Chapter 46 of 56
· 46
न बुद्धेरवबोधोऽसिति नात्मनो विद्यते क्रिया । अतो नान्यतरस्यापि जानातीति च युज्यते ॥ ५४ ॥
नाप्यतो भावराब्देन क्षण्तिरित्यपि युज्यते । न ह्यात्मा विक्रियामाज् निलय आत्मेति शासनात् ॥
न बुद्धेबुद्धिवाच्यत्व करण न ह्यकतैकम् । नापि क्षायत इव्येव कर्मरानब्दै्निरुण्यते ॥ ५६ ॥
न येषामेक पवात्मा निदु खोऽविक्रिय सदा । तेषा स्याच्छब्दवाच्यत्व क्ञेयत्व चात्मन सदा ॥ ५७ ॥
यदाहकतुरात्मत्व तदा शाब्दाथमुख्यता । नारानायादिमच्वाचतु श्वुतौ तस्यात्मतेष्यते ॥ ५८ ॥
हन्त तर्हिं न मुख्यार्थो नापि गौण कथचन । जनातीस्यादिराब्दस्य गतिषौच्या तथापि तु ॥ ५९ ॥
हाञ्दानामयथाथेत्वे बेदस्याप्यप्रमाणवता। सा च नेष्टा ततो प्राह्या गतिरस्य प्रसिद्धित ॥ ६० ॥
प्रसिद्धिमूँढरोकस्य यदि ग्राह्या निसात्मता । लौकायतिकसिद्धान्त स चानिष्ठ प्रसज्यते ॥ ६» ॥
अभियुक्तमरसिद्धिश्चेत्पूवेवदु्िवेकता । गतिरस्य न वेदोऽय प्रमाण सवदत्युत ॥ ६२ ॥
आदहौसुखसामान्य भुखस्येष्र हि मानते । सुखस्य प्रतिचिम्बो हि श्रुखाकारेण दृद्यते ५ 2२ ॥
यत्र यस्यावभासस्तु तयोरेवाविषेकत । जानातीति क्रिया स्वो लोको वक्ति खभावत ॥ ६४ ॥
बुद्धे कवैत्वमध्यस जानातीति क्ञ उच्यते। तथा चैतन्यमध्यस्य ज्ञत्व बुद्धेरिदोच्यते ॥ ६५ ॥
स्वरूप चात्मनो कषान निलय ज्योति शधुतेयेत । न बुद्ध्या क्रियते तेस्मादारमनन्येन वा सद्ा ॥ ६६ ॥
देहेऽहप्रत्ययो यञ्लानातीति च लौकिका । वदन्ति ज्ानकतैत्व तचदवदधेस्तथात्मन ॥ ६७ ॥
बौद्धस्तु प्रव्यथेरेव क्रियमाणे चिक्निमै । मोहिता क्रियते ज्ञानभित्याहुस्तार्फिका जना ॥ ६८ ॥
तस्माज्ज्ञाभासबुद्धीनामविधेकास्परघर्तिता । जानातीद्यादिशब्दश्च प्रत्ययो या च तत्स्थुति ॥ ६९ ॥
आदश्शोदुविधायित्व छायाया अस्यते सुखे । बुद्धिधमीजनुकारित्व ज्ञाभासस्य तथेष्यते ॥ ७० ॥
बुद्धेस्तु प्रत्ययास्तस्मादात्माभासेन कीपिता । आहका इव भासन्ते दहन्तीवोस्मुकादय ॥ ७१ ॥
स्वयमेवावभास्यन्ते ग्राहका स्वयमेव च। इत्येव प्राह कास्तित्व परतिबेधन्ति सौगता ॥ ७२ ॥
यद्येव नान्यदभ्यास्ते किं तद्वारणमुच्यताम् । भावाभावौ हि तेषा यौ नान्यग्राह्यौ सता यदि ॥ ७३ ॥
अन्वयी प्राहकस्तेषामिस्येतदपि तत्समम् । सचित््वस्यापि तुंल्यत्वादन्यस्मिन्त्राहक्े सति ॥ ७५ ॥
अध्यक्षस्य समीपे तु सिद्धि स्यादिति चेन्मतम्। नाध्यक्षेऽमुपकारित्वादन्यश्रापि श्रसङ्गत ॥ ७५ ॥
अर्थीदुसखीखय श्रोता स त्वध्यक्षोऽथधेतर । अध्यक्षस्य च दु खित्वमर्थित्ववचन ते मतम् ॥ ७६॥
कतभ्यक् सदस्मीति नैव सद्धहमरहैति सदेवासीति मिध्योक्ति श्चतेरपि न युज्यते ॥ ७७ ॥
अधिविच्योभय वक्ति श्वुतिश्वेत्स्याद्रहस्तथा । अस्मदस्तु विविच्यैव त्वमेवेति वदेद्यदि ॥ ७८ ॥
प्रतयान्वयिनिष्ठत्वमुक्तदोष प्रसज्यते । त्वमिव्यभ्यक्षनिष्ठश्चेदहमध्यक्षयो कथम् ॥ ७९. ॥ सबन्धो वाच्य पवा येन त्वमिति छक्षयेत् । वरष्ददयत्वसबन्धो यद्यध्यक्षेऽक्रिये कथम् ॥ <० ॥
अक्रियत्वेऽपि ताद्ात्म्यमध्यक्षस्य सवेद्यदि । आर्माध्यक्नो ममास्तीति सवबन्धाथ्रहणेन धी ॥ ८१ ॥
सबन्धम्रहण दाद्यादिति चेन्मल्यसे न हि। पूर्वोक्ता स्युर्यो दोषा अरहो षा स्यान्ममेति च ॥ ८९१४
अृदिदटैशिरूपेण भाति बुद्धियंदा तदा । प्रयया भपि तस्या स्युस्तप्तायोतिस्पुःलिङ्गवत् ॥ ८३ ॥
आभासस्तदमाचश्च ददो सीन्नो न चान्यथा, लोकस्य युक्तित स्याता तन्रहश्च तथा सति ॥ ८४ ॥
Use the ← → keys to move between chapters.