Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 38 of 56

· 38

चेतनोऽचतनो वापि कतौकनी गतोऽगत । बद्धो मुक्तस्तथा चैकोऽनेक शुद्धो.ऽन्यथेति वा ॥

अप्राप्यैव निवतैन्ते वाचो धीमि सदैव तु । निगणत्वाक्कियाभाचादिरोषाणामभावत ॥ ३९ ॥

व्यापक सर्वतो व्योम सुतै सवैर्वियोजितम्‌ । यथा तद्धदिशात्मान चिन्दाच्छुद्ध पर पदम्‌ ॥ २२॥

द रित्वा स्सरति तसिन्सबे्रश्च तमस्त्यजेत्‌ । सवैदरज्योतिषा युक्तो दिनरूच्छार्वैर यथा ॥ ३३ ॥

रूपस्मरत्यन्धकाराथौ प्रत्यया यख गोचरा । स एवात्मा समो दष्टा सर्वभूतेषु स्ेग ॥ ३४ ॥

आत्मबुद्धिमनश्चश्चुर्विंषयाखोकसगमात्‌ । विचित्रो जायते बुद्धे प्रत्ययोऽन्ञानरुक्षण ॥ ३० ॥

विविच्यास्मास्स्वमात्मान चिन्दयाच्छद्ध पर पदम्‌ । द्र सवेभूतस्थ सम सवेभयातिगम्‌ ॥ ३६ ॥

समस्त सवेग शान्त विमल व्योमघत्थितम्‌ । निष्कर निष्किय सयं नित्य दन्दर्विंवजजितम्‌ ॥ ३७ ५

सर्वप्रत्ययसाक्ची ज्ञ कथ ज्ञेयो मयेत्युत । विभभ्येव विजानीयाञ्ज्ञात ब्रह्म न वेति वा ॥ ३८ \

अष्ट द्रषुविक्ञात दश्रमिलयादिश्पसनात्‌। नेव ज्ञेय मयान्येवी चर ब्रह्म कथचन ॥ २९ ॥

स्वरूपाव्यवधानाभ्या ज्ञानारकस्वमावत । अन्यज्ञानानपेक्षत्वाञज्ञात ब्रह्म सदा मया ॥ ४० ॥

नान्येन ज्योतिषा कायं रवेरात्मप्रकाष्राने। स्वषोधान्नान्यबोधेच्छा बोधस्यात्मपकादाने ॥ ४२ ॥

न तस्थेवान्यतोऽपेक्षा स्वरूप यस्य य द्ववेत्‌ । प्रकाश्चान्तरहद्यो न पकारो ह्यस्ति कश्चन ॥ ४२ ॥

च्यक्ति स्यादध्रकारास्य भकारात्मसमागमात्‌ | परकारास्त्वककायै स्यादिति मिथ्यावचो ह्यत ॥ ४३ ॥

यलोऽभूत्वा भवेद्यश्च तस्य तत्कार्यमिष्यतते । स्वरूपत्वाद्‌भूत्वा न प्रकारणे जायते रवे ॥ ४४॥

सत्तामात्रे प्रकारस्य कतीदिव्यादिरिष्यते । शटादिव्यकषितो यद्वत्तदधद्वाधात्मनीष्यताम्‌ ॥ ४५ ॥

विरात्स्पखछ निर्याणे सूर्यो यद्धत्परकाश्चकः । प्रयज्ञेन विना तद्धेञ्जातात्मा बोधरूपत ॥ ४६॥

दग्धेवसुष्ण सत्ताया तदटद्रोधात्मनीष्यताम्‌ । सत्येव यदुपाधौ तु षति सं इवोत्थिते ४ ४७ ॥

जञानायज्लोऽपि तद्धञ्ज्ञ कतौ भ्रामकवद्धवेत्‌। स्वरूपेण स्वय नात्मा कयो ऽक्ञेयो ऽथवा तत ॥ ४८॥

विदिताविदिताभ्या तदन्यदेवेति रासनात्‌। बर वमोक्षादयो भावास्तद्धदात्मनि कलिपिता ॥

नाहोरात्रे यथा सूरये प्रभारूपाविरहोषत । यो बरूपाविरोषाक्न बोधाबोध्यौ तथात्मनि ॥ ५० ॥

यश्रोक्त ब्रह्म यो वेव हानोपाद्रानवजितम्‌ । यथोक्तेन विश्यानेन सं सत्य नैव जायते ॥ ५१ ॥

जन्मम्बत्युप्रधाहेषु पतितो नैव शाक्नुयात्‌ । हन उद्धतुमारसान क्षनादम्येन केनचित्‌ ॥ ५२ ॥

भिद्यते हदयग्रन्थिरिडद्यन्ते सवस्या । क्षीयन्ते चास्य कमणि तस््मिन्दष्ट इति श्चुते ॥

ममाहमिव्येतदपोद्य सवेता विसरुकतदेह पदमम्बरोपमम्‌ | खुृष्टरासखानुमितिभ्य दैरित विञुच्यतेऽस्मिन्थदि निशिते नर ॥ ५५४ ॥

पाथिव कठिनो धातुद्रैषो देहे स्मतो.ऽम्मय । पक्तिचेष्टावकारा स्युवैहिवाय्वम्बरोदवा ॥ १॥

घ्राणादीनि तदथा पृथिञ्यदिशुणा क्रमात्‌ । रूपाखोकवदिष्ट हि सज्ातीयार्थमिन्द्रियम्‌ ॥ २ ॥

बुद्यथोन्याहुरेतानि वाक्पाण्यादीनि कर्मणे । तद्धिकल्पाथेमन्त स्थ मन पकाद्दा मवेत्‌ ॥ ३ ॥

निश्चयाथो भवेद्रद्धिसूता सवोर्थायुभावनीम्‌ । ज्ञतात्मोक्त खरूपेण ज्योतिषा ग्यञ्जयन्सदा ॥ ४ ॥

व्यञ्जकस्तु यथालोको ग्यङ्क्स्याकारता गत । दयतिकी्णोऽप्यसकीणैस्तदज्जञ प्रस्यथै सदा ॥ ५॥

Use the ← → keys to move between chapters.

· 38 · Upadeśasāhasrī (A Thousand Teachings) — Adi Shankara · The Conscious Library