Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 45 of 56

· 45

सभाव्यो गोचरे शाब्द प्त्ययोवा न चान्यथा। न सभाव्यौ तदात्मत्वाददकतुँस्तथेव च ॥ २४ ॥

अहकनौत्मनि न्यस्त चेतन्ये कवैतादि यत्‌। नेति नेतीति तत्सवं साहकन्रौ निषिध्यते ॥ २५॥

उपरुन्धि स्वयल्योतिशेशि प्रलयक्सदाजिय । साक्षात्सवान्तर साक्षी चेता नित्योऽगुणोऽद्धय ॥

सनिधौ सर्वदा तस्य स्यात्तदाभोःऽभिमानशत्‌ । आत्मात्मीय इय चात स्यादहममगोचचर ॥ २७ ॥

जातिकमोदिमच्वाद्धि तस्मिञ्टाब्दास्त्वहङृति । नं कञथ्िद्टतेते शब्दस्तदभावात्स्व भत्मनि ॥ २८ ॥

आभासो यत्र तत्रैव शाब्दा परत्यग्डद्ि सिता) लक्षयेयुने साक्षात्तममिदध्यु कथचन ॥ २९ ॥

न शजात्यादिमान्कश्िद्थं हान्देर्निरूप्यते । आत्माभासो यथाहङदात्मष्ाभ्यैस्तथोच्यते ॥ २० ॥

उद्मुकादौ यथागन्यथौ पराथत्वान्न चाञ्जसा । मुखादन्यो सुखाभासो यथद्शौयुकारत ॥ ३१ ॥

आभासान्सुखमप्येवमादश्ौनदुवतेनात्‌ । अहछृत्यात्मनि्मासो सुखाभासवदिष्यते ॥ २२ ॥

मुखधत्स्म्रत आत्मान्योऽविविक्तौ तौ तथैव च । सखसासी च स इत्येक आभासो यरस्त्वहङृति ॥ ३२ ॥

वस्तु च्छाया स्तेरन्यन्माशरुयोदि च कारणम्‌ । कदेशो विकारो वा तदाभासाश्नय परे ॥ ३४ ॥

अहकर्तौव ससासी स्वतस्ज इति केष्चन । अहकारादिसतान ससार नान्वयी पृथक ॥ ३५ ॥

श्त्येव सौगता आहुस्तत्र न्यायो विचायैताम्‌ | ससारिणा कथा त्वास्ता परत त्वधुनोच्यते ॥ ३६ ॥

मुखामासो य आद्र धमो नान्यतरस्य स । इयोरेकस्य चेद्धर्भो विचिक्तेऽन्यतरे भवेत्‌ ॥ २७ ॥

मुखेन व्यपदेशात्स मुखस्थैषेति बेन्मतम्‌। नादशौदुचिधानाश्च मुखे सव्यप्यमावत ॥ ३८ ॥ दयोरेवेति चेत्तन्न योरेवाप्यदर्शनात्‌ ।

अदृश्यस्य सतो इष्टि स्याद्राहोश्चन्द्रसूयैयो ॥ ३९ ॥

राहो भागेव वस्तुत्व सिद्ध राखप्रमाणत । छायापश्चे त्ववस्तुत्व तस्य स्यात्पूर्वथुक्तित ॥ ४० ॥

छायाक्रान्तेर्निषेधोऽय न तु वस्तुत्वसाधक् । न हाधोन्तरनिष्ठ सद्धाक्यमर्थान्तर वदेत्‌ ॥ ४१ ॥

माधुयोवि च यत्कायेमुष्णद्रन्या्यसेवनात्‌ । छायाया ने त्वदष्त्वाद्पामेव च दशनात्‌ ॥ ४२ ॥

आत्माभासा्याश्चैव मुखाभासाश्रया यथा । गम्यन्ते दाख्युक्तिभ्यामाभासासरवमेव च ॥ ४३ ॥

नं दरोरविकारित्वादामासस्याप्यवस्तुत । नाचितित्वाददकतुं कस्य ससारिता मवेत्‌ ॥ ४४ ॥

अआविद्यामान्न एवात ससारो ऽस्त्वविचेकत । दूटस्थेनात्मना नित्यमात्मवानात्मनीव स ॥ ४५॥

ग्ज्जुसपो यथा रज्ज्वा सात्मक पाभ्विवेकत । अवस्तुसन्नपि हेष क्रूटसेनात्मना तथा ॥ ४६ ॥

आत्मामासाश्चयश्चात्मा प्रत्ययै स्वैर्धिकारवान्‌ । खखी दुखी च ससासी नित्य एवेति केचन ।॥ ४७ ॥

आत्माभासापरिक्ानाद्याथास्भ्येन विमोहिता । अहकतीरमत्मिति मन्यन्ते ते निसयागमा ॥ ४८ ॥

ससारो वस्तुसस्तेषा कतेमोक्वेत्वरुक्चषण । भात्माभासाश्रयोन्ञानात्ससरन्तययचिवेकत ॥ ४९. ॥

चैतन्याभासलता बुद्धेरास्मनस्तत्खरूपता । स्याश्चेन्त ज्ञानरशब्दैश्च वेद रास्तोति युज्यते ॥ ५० ॥

प्रकृतिषव्ययार्थौ यौ सिन्नावेकाश्रयो यथा । कसति गच्डतीत्यादौ दष्ट छोकप्रसिद्धित ॥ ५१॥

नानयो्यश्रयत्व तु रोके दष्ट स्घृतौ तथा । जानाद्यर्थेषु को हेतुद्चथौश्रयत्वे निगद्यताम्‌ ॥ ५२ ॥

आत्माभासस्तु तिङ्वाच्यो धात्वर्थश्च धिय क्रिया । उभय चाविवेकेन जाना तीत्युच्यते सषा ॥ ५२३ ॥

Use the ← → keys to move between chapters.

· 45 · Upadeśasāhasrī (A Thousand Teachings) — Adi Shankara · The Conscious Library