ ἑτέρων, καὶ τοῦτο εἰς ἄπειρον ἰέναι; ἢ καὶ ἀνα- κάμπτειν κύχλωι, ὥστε τὸ ἕτερον ἐχ τοῦ ἑτέρου γεγονέναι, ἀεί τε οὕτως ὄντος τινὸς χαὶ ἀπειράκις ἑχάστων γεγενημένων ἐξ ἀλλήλων; ὥστε οὐδὲν ἂν χωλύοι τὸ ἅπαντα γεγονέναι χει- μένου τοῦ μηδὲν γενέσϑαι ἂν ἐχ μὴ ὄντος, χαὶ ἄπειρα ὄντα πρὸς ἐχεῖνον προσαγορεῦσαι οὐδὲν χωλύει τῶν τῶι evt ἑπομένων ὀνομάτων. τὸ ἅπαντα γὰρ εἶναι χαὶ λέγεσϑαι καὶ ἐχεῖνος τῶι ἀπείρωι προσάπτει. οὐδέν τε χωλύει, χαὶ μὴ ἀπείρων ὄντων, χύχλωι αὐτῶν εἶναι τὴν γένεσιν. ὅγε εἶ ἅπαντα γίγνεται, ἔστι δὲ οὐδέν, ὡς τινες λέγουσι, πῶς ἂν aidın εἴη; ἀλλὰ γὰρ τοῦ μὲν εἶναί τι ὡς ὄντος καὶ κειμένου διαλέγεται. εἰ γάρ, φησί, μὴ ἐγένετο, ἔστιν δέ, ἀΐδιον ὧν εἴη, ὡς δέον ὑπάρχειν. τὸ εἶναι τοῖς πράγμασιν. ἔτι εἰ χαὶ ὅτι μάλιστα μήτε τὸ μὴ ὃν ἐνδέχεται γενέσθαι μήτε ἀπολέσϑαι τὸ [ar] ὄν, ὅμως τί χωλύει τὰ μὲν γενόμενα αὐτῶν εἶναι, τὰ δ᾽ aidır, ὡς χαὶ ᾿Εμπεδοχλῆς Ir. 12] λέγει; ἅπαντα γὰρ κἀκεῖνος ταῦτα ὁμολογήσας, ὅτι “ἔχ τε τοῦ μὴ ὄντος ἀμήχανόν ἐστι γενέσϑαι, τὸ τε ὃν ἐξόλλυσϑαι avr- vvorov καὶ ἄπρηκτον, ἀεὶ γὰρ τῇ γ᾽ ἔσται, ὅπη χέ τις αἰὲν ἐρείδηι᾽, ὅμως τῶν ὄντων τὰ μὲν ἀἰδιά φησιν εἶναι, πῦρ χαὶ ὕδωρ καὶ γῆν καὶ ἀέρα, τὰ ὁ᾽ ἄλλα γίγνεσθαί τε χαὶ γεγονέναι ἐχ τούτων. οὐδεμία γὰρ ἑτέρα, ὡς oleraı, γένεσίς ἐστι τοῖς οὖσιν, “ἀλλὰ μόνον μίξις τε διάλλαξίς τε μιγέν- τῶν ἐστί" φύσις δ᾽ ἐπὶ τοῖς ὀνομάξεται ἀνθρώποισιν" | fr. 8,3]. τὴν δὲ γένεσιν οὐ πρὸς οὐσίαν τοῖς ἀιδίοις χαὶ τῶι ὄντι γίγνεσϑαι λέ-

γει, ἐπεὶ τοῦτό γε ἀδύνατον ὠιετο. πῶς γὰρ ἄν, φησί, καὶ ᾿ἐπαυξήσειε τὸ πᾶν τί τε καὶ πόϑεν ἐλϑόν᾽ [fr. 11,32]; ἀλλὰ μισγο- μένων TE χαὶ συντιϑεμένων πυρὸς χαὶ τῶν μετὰ πυρὸς γίγνεσϑαι τὰ πολλᾶ, διαλλαττομένων τε χαὶ διαχρινομέ- γων φϑείρεσϑαι πάλιν, χαὶ εἶναι τῆι μὲν μίξει πολλά ποτε καὶ τῆι διακρίσει, τῆι δὲ φύσει τέτταρα ἄνευ “τῶν αἰτίων, ἢ ἕν. ἢ εἰ χαὶ ἄπειρα εὐθὺς ταῦτα εἴη, ἐξ ὧν συντιϑεμένων γίγνεται, διαχρινομένων δὲ φϑείρεται, ὡς χαὶ τὸν Avade- γόραν φασί τινες λέγειν ἐξ ἀεὶ ὄντων καὶ ἀπείρων τὰ γι- γνόμενα γίγνεσθαι, χὰν οὕτως, οὐκ ἂν εἴη αἀἰδια πάντα, ἀλλὰ καὶ γιγνόμενα ἄττα καὶ γενόμενά T ἐξ ὄντων χαὶ φϑει- ρόμενα εἰς οὐσίας τινὰς ἄλλας. ἔτι οὐδὲν χωλύει μίαν τινὰ οὐσαν τὸ πᾶν μορφήν, ὡς καὶ ὃ ᾿Αναξίμανδρος χαὶ ὃ ᾿Αναξιμένης λέγουσιν, ö μὲν ὕδωρ εἶναι φάμενος τὸ πᾶν, ὁ de, ὃ ᾿Δναξιμένης, ἀέρα, zul ὅσοι ἄλλοι οὕτως εἶναι τὸ πᾶν ἕν ἠξιώχασιν, τοῦτο ἤδη σχήμασί τε καὶ πλήϑει καὶ ὀλιγότητι, zei τῶι μανὸν ἢ πυχνὸν γίγνεσϑαι, πολλὰ καὶ ἄπειρα ὄντα τε καὶ γιγνόμενα ἀπεργάζεσϑαι, τὸ ὅλον. φησὶ δὲ καὶ ὃ Δημόχριτος τὸ ὕδωρ TE χαὶ τὸν ἀέρα ἕχαστόν τε τῶν πολλῶν, ταὐτὸ ὃν, δυϑμῶι διαφέρειν. τί δὴ κωλύει καὶ οὕτως τὰ πολλὰ γίγνεσϑαί τε καὶ ἀπόλλυσϑαι, ἐξ ὄντος ἀεὶ εἰς ὃν μεταβάλλοντος ταῖς εἰρημέναις διαφοραῖς τοῖ ἑνός, χαὶ οὐδὲν οὔτε πλέονος οὔτε ἐλάττονος γιγνομένου τοῦ ὅλου; ἔτι τί χωλύει ποτὲ μὲν ἐξ ἄλλων τὰ σώματα γίγνεσϑαι καὶ διαλύεσϑαι εἰς σώματα, οὕτως δ᾽ ἀεὶ ἀναλυόμενα κατ᾽ ἴσα γί- γνεσϑαί τε καὶ ἀπόλλυσϑαι πάλιν; εἰ δὲ χαὶ ταῦτά τις συγχωροίη, καὶ εἴη τε καὶ ἀγένητον εἴη, τί μᾶλλον ἄπει- ρον δείκνυται; ἄπειρον γὰρ εἶναί φησιν, εἰ ἔστι μέν, μὴ γέγονε δέ πέρατα γὰρ εἶναι τὴν τῆς γενέσεως ἀρχήν τε καὶ τελευτὴν. καίτοι τί κωλύει ἀγένητον ὃν ἔχειν πέρας ἐχ τῶν εἰρημένων; εἰ γὰρ ἐγένετο, ἀρχὴν ἔχειν ἀξιοῖ ταὺὐ- τὴν ὅϑεν ἤρξατο γιγνόμενον. τι "δὴ κωλύει, καὶ εἰ μὴ ἐγένετο, ἔχειν ἀρχήν, οὐ μέντοι γε ἐξ ἧς γε ἐγένετο, ἀλλὰ καὶ ἑτέραν, χαὶ εἶναι περαίνοντα πρὸς ἄλληλα ἀΐδια ὄντα; ἔτι τί χωλύει τὸ μὲν ὅλον ἀγένητον ὃν ἄπειρον εἶναι, τὰ δὲ ἐν αὐτῶι γιγνόμενα πεπεράνϑαι, ἔχοντα ἀρχὴν καὶ τε- λευτὴν γενέσεως; ἔτι καὶ ὡς ὃ Παρμενίδης φησί, τί χω- λύει καὶ τὸ πᾶν ἕν ὃν καὶ ἀγένητον δμως πεπεράνϑαι, χαὶ εἶναι “πάντοϑεν εὐχύχλου σφαίρας ἐναλίγχιον ὄγχωι, μεσσό- ϑεν ἰσοπαλὲς πάντη" τὸ γὰρ οὔτε τι μεῖζον οὔτε τι βαιό- τερον πελέμεν χρεών ἐστι τὴ ἢ τὴ [fr.8,43—45]. ἔχον δὲ μέσον χαὶ ἔσχατα, πέρας ἔχει ἀγένητον ὄν, ἐπεὶ εἰ χαί, ὡς αὐτὸς λέγει, ἕν ἐστι, χαὶ τοῦτο σῶμα, ἔχει ἄλλα Eavrod μέρη, τὰ δὲ ὅμοια πάντα. καὶ γὰρ ὅμοιον οὕτω λέγει τὸ πᾶν εἶναι οὐχὶ ὡς ἄλλωι τινί (ὅπερ Ἀναξαγόρας ἐλέγχει ὅτι ὅμοιον τὸ ἄπειρον᾽ τὸ γὰρ ὅμοιον ἑτέρωι ὅμοιον, ὥστε δύο ἢ πλείω ὄντα οὐχ ἂν ἕν οὐδὲ ἄπειρον εἶναι), ἀλλ᾽ ἴσως τὸ ὅμοιον πρὸς αὑτὸ λέγει, καί φησιν αὐτὸ ὅμοιον εἶναι πᾶν, ὅτι ὁμοιο-

μερές, ὕδωρ ὃν ἅπαν ἢ γῆ ἢ εἴ τι τοιοῦτον ἄλλο. δῆλος γὰρ οὕτως ἀξιῶν εἶναι ἕν, τῶν δὲ μερῶν ἕχαστον σῶμα ὃν οὐχ ἀπειρόν ἐστι’ τὸ γὰρ ὅλον ἄπειρον. ὥστε ταῦτα περαί- νει πρὸς ἄλληλα ἀγένητα ὄντα. ἔτι εἰ αἰδιόν τε χαὶ ἄπει- οὖν ἐστι, πῶς ἂν εἴη ἕν σῶμα ὄν; εἰ μὲν γὰρ (τῶν) ἀνομοιο- μερῶν εἴη, πολλά, χαὶ αὐτὸς οὕτω γ᾽ (av) εἶναι ἀξιοῖ. εἰ δὲ ἅπαν ὕδωρ ἢ ἅπαν γῆ, ἢ ὅτι δὴ τὸ ὃν τοῦτ᾽ ἐστί, πόλλ᾽ ἂν ἔχοι μέρη ( ὡς χαὶ Ζήνων ἐπιχειρεῖ ὃν δεικνύναι τὸ οὕτως ὃν ἕν), εἴη οὖν ἂν καὶ πλείον᾽ ἄττα αὐτοῦ μέρη, ἐλάττον᾽ ὄντα καὶ μικρότερ᾽ ἄλλα (άλλων, ὥσγτε πάντη ἂν ταύτη ἀλλοῖον εἴη οὐδενὸς προσγιγνομένου σώματος οὐδ᾽ ἀπογιγνομένου. εἰ δὲ μήτε σῶμα μήτε πλάτος μήτε μῆχος ἔχον μηδέν, πῶς ἂν ἄπειρον {τὸν ἕν εἴη; (η} τί κωλύει πολλὰ χαὶ ἀνάριϑμα τοιαῦτα εἶναι; (Eu) τί κωλύει καὶ πλείω ὄντα ἑνὸς μεγέϑει ἄπειρα εἶναι; ὡς καὶ ὃ Ξενοφάνης [A AT] ἄπειρον τό τε βάϑος τῆς γῆς καὶ τοῦ

ἀέρος φησὶν εἶναι. δηλοῖ δὲ χαὶ ὃ Ἐμπεδοχλῆς᾽ ἐπιτιμᾶι

- - ’ 3 ao ΄ γὰρ ὡς λεγόντων τινῶν τοιαῦτα, ἀδύνατον εἶναι οὕτως ἐχόν- < - των ξυμβαίνειν αὐτά, “εἴπερ ἀπείρονα γῆς τε βάϑη zul δαψιλὸς αἰϑήρ, ὡς διὰ πολλῶν δὴ βροτέων ῥδηϑέντα μα- ) - x ταίως ἐχχέχυται στομάτων, ὀλίγον τοῦ παντὸς ldovrwv” [fr. 39]. ἔτι γ a

Ev ὃν οὐδὲν ἄτοπον, εἰ μὴ πάντη Ouoıdv ἐστιν. εἰ γάρ ἐστιν [4 a γ" - ” « \ ῊῪ - Ir 4 υδωὼρ anav ἢ πῦρ ἢ οτι dn αλλο τοιοῦτον, οὐδὲν χωλῦύει A = ᾿ a x

πλείω εἰπεῖν τοῦ ὄντος ἑνὸς εἴδη, ἰδία ἕχαστον ὅμοιον αὐτὸ

- ' εἰ x D ἑαυτῶ. καὶ γὰρ μανὸν, τὸ δὲ πυχνὸν εἶναι, μὴ ὄντος ἐν - - - ) ’ 3 - - r τῶι μανῶι χενοῦ, οὐδὲν χωλύει. ἐν γὰρ τῶι μανῶι οὐχ ἔστιν ἔν > r - τισι μέρεσι χωρὶς ἀποχεχριμένον τὸ χενόν, ὥστε τοῦ ὅλου τὸ μὲν πυχνόν, (τὸ δὲ μὴ πυχνὸνν) εἶναι (χαὶ τοῦτ᾽ ἤδη ἐστὶ - a μανέν, TO πᾶν οὕτως Ὺ > > ς ’ a - „ «ς T Pr r ἔχον), αλλ ὁμοίως amav πλῆρες ὃν ὁμοίως ἧττον πλῆρές ἐστι τοῦ πυχνοῦ. εἰ δὲ καὶ ἔστιν (zul) ἀγένητόν ἐστι, χἂν διὰ - ” ’ 5 \ \ >, ”

τοῦτο απειρον δοϑείη εἶναι χαὶ μηδὲ ἐνδέχεσϑαι ἄλλο χαὶ ἄλλο [ἄπειρον] εἶναι, διὰ τί χαὶ ἕν τοῦτο ἤδη προσαγο- ρευτέον καὶ ἀκίνητον Ἐκ α, πῶς γάρ, εἰ τὸ ἄπειρον ὅλον εἴῃ, τὸ

χενὸν μὴ ὅλον ὃν οἷόν ‚re εἶναι; ἀκίνητον δ᾽ εἶναί φησιν,

εἰ χενὸν μὴ ἔστιν ἅπαντα γὰρ χκινεῖσϑαι τῶι ἀλλάττειν 4 - 3 - - P-

τόπον. πρῶτον μὲν οὖν τοῦτο πολλοῖς οὐ συνδοχεῖ, ἀλλ᾽

εἶναί τι χενόν, οὐ μέντοι τοῦτό γέ τι σῶμα εἶναι, ἀλλ᾽ οἷον χαὶ ὃ Ἡσίοδος ἔν τῆι γενέσει πρῶτον τὸ χάος φησὶ yevE- σϑαι, ὡς δέον χώραν πρῶτον ὑπάρχειν τοῖς οὐσι" τοιοῦτον δέ τι χαὶ τὸ χενὸν οἷον ἀγγεῖόν" τι, (οὗ τὸ ἀνὰ μέσον εἶναι ‚Snroöuer. ἀλλὰ δὴ καὶ εἰ μὴ ἔστι χενὸν μηδέν, (οὐδέν. τι ἧσσον ἂν χινοῖτο. ἐπεὶ χαὶ ᾿Αναξαγόρας τὸ πρὸς αὐτὸ πραγματευϑείς, καὶ οὐ μόνον ἀποχρῆσαν αὐτῶι ἀποφήνασϑαι ὅτι οὐκ ἔστιν, ὅμως χινεῖσϑαί φησι τὰ ὄντα οὐχ ὄντος χενοῦ. ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Ἐμπεδοκλῆς χινεῖσϑαι μὲν ἀεί φησι συγχρινόμενα τὸν ἅπαντα ἐνδελεχῶς χρόνον, (xEvöv) δὲ οὐδὲν εἶναι, λέγων ὡς

En ἔ ᾿ “τοῦ παντὸς dk) οὐδὲν zEvEov' πόϑεν οὖν ix ἐπέλϑοι;" [fr. 14] ὅταν δὲ εἰς μίαν μορ-

9100 26 φὴν συγχριϑῆι, wo ἕν εἶναι, “οὐδέν, φησί, τό γε χενεὸν πέλει οὐδὲ περισσόν᾽ [fr. 13). τί γὰρ κωλύει εἰς ἄλληλα φέρεσθαι zul 29 περιίστασϑαι ἅμα ὅτουοῦν εἰς ἄλλο, χαὶ τούτου εἰς ἕτερον, χαὶ εἰς τὸ πρῶτον ἄλλου μεταβάλλοντος ἀεί; τί χαὶ τὴν ἐν 80

80 τῶι αὐτῶι μένοντος τοῦ πράγματος τόπωι τοῦ εἴδους με-

ταβολήν, ἣν αλλοίωσιν οἵ T ἄλλοι χἀκχεῖνος λέγει, ἐκ τῶν εἰρημένων αὐτῶι χωλύει κινεῖσϑαι τὰ πράγματα, ὅταν ἐχ λευχοῦ μέλαν ἢ ἐκ πιχροῦ γίγνηται γλυχύ; οὐδὲν γὰρ τὸ μὴ εἶναι χενὸν ἢ μὲ δέχεσϑαι τὸ πλῆρες ἀλλοιοῦσϑαι κωλύει.

35 wor οὐϑ'᾽ ἅπαν οὔτε ἀίδιον [οὐϑ᾽ ἕν] οὔτ᾽ ἄπειρον avayen εἶναι (ἀλλ᾽ 31

(εἰ ἄρα,) ἄπειρα πολλα) οὔτε ξἕν,( οὐ )ϑ᾽ ὅμοιον, οὔτ᾽ ἀκίνητον. οὔτ᾽ εἰ ἕν οὔτ᾽ εἰ πόλλ᾽ ἅττα. τούτων δὲ κειμένων καὶ μετακοσμεῖσϑαι zul ἑτεροιοῦσϑαι τὰ ὄντα οὐδὲν ἂν κωλύοι ἐκ τῶν ὑπ᾽ ἐχείνου εἰρημέ-

911 1 γων, καὶ ἑνὸς ὄντος τοῦ παντὸς χινύσεως οὔσης, καὶ πλήϑει χαὶ ὀλιγότητι διαφέροντος, καὶ ἀλλοιουμένου οὐδενὸς προσγιγνομένου οὐδ᾽ ἀπογιγνομένου σώματος, zul εἰ πολλά, συμμισγομένων χαὶ διακρινομένων ἀλλήλοις. τὴν γὰρ μίξιν οὔτ᾽ ἐπιπρόσ- 32

5 ϑησιν τοιαύτην εἶναι οὔτε σύνϑεσιν εἰχὸς οἵαν λέγει, ὥστε r

χωρὶς εὐϑὺς εἶναι, ἢ καὶ ἀποτριφϑέντων ὅσ᾽ ἐπίπροσϑεν ἕτερα ἕτέ- gar φαίνεσθαι χωρὶς ἀλλήλων ταῦτα, ἀλλ᾽ οὕτως συγκχεῖσϑαι ταχϑέντα ὥστε ὅτιοῦν τοῦ μιγνυμένου παρ᾽ ὁτιοῦν ὧι αἰγνυζται

γίγνε)σθαι μέ- 00° οὕτως, ὥσζτε) μὴ ἂν ληφϑῆναι συγκείμενα, ἀλλὰ μεμιγμένα,

10 μηδ᾽ ὁποσαοῦν αὐτοῦ μέρη. ἐπεὶ γὰρ οὐχ ἔστι σῶμα [τὸ] ἐλά-

χιστον, ἅπαν ἅπαντι μέρος μέμικται ὁμοίως καὶ τὸ ὅλον.

6. [Hrer.] de nat. hom.1 [VI 841, ἀλλ᾽ ἔ ἔμοιγε ὁοχέουσιν οἱ τοιοῦτοι ἄνϑρω- ποι αὐτοὶ ἑωυτοὺς καταβάλλειν. ἐν τοῖσιν ὀνόμασι τῶν λόγων αὐτῶν []. ἀντίοι- σιν ὀνόμασι τῶι λόγωι αὐτῶ! ὑπὸ ἀσυνεσίης, τὸν δὲ Μελίσσου λόγον ὀρϑοῦν. 6.1, z. d. St. XV 29 φανερῶς οὖν ἐν τούτωι τῶι λόγωι παντὶ τοῖς ἕν τι μόνον τῶν τεττάρων στοιχείων ἡγουμένοις εἶναι τὸν ἄνϑρωπον ἀντιλέγει χαί φησιν αὐτοὺς ἁμαρτάνειν. ὅτι γὰρ μηδὲν ἀποδειχνύουσιν ἐσχάτως ἀπίϑανος ἦν ὁ λόγος αὐτῶν. ἕν μὲν γὰρ τῶν τεττάρων εἶναι τὸν ἄνϑρωπον οὐ κατασχευά- ζουσι, τὸν δὲ Μελίσσου λόγον ὀρϑοῦσιν ἡγουμένου μὲν ἕν εἶναι καὶ αὐτοῦ τοῖτο |l. τοῦτον], οὐ μὴν ἐκ τῶν τεττάρων γ᾽ ἕν τι τούτων ἀέρος καὶ γῆς, ὕδατός τε καὶ πυρός. ἔοικε δὲ ὃ ἀνὴρ οὗτος ἐννοῆσαι, μὲν εἶναί τινὰ οὐσίαν κοινὴν ὑποβεβλημένην τοῖς τέτταρσι στοιχείοις ἀγένητον τε χαὶ ἄφϑαρτον, ἣν οἱ μετ᾽ αὐτὸν ὅλην ἐχάλεσαν, οὐ μὴν διηρϑρωμένως. γε δυνηϑῆναι τοῦτο δη- λῶσαι. ταύτην δ᾽ οὖν αὐτὴν τὴν οὐσίαν ὀνομάξει τὸ ἕν καὶ τὸ πᾶν.

7. Arısr. Metaph. A. 5. 986b 25 οὗτοι μὲν οὖν, καϑάπερ εἴπομεν, ἀφετέοι πρὸς τὴν νῦν παροῦσαν ζήτησιν, οἱ μὲν δύο zul πάμπαν ὡς ὄντες μιχρὸν ἀγροικότεροι, Ξενοφάνης καὶ M., Παρμενίδης δὲ μᾶλλον βλέπων κτλ. [S. 112 ῃ. 24]|.- phys. A 3. 1862 6 ἀμφότεροι γὰρ ἐριστικῶς συλλογίζονται, χαὶ M. χαὶ Παρμενίδης" χαὶ γὰρ ψευδῆ λαμβάνουσι καὶ ἀσυλλόγιστοί εἰσιν αὐτῶν οἱ λόγοι" μᾶλλον δ᾽ ὃ Μελίσσου φορτιχὸς χαὶ οὐκ ἔχων ἀπορίαν, ἀλλ᾽ ἑνὸς ἀτό- που δοϑέντος τάλλα συμβαίνει" τοῦτο δ᾽ οὐϑὲν χαλεπόν.

8. Arısr. phys. A 6. 218Ρ 12 M. μὲν οὖν καὶ δείκνυσιν ὅτι τὸ πᾶν ἀκίνη- τον ἐκ τούὐύτων᾽ εἰ γὰρ κινήσεται, ἀνάγχη εἶναι, φησί, κενόν, τὸ δὲ χενὸν οὐ τῶν ὄντων. de gen. et cort. A 8. 325°2 ἐνίοις γὰρ τῶν ἀρχαίων ἔδοξε τὸ ὃν

ἐξ ἀνάγκης ἕν εἶναι καὶ ἀκίνητον" τὸ μὲν γὰρ κενὸν οὐχ ὄν, κινηϑῆναι δ᾽ οὐχ ἂν δύνασθαι μὴ ὄντος χενοῦ χεχωρισμένου. οὐδ᾽ αὖ πολλὰ εἶναι μὴ ὄντος τοῦ διείργοντος. τοῦτο δ᾽ οὐδὲν διαφέρειν, El τις οἴεται μὴ συνεχὲς εἶναι τὸ πᾶν ἀλλ᾽ ἅπτεσϑαι διηιρημένον, τοῦ φάναι πολλὰ χαὶ μη ἕν εἶναι χαὶ κενόν. εἰ μὲν γὰρ πάντηι διαιρετόν, οὐϑὲν εἶναι ἕν, ὥστε οὐδὲ πολλά, ἀλλὰ χενὸν τὸ ὅλον εἰ δὲ τῆι μέν, τῆι δὲ μή, πεπλασμένωι τινὶ τοῦτ᾽ ἐοιχέναι᾽ μέχρι πόσου γὰρ καὶ διὰ τί τὸ μὲν οὕτως ἔχει τοῦ ὅλου καὶ πλῆρές ἔστι, τὸ δὲ διηιρημέ- γον; ἔτι ὁμοίως φάναι ἀναγκαῖον μὴ εἶναι χίνησιν. ἐχ μὲν οὖν τούτων τῶν λόγων ὑπερβάντες τὴν αἴσϑησιν χαὲ παριδόντες αὐτὴν ὡς τῶι λόγωι δέον ἀκολουϑεῖν, ἕν χαὶ ἀκίνητον τὸ πᾶν εἶναί φασι χαὶ ἄπειρον ἔνιοι" τὸ γὰρ πέρας περαίνειν ἂν πρὸς τὸ χενόν.

9, Cıc. Ac. Π 87,118. M. hoc quod esset infinitum et inmutabile et fuisse semper et for. Arr.111, 2 (D. 327) Θαλῆς. «. Παρμενίδης, Μέλισσος... ἕνα τὸν χόσμον. 18,14 [Theodor. IV 8; Ὁ. 285] M. δὲ ὃ ᾿Ιϑαγένους ὃ Μιλήσιος (s0 ) τούτου [Parmenides] μὲν ἑταῖρος ἐ ἐγένετο, τὴν δὲ παραδοϑεῖσαν διδασκαλίαν axr- ρατον οὐχ ἐτήρησεν. ἄπειρον γὰρ οὗτος ἔφη τὸν κόσμον ἐχείνων φάντων πεπερασμένον. 1,6 (Ὁ. 328) Διογένης καὶ M. τὸ μὲν πᾶν ἄπειρον, τὸν δὲ κόσμον πεπεράνϑαι. U I 11 [D. 332] Ξενοφάνης, Παρμενίδης, M. ἀγένητον καὶ ἀΐδιον zul ἄφϑαρτον τὸν χόσμον.

10. Arıst. soph. el. 5. 167013 οἷον ὃ Μελίσσου λόγος, ὅτι ἄπειρον τὸ ἅπαν, λαβὼν τὸ μὲν ἅπαν ἀγένητον (ἐκ γὰρ u ὄντος οὐδὲν ἂν γενέσθαι), τὸ δὲ γενόμενον ἐξ ἀρχῆς γενέσϑαι. εἰ μὴ οὖν γέγονεν, ἀρχὴν οὐχ ἔχειν τὸ πᾶν, ὥστ᾽ ἄπειρον. οὐχ ἀνάγκη δὲ τοῦτο συμβαίνειν. οὐ γὰρ εἰ τὸ γενόμενον ἅπαν ἀρχὴν ἔχει, καὶ εἴ τι ἀρχὴν ἔχει γέγονεν. 6.168635 ὡς ἐν τῶι Μελίσσου λόγωι, τὸ αὐτὸ εἶναι λαμβάνει τὸ γεγονέναι, χαὶ ἀρχὴν ἔχειν, ἢ τὸ ἴσοις γί- νεσϑαι χαὶ ταὐτὸ μέγεϑος λαμβάνειν. ὅτι γὰρ τὸ γεγονὸς ἔχει ἀρχήν, χαὶ τὸ ἔχον ἀρχὴν γεγονέναι ἀξιοῖ, ὡς ἄμφω ταὐτὰ ὄντα τῶι ἀρχὴν ἔχειν, τό τε γεγονὸς zal τὸ πεπερασμένον. Vgl. 28. 1818 27. phys. A 3. 186210.

11. Arısr. phys. A 2. 185232 M. δὲ τὸ ὃν ἀπειρὸν φησιν εἶναι. ποσὸν ἄρα τι τὸ ὁν... ὃ γὰρ τοῦ ἀπείρου λόγος τωι ποσῶι προσχρῆται, ἀλλ᾽ οὐχ οὐ- σίαι οὐδὲ τῶι ποιῶι. Vgl. Metaph. A 5. 986} 18 [5. 46 π. 801. Phys. Γ 6. 2072 9 [S. 113 n. 27].

12. Arr.124,1 (D.320) Παρμενίδης καὶ M. ἀνήιρουν γένεσιν χαὶ φϑορὰν διὰ τὸ νομίζειν τὸ πᾶν ἀκίνητον. ἘΡΙΡΗΑΝ. adv. haer. III 2, 12 (Ὁ. 590) M. ὃ τοῦ ᾿ϑαγένους Σάμιος τὸ γένος ἕν τὸ πᾶν ἔφη εἶναι, μηδὲν δὲ βέβαιον ὑπάρχειν τῆι φύσει, ἀλλὰ πάντα εἶναι φϑαρτὰ ἐν δυνάμει.

13. Arr. 17,27 (Ὁ. 803) M. χαὶ Ζήνων τὸ ἕν χαὶ πᾶν [sc. ϑεὸν εἶναι], χαὶ μόνον αἰδιον χαὶ ἄπειρον τὸ ἕν. OLYMPIODOR. de arte sacra, (Collection des Alchym. grecs ed. Berthelot) Ρ. 81, 3 ed. Ruelle wa» τοίνυν ἀχίνητον (zul) ἄπειρον ἀρχὴν πάντων τῶν ὄντων ἐδόξαζεν Μέλισσος τὸ ϑεῖον [s. Vitelli Stud. It. III 548], λέγων χτλ. vgl. p. 83, 20.

14. Aer. IV 9, 1 (Ὁ. 396) Πυϑαγόρας, Ἐμπεδοχλῆς, Ξενοφάνης, Παρμε- γνίδης, Ζήνων, Μέλισσος... ψευδεῖς εἶναι τὰς αἰσϑήσεις. ῬΗποΡΕμΜ. Rhet. fr. ine. 3. 1 (II 196 Sudhaus): ᾿οὐδὲ χατὰ Παρμενίδην καὶ Μέλισσον ἕν τὸ πᾶν λέ- γοντας εἶναι zul διὰ τὸ τὰς αἰσϑήσεις ψευδεῖς εἶναι. ArıstocL. Ὁ. Eus. Ρ. E. XIV 17,7 ὃ γέ τοι M. ἐϑέλων ἐπιδεικνύναι διότι τῶν φαινομένων καὶ ἐν ἔψει τούτων οὐδὲν εἴη τῶι ὄντι, διὰ τῶν φαινομένων ἀποδείκνυσιν αὐτῶν" φησὶ γοῦν" “εἰ γάρ --μαλακὸν σχληρόν᾽ (fr. 8]. ταῦτα δὲ καὶ ἄλλα πολλὰ τοι-

avra λέγοντος αὐτοῦ χαὶ μάλα εἰχότως ἐπύϑετό τις ἄν" “ἄρ᾽ οὖν ὅτι ὃ νῦν ϑερμόν ἐστι χάπειτα τοῦτο γίνεται ψυχρὸν οὐχ αἰσϑόμενος ἔγνως; ὁμοίως δὲ χαὶ περὶ τῶν ἄλλων. ὅπερ γὰρ ἔφην, εὑρεϑείη ἂν οὐδὲν ἀλλ᾽ ἢ τὰς αἰσϑή- σεις ἀναιρῶν zul ἐλέγχων διὰ τὸ μάλιστα πιστεύειν αὐταῖς.

B. FRAGMENTE. ME_AIZ2ZOY IIEPI ΤΕΣ ®DYZEQZ H MEPI TOY ONTO2.

1 [1 Covotti Mel. Sam. reliqu., Stud. Ital. VI 217] Sımer. phys. 162, 24 χαὶ M. δὲ τὸ ἀγένητον τοῦ ὄντος ἔδειξε τῶι χοινῶι τούτωι χρησάμενος ἀξιώματι" γράφει δὲ οὕτως" “ἀεὶ ἦν ὅ τι ἦν καὶ ἀεὶ ἔσται. El γὰρ ἐγένετο, ἀναγκαῖόν ἐστι πρὶν γεν ἕ- σϑαι εἶναι μηδέν᾽ εἰ τύχοι νῦν (l.ei [τῦὖ τοίνυν) μη δὲν ἦν, οὐδαμὰ ἂν γένοιτο οὐδὲν ἐκ μηδενός:

2 [2] — -- 109,20 “ὅτε τοίνυν οὐχ ἐγένετο, ἔστι τὲ καὶ ἀεὶ ἦν καὶ ἀεὶ ἔσται, καὶ ἀρχὴν οὐχ ἔχει οὐδὲ τελευ- τήν, ἀλλ᾽ ἄπειρόν ἐστιν. εἰ μὲν γὰρ ἐγένετο, ἀρχὴν

MELISSOS ÜBER DIE NATUR ODER ÜBER DAS SEIENDE.

1. Immerdar war, was da war, und immerdar wird es sein. Denn wär’ es entstanden, so müsste es notwendiger Weise vor dem Entstehen nichts sein. Wenn es nun also nichts war, so könnte unter keiner Bedingung etwas aus nichts entstehen.

2. Sintemal es nun also nicht entstanden und doch ist und immer war und immer sein wird, so hat es auch keinen Anfang und kein Ende, sondern ist unendlich. Denn wär’ es entstanden, so hätte es einen

PARAPHRASE DER FR. 1. 2. 6.7 [vgl. Pabst de Mel. fragm. Bonn 1889).

Sımpr. phys. 103,13 νῦν δὲ τὸν Μελίσσου λόγον ἴδωμεν, πρὸς ὃν πρό- τερον ὑπαντᾶι [Arist. phys. A 3. 1862 4]. τοῖς γὰρ τῶν φυσικῶν ἀξιώμασι. Ζφη- σάμενος ö M. περὶ γενέσεως χαὶ φϑορᾶς ἄρχεται τοῦ συγγράμματος οὕτως"

“el μὲν μηδὲν ἔστι, περὲ τούτου τί ἂν λέγοιτο ὡς ὄντος τινός; εἰ δὲ τὶ ἔστιν, ἤτοι γινόμενόν ἐστιν ἢ ἀεὶ ὄν. ἀλλ᾽ εἰ γενόμενον, ἤτοι ἐξ ὄντος ἢ ἐξ οὐχ ὄντος" ἀλλ᾽ οὔτε &x μὴ ὄντος οἷόν τε γενέσϑαι τι (οὔτε ἀλλο μὲν οὐδὲν ὄν, πολλῶι δὲ μᾶλλον τὸ ἁπλῶς ὄν) οὔτε ἐκ τοῦ ὄντος. εἴη γὰρ ἂν οὕτως καὶ οὐ γίνοιτο. οὐχ ἄρα γινόμενόν ἐστι τὸ ὀν᾽" ἀεὶ ὃν ἄρα ἐστίν. οὐδὲ φϑα- θήσεται τὸ ὄν" οὔτε γὰρ εἰς τὸ μὴ ὃν οἷόν τε τὸ ὃν μεταβάλλειν (συγχωρεῖ- ται γὰρ καὶ τοῦτο ὑπὸ τῶν φυσικῶν) οὔτε εἰς ὄν. μένοι γὰρ ἂν πάλιν ουτω γε χαὶ οὐ φϑείροιτο. οὔτε ἄρα γέγονε τὸ ὃν οὔτε φϑαρήσεται" ἀεὶ ἄρα ἣν

τε χαὶ ἔσται. ἄλλ᾽ ἐπειδὴ τὸ γενόμενον ἀρχὴν ἔχει, τὸ μὴ γενόμενον ἀρχὴν:

οὐχ ἔχει" τὸ δὲ ὃν οὐ γέγονεν" οὐκ ἄρ᾽ ἔχει ἀρχήν. ἔτι δὲ τὸ φϑειρόμενον

ἂν εἶχεν (ἤρξατο γὰρ ἄν ποτὲ γενόμενον) nal vekev- τήν (ἐτελεύτησε γὰρ ἄν ποτε γενόμεν ογ)" ei δὲ μήτε ἤρξατο μήτε ἐτελεύτησεν del τὲ ἣν xal ası ἔσται, οὐκ ἔχει ἀρχὴν οὐδὲ τελευτήν. οὐ γὰρ del εἶναι ἀνυ- στόν, ὅ τι μὴ πᾶν ἔστι:

[3] — — 109, 29 ὅτε δὲ ὥσπτερ τὸ ποτὲ γενόμενον᾽ [fr. 2] πετερασμένον τῆι οὐσίαι φησίν, οὕτω nal τὸ ἀεὶ ὃν ἄτύειρον λέγει τῆι οὐσίαι, σαφὲς srerolmuev εἰπών" ᾿ ἀλλ᾽ ὥσπερ ἔστιν ἀεί, οὕτω καὶ τὸ μέγεϑος ἄπειρον ἀεὶ χρὴ εἶναι". μέγεϑος δὲ οὐ τὸ διαστατόν φησι [ν8]. fr. 10].

[4] — — 110, 2 [nach fr. 9] καὶ ἐφεξῆς δὲ τῶι ἀιδίωι τὸ dnweı- ρον χατὰ τὴν οὐσίαν συνέταξεν εἰπών" “ἀρχήν τε καὶ τέλος ἔχον οὐδὲν οὔτε ἀίδιον οὔτε ἄπειρόν ἐστιν᾽, ὥστε τὸ μὴ ἔχον ἄπειρόν ἔστιν.

[9] — — 110,5 [nach fr. 4] ἀττὸ δὲ τοῦ dsreioov τὸ ἕν συνε- λογίσατο ἐχ τοῦ “εἰ μὴ ἕν εἴη, περανεῖ πρὸς ἄλλο". τοῦτο δὲ αἰτιᾶται Εὔδημος |fr. 9 Sp.]| ὡς ἀδιορίστως λεγόμενον γράφων οὕτως ‘el δὲ δὴ συγχωρήσειέ τις ἄπειρον εἶναι τὸ ὃν, διὰ τί χαὶ ἕν ἐστιν; οὐ γὰρ δὴ διότι πλείονα, περανδῖ πηι πρὸς ἄλληλα. δοχεῖ γὰρ ὃ παρεληλυϑὼς χρόνος drrsigog εἶναι zregal- γων πρὸς τὸν παρόντα. πάντηι μὲν οὖν ἄπειρα τὰ τιλξίω τάχα οὐχ ἂν εἴη, ἐπὶ ϑάτερα δὲ φανεῖται ἐνδέχεσϑαι. χρὴ οὖν διο- ρίσαι, πτῶς ἄπειρα οὐχ ἂν εἴη, ei πλείω.

Anfang (denn es müsste ja, wenn entstanden, einmal angefangen haben) und ein Ende (denn es müsste ja, wenn entstanden, einmal geendet haben): hat es also nicht angefangen und nicht geendet, war es vielmehr immer und wird es immer sein, so hat es weder Anfang noch Ende. Denn unmöglich kann etwas immerdar sein, was nicht vollständig im Sein aufgeht.

. Sondern gleich wie es immerdar ist, so muss es auch immerdar der

4. Nichts, was Anfang und Ende hat, ist ewig oder unendlich.

Wäre es nicht eines, so würde es gegen ein anderes eine Grenze

τελευτὴν ἔχει. εἰ δέ τί ἐστιν ἄφϑαρτον, τελευτὴν οὐχ ἔχει. τὸ ὃν ἄρα ἄφϑαρ- ” \ > > x \ r x x

τον ὧν τελευτὴν οὐχ ἔχει. τὸ δὲ μήτε ἀρχὴν ἔχον μήτε τελευτὴν ἄπειρον

ὁ [6] — de caelo 557, 14 τοῦ γὰρ αἰσϑητοῦ ἐναργῶς εἶναι δοχοῦν- τος, δὲ ἕν τὸ ὃν ἐστιν, οὐχ ἂν εἴη ἄλλο scagd τοῦτο. λέγει δὲ M. μὲν “δὲ γὰρ ein, ἕν εἴη ἄν" εἰ γὰρ δύο εἴη, οὐχ ἂν δύναιτο ἄπειρα εἶναι, ἀλλ᾽ ἔχοι ἂν πείρατα mwoög ἄλλη λα᾽, Παρμενίδης δὲ “οὖλον --- ἀγένητον |fr. 8, 4].

{ [6] — phys. 111, 18 λέγει δ᾽ οὖν M. οὕτως τὰ πρότερον εἰρη- μένα συμπεραινόμενος Kal οὕτως τὰ τιερὶ τῆς χενήσεως ἐπάγων" “οὕτως οὖν ἀίΐίδιόν ἐστι χαὶ ἄπειρον χαὶ ἕν χαὶ ὅμοιον 1 πᾶν. καὶ οὔτ᾽ ἂν ἀπόλοιτο οὔτε μεῖζον γίνοιτο οὔτε 2 μὲεταχοσμέοιτο οὔτε ἀλγεῖ οὔτε ἀνιᾶται" eiydorırov- τῶν πάσχοι, οὐκ ἂν ἔτι Ev εἴη. εἰ γὰρ ἑτεροιοῦται, ἀγάγχη τὸ ἐὸν μὴ ὁμοῖον εἶναι, ἀλλὰ ἀπόλλυσϑαι τὸ πρόσϑεν ἐόν, τὸ δὲ οὐκ ἐὸν γίνεσϑαι. εἰ τοίνυν τριχὶ μιῆι μυρίοις ἔτεσιν ἑτεροῖον γίνοιτο [τὸ sräv; so hier, fehlt Simpl. de caelo 113, 22], ὀλεῖται ἂν [l. π ἂν] ἐν τῶι παντὶ χρόνωι. ἀλλ᾽ οὐδὲ μεταχοσμηϑῆναι ἀνυστόν᾽ ὃ γὰρ 8 κόσμος ὃ πρόσϑεν ἐὼν οὐκ ἀπόλλυται οὔτε ὃ μὴ ἐὼν γίνεται. ὅτε δὲ μήτε προσγίνεται μηδὲν μήτε ἀπόλ-

6. Denn falls es dies [nämlich unendlich, fr. 4] wäre, wäre es eins. Denn wäre es zwei Dinge, so könnten sie nicht unendlich sein, son- dern bildeten gegen einander Grenzen.

7. (1) So ist es denn ewig und unendlich und eins und vollständig gleichmässig. (2) Und es könnte nicht untergehen oder sich ver- grössern oder umgestalten, noch empfindet es Schmerz oder Leid. Denn empfände es dergleichen, so wäre es nicht mehr eines. Wird es nämlich anders, so muss notwendiger Weise das, was ist, nicht mehr gleichmässig vorhanden sein, sondern es muss das was vorher vorhanden war untergehen und das was nicht vorhanden war ent- stehen. Wenn es nun also in zehntausend Jahren auch nur um ein Haar anders würde, so muss es in der Ewigkeit vollständig zu Grunde gehen. (3) Aber auch eine Umgestaltung ist unmöglich. Denn die frühere Gestaltung geht nicht unter und die nicht vorhandene ent- steht nicht. Sintemal aber nichts dazukommt und nichts verloren

) ı » a > \, BD} > ΄ Ὴ 61 G εἰ δδ ἀπειρον, Ev. EL γὰρ δυο Ein, οὐκ ἂν δυναιτο ἀπειρα εἶναι, αλλ᾽ ἔχοι ἂν πέρατα πρὸς ἄλληλα. ἄπειρον δὲ τὸ ὄν" 00x ἄρα πλείω Ir 3. ᾿ en 2 N \ ER) 1 (Ὁ A \ \ Ä a 4 71 τὰ ὄντα᾽ Ev ἄρα τὸ ὃν. ἀλλὰ μὴν εἰ ἕν, zal ἀκίνητον" τὸ γὰρ ἕν ὁμοιον

2 ἀεὶ ἑαυτῶι" τὸ δὲ ὅμοιον οὐτ᾽ ἂν ἀπόλοιτο οὔτ᾽ ἂν μεῖζον γίνοιτο οὔτε μεταχοσμέοιτο οὔτε ἀλγεῖ οὔτε ἀνιᾶται. εἰ γάρ τι τούτων πάσχοι, οὐκ ἂν ἕν εἴη. τὸ γὰρ ἡντιναοῦν κίνησιν κινούμενον ἔχ τινος χαὶ εἰς ἕτερόν τι μεταβάλλει. οὐθὲν δὲ ἦν ἕτερον παρὰ τὸ ὄν οὐχ ἄρα τοῦτο

λυται μήτε ἑτεροιοῦται, πῶς ἂν μεταχοσμηϑὲν τῶν ἐόντων εἴη; εἰ μὲν γάρ τι ἐγίνετο ἑτεροῖον, ἤδη ἂν χαὶ ueraxooundein. οὐδὲ ἀλγεῖ οὐ γὰρ ἂν πᾶν sin ἀλγέον (οὐ γὰρ ἂν δύναιτο dei εἶναι χρῆμα ἀλγέον), οὐδὲ ἔχει ἴσην δύναμιν τῶι ὑγιεῖ. οὔδ᾽ ἂν ὁμοῖον εἴη, εἰ ἀλγέοι᾽ ἀπογινομένου γάρ τευ ἂν ἀλγέοι ἢ προσ- γινομένου, κοὐχ ἂν ἔτι ὁμοῖον εἴη. οὐδ᾽ ἂν τὸ ὑγιὲς ὕ ἀλγῆσαι δύναιτο' ἀπὸ γὰρ ἂν ὄλοιτο τὸ ὑγιὲς χαὶ τὸ ἐόν, τὸ δὲ οὐχ ἐὸν γένοιτο. χαὶ περὶ τοῦ ἀνιᾶσθϑαιθ ὡυτὸς λόγος τῶι ἀλγέοντι. οὐδὲ κενδόν ἐστιν οὐδέν᾽ Τ τὸ γὰρ χενεὸν οὐδέν ἐστιν" οὐχ ἂν οὖν εἴη τόγε μηδέν" οὐδὲ χινεῖται ὑποχωρῆσαι γὰρ οὐχ ἔχει οὐδαμῆι, ἀλλὰ πλέων ἐστίν. Ei μὲν γὰρ χενδὸν ἦν, ὑπεχώρει ἂν εἰς τὸ χενόν᾽ χενοῦ δὲ μὴ ἐόντος οὐχ ἔχει ὅχηι ὑποχωρήσει. πυχνὸν δὲ χαὶ ἀραιὸν οὐχ ἂν εἴη. τὸ 8 γὰρ ἀραιὸν οὐχ ἀνυστὸν λέων εἶναι ὁμοίως τῶι

geht oder anders wird, wie sollte es nach der Umgestaltung noch zu dem Seienden zählen? Denn würde etwas anders, dann wäre es ja bereits umgestaltet. (4) Auch empfindet es keinen Schmerz. Denn es könnte nicht vollständig im Sein aufgehn, wenn es ihn empfände (denn ein Schmerz empfindendes Ding könnte nicht ewig sein), und be- sitzt auch nicht dieselbe Kraft wie ein gesundes. Auch wär es nicht gleichmässig vorhanden, wenn es Schmerz empfände. Denn es em- pfände ihn doch über Zu- oder Abgang irgend eines Dinges, und es wäre so nicht mehr gleichmässig vorhanden. (5) Auch könnte das Gesunde nicht wohl Schmerz empfinden. Denn dann ginge ja das Gesunde und das Vorhandene zu Grunde, und das Nichtvorhandene entstünde. (6) Und für die Leidempfindung gilt der Beweis ebenso. (7) Auch giebt es kein Leeres. Denn das Leere ist nichts, also kann das, was ja nichts ist, nicht vorhanden sein. Und es |das Seiende) kann sich deswegen auch nicht bewegen. Denn es kann nirgendshin ausweichen, sondern ist voll. Denn wär’ es leer, so wich’ es in’s Leere aus. Da es nun kein Leeres giebt, so hat es keinen Raum zum Ausweichen. (8) Auch kann es kein Dicht oder Dünn geben. Denn das Dünne kann unmöglich ähnlich voll sein wie das Dichte, ΚΑ κινήσεται. καὶ zur’ ἄλλον δὲ τρόπον᾽ οὐδὲν κενόν ἐστι τοῦ ὄντος" τὸ γὰρ ὅ χενὸν οὐδέν ἐστιν οὐχ ἂν οὖν εἴη τό γε μηδέν. οὐ κινεῖται οὖν τὸ ὄν. ὑποχωρῆσαι γὰρ οὐκ ἔχει οὐδαμῆι κενοῦ μὴ ὄντος. αλλ᾽ οὐδὲ εἰς ἑαυτὸ συσταλῆναι δυνατόν" εἴη γὰρ dv οὕτως ἀραιότερον αὑτοῦ καὶ πυχνότε- 8 ρον᾽ τοῦτο δὲ ἀδύνατον. τὸ γὰρ ἀραιὸν ἀδύνατον δμοίως πλῆρες εἶναι

- 2 2, \ >, πτυχνῶι, ἀλλ ἤδη τὸ ἀραιόν γε κενεώτερον γίνεται

τοῦ πυχνοῦ. χρίσιν δὲ ταύτην χρὴ ποιήσασϑαι τοῦ

πλέω xal τοῦ un τλέω" εἰ μὲν οὖν χωρεῖ τι ἢ εἰσδέχε- ται, οὐ πλέων" el δὲ μήτε χωρεῖ μήτε εἰσδέχεται, σι λέων. ἀνάγκη τοίνυν πλέων ξδἶναι, εἰ χενὸν μὴ ἔστιν. εἰ τοίνυν πλέων ἐστίν, οὐ χινεῖται.

s [7] Smer. de caelo 558, 19 eiseöv γὰρ |[Mel.] περὶ τοῦ ὄντος ὅτι ἕν ἐστι χαὶ ἀγένητον χαὶ ἀχίνητον χαὶ μηδενὶ χενῶι διειλημμέ- γον, ἀλλ᾽ ὅλον ἑαυτοῦ τιλῆρες, ἐπάγει “μέγεστον μὲν οὖν σημεῖον οὗτος Ö λόγος, ὅτι ἕν μόνον ἔστιν ἀτὰρ χαὶ τάδε σημεῖα. ei yao ἦν πολλᾶ, τοεταῦτα χρὴ adra εἶναι, οἷόν neo ἐγώ φημι τὸ ἕν εἶναι. ei γὰρ ἔστι γῆ χαὶ ὕδωρ καὶ ἀὴρ καὶ πῦρ χαὶ σίδηρος zul χρυσός, χαὶ τὸ μὲν ζῶον τὸ δὲ τεϑνηχός, καὶ μέλαν χαὶ λευχὸν καὶ τὰ ἄλλα, ὅσα φασὶν οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἀληϑῆ, sondern durch das Dünne entsteht ja bereits etwas, das leerer ist als das Dichte. (9) Man muss eben folgenden Unterschied zwischen Voll und Nichtvoll machen: fasst also oder nimmt ein Ding noch etwas in sich auf, so ist es nicht voll; fasst es aber nichts und nimmt nichts auf, so ist es voll. (10) So muss es demnach voll sein, wenn es nicht leer ist. Ist es also voll, dann bewegt es sich nicht.

8. (1) Diese Darlegung bildet den wichtigsten Beweis für die Einzigkeit des Seins. Aber auch folgende Punkte lassen sich als Beweise anführen. (2) Gäb’ es viele Dinge, so müssten sie dieselben Eigenschaften be- sitzen, die ich auch von dem Eins aussage. Wenn es nämlich Erde, Wasser, Luft und Feuer und Eisen und Gold giebt, und das eine lebend das andere tot und schwarz und weiss und so weiter ist, was die Leute alles für wirklich halten, wenn das also vorhanden

τῶι πυκνῶι. ἀλλ᾽ ἤδη τὸ ἀραιὸν γε χενότερον γίνεται τοῦ nv- κνοῦ" τὸ δὲ χενὸν οὐχ ἔστιν. εἰ δὲ πλῆρές ἐστι τὸ ὃν ἢ μή, κρίνειν χρὴ τῶι εἰσδέχεσϑαί τι αὐτὸ ἄλλο ἢ μή" εἰ γὰρ μὴ εἰσδέχεται, πλῆρες. εἰ δὲ εἰσδέχοι- τό τι, οὐ πλῆρες. εἰ οὖν μὴ ἔστι χενόν, ἀνάγχη πλῆρες εἶναι" εἰ δὲ τοῦτο, ur χινεῖσϑαι, οὐχ ὅτι μὴ δυνατὸν διὰ πλήρους χινεῖσϑαι, ὡς ἐπὶ τῶν σωμάτων λέγομεν, ἀλλ᾽ ὅτι πᾶν τὸ ὃν οὔτε εἰς ὃν δύναται κινηϑῆναι (οὐ γὰρ ἔστι τι παρ᾽ αὐτό) οὔτε εἰς τὸ μὴ ὄν" οὐ γὰρ ἔστι τὸ μὴ ὄν.

ταῦτα μὲν οὖν ἀρχεῖ τῶν εελίσσου ὡς πρὸς τὴν ᾿Αριστοτέλους ἀντίρρη- σιν" τὰ δὲ λήμματα αὐτοῦ ὡς συνελόντι φάναι τοιαῦτα᾽ “τὸ ὃν οὐ γέγονε" τὸ μὴ γενόμενον ἀρχὴν οὐχ ἔχει, ἐπειδὴ τὸ γενόμενον. ἀρχὴν ἔχει" τὸ μὴ ἔχον ἀρχὴν ἄπειρον" τὸ ἄπειρον μεϑ᾽ ἑτέρου δεύτερον οὐκ ἂν εἴη, ἀλλ᾽ ἕν᾽ τὸ δὲ ἕν χαὶ ἄπειρον ἀκίνητόν ἐστιν.

εἰ δὴ ταῦτα ἔστι, καὶ ἡμεῖς ὀρϑῶς ὁρῶμεν nal ἀχούο- μεν, εἶναι χρὴ ἕχαστον τοιοῦτον, οἷόν eg τὸ πρῶτον ἔδοξεν ἡμῖν, καὶ μὴ μεταπίπτειν μηδὲ γένεσϑαι Ere- ροῖον, ἀλλὰ dei εἶναι ἕκαστον, οἷόν περ ἐστίν" νῦν ὃ ἕ φαμὲν ὀρϑῶς ὁρᾶν χαὶ ἀχούειν καὶ συνιέναι. δοχεῖ δὲ ἡμῖν τό τε ϑερμὸν ψυχρὸν γέίνεσϑαι καὶ τὸ ψυχρὸν ϑερμὸν χαὶ τὸ σχληρὸν μαλθακὸν χαὶ τὸ μαλθακὸν σχληρὸν nal τὸ ζῶον ἀποϑνήισκειν καὶ ἐκ μὴ ζῶντος γίνεσϑαι, καὶ ταῦτα πάντα ἑτεροιοῦσθϑαι, χαὶ ὅτιὴν τε χαὶ ὃ νῦν οὐδὲν ὁμοῖον εἶναι, ἀλλ᾿ ὅ τε σίδηρος σκληρὸς ἐὼν τῶι δαχτύλωι κατατρέβεσϑαι ὁμοῦ δέων, zal χρυσὸς χαὶ λίϑος καὶ ἄλλο ὅ τι ἰσχυρὸν δοχεῖ εἶναι πᾶν, ἐξ ὕδατός τε γῆ καὶ λίϑος γίνεσϑαι᾽ ὥστε συμβαίνει μήτε ὁρᾶν μήτε τὰ ὄντα γινώσκειν. οὐ τοίνυν ταῦτα ἀλλήλοις ὁμολογεῖ. φαμένοις γὰρ εἶναι πολλὰ καὶ ἀίδια καὶ εἴδη τε καὶ ἐσχὺν ἔχοντα πάντα ἑτεροιοῦσϑαι ἡμῖν δοκεῖ καὶ μεταπίπτειν Ex τοῦ ἑχάστοτε ὁρωμένου. δῆλον τοίνυν, ὅτι οὐχ ὀρϑ ῶς ἑωρῶμεν, οὐδὲ ἐχεῖνα πολλὰ ὀρϑῶς δοχεῖ εἶναι" οὐ

ist und wir richtig sehen und hören, so muss jedes von diesen Dingen die Eigenschaft besitzen, die wir von Anfang an ihm beigelegt haben, d.h. es darf nicht umschlagen oder anders werden, sondern jedes einzelne muss immerdar so sein wie es gerade ist. Nun behaupten wir ja aber doch richtig zu sehen, zu hören und zu denken. (8) Und doch scheint uns das Warme kalt und das Kalte warm, das Harte weich und das Weiche hart zu werden und das Lebende zu sterben und aus den Nichtlebenden Leben zu entstehen, und alle diese Ver- änderungen vor sich zu gehen, und nichts was war und was jetzt ist sich zu gleichen, vielmehr das Eisen trotz seiner Härte in Berührung mit dem Finger sich abzureiben, indem es allmählich verschwindet, und ebenso Gold und Stein und alles was sonst für fest gilt, und aus Wasser Erde und Stein zu entstehen. Daraus ergiebt sich, dass wir das Wirkliche weder sehen noch verstehen können. (4) Das stimmt denn also nicht mit einander. Denn obgleich wir behaupten, es gäbe viele ewige Dinge, die ihre bestimmten Gestalten und ihre Festigkeit besässen, lehrt uns der Augenschein auf Grund der einzelnen Wahr- nehmung, dass alles sich ändert und umschlägt. (5) Es liegt also auf der Hand, dass unser Blick sich täuschte und dass der Anschein jener Vielheit von Dingen trügerisch ist. Denn wären sie wirklich,

BREI. ERDE RE DER τὺ ν Πέτρον, ρὼ-- τα mn aan

γὰρ ἂν uerenıntev, el ἀληϑῆ ἦν ἀλλ᾽ ἦν οἷόν weg ἐδόκει ἔχαστον τοιοῦτον. τοῦ γὰρ ἐόντος ἀληϑινοῦ χρεῖσσον οὐδέν. ἢν δὲ μεταπέσηι, τὸ μὲν ἐὸν ἀπώ- λετο, τὸ δὲ οὐκ ἐὸν γέγονεν. οὕτως οὖν, εἰὶ πολλὰ ein, τοιαῦτα χρὴ εἶναι, οἷόν περ τὸ ἕν.

[8] Smer. phys. 109, 34 [nach fr. 10; Schluss aus 5. 87, 6 zu- gefügt] ὅτι γὰρ ἀσώματον εἶναι βούλεται τὸ 0» [Mel.], ἐδήλωσεν εἰπών εἰμὲν οὖν εἴη, δεῖ αὐτὸ ἕν εἶναι ἕν δὲ ὃν δεῖ αὐτὸ σῶμα μὴ ἔχειν. (el δὲ ἔχοι πάχος, ἔχοι ἂν μό- ρια, καὶ οὐχέτι ἕν ein).

[10] -- — 109, 32 [nach fr. 8] μέγεϑος δὲ οὐ τὸ διαστατόν φησιν᾽ αὐτὸς γὰρ ἀδιαίρετον τὸ ὃν δείχνυσιν [Μ61.} ei γὰρ διήιρηται, φησί, τὸ ἐόν, κεινεΐται" χινούμενον δὲ οὐχ ἂν εἴη ἀλλὰ μέγεϑος τὸ δίαρμα αὐτὸ λέγει τῆς ὑποστάσεως.

Pırarpnar. de ineredib. [Schwindelbuch ἃ, ΠῚ vorchr. Jahrh., vgl. Bullet. d. soc. arch. d’Alex. 2 p. 75] p. 268, 10 West. dei δὲ ἔγωγε ἐπαινῶ τοὺς συγγραφέας Μέλισσον χαὶ Aauioxov τὸν Σάμιον [Pythagoreer, 5. Schwindelbrief d. Archytas Diog. III 22] ἐν ἀρχῆι λέγοντας" “ἔστιν ἃ ἐγένετο nal νῦν ἔσται Ob daher der Schwindel des FuLGEnt. myth. II 13 ideo vero |Iupiter] in cienum conversus dicitur quod ferant fisiologi, quam masxime Melistos [meliztus 6] Euboicus, qui omnium fisiologorum sententias dispu- tavit ete.?

GRIECHISCH-SYRISCHE PHILOSOPHENSPRÜCHE über die Seele übers. v. Ryssel [Rhein. Mus. 51, 539 n. 31]: Melissos hat gesagt: Sehr ärger-

so schlügen sie nicht um, sondern jedes bliebe so wie es vordem aus- sah. Denn stärker als die wirklich vorhandene Wahrheit ist nichts. (6) Schlägt aber etwas um, so geht das Vorhandene zu Grunde und das Nichtvorhandene ist entstanden. So ergiebt sich also: gäb’ es eine Vielheit von Dingen, so müssten sie genau dieselben Eigen- schaften besitzen wie das Eins.

, Wenn es also überhaupt vorhanden ist, so muss es eins sein. Ist

es aber eins, so darf es keinen Körper besitzen. Besässe es Dicke, so besässe es auch Teile und wäre dann nicht mehr eines.

Wenn das Seiende geteilt ist, dann bewegt es sich auch. Wenn es sich aber bewegt, dann hört sein Sein auf.

Was geworden, ist und wird immerdar sein.

20. MELISSOS. B. FR. 12. 21. EMPEDOKLES. A.1. LEBEN. 155

lich bin ich über die unnütze Arbeit, durch die die Lebenden sich ab- mühen und ermüden: durch nächtliche Reisen und mühselige Wande- rungen, indem sie sogar zwischen den wildbewegten Wogen des Meeres hinfahren und mitten darin verharrend zwischen Tod und Leben schweben und fremd und weit entfernt von ihren Wohnungen weilen, nur um Gewinn zusammen zu bringen, von dem sie nicht wissen, wer ihn bei ihrem Tode erben wird, und nicht wollen sie die herr- lichen Schätze der Weisheit erwerben, deren sie nicht entäussert werden, da dies, während sie es ihren Freunden als Erbe hinter- lassen, doch auch mit ihnen zur Unterwelt fährt und ihnen nicht verloren geht. Und es bezeugen dies die Verständigen, indem sie sagen: ‘der und der Weise ist gestorben und nicht seine Weisheit.’

᾿Ἐμπεδοχλῆς, ὥς φησιν Ἱππόβοτος, Merwvoc ἦν υἱὸς τοῦ Ἔμ-

χεεδοχλέους Argayavrivoc. τὸ δ᾽ αὐτὸ χαὶ Τίμαιος ἐν τῆι σύεντε- 51 χαιδεχάτηι τῶν Ἱστοριῶν [FHGI 215 fr. 93] ζυεροσιστορῶν) ἐττίσημον ἄνδρα γεγονέναι τὸν Ἐμπεδοχλέα τὸν ττάτιτιον τοῦ ποιητοῦ. ἀλλὰ χαὶ Ἕρμιτίττος |FHG ΠῚ 42 fr. 27] τὰ αὐτὰ τούτωι φησίν. ὁμοίως Ἡραχλείδης ἐν τῶι Περὶ νόσων |fr. 74 Voss], ὅτε λαμτιρᾶς ἦν οἰχίας ἱπιπτοτροφηχότος τοῦ πάππου. λέγει δὲ χαὶ ᾿Ερατοσϑένης ἐν τοῖς Ολυμπιονίχαις τὴν πρώτην χαὶ ἑβδομηχοστὴν ὀλυμπιάδα [496] vevirnrevar τὸν τοῦ Merwvoc TTATEOT, μάρτυρι χρώμενος Agıororeleı

0 (fr. 71. ᾿“πολλόδωρος δ᾽ ὅ γραμματιχὸς ἐν τοῖς Χρονιχοῖς

ἣν μὲν Merwvog υἱὸς, εἰς δὲ Θουρίους αὐτὸν νεωστὶ τταντελῶς ἐχτισμένους (6) Γλαῦχος ἐλϑεῖν φησιν.

οἱ δ᾽ ἱστοροῦντες, ὡς πεφευγὼς οἴχοϑεν εἰς τὰς Συραχούσας μετ᾽ ἐχείνων ἐπολέμει πρὸς ᾿ϑηνάους, ἔμοιγε τελέως ἀγνοεῖν δοχοῦσιν᾽ ἢ γὰρ οὐχέτ᾽ ἦν ἢ παντελῶς ὑπτεργεγηραχώς, ὅττερ οὐχὶ φαίνεται.

᾿Αριστοτέλης |fr. 71, vgl. $ 74] γὰρ αὐτὸν, ἔτι τε Ἡραχλείδης, ἑξήχοντα ἐτῶν φησι τετελευτηχέναι. ὁ δὲ (τὴν) μίαν χαὶ ἐβδομη- χοστὴν ὀλυμπιάδα νενιχηχὼς χέλητι τούτου “τάτιστος ἦν ὁμώνυμος, ὥσϑ᾽ ἅμα καὶ τὸν χρόνον ὑπὸ τοῦ -ΑἸπολλοδώρου σημαίνεσϑαι.

Σάτυρος δὲ ἐν τοῖς Βίοις [FHG III 162 fr. 11] φησὶν ὅτι Ἔμττε- 53°

δοχλῆς υἱὸς μὲν ἦν ᾿Ἐξαινέτου, χατέλιστε δὲ χαὶ αὐτὸς υἱὸν Ἔξαί- γετον᾽ ἐπί ve τῆς αὐτῆς ὀλυμπιάδος τὸν μὲν ἵσιστωιν κέλητι νενι- χηχέναι, τὸν δὲ υἱὸν αὐτοῦ πάλην ἤ, ὡς Ἡραχλείδης ἐν τῆι Ἔπι- τομῆι |FHG II 169 fr. 6], δρόμωι. ἐγὼ δὲ εὗρον ἐν τοῖς ὑπομνή- μασι Φαβωρίνου ὅτι χαὶ βοῦν ἔϑυσε τοῖς ϑεωροῖς ὃ ᾿Ἐμπεδοχλῆς ἐχ μέλιτος χαὶ ἀλφίτων, χαὶ ἀδελφὸν ἔσχε Καλλικρατίδην. Τηλαύγης δ᾽ ö Πυϑαγόρου παῖς ἐν τῆι πρὸς Φιλόλαον ἐπιστολῆι φησι τὸν

Ἐμιτεδοχλέα ᾿Αρχινόμου εἶναι υἱόν. ὅτι δ᾽ ἦν Aroayavrivog Er δά!

Σικελίας, αὐτὸς ἐναρχόμενος τῶν Καϑαρμῶν now ὦ — ἡχεόλεος fr. 112]. χαὶ τὰ μὲν περὶ τοῦ γένους αὐτοῦ τάδε.

ἀκοῦσαι δ᾽ αὐτὸν Πυϑαγόρου Τίμαιος διὰ τῆς ἐνάτης |FHG 1211 fr. 81] ἱστορεῖ, λέγων ὅτι χαταγνωσϑεὶς ἐπὶ λογοχλοπιίαι τότε (καϑὰ χαὶ Πλάτων) τῶν λόγων ἐχωλύϑη μετέχειν. μεμγῆσϑαι δὲ χαὶ αὐτὸν Πυϑαγόρου λέγοντα᾽ “ἦν ---τιλοῦτον᾽ |fr. 129]. οἱ δὲ

τοῦτο εἰς Παρμενίδην αὐτὸν λέγειν ἀναφέροντα. φησὶ δὲ Νεάνϑης 551

[FHG ΠῚ 6 ἔν. 30] ὅτε μέχρι Φιλολάου καὶ ᾿Ἐμπτεδοχλέους Enoıwovovv οἱ Πυϑαγοριχοὶ τῶν λόγων. Ervei δ᾽ αὐτὸς διὰ τῆς “τοιήσεως ἐδημο- σίωσεν αὐτά, νόμον ἔϑεντο μηδενὶ μεταδώσειν ἐπτοποιῶι (τὸ δ᾽ αὐτὸ χαὶ Πλάτωνα παϑεῖν φησι" καὶ γὰρ τοῦτον χωλυϑῆναι). τίνος μέντοι γε αὐτῶν ἤχουσεν ὅ Ἐμπεδοχλῆς, οὐχ εἶσιε᾽ τὴν γὰρ περιφερομένην ὡς Τηλαύγους ἐπιστολὴν ὅτι TE μετέσχεν Ἱππάσου χαὶ Boorivov, μὴ εἶναι ἀξιόπιστον. ὃ δὲ Θεόφραστος Παρμενίδου φησὶ ζηλωτὴν αὐτὸν γενέσϑαι χαὶ μιμητὴν ἐν τοῖς ποιήμασι" χαὶ γὰρ ἐχεῖνον ἐν

ἔπεσι τὸν περὶ φύσεως ἐξενεγχεῖν λόγον. Ἕρμιτοσος |FHG 1Πδ6

42 fr. 217] δὲ οὐ Παρμενίδου, Ξενοφάνους δὲ γεγονέναι ζηλωτήν, ὧι χαὶ συνδιατρῖψαι χαὶ μιμήσασθαι τὴν ἐποτιοιίαν᾽ ὕστερον δὲ τοῖς Πυϑαγοριχοῖς ἐντυχεῖν. ᾿“λχιδάμας δ᾽ ἐν τῶι Φυσιχῶι ΙΟΑ ΤΙ 156°6 Sauppe] φησι χατὰ τοὺς αὐτοὺς χρόνους Ζήνωνα χαὶ Ἔμ- πεδοχλέα ἀχοῦσαι Παρμενίδου, εἶϑ᾽ ὕστερον ἀποχωρῆσαι, καὶ τὸν μὲν Ζήνωνα χατ᾽ ἰδίαν φιλοσοφῆσαι, τὸν δὲ ᾿ναξαγόρου διαχοῦσαι χαὶ Πυϑαγόρου᾽ χαὶ τοῦ μὲν τὴν σεμνότητα ζηλῶσαι τοῦ τὲ βίου

χαὶ τοῦ σχήματος, τοῦ δὲ τὴν φυσιολογίαν. ᾿Τριστοτέλης δὲ ἐν δ᾽

τῶι Σοφιστῆι |fr. 05] φησι πρῶτον Ἐμττεδοχλέα ῥητορικὴν εὑρεῖν, Ζήνωνα δὲ διαλεχτικήν. ὃν δὲ τῶι Περὶ ποιητῶν |fr. 10] φησιν

ὅτι χαὶ Ὁμηριχὸς ö Ἐμπεδοχλῆς χαὶ δεινὸς ττερὶ τὴν φράσιν γέγονεν, μεταφορητιχός τὲ ὧν χαὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς περὶ στοινητιχὴν Errirev- γμασι χρώμενος χαὶ διότι γράψαντος αὐτοῦ χαὶ ἄλλα “τοιήματα τήν τὲ Ξέρξου διάβασιν χαὶ τιροοίμιον eig ᾿Απόλλωνα, ταῦϑ'᾽ ὕστερον

ὅ χατέχαυσεν ἀδελφή τις αὐτοῦ (ἢ ϑυγάτηρ, ὥς φησιν Ἱερώνυμος [fr. 24 Hiller]) τὸ μὲν τιροοέμιον ἄχουσα, τὰ δὲ Περσικὰ βουληϑεῖσα διὰ τὸ ἀτελείωτα εἶναι. χαϑόλου δέ φησι χαὶ τραγωιδίας αὐτὸν 58 γράψαι χαὶ πολιτιχούς᾽ Ἡρακλείδης δὲ ὁ τοῦ Σαραπίωνος ἑτέρου φησὶν εἶναι τὰς τραγωιδίας. ᾿Ἰερώνυμος δὲ τρισὶ χαὶ τετταράχοντά

I φησιν ἐντετυχηχέναι, Νεάνϑης [FHG II 6 fr. 21] δὲ νέον ὄντα γε- γραφέναι τὰς τραγωιδίας χαὶ αὐτῶν ἑπτὰ ἐντετυχηχέναι. φησὶ δὲ Σάτυρος ἐν τοῖς Βίοις [FHG ΠῚ 162 fr. 12] ὅτι χαὶ ἰατρὸς ἦν χαὶ ῥήτωρ ἄριστος. Γοργίαν γοῦν τὸν Asovrivov αὐτοῦ γενέσϑαι μαϑητήν, ἄνδρα ὑττερέχοντα ἐν δητοριχῆι χαὶ τέχνην ἀττολελοιτιότα᾽

ιὅ ὅν φησιν “Α΄πολλόδωρος ἐν Χρονιχοῖς [FHG 1 447 fr. 88] ἐννέα τυρὸς τοῖς ἑχατὸν ἔτη βιῶναι. τοῦτόν φησιν ὃ Σάτυρος λέγειν, 59 ὡς αὐτὸς παρείη τῶι Ἐμττεδοχλεῖ γοητεύοντι. ἀλλὰ χαὶ αὐτὸν διὰ τῶν ποιημάτων ἐπαγγέλλεσθαι τοῦτό τε χαὶ ἄλλα σπιλείω, δι᾽ ὧν φησι" 'φάρμαχα — ἀνδρός᾽ |fr. 111]. φησὶ δὲ χαὶ Τίμαιος 60

Ὁ ἔν τῆι ὀχτωχαιδεχάτηι [ΕῊΘ Ι 216 fr. 94] χατὰ πολλοὺς τρόπους τεϑαυμάσϑαι τὸν ἄνδρα. χαὶ γὰρ ἐτησίων ποτὲ σφοδρῶς πνευ- σάντων ὡς τοὺς χαρποὺς λυμήνασϑαι, χελεύσας ὄνους ἐχδαρῆναι χαὶ ἀσχοὺς ποιῆσαι σιερὶ τοὺς λόφους χαὶ τὰς ἀχρωρείας διέτεινε πρὸς τὸ συλλαβεῖν τὸ πνεῦμα λήξαντος δὲ Κωλυσανέμαν χληϑῆναι.

5 Ἡραχλείδης τε ἐν τῶι Περὶ νόσων [fr. 75 Voss.| φησὶ χαὶ Παυσανγίαι ὑφηγήσασϑαι αὐτὸν τὰ τιερὶ τὴν ἄπνουν. ἦν δ᾽ ὃ lIlavoavias, ὥς φησιν “Αρίστισισιος χαὶ Σάτυρος, ἐρώμενος αὐτοῦ, ὧι δὴ χαὶ τὰ Περὶ φύσεως προσπτεφώνηχεν οὕτως “Παυσανίη --᾿υἱέ᾽ [fr. 1]. ἀλλὰ χαὶ ἐπίγραμμα εἰς αὐτὸν ἐποίησεν" ᾿Παυσανίην — ἀδύ- 1

Ὁ των [fr. 166]. τὴν γοῦν ἄπνουν 6 Ἣραχλείδης |fr. 72 Voss] φησὶ τοιοῦτόν τι εἶναι, ὡς τριάχοντα ἡμέρας συντηρεῖν ÄArıvovv χαὶ ἄσφυχτον τὸ σῶμα᾽ ὅϑεν εἶχεν αὐτὸν χαὶ ἰητρὸν χαὶ μάντιν, λαμ- βάνων ἅμα χαὶ ἀπὸ τούτων τῶν στίχων" “ὦ φέλοι --- βά ξεν 62 (fr. 112]. μέγαν δὲ τὸν ᾿χράγαντα εἰπεῖν φησι [ποταμὸν ἄλλα), 68

Ὁ Errei μυριάδες αὐτὸν κατώιχουν ὀγδοήχοντα᾽ ὅϑεν τὸν Ἐμπεδοχλέα εἰπεῖν τρυφώντων αὐτῶν᾽ " Argayavrivou τρυφῶσι μὲν ὡς αὔριον ἀποϑανούμενοι, οἰχίας δὲ χατασχευάζονται ὡς πάντα τὸν χρόγον βιωσόμενοι᾽. αὐτοὺς δὲ τούτους τοὺς Καϑαρμοὺς [ἐν] ᾿Ολυμτιίασι ῥαψωιδῆσαι λέγεται Κλεομένη τὸν ῥδαψωιδόν, ὡς χαὶ Φαβωρῖνος

0 ἐν πομνημονεύμασι. φησὶ δ᾽ αὐτὸν χαὶ Aoıororeing |fr.66] ἐλεύϑε-

ρον γεγονέναι χαὶ πάσης ἀρχῆς ἀλλότριον, εἴ γε τὴν βασιλείαν αὐτῶι διδομένην τταρηιτήσατο, καϑάτιερ Ξάνϑος ἐν τοῖς sregl αὐτοῦ λέγει, τὴν λιτότητα δηλονότι τελέον ἀγαττήσας. τὰ δ᾽ αὐτὰ zul Τίμαιος 64 IFHG I 214 fr. 888] εἴἔρηχε, τὴν αἰτίαν ἅμα “ταρατιϑέμενος τοῦ δημοτιχὸν εἶναι τὸν ἄνδρα. φησὶ γὰρ ὅτι χληϑεὶς ὑτιό τινος τῶν ἀρχόντων, ὡς προβαίνοντος τοῦ πότου τὸ δεῖτινον οὐχ εἰσεφέ- ρέτο, τῶν [δ᾽] ἄλλων ἡσυχαζόντων, μισοτιονήρως διατεϑεὶς ἐχέ- λευσεν εἰσφέρειν" ὁ δὲ χεχληχὼς ἀναμένειν ἔφη τὸν τῆς βουλῆς ὑχιηρέτην. ὡς δὲ “ταρεγένετο, ἐγενήϑη συμποσίαρχος, τοῦ χεχλη- χότος δηλονότι χαταστήσαντος, ὃς ὑτεγράφετο τυραγννέδος ἀρχήν" ἐχέλευσε γὰρ ἢ πίνειν ἢ χκαταχεῖσϑαι τῆς χεφαλῆς. τότε μὲν οὖν ὃ Ἐμπεδοχλῆς ἡσύχασε᾽ τῆι δ᾽ ὑστεραίαι εἰσαγαγὼν εἰς δικαστήριον ἀπέχτεινε χαταδιχάσας ἀμφοτέρους, τόν TE χλήτορα χαὶ τὸν συμ- ποσίαρχον. ἀρχὴ μὲν οὖν αὐτῶι τῆς πολιτείας ἥδε. πάλιν δὲ 65 Arowvog τοῦ ἰατροῦ τόπον αἰτοῦντος παρὰ τῆς βουλῆς εἰς χατα- σχευὴν πατρώϊου μνήματος διὰ τὴν ἐν τοῖς ἰατροῖς ἀχρότητα παρ- ελϑὼν ὁ Ἐμπεδοκλῆς ἐχώλυσε, τά TE ἄλλα περὲ ἰσότητος διαλεχϑεὶς χαί τι χαὶ τοιοῦτον ἐρωτήσας" “τί δὲ ἐπιγράψομεν ἐλεγεῖον; ἢ τοῦτο᾽ ἄκρον — ἀἐχροτάτης |fr. 157]’; τινὲς δὲ τὸν δεύτερον στί- χον οὕτω προφέρονται, “ἀχροτάτης χορυφῆς τύμβος ἄχρος χατέχει. τοῦτό τινες Σιμωνίδου φασὶν εἶναι. ὕστερον δ᾽ ὃ Ἐμπεδοχλῆς 66 χαὶ τὸ τῶν χιλίων ἄϑροισμα χατέλυσε συνεστὼς ἐπὶ ἔτη τρία, ὥστε οὐ μόνον ἦν τῶν τιλουσίων, ἀλλὰ χαὶ τῶν τὰ δημοτικὰ φρονούντων. ὅ γέ τοι Τίμαιος ἔν τῆν ıa χαὶ ιβ [FHG οπι.)] (πολλάχες γὰρ αὖ- τοῦ μνημονεύει) φησὶν ἐναντίαν ἐσχηχέναι γνώμην αὐτὸν (Ev) τὲ τῆι πολιτείαν (nal Ev τῆι ποιήσει ὅπου μὲν γὰρ μέτριον χαὲ ἐπειδικῆ) φαίνεσϑαι, ὅπου δὲ ἀλαζόνα καὶ φίλαυτον [ἐν τῆι στουή- oe’ φησί γοῦν᾽ “χαίρετ᾽ — πωλεῦμαι καὶ τὰ ἑξῆς |fr. 112, 4.5]. χκαϑ᾽ ὃν δὲ χρόνον ἐπεδήμει ᾿Ολυμπίασιν, ἐτειστροφῆς ἠξιοῦτο πλείονος, ὥστε μηδενὸς ἑτέρου μνείαν γίγνεσθαι ἐν ταῖς ὁμιλέαις τοσαύτην ὅσην ᾿Εμπεδοχλέους. ὕστερον μέντοι τοῦ ᾿χράγαντος 6) οἰχιζομένου [] ἀντέστησαν αὐτοῦ τῆν χαϑόδωι οἱ τῶν ἐχϑρῶν ἀπό- γονοι" διόπερ εἰς Πελοπόννησον ἀττοχωρήσας ἐτελεύτησεν. οὐ παρ- | χε δ᾽ οὐδὲ τοῦτον ὁ Τίμων, ἀλλ ὧδ᾽ αὐτοῦ καϑάπτεται λέγων" “χαὶ Ἐμπεδοχλῆς ἀγοραίων

ληχητὴς ἐπέων" ὅσα δ᾽ ἔσϑενε, τοσσάδ᾽ ἔξιτιεν

ἄρχειν, ἃς διέϑηχ᾽ ἀρχὰς ἐπεδευέας ἀἄλλων᾽. |fr. 49 W.; vgl. Α 48].

περὶ δὲ τοῦ ϑανάτου διάφορός ἔστιν αὐτοῦ λόγος᾽ Ἡρακλείδης [fr. 76 Voss] μὲν γὰρ τὰ περὶ τῆς ἄπνου διηγησάμενος, ὡς ἐδοξά-

σϑη Ἐμπεδοχλῆς ἀποστείλας τὴν vergav ἄνϑρωτιον ζῶσαν, φησὶν

ὅτι ϑυσίαν συνετέλει πρὸς τῶι Πεισιάναχτος ἀγρῶι. συνεχέχληντο

δὲ τῶν φίλων τινές, ἐν οἷς χαὶ Παυσανίας. εἶτα μετὰ τὴν εὐ- 68

ωὠχίαν οἱ μὲν ἄλλοι χωρισϑέντες dverıadovro, οἱ μὲν ὑττὸ τοῖς

δένδροις ὡς ἀγροῦ παραχειμένου, οἱ δ᾽ ὅπηι βούλοιντο, αὐτὸς δὲ ἔμεινεν ἐπὶ τοῦ τόπου ἐφ᾽ οὗπερ χατεχέχλιτο. ὡς δὲ ἡμέρας γενηϑείσης ἐξανέστησαν, οὐχ ηὑρέϑη μόνος. ζητουμένου δὲ χαὶ τῶν οἰχετῶν ἀναχρινομένων xal φασχόντων μὴ εἰδέναι, εἷς τις ἔφη μέσων νυχτῶν φωνῆς ὑτιερμεγέϑους ἀχοῦσαι τιροσχαλουμένης Ἔμ-

10 πτεδοχλέα, εἶτα ἐξαναστὰς ἑωραχέναι φῶς οὐράνιον χαὶ λαμπάδων φέγγος, ἄλλο δὲ μηδέν᾽ τῶν δὲ ἐπὶ τῶι γενομένωι ἐχτιλαγέντων, χαταβὰς ὅ Παυσανίας Erreuwe τινας ζητήσοντας. ὕστερον δὲ ἐχώ- λυὲν πολυπραγμονεῖν, φάσχων εὐχῆς ἄξια συμβεβηχέναι χαὶ ϑύειν αὐτῶι δεῖν χαϑαπερεὶ γεγονότι ϑεῶι. Ἕρμιππος [FHG III 42 69

15 fr. 27] δέ φησι Παάνϑειάν τινὰ Arpayavrivnv ἀττηλτιισμένην ὑπὸ τῶν ἰατρῶν ϑερατπιεῦσαι αὐτὸν χαὶ διὰ τοῦτο τὴν ϑυσίαν ἐπιιτελεῖν" τοὺς δὲ χληϑέντας εἶναι πιρὸς τοὺς ὀγδοήχοντα. ᾿Ιπτιόβοτος |Hera- chidis fr. 77 Voss] δέ φησιν ἐξαναστάντα αὐτὸν ὡδευχέναι ὡς ἐπὶ τὴν Αἴτνην, εἶτα “ταραγενόμενον ἐπὶ τοὺς χρατῆρας τοῦ χτυρὸς

20 ἐναλέσϑαι καὶ ἀφανισϑῆναι, βουλόμενον τὴν ττερὶ αὑτοῦ φήμην βεβαιῶσαι ὅτι γεγόνοι ϑεός, ὕστερον δὲ γνωσϑῆγναι, ἀναρριπισϑείσης αὐτοῦ μιᾶς τῶν χρηπίδων᾽ χαλκᾶς γὰρ εἴϑιστο ὑττοδεῖσϑαι. “τρὸς τοῦϑ᾽ ὁ Παυσανίας ἀντέλεγε. (Aıööwoog δ᾽ ὃ Ἐφέσιος σοδρὲ τὸ AvaSıudvögov γράφων φησὶν ὅτι τοῦτον ἐζηλώχει, τραγικὸν ἀσχῶν

25 τῦφον χαὶ σεμνὴν ἀναλαβὼν ἐσϑῆτα). τοῖς Σελινουντίοις ἐμτιεσόντος λοιμοῦ διὰ τὰς ἀπὸ τοῦ παραχειμένου ποταμοῦ δυσωδίας, ὥστε χαὶ αὐτοὺς φϑείρεσϑαι χαὶ τὰς γυναῖχας δυστοχεῖνγν, ἐπινοῆσαι τὸν μττεδοχλέα χαὶ δύο τινὰς ποταμοὺς τῶν σύνεγγυς ἐπαγαγεῖν ἐδίαις daravams' χαὶ χαταμίξαντα γλυχῆναι τὰ ὁεύματα. οὕτω δὴ λή-

30 Savrog τοῦ λοιμοῦ χαὶ τῶν Σελινουντίων εὐωχουμένων τοτὲ σιαρὰ τῶι ποταμῶι, ἐπιφανῆναι τὸν Ἐμτιεδοχλέα" τοὺς δ᾽ ἐξαναστάντας προσχυνεῖν χαὶ σπιροσεύχεσϑαι χαϑαπερεὶ ϑεῶι. ταύτην οὖν ϑέ- hovra βεβαιῶσαι τὴν διάληψιν εἰς τὸ sog ἐναλέσϑαι. τούτοις {1 δ᾽ ἐναντιοῦται Τίμαιος IFHG I 218 fr. 98] ῥητῶς λέγων ὡς ἐξεχώ-

Ὁ ρησὲν εἰς Πελοτιόννησον χαὶ τὸ σύνολον οὐχ ἐπανῆλθεν" ὅϑεν αὐτοῦ χαὶ τὴν τελευτὴν ἄδηλον εἶναι. πρὸς δὲ τὸν ἩΙραχλείδην χαὶ ἐξ ὀνόματος ποιεῖται τὴν ἀντίρρησιν ἐν τῆι ıÖ' Συραχό- σιόν τὲ γὰρ εἶναι τὸν Πεισιάναχτα χαὶ ἀγρὸν οὐχ ἔχειν ἐν Argc- γαντι" Παυσανίαν τὲ μνημεῖον (&v) χιεποιηχέναι τοῦ φίλου, τοιούτου

Ὁ διαδοθέντος λόγου, ἢ ἀγαλμάτιόν τι ἢ σηχὸν οἷα ϑεοῦ" χαὶ γὰρ

r y ς -ψ ΄ > \ - u πλούσιον εἶναι. πῶς οὖν, φησίν, sig τοὺς χρατῆρας ἥλατο ὧν σύνεγγυς ὄντων οὐδὲ μνείαν “τοτὲ ἐπεποίητο; τεντελεύτηχεν οὖν ἐν

Πελοτιοννήσωι. οὐδὲν δὲ παράδοξον τάφον αὐτοῦ μὴ φαίνεσθαι" 72

μηδὲ γὰρ ἄλλων πολλῶν. τοιαῦτά τινα εἰπτὼν ὁ Τίμαιος ἐπιφέρει" «ἀλλὰ διὰ παντός ἐστιν Ἡρακλείδης τοιοῦτος παραδοξολόγος, καὶ ἐχ τῆς σελήνης τυετυτωχέναι ἄνϑρωτστον λέγων. Ἱππόβοτος δέ φησιν ὅτι ἀνδριὰς ἐγχεχαλυμμένος Ἐμπεδοκλέους ἔχειτο πρότερον μὲν ἐν ᾿χράγαντι, ὕστερον δὲ πρὸ τοῦ “Ῥωμαίων βουλευτηρίου ἀχάλυφος, δηλονότι μεταϑέντων αὐτὸν ἐχεῖ Ῥωμαίων. γρατιταὶ μὲν γὰρ εἰχόνες χαὶ νῦν περιφέρονται. Νεάνθης δ᾽ ὃ Κυζιχηνὸς ὃ καὶ περὶ τῶν Πυϑαγοριχῶν εἰττών φησι |FHGUL6 ἔν. 22] Merwvog τελευτήσαντος τυραννίδος ἀρχὴν ὑποφύεσθαι εἶτα τὸν Ἐμπεδοχλέα τιεῖσαι τοὺς ᾿χραγαντίγνους παύσασϑαι μὲν τῶν στάσεων, ἰσότητα δὲ πολιτικὴν

ἀσχεῖνγ. ἔτι τε πολλὰς τῶν πολιτίδων ἀπροίχους ὑπαρχούσας 73

αὐτὸν προιχίσαι διὰ τὸν παρόντα sAoörov' διὸ δὴ πορφύραν τὲ ἀναλαβεῖν αὐτὸν χαὶ στρόφιον ἐπιϑέσϑαι χρυσοῦν, ὡς Φαβωρῖνος ἐν Anouvnuovsduaoıy, ἔτι τ᾿ ἐμβάτας χαλχᾶς χαὶ στέμμα Jehpırov. χόμη τὲ ἦν αὐτῶι βαϑεῖα καὶ παῖδες ἀχόλουθοι" χαὶ αὐτὸς ἀεὶ σχυϑρωττὸς ἐφ᾽ ἑνὸς σχήματος ἦν. τοιοῦτος δὴ προήϊιει, τῶν χίολι- τῶν ἐντυχόντων καὶ τοῦτο ἀξιωσάντων οἱονεὶ βασιλείας τινὸς παρά- σημον. ὕστερον δὲ διά τινὰ παγήγυριν πορευόμενον ἐπ᾽ ἀμάξης ὡς εἰς ἸΠεσσήνην πεσεῖν χαὶ τὸν μηρὸν χλάσαι᾽ νοσήσαντα δ᾽ ἐχ τούτου τελευτῆσαι ἐτῶν ἑπτὰ χαὶ ἑβδομήχοντα. εἶναι δ᾽ αὐτοῦ

χαὶ τάφον ἐν Meyagoıs. περὶ δὲ τῶν ἐτῶν ᾿Αριστοτέλης δια- τά!

φέρεται" φησὶ γὰρ ἔχεῖνος ἑξήχοντα ἐτῶν αὐτὸν τελευτῆσαι" οἱ δὲ ἐγγέα χαὶ ἑχατόν [vgl. ὃ 58]. ἤχμαζε δὲ χατὰ τὴν τετάρτην χαὶ ὀγδοηχοστὴν ὀλυμπιάδα [4441]. “΄ημήτριος δ᾽ 6 Τροιζήνιος ἐν τῶι Κατὰ σοφιστῶν βιβλίων |FHG IV 383] φησὶν αὐτὸν καϑ'

ἁιυάμενον βρόχον αἰπὺν ἀφ᾽ ὑψηλοῖο χρανείης

αὐχέν᾽ ἀποχρεμάσαι, ψυχὴν δ᾽ Aidoode χατελϑεῖν. ἐν δὲ τῶι προειρημένων Τηλαύγους ἐπιιστολίωι λέγεται αὐτὸν εἰς ϑάλατταν ὑπὸ γήρως ὀλισϑόντα τελευτῆσαι. χαὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ ϑανάτου χαὶ τοσαῦτα. |Folgen zwei Epigramme des Diogenes.|

ἐδόχει δ᾽ αὐτῶι τάδε᾽ στοιχεῖα μὲν εἶναι τέτταρα, τοῦρ, ὕδωρ, 76

γῆν, ἀέρα᾽ Φιλίαν τὲ ἧει συγχρίνεταιν χαὶ Νεῖχος ὧι διαχρίνεται. φησὶ δ᾽ οὕτω" ᾿ Ζεὺς -- βρότειον᾽ [fr. 6, 3. 8], 4“έα μὲν τὸ πῦρ λέγων, Ἥρην δὲ τὴν γῆν, ᾿Αἰδωνέα δὲ τὸν ἀέρα, Νῆστιν δὲ τὸ ὕδωρ. “χαὶ ταῦτα, φησίν, ἀλλάττοντα — λήγει |fr. 11,6], ὡς ἂν ἀιδίου τῆς τοιαύτης διαχοσμήσεως οὔσης᾽ ἐπιφέρει γοῦν" “ἄλλοτε

— ἔχϑει᾽ |fr.17,7.8]. καὶ τὸν μὲν ἥλιόν φησι πυρὸς ἄϑροισμα 77

μέγα χαὶ τῆς σελήνης μείζω" τὴν δὲ σελήνην δισχοειδῆ, αὐτὸν δὲ τὸν οὐρανὸν χρυσταλλοειδῆ. χαὶ τὴν ψυχὴν παντοῖα εἴδη ζώιων χαὶ φυτῶν ἐνδύεσθαι" φησὶ γοῦν" HIN ---ἐχϑύ BE π 117:

τὰ μὲν οὖν Περὶ φύσεως αὐτῶι χαὶ οἱ Καϑαρμοὶ εἰς ἔπη τείνουσι τιενταχισχίλια [ἢ], ὅ δὲ Ἰατρικὸς λόγος εἰς ἔπη ἑξαχόσια. scegl δὲ τῶν τραγωιδιῶν τιροειρήχαμεν ἰδ 58].

᾿Ἐμπεδοχλῆς Merwvog, οἱ δὲ ᾿Αρχινόμου |aus Hesych],

οἱ δ᾽ ᾿ξαινέτου. χαὶ ἀδελφὸν ἔσχε Καλλιχρατίδην |aus Laert. 8 53].

ἠχροάσατο δὲ πρώτου Παρμενίδου, οὗτινος, ὥς φησι Π|ορ- φύριος ἐν Φιλοσόφωι ἱστορίαι, ἐγένετο παιδιχά. οἱ δὲ ἔφασαν μαϑητὴν Τηλαύγους, τοῦ Πυϑαγόρου υἱοῦ, τὸν ᾿Εμτιεδοχλέα yeve- σϑαι [aus Porphyr. Hist.' philos. fr. 8 Nauck].

Argayavrivog δὲ φιλόσοφος φυσιχὸς xal Ervoscouög |aus Hesych|.

οὗτος ὃ Ἐμπεδοχλῆς στέμμα ἔχων Est τῆς χεφαλῆς χρυσοῦν χαὶ ἀμύχλας ἐν τοῖς cool χαλχᾶς χαὶ στέμματα Jelpına ἐν ταῖς χερσὶν ἐπήιδι τὰς πόλεις, δόξαν περὶ αὑτοῦ χατασχεῖν ὡς χερὶ ϑεοῦ βουλόμενος. ἐπδιδὴ δὲ γηραιὸς ἐγένετο, νύχτωρ ἔρριψεν ἑαυτὸν εἰς χρατῆρα πυρός, ὥστε μὴ φανῆναι αὐτοῦ τὸ σῶμα. χαὶ οὕτως ἀπώλετο τοῦ σανδαλίου αὐτοῦ ἐχβρασϑέντος ὑττὸ τοῦ πυρός. ἐτιεχλήϑη δὲ χαὶ Κωλυσανέμας διὰ τὸ ἀνέμου πολλοῦ ἐπιυιϑεμένου τῆι ᾿Αχράγαντι ἐξελάσαι αὐτὸν δορὰς ὄνων σπτεριϑέντα τῆι πόλει [aus Porph. vgl. A 16].

γέγονε δὲ τούτου μαϑητὴς Γοργίας ὃ ῥήτωρ ὃ Asovrivog |aus Laert. 8 53].

χαὶ ἔγραψε di ἐπῶν Περὶ φύσεως τῶν ὄντων βιβλία β (καὶ ἔστιν ἔπη ὡς δισχίλια), ᾿Ιατρικὰ χαταλογάδην χαὶ ἄλλα πολλά [aus Hes.].

3. Puisıus Nat. Hist XXIX 1, 5 alia factio (ab experimentis cognominant empiricen) coepit in Sicilia, Acrone Agragantino Empedoclis physici auctoritate commendato. ὥστ. 5. v. Ἄἄχρων, Argayarrivog υἱὸς Ξένωνος. ἐσοφίστευσεν ἐν ταῖς ᾿Αϑήναις ἅμα Ἐμπεδοχλεῖ. ἔστιν οὖν πρεσβύτερος Ἱπποκράτους. ἔγραψε Περὶ ἰατρικῆς δωρίδι διαλέκτωι, Περὶ τροφῆς ὑγιεινῶν βιβλίον ἃ. ἔστι δὲ χαὶ οὗτος τῶν τινα πνεύματα σημειωσαμένων. εἰς τοῦτον ἐποίησεν E. τωϑαστικὸν ἐπίγραμμα [fr. 157]. Prur. de Is. et Os. 80 p. 383 B Ἄχρωνα γοῦν τὸν ἰατρὸν ἐν ᾿Αϑήναις ὑπὸ τὸν μέγαν λοιμὸν εὐδοκιμῆσαι λέγουσι πῦρ κελεύ- ὄντα παρακαίειν τοῖς νοσοῦσιν. [vgl. Μ. Wellmann Fr. d. gr. Ärzte I 108 sqq.] GALEN. meth. ther. I1 [IX ὅ Κι] χαὲ πρόσϑεν μὲν ἔρις ἦν οὐ σμιχρὰ γιχῆσαι

τῶι πλήϑει τῶν εὑρημάτων ἀλλήλους ὀριγνωμένων τῶν ἐν Κῶι καὶ Κυνίδωι" Diels, Fragm. ἃ. Vorsokr, 11

διττὸν γὰρ ἔτι τοῦτο τὸ γένος ἣν τῶν ἐπὶ τῆς “σίας ᾿Ασκληπιαδῶν ἐκλιπόντος τοῦ κατὰ Ῥόδον" ἤριζον δ᾽ αὑτοῖς τὴν ἀγαϑὴν ἔριν ἐχείνην, ἣν Ἡσίοδος ἐπήινει χαὶ οἱ ἐχ τῆς Ἰταλίας ἰατροί, Φιλιστίων τε καὶ ᾿Ἐμπεδοχλῆς zul Παυ- σανίας χαὶ οἵ τούτων ἕταῖροι.

4. Arıst. de anima A 2. 40551 τῶν ὅὲ φορτιχωτέρων καὶ ὕδωρ τινὲς ἀπεφήναντο καϑάπερ Ἵππων᾽ πεισϑήναι δ᾽ ἐοίχασιν ἐκ τῆς γονῆς ὅτι πάντων ὑγρά. zul γὰρ ἐλέγχει τοὺς αἷμα φάσκοντας τὴν ψυχήν, ὅτι ἡ γονὴ οὐχ αἷμα.

5. Sumass.v. Ζήνων Τελευταγόρου Ἐλεάτης φιλόσοφος τῶν ἐγγιξόντων Πυϑαγόραι καὶ Anuoxgiron κατὰ τοὺς χρόνους ὧν γὰρ ἐπὶ τῆς om ὀλυμπιάδος) [468—5] μαϑητὴς Ξενοφάνους n Παρμενίδου. ἔγραψεν Ἔριδας, Ἐξίγησιν τῶν

᾿Εμπεδοχλέους, Πρὸς τοὺς φιλοσόφους περὶ φύσεως. --- τοῦτόν φασιν εὑρετὴν εἶναι τῆς διαλεχτικῆς, ὡς Ἐμπεδοχλέα τῆς ῥητορικῆς. vgl. Laert. Diog. IX 25 (S. 130, 12).

6. Arıstor. Metaph. A 3. 984211 ᾿ἀναξαγόρας δὲ ὃ Κλαζομένιος τῆι μὲν ἡλικίαι πρότερος ὧν τούτου [als Emped.], τοῖς δ᾽ ἔργοις ὕστερος ἀπείρους εἶναί φησι τὰς ἀρχάς. "Anaxagoram quod dicit Aristoteles aetate priorem esse Empedocle τοῖς δ᾽ ἔργοις ὕστερον, illud quidem apparet τὰ ἔργα ipsam eius esse doctrinam et philosophiam. sed ὕστερος dubium est utrum ad tempus referendum sit quo vel coeperit philosophari vel placita sua proposuerit Ana- xagoras, an ad doctrinae Anaxagoreae dignitatem et auctoritatem. Bonitz comm. p. 67.

7. SmpLicıus phys. 25, 19 aus Theophr. Phys. Op. [fr. 3. 477,17 Dox.] Ἐμπεδοκλῆς ὃ ᾿Αχραγαντῖνος οὐ πολὺ χατόπιν τοῦ ᾿Αναξαγόρου γεγονώς, Παρμενίδου δὲ ζηλωτὴς χαὶ πλησιαστὴς καὶ ἔτι μᾶλλον τῶν Πυϑαγορείων. Vgl. Α 1 $ 34.

8. Evs. P.E. X 14, 15 [aus d. anonymen Biographen] Τηλαύγους δὲ Ἐ. ἀχουστὴς γίνεται, χαϑ᾽ ὃν Ἡράχλειτος ὃ σχοτεινὸς ἐγνωρίζετο (d.h. Ol. 69 [504—1] nach ἃ. Chron.).

9. — Chron. sub ol. 81, 1 [456] ’E. χαὶ Παρμενίδης φυσικοὶ φιλόσοφοι ἐγνωρίζοντο. GeLL. XVU 21, 14 [vermutlich aus Nepos Chronik] zwischen ἃ. Schlacht a. ἃ. Cremera [477] u. d. Decemvirat [450]: iuxta ea tempora E. Agrigenlinus in philosophiae naturalis studio floruit.

10. Evs. Chron. sub ol. 86, 1 [486] vgl. S. 111 n. 11b.

11. Armen. I3E [daraus Suid. 5. v. ᾿Αϑήναιος) ’E. δ᾽ ὃ Axoayavrivos ἵπποις Ὀλύμπια νιχήσας Πυϑαγοριχὸς ὧν χαὶ ἐμψύχων ἀπεχόμενος ἐκ σμύρ- νης καὶ λιβανωτοῦ χαὶ τῶν πολυτελεστάτων ἀρωμάτων βοῦν ἀναπλᾶάσας διέ- γειμε τοῖς εἰς τὴν πανήγυριν ἀπαντήσασιν. (Vgl. Α 1 $51 und 53.)

12. -- XIV 620 Ὁ τοὺς δ᾽ Ἐμπεδοχλέους Καϑαρμοὺς ἐραψωιδησεν Ὀλυμπίασι Κλεομένης 6 ῥαψωιδός, ὥς φησιν Δικαίαρχος ἐν τῶι Ὀλυμπιχῶι [FHG II 249 fr. 47].

13. NıcoMACHUS (reconstruirt aus Porph. V. Pyth. 29, Iamb. V. P. 135, über Pythagoras’ Wunderthaten): ὧν μεταλαβόντας Ἐμπεδοκλέα τε τὸν ᾿ἄχρα- γαντῖνον καὶ Ἐπιμενίδην τὸν Κρῆτα χαὶ᾿ ABagır τὸν Ὑπερβόρειον πολλαχῆι καὶ αὐτοὺς τοιαῦτά τινὰ ἐπιτετελεχέναι. δῆλα δ᾽ αὐτῶν τὰ ποιήματα ὑπάρχει, ἄλλως τε καὶ ἀλεξανέμας μὲν ὃν τὸ ἐπώνυμον ᾿Ἐμπεδοχλέους, χαϑαρτὴς δὲ τὸ Ἐπιμενίδου, αἰϑροβάτης δὲ τὸ ᾿Αβάριδος.

14. PLuTArRcH. de eurios. 1 p.515 C ὁ δὲ φυσιχὸς ᾿Εμπεδοκλῆς ὄρους τινὰ διασφάγα βαρὺν zul νοσώδη κατὰ τῶν πεδίων τὸν νότον ἐμπνέουσαν [ἐχ- πνέουσαν Reiske] ἐμφράξας λοιμὸν ἔδοξεν ἐχκλεῖσαι τῆς χώρας. adv. Colot. 32,4 p. 1120 Β΄ ’E. δὲ τούς τε πρώτους τῶν πολιτῶν ὑβρίζοντας χαὶ δια- φοροῦντας τὰ χοινὰ ἐξέβαλεν ἐξελέγξας τήν TE χώραν ἀπήλλαξεν ἀχαρπίας καὶ λοιμοῦ διασφάγας ὄρους ἀποτειχίσας δι᾿ ὧν ὃ νότος εἰς τὸ πεδίον ὑπερέ- βαλλε. ὅτεμ. Strom. VI 30 p. 754 P. ’E. τε ὃ ᾿ἀχραγαντῖνος Κωλυσανέμας ἐπεχλήϑη. λέγεται οὖν ἀπὸ τοῦ ᾿Αχράγαντος ὄρους πνέοντός ποτε ἀνέμου βαρὺ καὶ νοσῶδες τοῖς ἐγχωρίοις, ἀλλὰ καὶ ταῖς γυναιξὶν αὐτῶν ἀγονίας αἰτίου γινομένου παῦσαι τὸν ἄνεμον. Folgen die fr. 111,3—5. 112,10—12. PHILOSTRAT. V. Apoll. VIII7,8 p. 158 τίς δ᾽ ἂν σοφὸς ἐχλιπεῖν σοι δοχεῖ τὸν ὑπὲρ πύλεως τοιαύτης ἀγῶνα, ἐνθυμηϑεὶς μὲν Δημόχριτον ἐλευϑερώσαντα λοιμοῦ ποτε ᾿Αβδηρίτας, ἐννοήσας δὲ Σοφοχλέα τὸν ᾿Αϑηναῖον, ὃς λέγεται καὶ ἀνέμους ϑέλξαι τῆς ὥρας πέρα πνεύσαντας, ἀχηχοὼς δὲ τὰ Ἐμπεδοχλέους ὃς νεφέλης ἀνέσχε φορὰν ἐπ᾿ Argayavrivovg ῥαγείσης; οἴ.12 Ἐ. τε γὰρ καὶ Πυϑαγόρας αὐτὸς χαὶ Δημόχριτος ὁμιλήσαντες μάγοις καὶ πολλὰ δαιμόνια εἰπόντες οὔπω ὑπήχϑησαν τῆι τέχνηι. Ῥταν. h. nat. 80, 1, 9 certe Pythagoras, E., Democritus, Plato ad hanc [86. magicen] discendam navigavere exsilüis verius quam peregri- nationibus susceptis. hanc reversi praedicavere, hanc in arcanis habuere.

15. Iaupricn. V. Pyth. 113 [aus Nicomachos] ’E. δὲ σπασαμένου τὸ ξίφος ἤδὴ νεανίου τινὸς ἐπὶ τὸν αὑτοῦ ξενοδόχον "Ayyırov [vgl. Β 1], ἐπεὶ δικάσας δημοσίαι τὸν τοῦ νεανίου πατέρα ἐθανάτωσε καὶ ἀΐξαντος ὡς εἶχε συγχύσεως καὶ ϑυμοῦ, ξιφήρους παῖσαι τὸν τοῦ πατρὸς καταδικαστὴν ὡσανεὶ φονέα Ἅγ- χίτον, μεϑαρμοσάμενος ὡς εἶχε τὴν λύραν καὶ πεπαντικόν τι μέλος καὶ κατα- σταλτικὸν μεταχειρισάμενυς εὐθὺς ἀνεχρούσατο τὸ “νηπενϑὲς ἀἄχολόν τε χαχῶν ἐπίληϑες ἁπάντων᾽ χατὰ τὸν ποιητήν [ὃ 221], χαὶ τόν τε ἑαυτοῦ ξενοδόχον "Ay- χιτον ϑανάτου ἐρρύσατο zul τὸν νεανίαν ἀνδροφονίας. ἱστορεῖται δ᾽ οὗτος τῶν ᾿Εμπεδοχλέους γνωρίμων ὃ δοχιμώτατος ἔχτοτε γενέσϑαι.

16. SrtrABo VI p. 274 νομίζειν δ᾽ ἐκ τῆς τοιαύτης ὄψεως [Aetnae] πολλὰ μυϑεύεσϑαι καὶ μάλιστα οἷά φασί τινες περὶ ᾿Εμπεδοκλέους, ὅτι χαϑάλοιτο εἰς τὸν χρατῆρα zul χαταλίποι τοῦ πάϑους ἴχνος τῶν ἐμβάδων τὴν ἑτέραν ἃς ἐφόρει χαλκᾶς. εὑρεϑῆναι γὰρ ἔξω μικρὸν ἄπωϑεν τοῦ χείλους τοῦ χρατῆρος ὡς ἀνερριμμένην ὑπὸ τῆς βίας τοῦ πυρός [οἷ. p. 276). ᾿

si veluti merulis intentus deeidit auceps

in puteum foveamve, licet “succurrite' Tongum

clamet "io cives! non sit qui tollere curet,

si curet quis opem ferre et demittere funem

“qui scis, an prudens huc se deiecerit atque

narrabo interitum. deus immortalis haberi

dum cupit Empedocles, ardentem frigidus Aetnam

insiluit. sit ius liceatque perire poetis:

invitum qui servat, idem facit oceidenti.

17. [Arıst.) Probl. 30, 1 p. 953226 τῶν δὲ ὕστερον ’E. καὶ Πλάτων καὶ

Be χαὶ ἕτεροι συχνοὶ τῶν γνωρίμων (waren Melancholiker) vgl. Luc. ug. 2.

18. Arıan V. H. XII 32 ’Eunedoxzing δὲ ὃ ᾿Αχραγανιῖνος ἁλουργεῖ ἐχρή- σατο καὶ ὑποδήμασι χαλχοῖς [cf. Favorin. A1 ὃ 73]. Prrvosre. V. Ap. VIIIT Ρ. 156 ’E. μὲν γὰρ καὶ στρόφιον τῶν ἁλουργοτάτων περὶ αὐτὴν [sc. τὴν κόμην] ἁρμόσας ἐσόβει περὶ τὰς τῶν Ἑλλήνων ἀγυιὰς ὕμνους ξυντιϑείς, ὡς ϑεὸς ἐξ ἀνϑρώπου ἔσοιτο [cf. fr. 112, 6 8qq.).

19. Sextus adv. math. VIL6 ᾿Ἐμπεδοχλέα μὲν γὰρ ὃ ᾿Αριστοτέλης (im So- phistes vgl. A 1 ὃ 57) φησὶ πρῶτον ῥδητοριχὴν κεχινηχέναι. Aus demselben Autor (Aristoteles Συναγωγὴ τεχνῶν) Quint. II 1, 8 nam primus post eos quos poetae tradiderunt movisse aliqua circa rhetoricen E. dieitur. artium autem scriptores antiquissimi Corax et Tisias Siculi, quos insecutus est vir eiusdem insulae Gorgias Leontinus, Empedoclis, ut traditur, discipulus. cf. Arist. soph. el. 33 p. 183° 31 οἱ δὲ νῦν εὐδοκιμοῦντες [sc. ῥήτορες] παραλαβόντες παρὰ πολλῶν οἷον ἐχ διαδοχῆς κατὰ μέρος προαγαγόντων οὕτως ηὐξήχασι Τεισίας μὲν μετὰ τοὺς πρώτους [Redner bei Homer] Θρασύμαχος δὲ μετὰ Τεισίαν κτλ. Schol. Iamblich. V. P. p. 198 ed. Nauck ὅτε χαὶ 6 Παρμενίδης ὃ ἐξ ᾿Βλέας Πυϑαγόρειος ἦν᾽ ἐξ οὗ δῆλον ὅτι καὶ Ζήνων ὃ ᾿ἀμφοτερόγλωσσος᾽ ὃ zul τὰς ἀρχὰς τῆς διαλεχτικῆς παραδούς. ὥστε ἐκ Πυϑαγόρου ἤρξατο ἡ διαλεχτιχή, ὡσαύτως δὲ ἡ δητοριχή᾽ Τισίας γὰρ καὶ Γοργίας χαὶ Πῶλος Ἐμπεδοκλέους τοῦ Πυϑαγορείου μαϑηταί.

20. LAerr. Πιοα. IX 29 τοῦτόν [Zenon von Elea] φασι λοιδορούμενον αγαναχτῆσαι᾽ αἰτιασάμενου δέ τινος φάναι" ἐὰν um λοιδορούμενος προσποιῶμαι. οὐδὲ ἐπαινούμενος αἰσϑήσομαι [so die Ἠδ55.1. Richtiger Gyom. Parıs. n. 153 [Ac. Cracov. XX 152] 'Eunsdoxing ἐρωτηϑείς, διὰ τί σφόδρα ἀγανακτεῖ καχῶς ἀχούων ἔφη" ὅτι οὐδὲ ἐπαινούμενος ἡσϑήσομαι, εἰ μὴ κακῶς ἀχούων λυπη- ϑήσομαι᾽; 158 Ἐ. πρὸς τον λέγοντα [vgl. Xenophanes bei Diog. IX 20 S. 39, 11], ὅτι οὐδένα σοφὸν εὑρεῖν δύναμαι, “ κατὰ Aoyov’ εἶπε" τὸν γὰρ ζητοῦντα σοφὸν αὐτὸν πρῶτον εἶναι δεῖ σοφόν.

ῬΟΕΒΙΒ (vgl. A 188 55ff. 65. 77; ferner n. 2. 12).

et qui quattuor ex rebus posse ommia rentur

715 ex igni terra atque anima procrescere et imbri, quorum Acragantinus cum primis Empedocles est, insula quem triquetris terrarum gessit in oris, quam fluitans circum magnis anfractibus aequor Ionium glaucis aspargit virus ab undis,

720 angustoque fretu rapidum mare dividit undans Italiae terrarum oras a finibus eius. hic est vasta Charybdis, et hic Aetnaea minantur murmura flammarım rursum se colligere üras, faucibus eruptos iterum vis ut vomat ignis

725 ad caelumque ferat flammai fulgura rursum. quae cum magna modis multis miranda videtur gentibus humanis regio visendaque fertur, rebus opima bonis, multa munita virum vi,

nil tamen hoc habuisse viro praeclarius in se 730 nec sanctum magis et mirum carumque videtur,

vociferantur et ecponunt praeclara reperta,

22. Arıstor. Poet. 1. 14470 17 οὐδὲν δὲ κοινόν ἐστιν Ὁμήρωι καὶ Eune- δοχλεῖ πλὴν τὸ μέτρον" διὸ τὸν μὲν ποιητὴν δίκαιον καλεῖν, τὸν δὲ φυσιολόγον μᾶλλον ἢ ποιητήν.

23. MENANDER [(ἙἘΝΕΤΗΉΙ1ΟΒ] I 2, 2 φυσικοὶ [sc. ὕμνοι] δὲ ὁποίους οἵ περὲ Παρμενίδην χαὶ Ἐμπεδοκλέα ἐποίησαν τίς ἡ τοῦ ᾿Απόλλωνος φύσις [ef. ad fr. 134], τές ἡ τοῦ Διὸς [fr. 6,2] παρατιϑέμενοι. καὶ οἱ πολλοὶ τῶν Ὀρφέως τούτου τοῦ τρόπου. ibid. 5,2 εἰσὶν δὲ τοιοῦτοι, ὅταν ᾿Απόλλωνος ὕμνον λέ- γοντες ἥλιον αὐτὸν εἶναι φάσκωμεν zal περὶ τοῦ ἡλίου τῆς φύσεως διαλεγώ- μεϑα χαὶ περὶ Ἥρας ὅτι ἀὴρ καὶ Ζεὺς τὸ ϑερμόν. οἱ γὰρ τοιοῦτοι ὕμνοι φυσιολογιχοί. χαὶ χρῶνται δὲ τῶι τοιούτωι τρόπωι Παρμενίδης καὶ Ex3sı Παρμενίδης μὲν γὰρ καὶ Ἐ. ἐξηγοῦνται, Πλάτων δὲ ἐν βραχυτάτοις ἀναμιμνήισχει.

24. Lacranr. Inst. div. II 12,4 Empedocles, quem nescias utrumme inter poetas an inter philosophos numeres quia de rerum natura versibus scripsit ut apud Romanos Lucretius et Varro, quattuor elementa constituwit. Quint. 1 4, 4 propter Empedoclea in Graecis, Varronem ac Lucretium in Latinis, qui praecepta sapientiae versibus tradiderunt.