Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 44 of 56

· 44

न स्वय खस्य नान्यस्य नान्यश्चास्मा च हेयग । उपदेयो न चाप्येवभिति सम्यङ््ति स्मता ॥ ८३

आत्मपरत्यायिका ह्येषा स्वेवेद्‌ान्तगोचरा । ज्ञात्वैता हि विमुच्यन्ते सर्वससारबन्धननै ॥ ८४ ॥

रहस्य सवैवेदाना देवाना चापि दुरभम्‌ । पवित्र पस्म द्येतत्तदेतत्सप्रकाशितम्‌ ॥ <५ ॥

नैतदेयमशान्ताय रहस्य ज्ञानमुत्तमम्‌ । विरताय प्रदातव्य दिष्यायारुगताय च ॥ ८६ ॥

ददतश्चात्मनो ज्ञान निष्कयोऽन्यो न विद्यते। ज्ञानमिच्छस्तरेत्तस्माद्युक्त रिष्यशुणे सदा ॥ ८७ ॥

ज्ञान जेय तथा ज्ञाता यस्मादन्यन्न विधते । स्वक्ष सर्वैशक्तिर्थ॑स्तसमे ज्ञानात्मने नम ५८८ ॥

विद्यया तारिता ससो यैजैन्मभृत्युमहोदधिम्‌ । सवेज्ञेभ्यो नमस्तेभ्यो गुरुभ्योऽक्ञानसङुखम्‌ ॥ ८९ ॥

येनात्मना विलीयन्त उद्भवन्ति च चृ्तय । नित्यावगतये तस्मै नमो धीप्रल्यगात्सने ॥ १॥

प्रमथ्य वज्रोपमयुक्तिसभ्यते श्रुतेररातीञ्दातशो वचोबदे । ररश्च बेदाथैनिधि विकश्षारधी नैमो यतीन्द्राय गुरोगेयैयसे ॥ २॥

नित्यमुक्त सदेवास्मीद्येव चेन्न मवेन्मति । किमथ श्रावयलेव मातृ चच्छरूतिराहता ॥ च ॥

सिद्धदेवाहमित्यसादयष्मद्धमो निषिध्यते । रञ्ज्वामिवादहि धीयक्स्या तत्व मित्यादिदयासनिे ॥ ४ ॥

द्ाश्चप्रामाण्यतो ज्ञेया धमौदेरसितिता यथा । विषापोहो यथा ध्यानान्निच्तति पाप्मनस्तथा ॥ ५॥

सद्रद्याह करीमीति ्रघ्यवायात्मसाक्षिकौ । तथोरश्ानजस्यैव त्यागो युक्ततरो मत ॥ ६॥

सखदस्मीति प्रमाणोत्था धीरन्या तन्निभोदधवा । प्रलयक्चादिनिभा बापि बाभ्यते दिग्धमादिवत्‌ ॥ ७ ॥

कतौ भोक्तेति यच्छाख रोकब्मुद्धथञ्चुवादि तत्‌ । सदसरीति श्चुतेजता बाध्यतेऽन्या तथैव धी ॥८॥

सदेव त्वमसीव्युक्ते नात्मनो मुक्तता सिरा । प्रवतेते प्रसचक्षामतो युक्त्यायुचिन्तयेत्‌ ॥ ९ ॥

सशृटुक्त न गह्णाति वाक्याथेक्ञोऽपि यो मवेत्‌, अपेक्षतेऽत पवान्यदवोचाम दय हि तत्‌ ॥ १० ॥

नियोगो.ऽप्रतिपन्नत्वात्कमेणा स यथा भवेत्‌ । अधिरुद्रो भवेत्तावधावत्सवेद्यताह्टा ॥ ११॥

चेष्टित च यतो मिथ्या स्वच्छन्व प्रतिपद्यते! भसख्यानमतं कायं यावदात्माञुभूयते ॥ १२ ॥

सदस्मीति च विज्ञानमक्षजो धाधते धुवम्‌ । दाब्दोत्थ ददसस्कासो दोषैश्याङृष्यते बहि ॥ १३ ॥

श्ुताद्मानजन्मानौ सामान्यविषयौ यत । प्रतययावञ्षजोऽवदय विद्ोषार्थो निवारयेत्‌ ॥ १४ ॥

वाक्याथैभ्रलययी कथिक्तिढ खो नोपलभ्यते । यदि वा दश्यते कथिद्धाक्याथेश्चुतिमातरत ॥ १५॥

निदधे खोऽतीतदेदेषु तभावो ऽनु मीयते । चया नो राखसवेचा स्यादनिष्ट तथा सति ॥ १६॥

सदसीति फर चोक्त्वा विशेय साधन यत । न तदन्यत्प्रसस्यानाल्परसिद्धा्थमिहेभ्यते ॥ १७ ॥

तस्मादुभवायेव प्रसचक्षोत यज्ञत । स्यजन्साधनतत्साभ्यविरुदध दामनादिमान्‌ ॥ १८ ॥

नैतदेव रहस्याना नेति नेत्यवसनत । क्रियासाभ्य पुरा श्राव्य न मोक्षो नित्यसिद्धत ॥ १९ ॥

पत्रदु ख यथाभ्यस्त पिघ्रादुखे स्व आत्मनि । अहकतौ तथाभ्यस्तो नि्यादु खे स्व आत्मनि ॥

सोऽध्यासो नेति नेतीति ध्राप्तवत्प्रतिषिभ्यते । भूयोऽभ्यासविधि कथ्चित्छुतिन्नोपपद्यते ॥ २१॥

आत्मनीह यथाध्यास परतिषेधस्तथव च । मलाध्यासनिषेधौ खे क्रियेते च यथाघुधे ॥ २२॥

प्राप्तश्चेत्मतिषिभ्येत मोक्षोऽनित्यो भवेद्धुवम्‌ । अतो.ऽप्राप्तनिषेधोऽय दिव्यभिचयनादिवत्‌ ॥ २३ ॥

Use the ← → keys to move between chapters.

· 44 · Upadeśasāhasrī (A Thousand Teachings) — Adi Shankara · The Conscious Library