28

28. Sexr. adv. math. VII 92. οἱ δὲ Πυϑαγορικοὶ τὸν λόγον μέν φασιν mäml. χριτήριον εἶναι], οὐ κοινῶς δέ, τὸν δὲ ἀπὸ τῶν μαϑημάτων περιγινό- μενον, χαϑάπερ ἔλεγε zul ὃ Φ., ϑεωρητιχόν τε ὄντα τῆς τῶν ὅλων φύσεως ἔχειν τινὰ συγγένειαν πρὸς ταύτην, ἐπείπερ ὑπὸ τοῦ ὁμοίου τὸ ὅμοιον κατα- λαμβάνεσϑαι πέφυχεν (folgt Emp. fr. 109).

Vgl. A 1 (8. 243, 14. 28), 8 (8. 244, 20) Ῥιοα. XIII 55 (oben 8. 156, 21) Iamer. V. P. 199 (oben 5. 31 n. 17).

1 [Böckh Philolaos S. 45] Dıos. VIII 85 aus Demetrios Magnes [A 18. 243, 30] Περὶ φύσεως ὧν ἀρχὴ ἥδε᾽ “ἃ φύσις δ᾽ ἐν τῶι re a ne πο FR Bes Aka ΗΝ ECHTE FRAGMENTE ÜBER DIE NATUR.

1. Die Natur ward aber bei der Weltordnung aus Unbegrenztem

χόσμωιν ἁρμόχϑη ἐξ ἀπείρων τὲ xal περαινόντων zul ὅλος ὃ χόσμος χαὶ τὰ ἐν αὐτῶι πάντα".

2 [Β. 47] So. Ecl. I 21, 7a [p. 187, 14 Wachsm.] Ἔχ τοῦ Φιλο- λάου περὶ χόσμου. ἀνάγκα va ἐόντα εἶμεν πάντα ἢ περαί- νοντὰ ἢ ἄπειρα ἢ περαίνοντά τὲ χαὶ ἄπειρα, ἄπειρα δὲ μόνον (ἢἾ περαίνοντα μόνον» οὔ xa εἴη. ἐπεὶ τοίνυν φαίνεται οὔτ᾽ ἐκ περαινόντων πάντων ἐόντα οὔτ᾽ ἐξ ἀπείρων πάντων, δῆλον τἄρα ὅτι Ex περαινόντων τε καὶ ἀπείρων ὅ τὲ χόσμος καὶ τὰ ἐν αὐτῶι συναρμόχϑη. δηλοῖ δὲ καὶ τὰ ἐν τοῖς ἔργοις. τὰ μὲν γὰρ αὐτῶν ἐκ χδραινόντων τιδραένοντι, τὰ δ᾽ &x περαινόντων τὲ καὶ ἀπείρων περαΐένοντί τὸ καὶ οὐ περαίνοντι, τὰ δ᾽ ἐξ ἀπείρων ἄπειρα φανέονται (Vgl. Damasc. 1 101, 8 Ru. τὸ ὃν Ex πτέρατος χαὶ ἀτιείρου, ὡς ἔν ve Φιλήβωι [p. 286] λέγει 6 Πλάτων χαὶ D. ἐν τοῖς Περὶ φύσεως. S.A 9). Folgen bei Stob. fr. 4—7.

3[B.49] ΙΑΜΒΠ. in Nicom. p. 7, 24 Pist. ἀρχὰν γὰρ οὐδὲ τὸ γνωσούμενον ἐσσεῖται πάντων ἀπείρων ἐόντων χατὰ τὸν Φιλόλαον.

4 [Β. 58] ΚΆ'.1Τ08. ἘΠ].1 21, 7’ [Ρ. 188, 57. καὶ πάντα γαμὰν τὰ γιγνωσχόμενα ἀριϑμὸν ἔχοντι" οὐ γὰρ οἷόν τε οὐδὲν οὔτε νοηϑῆμεν οὔτε γνωσθῆμεν ἄνευ τούτου.

und Begrenzendem zusammengefügt, wie denn auch die ganze Welt- ordnung und alles in ihr aus diesem beiden besteht.

2. Notwendig müssen die vorhandenen Dinge entweder alle be- grenzend oder unbegrenzt oder beides zugleich sein. Dagegen nur un- begrenzt (oder nur begrenzend) können sie wohl nicht sein. Da sie nun offenbar weder aus lauter Begrenzendem bestehen noch aus lauter Unbegrenztem, so ist doch klar, dass die Weltordnung und was in ihr ist, aus Begrenzendem und Unbegrenztem zusammengefügt ist. Damit stimmt auch die Beobachtung an den Werken überein. Denn diejenigen von ihnen, die aus begrenzenden Zinien gebildet werden, bilden Grenzen, die aber aus begrenzenden und unbegrenzten gebildet werden, bilden einesteils Grenzen andernteils auch nicht; die endlich aus unbegrenzten Linien gebildeten werden sich (bei der Untersuchung) als unbegrenzt herausstellen.

3. Überhaupt wird es nicht einmal ein Objekt der Erkenntnis geben können, wenn alles unbegrenzt wäre.

4. Und in der That hat ja alles was man erkennen kann eine Zahl. Denn ohne sie lässt sich nichts erfassen oder erkennen.

5 [B. 58] — — 7° [p. 188, 9] ὅ ya μὰν ἀριϑμὸς ἔχει δύο μὲν ἔδια εἴδη, περισσὸν χαὶ ἄρτιον, τρίτον δὲ an’ ἀμ- φοτέρων μειχϑέντων ἀρτιοπέριττον᾽ ἑἕἑχατέρω δὲ τῶ εἴδεος πολλαὶ μορφαί, ἃς ἕχαστον αὐταυτὸ σημαίνει.

6 [B. 62] — — Τὰ [p. 188, 14, ergänzt aus Nicom. harm. 9 p. 252, 17 Jan] σπτερὶ δὲ φύσιος χαὶ ἁρμονίας ὧδε ἔχει" ἁ μὲν ἐστὼ τῶν πραγμάτων ἀέδιος ἔσσα καὶ αὐτὰ μὲν a φύσις ϑείαν γὲ χαὶ οὐχ ἀνϑρωπένην ἐνδέχεται γνῶσιν πλέον γα ἢ ὅτι οὐχ οἷόν τ᾽ ἦν οὐθὲν τῶν ἐόντων χαὶ γιγνωσχόμενον ὑφ᾽ ἁμῶν γε γενέσϑαι μὴ ὑπαρχούσας τᾶς ἐστοῦς τῶν πρα- γμάτων, ἐξ ὧν συνέστα ὃ χόσμος, χαὶ τῶν χγυδραινόντων χαὶ τῶν ἀπείρων. ἐπεὶ δὲταὶ ἀρχαὶ ὑπᾶρχον οὐχ ὁμοῖαι οὐδ᾽ ὁμόφυλοι ἔσσαι, ἤδη ἀδύνατον ἧς χα αὐταῖς xo- σμηϑῆναι, ei μὴ ἁρμονέα ἐπεγένετο ὡιτινιῶν ἅδε τρό- πων ἐγένετο. τὰ μὲν ὦν ὁμοῖα καὶ ὁμόφυλα ἁρμονίας οὐδὲν ἐπεδέοντο, τὰ δὲ ἀνόμοια μηδὲ ὁμόφυλα μηδὲ ἐσολαχῆ ἀνάγχα τᾶι τοιαύται ἁρμονέαι συγχεχλεῖσϑαι, οἵαι μέλλοντι ἐν χόσμωι χατέχεσϑαι. ἁρμονίας δὲ μέ- γεϑός ἐστι συλλαβὰ καὶ δι’ ὀξειᾶν' τὸ δὲ δι’ ὀξειᾶν

5. Die Zahl hat aber ferner zwei besondere Formen, Ungrades und Grades und eine dritte aus beider Mischung entstandene, Grad-Un- grades. Jede der beiden Formen hat viele Gestalten, die jedes Ding von selbst anzeigt.

6. Mit Natur und Harmonie verhält es sich so: das Wesen der Dinge, das ewig ist, und die Natur gar selbst erfordert göttliche und nicht menschliche Einsicht, nur dass ja natürlich nichts von den vor- handenen Dingen auch nur von uns erkannt werden könnte, wenn das Wesen der Dinge, aus denen die Weltordnung entstand, sowohl der be- grenzenden wie der unbegrenzten, nicht zu Grunde läge. Da aber diese beiden Principien (1 und 2) als ungleiche und unverwandte zu Grunde lagen, so wäre es ihnen unmöglich gewesen bereits in die Weltordnung einzutreten, wenn nicht die Harmonie dazu gekommen wäre, wie diese auch immer zu Stande kam, Das Gleiche und Verwandte bedurfte ja doch nim- mer der Harmonie, dagegen muss das Ungleiche und Unverwandte und ungleich Verteilte durch eine solche Harmonie zusammengeschlossen werden, durch die sie im Stande sind in der Weltordnung zusammen- gehalten zu werden.

Der Harmonie (Octave 1: 2) Grösse umfasst die Quarte (3: 4) und Quinte (2:3). Die Quinte ist aber um einen Ganzton (8: 9) grösser

μεῖζον τᾶς συλλαβᾶς ἐπογδόωι. ἔστι γὰρ ἀπὸ ὑπάτας ἐς μέσσαν συλλαβά, ἀπὸ δὲ μέσσας ἐς νεάταν δι᾽ ὀξειᾶν, ἀπὸ δὲ νεάτας ἐς τρίταν συλλαβά, ἀπὸ δὲ τρίτας ἐς ὑπάταν δι’ ὀξειᾶν' τὸ δ᾽ ἐν μέσωι μέσσας καὶ τρίτας ἐπόγδοον᾽ ἁ δὲ συλλαβὰ ἐπίέτριτον, τὸ δὲ δι’ ὀξειᾶν ἡμιόλιον, (To) διὰ πασᾶν δὲ διπλόον. οὕτως ἁρμονία πέντε ἐπόγδοα καὶ (δύο) διέσιες, δι᾽ ὀξειᾶν δὲ τρία ἐπ όγδοα καὶ δίεσις, (συλλαβὰ δὲ δύ᾽ ἐπόγδοα καὶ διέσες).

Vgl. BoernHıvs inst. mus. III 8 p. 278, 11 Friedl. Philolaus igitur haec at- que his minora spatia talibus definitionibus includit:.diesis, inquit, est spatium quo mavor estsesquitertiaproportio duobus tonis. comma vero est spatium, quo maior est sesquioctava proportio duabus diesibus, id est duobus semitoniis minoribus. schisma est dimi- dium commatis, diaschisma vero dimidium dieseos, id est semi- toniti minoris.

7 [B. 91] Son. ἘΠ]. I 21, 8 [p. 189, 17 W.] τὸ πρᾶτον de- μοσϑέν, τὸ ἕν, ἐντῶι ueowı räs σφαέρας ἑστία χαλεῖται.

8 [B. 150] ΙΑΜΒΙ, in Nie. p. 77, 9 ἡ μὲν μονὰς ὡς ἂν ἀρχὴ οὖσα πάντων χατὰ τὸν Φιλόλαον (οὐ γὰρ ἕν φησιν ἀρχὰ πάντωνῇ κτλ.

9 |B.189] — — p. 19, 21 ἑτέρου γὰρ χαιροῦ διερευνᾶν ἐττὶ χλέον σπτῶς καὶ τετραγωνισϑέντος ἀπὸ τῆς στιχηδὸν ἐχϑέσεως τοῦ ἀριϑμοῦ οὐχ ἐλάττονα σπιϑανὰ ἐπισυμβαίνει φύσει χαὶ οὐ νό- μων, ὥς φησι που Φ.

10 [Β. 61] Nıcom. arithm. 1119}. 11δ,2 ἁρμονία δὲ πάντως ἐξ ἔναν-

als die Quarte. Denn von der Hypate (1) bis zur Mese (4) ist eine Quarte, von der Mese zur Nete (Z) eine Quinte, von der Nete zur Trite (4, später Paramese) eine Quarte, von der Trite (ΗΠ) zur Hypate (Z) eine Quinte. Zwischen Trite (7) und Mese (4) liegt ein Ganzton. Die Quarte aber hat das Verhältnis 8: 4, die Quinte 2:3, die Octave 1:2. So besteht die Octave aus fünf Ganztönen und zwei Halbtönen, die Quinte aus drei Ganztönen und einem Halbton, die Quarte aus zwei Ganztönen und einem Halbton.

Die Diesis (243: 256) ist das Intervall, um welches die Proportion 3:4 (die Quarte) grösser ist als zwei Ganztöne (192: 243). Das Komma aber ist das Intervall, um welches die Proportion 8: 9 (der Ganzton) grösser ist als zwei Diesen d.h. zwei kleinere Halbtöne. Das Schisma ist die Hälfte des Komma, das Diaschisma aber die Hälfte der Diesis ἃ. ἢ. des kleineren Halbtons.

7. Das zuerst zusammengefügte, das Eins, in der Mitte der Kugel heisst Herd.

τίων γίνεται" ἔστι γὰρ ἁρμονία πολυμιγέων ἕνωσις χαὶ δέχα φρονεόντων συμφρόνησις. THEo Smyrn. P- 12, 10 χαὶ οἱ Πυϑαγοριχοὶ δέ, οἷς πολλαχῆι ἕπεται Πλάτων τὴν μουσικήν φασιν ἐναντίων συναρμογὴν χαὶ τῶν πολλῶν ἕνωσιν χαὶ τῶν δίχα φρο- γούντων συμφρόνησιν.

11 [Β. 139. 100] ΤΉΕΟ Smyrn. 106, 10 περὶ ἧς [über die Dekas] χαὶ ᾿άρχύτας ἐν τῶι Περὶ τῆς δεχάδος χαὶ D. ἐν τῶι Περὶ φύ- σεος πολλὰ διεξίασιν [vgl. A 18]. Srog. Eel. I prooem. cor. 3 [p. 16, 20 W.] Φιλολάου.

ϑεωρεῖν δεῖ τὰ ἔργα καὶ τὴν οὐσίαν τῶ ἀριϑμῶ χαττὰν δύναμιν ἅτις ἐστὶν ἐν τᾶι dexadı' μεγάλα γὰρ καὶ παντελὴς χαὶ mavroseoyöc καὶ ϑείω χαὶ οὐρανέω βίω χαὶ ἀνϑρωπένω ἀρχὰ χαὶ ἁγεμὼν χοινωνοῦσα * * * δύναμις χαὶ τᾶς δεχάδος. ἄνευ δὲ τούτας ndvr ἄπειρα χαὶ ἄδηλα καὶ ἀφανῆ.

γνωμιχὰ γὰρ ἃ φύσις ἁ τῶ ἀριϑμῶ χαὶ ἡγεμονικὰ χαὶ διδασχαλιχὰ TO ἀπορουμένω παντὸς χαὶ ἀγνοου- μένω παντί. οὐ γὰρ ἧς δῆλον οὐδενὶ οὐδὲν τῶν πρα- γμάτων οὔτε αὐτῶν ποϑ᾽ αὑτὰ οὔτε ἄλλω πρὸς ἄλλο, εἰ μὴ ἧς ἀριϑμὸς χαὶ ἃ τούτω οὐσία. νῦν δὲ οὗτος χατὰν ψυχὰν ἁρμόξων αἰσθήσει πάντα γνωστὰ χαὶ ποτάγορα ἀλλάλοις κατὰ γνώμονος φύσιν ἀπεργάζεται σωματῶν καὶ σχίζων τοὺς λόγους χωρὶς ἑχάστους τῶν σπραγμά- τῶν τῶν τὲ ἀπείρων χαὶ τῶν περαινόντων.

10. Die Harmonie ist buntgemischter Dinge Einigung und ver- schieden gestimmter Zusammenstimmung.

11. Die Wirksamkeit und das Wesen der Zahl muss man nach der Kraft beurteilen, die in der Zehnzahl liest. Denn sie ist gross, alles vollendend, alles wirkend und Anfang und Führerin des göttlichen, himm- lischen und menschlichen Lebens. Sie nimmt teil χ x * Kraft auch der Zehnzahl. Ohne diese aber ist alles unbegrenzt und undeutlich und unklar.

Denn die Natur der Zahl ist kenntnisspendend, führend und leh- rend für jeglichen in jeglichem Dinge, das ihm zweifelhaft oder unbe- kannt ist. Denn nichts von den Dingen wäre irgendwem klar weder in ihrem Verhältnisse zu sich noch zu andern, wenn die Zahl nicht wäre und ihr Wesen. So aber bringt sie alle Dinge mit der Sinneswahr- nehmung in Einklang innerhalb der Seele und macht sie dadurch kennt- lich und einander entsprechend nach des Gnomons Natur, indem sie ihnen Körperlichkeit verleiht und die Verhältnisse der begrenzenden und unbegrenzten Dinge jegliches für sich scheidet,

ἔδοις δέ χα οὐ μόνον ἐν τοῖς δαιμονίοις zul ϑείοις πράγμασι τὰν τῷ ἀριϑμῶ φύσιν καὶτὰν δύναμιν ἐἰσχύ- ουσαν, ἀλλὰ καὶ ἐντοῖς ἀνθρωπιχοῖς ἔργοις καὶ λόγοις πᾶσι παντᾷ χαὶ χατὰ τὰς δημιουργίας τὰς τεχνιχὰς TAOAS χαὶ χατὰ τὰν μουσίχαν.

ψεῦδος δὲ οὐδὲν δέχεται ἃ τῶ ἀριϑμῶ φύσις, οὗ ἁρμονία" οὐγὰρ οἰκεῖον αὐτῶ ἐστι. τᾶς τῷ [τοι] ἀπείρω χαὶ ἀνοήτω καὶ ἀλόγω φύσιος τὸ ψεῦδος χαὶ ὃ φϑόνος ἐστί.

ψεῦδος δὲ οὐδαμῶς ἐς ἀριϑμὸν ἐπιπνεῖ, πολέμιον γὰρ χαὶ ἐχϑρὸν τᾶι φύσει τὸ ψεῦδος, ἃ δ᾽ ἀλήϑεια oi- χεῖον nal σύμφυτον τᾶι τῶ ἀριϑμῶ γενξεᾶι.

12 [Β. 160] — — [p. 18,5 W. unmittelbar nach fr. 11. vgl. A 15] χαὶ τὰ μὲν τᾶς σφαίρας σώματα πέντε evri, τὰ ἐν τᾶι σφαίραι πῦρ (καὶ) ὕδωρ καὶ γᾶ καὶ ἀήρ, χαὶ ὁ [Δ τᾶς σφαίρας ὅδλχὰς πέμπτον.

13 [B. 159] ΤΉΕΟΙ, arithm. p. 20, 35 Ast. χαὶ τέσσαρες ἀρχαὶ τοῦ ζώιου τοῦ λογιχοῦ, ὥσπερ xal D. ἐν τῶι Περὶ φύσεως λέγει, ἐγχέφαλος, χαρδία, ὀμφαλός, αἰδοῖον. χεφαλὴ [ἐγχέφαλος) μὲν γόου, καρδία δὲ ψυχῆς καὶ αἰσϑήσιος, ὀμφαλὸς δὲ δι- ζώσιος καὶ ἀναφύσιος τοῦ πρώτου, αἰδοῖον δὲ σπέρ- ματος |xal]l καταβολᾶς τε χαὶ γεννήσιος᾽ ἐγκέφαλος δὲ

Du kannst die Natur der Zahl und ihre Kraft nicht bloss in den dämonischen und göttlichen Dingen wirksam sehen, sondern auch überall in allen menschlichen Werken und Worten, sowie auch in allen tech- nischen Verrichtungen und in der Musik.

Nichts von Lug nimmt die Natur der Zahl, die Harmonie besitzt, in sich auf. Denn er ist ihr nicht eigen. Aber der Natur des Un- begrenzten und Unsinnigen und Unvernünftigen ist Lug und Neid eigen.

Lug aber bläst nie in die Zahl hinein. Denn der Lug ist der Natur unversöhnlicher Feind, die Wahrheit aber dem Geschlechte der Zahl von Hause aus angeboren.

12. Und zwar giebt es fünf Körper der Weltkugel, die in der Kugel befindlichen: Feuer, Wasser, Erde und Luft, und als fünfter das (bauchige) Lastschiff(?) der Kugel.

13. Vier Principien giebt es bei dem vernunftbegabten Geschöpfe: Gehirn, Herz, Nabel und Schamglied. Hirn ist das Princip des Ver- standes, Herz das der Seele und Empfindung, Nabel das des Anwur- zelns und Emporwachsens des Embryo, Schamglied das der Samenent-

(σημαίνει) τὰν ἀνθρώπω ἀρχάν, καρδία δὲ τὰν ζώου, ὀμφαλὸς δὲ τὰν φυτοῦ, αἰδοῖον δὲ τὰν ξυναπιάντωνγ᾽

14 [B. 181] Crem. Strom. III 17 p. 518. ἄξιον δὲ χαὶ τῆς Φιλολάου λέξεως μνημονεῦσαι" λέγει γὰρ ὃ Πυϑαγόρειος ὧδε" 'μαρτυρέονται - τέϑαπται. Praro Gorg. 493 A ἤδη του ἔγωγε χαὶ ἤχουσα τῶν σοφῶν, ὡς νῦν ἡμεῖς τέϑναμεν καὶ τὸ μὲν σῶμά ἐστιν ἡμῖν σῆμα, τῆς dE ψυχῆς τοῦτο ἐν ὧι αἱ ἐπιϑυμίαι εἰσὶ τυγχάνει ὃν οἷον ἀναπείϑεσϑαι καὶ μεταπίπτειν ἄνω κάτω καὶ τοῦτο ἄρα τις μυϑολογῶν κομψὸς ἄνηρ, ἴσως Σικελὸς τις [vgl. Emped. fr. 115.97 Ἰταλικὸς [Philolaos?] παράγων τῶι ὀνόματι διὰ τὸ πιϑανόν TE xal πειστιχὸν ὠνόμασε πέϑον, τοὺς δὲ ἀνοήτους ἀμυήτους, τῶν δ᾽ ἀμυήτων τοῦτο τῆς ψυχῆς οὗ αἱ ἐπιϑυμίαι εἰσί, τὸ ἀχόλαστον αὐτοῦ καὶ οὐ στεγανόν, ὡς τετρη- μένος εἴη πίϑος, διὰ τὴν ἀπληστίαν ἀπειχάσας.. χαὶ φοροῖεν εἰς τὸν τετρη- μένον πίϑον ὕδωρ ἑτέρωι τοιούτωι χοσχίνωι τετρημένωι. τὸ δὲ κόσκινον ἄρα λέγει, ὡς ἔφη ὃ πρὸς. ἐμὲ λέγων, τὴν ψυχὴν εἶναι. Cratyl. 4000 χαὲ γὰρ σῆμα τινές φασιν αὐτὸ εἶναι τῆς ψυχῆς ὡς τεϑαμμένης ἐν τῶι νῦν παρόντι. ‚Vgl. Arsen. IV 157C Εἰὐξίϑεος [4εξίϑεος nach Iambl. V. P. 267 Reinesius] 6 Ilv$ayogızos... ὡς φησι Κλέαρχος ὃ Περιπατητιχὸς ἐν δευτέρωι Βίων [FHG. I 303 fr. 2] ἔλεγεν ἐνδεδέσϑαι τῶι σώματι χαὶ τῶι δεῦρο βίωι τὰς ἁπάντων ψυχὰς τιμωρίας χάριν, χαὶ διείπασϑαι τὸν ϑεὸν ὡς εἰ μὴ μενοῦσιν ἐπὶ τοῦτοις, ἕως ἂν ἑχὼν αὐτοὺς λύσηι, πλείοσι χαὶ μείζοσιν ἐμπεσοῦνται τότε λύμαις. διὸ πάντας εὐλαβουμένους τὴν τῶν χυρίων ἀνάτασιν φοβεῖσϑαι τοῦ ζῆν ἑκόντας ἐκβῆναι μόνον τε τὸν ἐν τῶι γήραι ϑάνατον ἀσπασίως προσίεσϑαι, πεπει-

σμένους τὴν ἀπόλυσιν τῆς ψυχῆς μετὰ τῆς τῶν χυρίων γίγνεσϑαι γνώμης.

μαρτυρέονται δὲ καὶ οἱ παλαιοὶ ϑεολόγοι τὲ χαὶ μάντεις, ὡς διά τινας [τινος] τιμωρίας ἃ ψυχὰ τῶι σώματι συνέζευχται χκαὶ χαϑάπερ ἐν σάματι τούτωι

15 [B. 131. 178] AÄTHENAG. 6 p. 6, 13 Schw. χαὲ ©. δὲ ὥσπερ ἐν φφουραᾶι πάντα ὑπὸ τοῦ ϑεοῦ περιειλήῆφϑαι λέγων καὶ τὸ ἕνα εἶναι “αὶ το ἀνωτέρω τῆς ὕλης δεικνύει. Prart. Phaedon. 61 Ὁ "τέ δέ, & Κέβης; οὐκ ἀκη- χόατε σὺ τε καὶ Σιμμίας περὶ τῶν τοιούτων [Verwerflichkeit des Selbstmords] Φιλολάωι συγγεγονότες. - Οὐδέν γε σαφές, ω “Σώκρατες. — ᾿Αλλὰ μὴν χαὶ ἐγὼ ἐξ ἀχοῆς περὲ αὐτῶν λέγω. 61E Ἴδη γὰρ ἔγωγε [Kebes] ὃ ὅπερ γυνδὴ σὺ ἤρου, καὶ Φιλολάου ἡ ἤχουσα, ὅτε παρ᾽ ἡμῖν [Theben] διηιτᾶτο, ἠδη δὲ καὶ ἄλλων τινῶν, ὡς οὐ δέοι τοῦτο ποιεῖν" σαφὲς δὲ περὶ αὐτῶν οὐδενὸς πώποτε οὐδὲν ἀχήχοα. 62B ὃ μὲν οὖν ἐν ἀπορρήτοις λεγόμενος περὶ αὐτῶν λόγος, ὡς ἔν τινι φρουρᾶε ἐσμεν οἱ ἀνϑρωποι χαὶ οὐ δεῖ dn ξαυτὸν ἐκ ταύτης λύειν οὐδ᾽

leerung und Zeugung. Das Hirn aber (bezeichnet) das Princip des Menschen, das Herz das des Tiers, der Nabel das der Pflanze, das Glied das aller zusammen. Denn alle blühen und wachsen.

14. Es bezeugen aber auch die alten Theologen und Scher, dass die Seele mit dem Körper wie zur Strafe zusammengejocht und in ihm wie in einem Grabe bestattet ist,

ἀποδιόράσχειν, μέγας τέ τίς μοι φαίνεται καὶ οὐ ῥαιδιος διιδεῖν. οὐ μέντοι ἀλλὰ Tode γέ μοι δοχεῖ, ὦ Κέβης, εὖ λέγεσθαι τὸ ϑεοὺς εἶναι ἡμῶν τοὺς ἐπι- μελουμένους xal ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους ἕν τῶν χτημάτων τοῖς ϑεοῖς εἶναι. 82D τοιγάρτοι τούτοις μὲν ἅπασιν, ὦ Κέβης, ἐχεῖνοι οἷς τι μέλει τῆς ἑαυτῶν ψυχῆς, ἀλλὰ μὴ σώματι πλάττοντες [παλάττοντες, sc. τὴν ψυχήν] ζῶσι, χαίρειν εἰπόντες, οὐ κατὰ ταὐτὰ πορεύονται αὐτοῖς ὡς οὐχ εἰδόσιν ὅπηι ἔρχονται, αὐτοὶ δὲ ἡγούμενοι οὐ δεῖν ἐναντία τῆι φιλοσοφίαι πράττειν χαὶ τῆι ἐχείνης λύσει τε καὶ χαϑαρμῶι ταύτηι δὴ τρέπονται ἐχείνηι ἑπόμενοι, ἧι ἐχείνη ὑφηγεῖται. Vgl. Klearchos S. 255, 18.

16 [B. 185] Eupen. Eth. B 8. 1225°30 ὥστε χαὶ διάνοιαί τινες χαὶ πάϑη οὐχ ἐφ᾽ ἡμῖν εἰσιν, ἢ πράξεις αἱ χατὰ τὰς τοιαύτας διανοίας καὶ λογισμούς, ἀλλ᾽ ὥσπερ Φ. ἔφη εἶναί τινας λό- γους χρεξίττους ἡμῶν. |

17 [B. 90] Stoe. Ἐπ]. 115, 7 [p. 148,4 W.]| Φιλολάου Βάχχαι.

ὃ χόσμος εἷς ἐστιν, ἤρξατο δὲ γίγνεσϑαι ἀπὸ τοῦ μέσου xal ἀπὸ τοῦ μέσου εἰς τὸ ἄνω διὰ τῶν αὐτῶν τοῖς κάτω. ἔστι (yao) τὰ ἄνω τοῦ μέσου ὑπεναντίως χείμενα τοῖς χάτω. τοῖς γὰρ κατωτάτω τὰ μέσα ἐστὶν ὥσπερ τὰ ἀνωτάτω χαὶ τὰ ἄλλα ὡσαύτως. πρὸς γὰρ τὸ μέσον κατὰ ταὐτά ἐστιν ἑχάτερα, ὅσα μὴ μετενήνξχται.

18 [B. 35] --- ---Ι 25, 8 [p. 214, 21 W.] Φιλολάου ἐκ Βαχχῶν. Citat (sregi ἡ λέου) ausgefallen.

15. Gott hält alles wie in einem Gefängnis umschlossen und die Menschen sind nur ein Stück des Götterbesitzes.

16. Daher haben wir gewisse Vorstellungen und Leidenschaften nicht in unserer Gewalt wie auch gewisse Handlungen, die auf solchen Vorstellungen und Überlegungen beruhen. Es giebt vielmehr, wie Ph. sagte, gewisse Motive, die stärker sind als wir.

17. (Bericht) Die Weltordnung ist einheitlich. Sie fing an zu entstehen von der Mitte aus, und zwar von der Mitte in denselben Abständen nach oben wie nach unten. Denn mas oben liegt von der Mitte aus verhält sich zu dem, was unten liegt, entgegengesetzt. Denn für die ganz unten liegenden Dinge bilden die in der Mitte liegenden das Oberste und das Übrige dem entsprechend. Denn im Verhältnis zum Mittelpunkt sind beide Richtungen gleich, nur umgedreht.

B. FR. 15—19. ZWEIFELH. 20. GEFÄLSCHTES 21. 257

19 [B. 36] Procr. in Euel. p. 22, 9 Friedl. διὸ καὶ ὃ Πλάτων πολλὰ χαὶ ϑαυμαστὰ δόγματα περὶ ϑεῶν διὰ τῶν μαϑηματιχῶν εἰδῶν ἡμᾶς ἀναδιδάσχει χαὶ ἡ τῶν Πυϑαγορείων φιλοσοφία:ταραττε- τάσμασι τούτοις χρωμένη τὴν μυσταγωγίαν καταχρύπτει τῶν ϑείων δογμάτων. τοιοῦτος γὰρ χαὶ ὃ ἱερὸς σύμττας λόγος χαὶ 6 Φιλό- λαος [Φιλολάου!) ἐν ταῖς Βάκχαις καὶ ὅλος ὃ τρότιος τῆς Πυ- ϑαγόρου περὶ ϑεῶν ὑφηγήσεως.

20 [B. 151] I. Lyous de mens. II 12 ὀρϑῶς οὖν ἀμήτορα τὸν ἑπτὰ ἀριϑμὸν ὃ D. προσηγόρευσε" μόνος γὰρ οὔτε γεννᾶν οὔτε γεννᾶσϑαι πέφυχε᾽ τὸ δὲ μήτε γεννῶν μήτε γεννώμενον ἀχίνητον" ἐν χινήσει γὰρ ἡ γέννησις, τὸ μὲν ἵνα γεννήσηι, τὸ δὲ ἵνα γεννηϑῆι" τοιοῦτος δὲ ὁ ϑεός, ὡς χαὶ αὐτὸς ὃ ῥήτωρ ὃ Ταραντῖνος" φησὶ δὲ οὕτως" ἔστι ---ἀλλων᾽. Aus derselben unzuverlässigen Urquelle (Proros Περὲ ἑβόομάδος ῬΗπ d. opif.100 p. 84,10 Cohn. δ ἣν αἰτίαν οἱ μὲν ἄλλοι φιλόσοφοι τὸν ἀριϑμὸν τοῦτον ἐξομοιοῦσι τῆι ἀμήτορι Νίχηι χαὶ Παρϑένωι, ἣν ἐκ τῆς τοῦ Διὸς κεφαλῆς ἀναφανῆναι λόγος ἔχει, οἵ δὲ Πυϑα- θόγειοι τῶι ἡγεμόνι τῶν συμπάντων᾽ τὸ γὰρ μήτε γεννῶν μήτε γεννώμενον ἀκίνητον μένει κτλ. μαρτυρεῖ δέ μου τῶι λόγωι καὶ Φ. ἐν τούτοις" ἔστι γάρ, φησίν, — ἄλλων᾽. ΑΝΑΤΟΙ, de decade p. 35 Heiberg ἑβδομὰς μόνη τῶν ἐν- τὸς δεχάδος οὐ γεννᾶι οὔτε γεννᾶται ὑπ᾿ ἄλλου ἀριϑμοῦ πλὴν ὑπὸ μονάδος" διὸ καὶ καλεῖται ὑπὸ τῶν Πυϑαγορείων παρϑένος ἀμήτωρ.

ἔστι γὰρ ἡγεμὼν χαὶ ἄρχων ἁπάντων, ϑεός, εἷς, dei ὥν, μόνιμος, ἀκίνητος, αὐτὸς ἑαυτῶι ὅμοιος, ἕτερος τῶν ἄλλων. GEFÄLSCHTES. ΠΕΡῚ ΨΥΧΗΣ.

21 [Β. 164. Vgl. Spengel Münchn. gel. Anz. 1846 S. 214] Stob. Ecl. I 20, 2 Ρ. 172,10 W. Φιλολάου Πυϑαγορείου ἐκ τοῦ Περὶ ψυχῆς. Φ. ἄφϑαρτον τὸν κόσμον εἶπεν. λέγει γοῦν οὕτως ἐν τῶι Περὶ ψυχῆς"

παρὸ καὶ ἄφϑαρτος καὶ ἀχαταπόνατος διαμένει τὸν dnsı- θον αἰῶνα᾽ οὔτε γὰρ ἔντοσϑεν ἄλλα τις αἰτία δυναμικωτέρα

19. Theologie in Gestalt von mathematischen Figuren lehrt Plato und das Pythagoreische Heilige Wort’ und Philolaos in den Bakchen.

20. Die Siebenzahl ist gleich der mutter- und kinderlosen Athena- Nike... Denn sie ist der Führer und Herrscher aller Dinge, Gott, einig, ewig, beharrlich, unbeweglich, sich selbst gleich, von allem anderen verschieden.

21. Darum bleibt (die Welt) auch unvergänglich und unbezwinglich die unendliche Ewigkeit hindurch. Denn weder wird sich eine andere von innen Diels, Fragm. d. Vorsokr. 17

αὐτᾶς εὐρεϑήσεται οὔτ᾽ ἔχτοσϑεν φϑεῖραι αὐτὸν δυνα μένα" ἀλλ᾽ ἦν ὅδε ὃ κόσμος ἐξ αἰῶνος χαὶ εἰς αἰῶνα διαμένει, εἷς ὑπὸ ἑνὸς τῶ συγγενέος χαὶ χρατίστω χαὶ ἀνυπερϑέτω χυβερνώμενος. ἔχει δὲ χαὶ τὰν ἀρχὰν τᾶς κινήσιός τε zal μεταβολᾶς ὃ χόσμος εἷς ἐὼν χαὶ συνεχὴς καὶ φύσι διαπνεύμενος καὶ περιαγεόμενος ἐξ ἀρχ(ᾶς ἀγιδίου" καὶ τὸ μὲν ἀμετάβλατον αὐτοῦ, τὸ δὲ μεταβάλ- λον ἐστί' χαὶ τὸ μὲν ἀμετάβολον ἀπὸ τᾶς τὸ ὅλον περιεχούσας ψυχᾶς μέχρι σελήνας περαιοῦται, τὸ δὲ μεταβάλλον ἀπὸ τᾶς σε- λήνας μέχρι τᾶς γᾶς. ἐπεὶ δέγε καὶ τὸ κινέον ἐξ αἰῶνος ἐς αἰῶνα περιπολεῖ, τὸ δὲ χινεόμενον ὡς τὸ κινέον ἄγει οὕτως διατίϑεται, ἀνάγχη τὸ μὲν ἀειχίνατον τὸ δὲ ἀειπαϑὲς εἶμεν χαὶ τὸ μὲν νῶ καὶ ψυχᾶς ἀνάχωμα(ὴ πᾶν, τὸ δὲ γενέσιος καὶ μεταβολᾶς" καὶ τὸ μὲν πρῶτόν τε δυνάμει χαὶ ὑπερέχον, τὸ ὁ ὕστερον χαὶ χαϑυ- περεχόμενον᾽ τὸ δὲ ἐξ ἀμφοτέρων τούτων, τοῦ μὲν ἀεὶ ϑέοντος ϑείου τοῦ ὁὲ ἀεὶ μεταβάλλοντος γενατοῦ, κόσμος.

διὸ χαὶ καλῶς ἔχειν ἔλεγε, κόσμον ἦμεν ἐνέργειαν ἀίδιον ϑεῶ τε καὶ γενέσιος κατὰ συναχολουϑίαν τᾶς μεταβλατικᾶς φύ- σιος. καὶ ὃ μὲν {εἷς ἐς ἀεὶ διαμένει κατὰ τὸ αὐτὸ zul ὡσαύτως ἔχων, τὰ δὲ καὶ γινέμενα καὶ φϑειρόμενα πολλα᾿ καὶ τὰ μὲν (ἐν) φϑορᾶι ὄντα zal φύσεις zal μορφὰς σωιζοντι χαὶ γονῆι πάλιν τὰν αὐτὰν μορφὰν ἀποχαϑιστάντι τῶι γεννήσαντι πατέρι καὶ

wirkende Ursache finden lassen, die stärker wäre als sie (die Weltseele?) noch eine von aussen wirkende, welche die Welt vernichten könnte. Vielmehr war diese Welt von Ewigkeit her und bleibt bis in Ewigkeit. Es giebt nur Eine und sie wird nur von Einem gelenkt, der ihr wesensverwandt, allmächtig und unübertrefflich ist. Auch hat die Welt als einziger, zusammenhängender und von der Natur durchwehter und umgedrehter Körper den Anfang der Bewegung und Veränderung von ewigem Anfang an. Und zwar befindet sich der eine Teil in Veränderung begriffen, der andere bleibt unverändert. Und zwar wird ihr unveränderlicher Teil von der das All umschliessenden Weltseele bis zum Monde abgegrenzt, der unveränderliche vom Monde bis zur Erde. Da nun auch das Bewegende von Ewigkeit zu Ewigkeit die Umdrehung bewirkt und das Bewegte so, wie das Bewegende führt, bestimmt wird, so muss das eine stets bewegend, das andere stets leidend sein und das eine der Herrschersitz der Vernunft und Seele, das andere der Entstehung und Veränderung, das eine der Potenz nach primär und überragend, das andere sekundär und überragt. Was aus diesen beiden Principien dem stets laufenden Göttlichen und dem ewig veränderlichen Sterblichen besteht das ist die Welt.

Darum sagte er, es sei richtig, dass die Welt eine ewige Bethätigung Gottes und der Kreatur sei, indem die veränderliche Natur ihm (dem Gotte) Gefolgschaft leiste. Und dieser bleibt einer bis in Ewigkeit in ein und der- selben Verfassung, die Kreaturen aber entstehen und vergehen in Fülle. Und diese, obwohl der Vergänglichkeit unterworfen, bewahren doch ihre Eigentüm- lichkeiten und Gestalten und bringen auf dem Wege der Zeugung wiederum dieselbe Gestalt hervor wie sie der Urvater und Demiurg geschaffen.

32. PHILOLAOS B. FR. 22. 23. 33. EYRYTOS 1. 2. 259

22 [Β. 1117] Craup. Mam. 3 p. 105, 6 Engelbr. Pythagorae igitur quia nihil ipse seriptitavit a posteris quaerenda sententia est. in quibus vel potissi- mum florwisse Philolaum reperio Tarentinum, qui multis voluminibus de intel- legendis rebus et quid quaeque significent oppido obscure dissertans, priusquam de animae substantia decernat, de mensuris ponderibus et numeris iusxta geo- metricam musicam atque arithmeticam märifice disputat per haee omme univer- sum ectitisse confirmans. 11 1 p. 120, 12 nunc ad Philolaum redeo, a quo dudum magno intervallo digressus sum, qui in tertio voluminum, quae περί ῥδυ- ϑμῶν καὶ μέτρων praenotat, de anima sic loquitur: '\anima inditur cor- pori per numerum et immortalem eandemque incorporalem con- venientiam’. item post alia: “diligitur corpus ab anima, quia sine eo non potest uti sensibus. a quo postquam morte deducta est, agit in mundo incorporalem vitam.

23 [B. 137] Iamgr. in Nicom. p. 10, 22 [Syrian. 10, 22] Φ. δέ φησιν ἀρι- ϑμὸν εἶναι τῆς τῶν κοσμιχῶν αἰωνίας διαμονῆς χρατιστεύοισαν καὶ αὐτογενῆ συνοχῆν.

22. Die Seele fügt sich dem Körper ein durch die Zahl und die unsterb- liche und unkörperliche Harmonie... Die Seele liebt den Körper, weil sie ohne ihn die Sinne nicht benutzen kann. Wenn der Tod sie von ihm getrennt hat, führt sie ein körperloses Dasein in der Welt.

23. Die Zahl ist das herrschende und unerschaffene Band des ewigen Beharrens der innerweltlichen Dinge.

1. Iamer. V. P. 148 Evovrog μὲν ὃ Κροτωνιάτης, Φιλολάου axovorng, ποιμένος τινὸς ἀπαγγείλαντος αὐτῶι ὅτι μεσημβρίας ἀκούσειε Φιλολάου φωνῆς ἐχ τοῦ τάφου χαὶ ταῦτα πρὸ πολλῶν ἐτῶν τεϑνηχότος ὡσανεὶ ἄιδοντος, “καὶ τίνα πρὸς ϑεῶν᾽ εἶπεν ᾿ἁρμονίαν᾽; Als Meranovrivog ebenda ἃ 266 (p. 188, 1 N.), 267 (p. 189, 8N.), als Ταραντῖνος ὃ 261 (p. 190, 3N.) bezeichnet. Vgl. Dıoe. HI 6. VIII 46 [oben Philol. A 4. 6]; Arur. de dogm. Plat. 3. Εὔρυσος heisst der Verfasser des gefälschten Buches Περὶ τύχας Stob. ἘΠῚ. I 6, 19. Clem. Strom. V 29 p. 663.

2. THEorHRr. Metaphys. p. VI 19 Usener (Bonn 1890) τοῦτο γὰρ [nämlich un μέχρι του προελθόντα παύεσϑαι] τελέου καὶ φρονοῦντος, ὅπερ ᾿Αρχύτας vgl. S. 264,25] ποτ᾽ ἔφη ποιεῖν Εὔρυτον διατιϑέντα τινὰς ψήφους" λέγειν γὰρ ὡς ode μὲν ἀνϑρώπου ὃ ἀριϑμός, ὅδε δὲ ἵππου, ὅδε δ᾽ ἄλλου τινὸς ΤῊΣ χάνει. νῦν δ᾽ οἵ γε πολλοὶ μέχρι τινὸς ἐλϑόντες χαταπαύΐύονται, χαϑάπερ καὶ οἱ τὸ ἕν χαὶ τὴν ἀόριστον δυάδα ποιοῦντες" τοὺς γὰρ ἀριϑμοὺς yevvn- σαντες χαὶ τὰ ἐπίπεδα, χαὶ τὰ σώματα σχεδὸν τὰ ἄλλα παραλείπουσιν πλὴν ὅσον ἐφαπτόμενοι χαὶ τοσοῦτο μόνον δηλοῦντες, ὅτι τὰ μὲν ἀπὸ τῆς ἀορίστου δυάδος οἷον τόπος χαὶ χενὸν χαὶ ἄπειρον, τὰ δ᾽ ἀπὸ τῶν ἀριϑμῶν χαὶ τοῦ ἑνὸς οἷον ψυχὴ καὶ ἀλλ᾽ ἀττα᾽ [χρόνον δ᾽ ἅμα zul οὐρανὸν καὶ ἕτερα δὴ πλείω], τοῦ ὁ᾽ οὐρανοῦ πέρι χαὶ τῶν λοιπῶν οὐδεμίαν ἔτι ποιοῦνται μνείαν.

260 33. EYRYTOS 3. 34. ARCHIPPOS. LYSIS. OPSIMOS 1—5.

3. ARrısr. Metaphys. N 5. 1092b 8 οὐϑὲν δὲ διώρισται οὐδὲ ὁποτέρως ol ἀριϑμοὶ αἴτιοι τῶν οὐσιῶν χαὶ τοῦ εἶναι, πότερον ὡς ὅροι οἷον ai στιγμαὶ τῶν μεγεϑῶν, χαὶ ὡς Εὔρυτος ἐ ἔταττε, τίς ἀριϑμὸς τίνος, οἷον ὃδὶ μὲν ἀνθρώπου δδὲ δὲ ἵππου, ὥσπερ οἱ τοὺς ἀριϑμοὺς ἄγοντες εἰς τὰ σχήματα τρίγωνον χαὶ τετράγωνον, οὕτως ἀφομοιῶν τοῖς ψήφοις τὰς μορφὰς τῶν (ξώιων. καὶ) φυτῶν. [Auex.] z.d. St. p. 827, 9 χείσϑω λόγου χάριν ὅρος τοῦ ἀνϑρώπου ὃ ὃ σν ἀριϑμός, ὃ δὲ TE τοῦ φυτοῦ" τοῦτο ϑεὶς ἐλάμβανε ψηφῖδας διαχοσίας πεντήχοντα τὰς μὲν πρασίνας τὰς δὲ μελαίνας, ἄλλας δὲ ἐρυϑρὰς καὶ ὅλως παντοδαποῖς χρώμασι κεχρωσμένας" εἶτα περιχρίων τὸν τοῖχον ἀσβέστωι χαὶ σχιαγραφῶν ἄνϑρωπον χαὶ φυτὸν οὕτως ἐπήγνυ τάσδε μὲν τὰς ψηφῖδας ἐν τῆι τοῦ προσώπου σχια- γραφίαι, τὰς δὲ ἐν τῆι τῶν χειρῶν, ἄλλας δὲ ἐν ἄλλοις, χαὶ ἀπετέλει τὴν τοῦ

μιμουμένου ἀνϑρώπου διὰ ψηφίδων RT ταῖς uovaoıy, ἃς δρίζειν ἔφασχε τὸν ἀνϑρωπον.

1. IAmer. V.P.250 [s. oben $. 31] τῶν δὲ δύο τῶν περισωϑέντων ἀμφο- τέρων Ταραντίνων ὄντων ὃ μὲν Ἄρχιππος ἀνεχώρησεν εἰς Τάραντα, ὃ δὲ “Ἔῦσις μισήσας τὴν ὀλιγωρίαν ἀπῆρεν εἰς τὴν Ελλάδα zul ἐν ᾿Αχαΐαι διέτριβε ΤῊ Πελοποννησιαχῆι, ἔπειτα εἰς Θήβας μετωικίσατο σπουδῆς τινος γενομένης [nämlich παρὰ τῶν Θηβαίων], OVTTEO ἐγένετο Ἐπαμεινώνδας ἀχροατὴς καὶ

πατέρα τὸν “ῦσιν ἐχάλεσεν. ὧδε καὶ τὸν βίον χατέστρεψεν. Vgl. Ner. Epam. 2. Dıovor. X 11, 2.

Erfundene Anekdote aus dem Roman des Apollonios über Lysis IAmpr. V.P. 185 vgl. 256.

2. Porpn. V.P.57 οὔτε γὰρ αὐτοῦ Πυϑαγόρου σύγγραμμα ἦν, οἵ τ᾽ ἐχφυγόντες “ὔσίς τε καὶ Ἄρχιππος καὶ ὅσοι ἀποδημοῦντες ἐτύγχανον ὀλίγα διέσωσαν ζώπυρα τῆς φιλοσοφίας ἀμυόρα τε καὶ δυσϑήρατα.

3. Dioc. ΥἼΙΠΙ Τ [s. oben ὅ. 32] τὲ δὲ φερόμενον ὡς Πυϑαγόρου “ὐσιδός ἐστι τοῦ Ταραντίνου Πυϑαγορικοῦ φυγόντος εἰς Θήβας καὶ ’Enausivwvda καϑη- γησαμένου.

4. ATHENAG. 5p. 6, 15 Schwartz. [nach Philol. fr. 16 S. 255,31] “ῦσις δὲ καὶ Ὄψιμος ὃ μὲν ἀριϑμὸν ἄρρητον δρίξεται τὸν ϑεόν, ὃ δὲ τοῦ μεγίστου τῶν ἀριϑμῶν. τὴν παρὰ τὸν ἐγγυτάτω ὑ ὑπεροχήν" εἰ δὲ μέγιστος μὲν ἀριϑμὸς ὃ δέχα κατὰ τοὺς Πυϑαγορικοὺς ὃ τετραχτύς τε ὧν καὶ πάντας τοὺς ἀριϑμητικοὺς χαὶ τοὺς ἁρμονιχοὺς περιέχων λόγους, τούτωι δὲ ἐγγὺς παράκειται ὃ ἐννέα, μονάς ἐστιν ὃ ϑεός, τοῦτ᾽ ἔστιν εἷς" ἑνὶ γὰρ ὑπερέχει ὃ μέγιστος τὸν ἐγγυτάτω ἐλαχίστωι ὄντι αὐτῶι.

5. Iamgr. V. P. 267 p. 192N. “Ρηγῖνοι ᾿Αριστείδης -.. Ὄψιμος.

Gefälschter Brief des Lysis an Hipparchos Dıoc. VIII 42. Iamsgr. V. P. 75. Vgl. Clem. Str. V 58 p. 680 P.

᾿ρχύτας Mynoayögov Ταραντῖνος, ὡς δ᾽ Aguorögevog [FHG79 II 275 fr. 13 vgl. A 7.9] Ἑστιαίου, Πυϑαγοριχὸς χαὶ αὐτός. οὗτός ἐστιν ὃ Πλάτωνα bvodusvog δι᾿ ἐπιστολῆς παρὰ Awovvolov μέλ- λοντα ἀναιρεῖσϑαι. ἐθαυμάζετο δὲ χαὶ παρὰ τοῖς πολλοῖς ἐστὶ πάσηι ἀρετῆε᾽ χαὶ δὴ ἕἑπτάχις τῶν πολιτῶν ἐστρατήγησε, τῶν ἄλλων μὴ πλέον ἐνιαυτοῦ στρατηγούντων διὰ τὸ χωλύειν τὸν γνό- μον. πιρὸς τοῦτον χαὶ Πλάτων γέγραφεν ἐπιστολὰς δύο, ἐπιειδήτίερ αὐτῶι πρότερος γεγράφει τοῦτον τὸν rodzcov. [Folgen $$ 80. 81 die vom Verfertiger der Okkelosschriften gefälschten Briefe.]

γεγόνασι δὲ Apydraı τέτταρες᾽ πρῶτος αὐτὸς οὗτος, δεύτερος 82 Mıirvinvaiog μουσιχός, τρίτος Περὶ γεωργέας συγγεγραφώς, τέταρ- τος ἐπιγραμματοττοιός. ἔνιοι χαὶ πέμπτον ἀρχιτέχτονά φασιν, οὗ φέρεται βιβλίον Περὶ μηχανῆς ἀρχὴν ἔχον ταύτην᾽ “τάδε περὶ ἱπαρὰ ΕἸ Τεύχρου Καρχηδονίου διήχουσα᾽.

περὶ δὲ τοῦ μουσιχοῦ φέρεται χαὶ τόδε, ὡς ὀνειδιζόμενος ἐτεὶ τῶι μὴ ἐξαχούεσθϑαι εἴποι" “τὸ γὰρ ὄργανον ὑττὲρ ἐμοῦ διαγωνι- ζόμενον λαλεῖ".

τὸν δὲ Πυϑαγοριχὸν ᾿“Ιριστόξενός φησι [fr. 14] μηδέποτε στρα- τηγοῦντα ἡττηϑῆναι᾽ φϑονούμενον δ᾽ ἅπαξ ἐχχωρῆσαι τῆς στρα-

τηγίας, χαὶ τοὺς αὐτίχα ληφϑῆργαι. οὗτος πιρῶτος τὰ μηχανιχὰ 83

ταῖς μαϑηματιχαῖς προσχρησάμενος ἀρχαῖς μεϑώδευσε χαὶ πρῶτος χένησιν ὀργανικὴν διαγράμματι γεωμετριχῶιν τιροσήγαγε, διὰ τῆς τομῆς τοῦ ἡμιχυλίνδρου δύο μέσας ἀνὰ λόγον λαβεῖν ζητῶν εἰς τὸν τοῦ χύβου διπλασιασμόν. καὶ ἐν γεωμετρίαι πρῶτος χύβον εὗρεν, ὥς φησι Πλάτων ἐν Πολιτείαι |VII 528B?)

Agyirag Ταραντῖνος ἙἝστιαίου υἱὸς ἢ Mynodexov ἢ Mvaoc- γέτου ἢ Mvaoaydgov, φιλόσοφος Πυϑαγοριχός. οὗτος Πλάτωνα ἔσωσε μὴ φονευϑῆναι ürco “ιονυσίου τοῦ τυράννου. τοῦ κοινοῦ δὲ τῶν ᾿Ιταλιωτῶν προέστη, στρατηγὸς αἱρεϑεὶς αὐτοχράτωρ ὑττὸ τῶν πολιτῶν χαὶ τῶν χπξρὶ ἐχεῖνον τὸν τόττον “Ελλήνων. ἅμα δὲ χαὶ φιλοσοφίαν ἐχτταιδεύων μαϑητάς τ᾽ ἐνδόξους ἔσχε καὶ βιβλία Gvv&ygare πολλά [aus Hesychios].

τοῦτον φανερῶς γενέσϑαι διδάσχαλον ᾿Εμπεδοχλέους (l) χαὶ

παροιμία * Aoyvrov σπλαταγή᾽, ὅτι ’A. scharayıv εὗρεν ἥτις ἐστὶν εἶδος ὀργάνου ἦχον χαὶ ψόφον ἀποτελοῦντος. [Vgl. A 101} 3. Horar. c. I 28 te maris et terrae numeroque carentis arenae mensorem cohibent, Archyta, pulveris exigui prope litus parva Matinum munera, nec quiequam tibi prodest aerias temptasse domos animoque rotundum percurrisse polum morituro. occidit et Pelopis genitor, conviva deorum, Tithonusgue remotus in auras et Iovis arcanis Minos admissus, habentque Tartara Panthoiden iterum Orco demissum, quamvis clipeo Troiana refixo tempora testatus nihil ultra nervos atque cutem morti concesserat atrae, wudice te non sordidus auctor naturae verique. sed omnis una manet nox, et calcanda semel via leti.

4. STRABO VII p. 280 ἰσχυσαν δέ ποτε οἵ Ταραντῖνοι χαϑ᾽ ὑπερβολὴν πολιτευόμενοι δημοκρατιχῶς.. R ἀπεδείξαντο δὲ χαὶ τὴν Πυϑαγόρειον φιλο- σοφίαν, διαφερόντως δ᾽ A. ὃς EA προέστη τῆς πόλεως πολὺν χρόνον. [Vgl. ΑἹ 8.261, 3. 18].

5. PrATo ep. 7 p. 338C ὅμως δ᾽ οὖν ἀσφαλέστερόν μοι ἔδοξε χαίρειν τότε γε [vor der dritten Reise nach Syrakus 861] πολλὰ χαὶ Δίωνα καὶ Διονύσιον ἐὰν καὶ ἀπηχϑόμην ἀμφοῖν ἀποχρινάμενος ὅτι γέρων τε εἴην καὶ χατὰ τὰς ὁμολογίας οὐδὲν γίγνοιτο τῶν τὰ νῦν πραττομένων. ἔοιχε δὴ τὸ μετὰ τοῦτο Ἀρχύτης τε παρὰ Διονύσιον ἀφιχέσϑαι" ἐγὼ γὰρ πρὶν ἀπιέναι [einige Zeit nach 367, zweite Reise] ξενίαν καὶ φιλίαν ᾿Αρχύτηι χαὶ τοῖς ἐν Τάραντι καὶ Διονυσίωι ποιήσας ἀπέπλεον... 339 A ἔπεμψε μὲν γὰρ δὴ Διονύσιος τρίτον ἐπ᾽ ἐμὲ τριήρη δαιστώνης ἕνεχα τῆς πορείας, ἔπεμψε δὲ ᾿Αρχέδημον, ὃν ἡγεῖτό με τῶν ἐν Σιχελίαι περὶ πλείστου ποιεῖσϑαι τῶν ᾿Αρχύτηι ξυγγεγονότων ἕνα zul ἄλλους γνωρίμους τῶν ἐν Σικχελίαι... [Brief des Dionysios an Platon] ἐπιστολαὶ δὲ ἄλλαι ἐφοίτων παρά τε ᾿Αρχύτου καὶ τῶν ἐν Τάραντι τήν τε φιλοσοφίαν ἐγκωμιάξουσαι τὴν Διονυσίου, καὶ ὅτι ἂν μὴ ἀφίκωμαι yvv, τὴν πρὸς 4ιο- γύσιον αὐτοῖς γενομένην φιλίαν δι᾽ ἐμοῦ οὐ σμιχρὰν οὐσαν πρὸς τὰ πολιτικὰ παντάπασι διαβαλοίην. 340 A πορεύομαι δὴ... πολλὰ δεδιὼς μαντευόμενός τε οὐ πάνυ χαλῶς. 350 προσιόντες δέ μοι ἄλλοι τε χαὶ οἵ τῶν ὑπηρεσιῶν ὄντες ᾿Αϑήνηϑεν ἐμοὶ πολῖται ἀπήγγελλον ὅτι διαβεβλημένος εἴην ἐν τοῖς πελτασταῖς καί μοί τινες ἀπειλοῖεν, εἴ που λήψονταί με, διαφϑερεῖν. μηχανῶμαι δή τινὰ τοιάνδε σωτηρίαν. πέμπω παρ᾽ ᾿Αρχύτην χαὶ τοὺς ἄλλους φίλους εἰς Τάραντα, φράζων ἐν οἷς ὧν τυγχάνω. οἱ δὲ πρόφασίν τινα πρεσβείας πορισά- μενοι παρὰ τῆς πόλεως πέμπουσι τριακοντορόν τε καὶ “αμίσχον αὑτῶν ἕνα, ὃς ἐλϑὼν ἐδεῖτο Διονυσίου περὶ ἐμοῦ λέγων, ὅτι βουλοίμην ἀπιέναι χαὶ μηδαμῶς ἄλλως ποιεῖν" ὃ δὲ ξυνωμολόγησε καὶ ἔπεμψεν ἐφόδια δοὺς... ἐλϑὼν δὲ εἰς Πελοπόννησον εἰς Ὀλυμπίαν [0]. 106. 860] Δίωνα καταλαβὼν ϑεωροῦντα ἤγγελ- λον τὰ γεγονότα. Hieraus alle Späteren z. B. Cıc. de rep. 1 10, 16 audisse te

credo, Tubero, Platonem Socrate mortuo primum in Aegyptum discendi causa, post in Italiam et in Sieiliam contendisse, ut Pythagorae inventa perdisceret, eumque et cum Archyta Tarentino et cum Timaeo Locro multum fuisse et Phi- loleo commentarios esse nanctum.

6. Procr.. in Euel. prol. II 66, 14 [aus Eudem’s Geschichte der Geometrie] ἐν δὲ τούτωι τῶι χρόνωι [Platons] χαὶ “εωδάμας ὃ Θάσιος jv καὶ Α. ὃ Τα- ραντῖνος καὶ Θεαίτητος ὃ ᾿Αϑηναῖος, παρ᾽ ὧν ἐπηυξήϑη τὰ ϑεωρήματα καὶ προῆλϑεν εἰς ἐπιστημονικωτέραν σύστασιν.

7. Τάμβι, Υ. P. 197 (aus Aristoxenos) Σπίνϑαρος γοῦν διηγεῖτο πολλάκις περὶ ᾿Αρχύτου (τοῦ) Ταραντίνου ὅτι διὰ χρόνου τινὸς εἰς ἀγρὸν ἀφικόμενος ἐχ στρατείας νεωστὶ παραγεγογώς, ἣν ἐστρατεύσατο ἡ πόλις εἰς Μεσσαπίους, ὡς εἶδε τόν τε ἐπίτροπον καὶ τοὺς ἄλλους οἰχέτας οὐχ εὖ τῶν περὶ τὴν γεωρ- γίαν ἐπιμέλειαν πεποιημένους, ἀλλὰ μεγάληι τινὶ κεχρημένους ὀλιγωρίας ὑπερ- βολῆι ὀργισϑείς τε καὶ ἀγαναχτήσας οὕτως ὡς ἂν ἐχεῖνος, εἶπεν ὡς ἔοικε πρὸς τοὺς οἰχέτας ὅτι εὐτυχοῦσιν, ὅτι αὐτοῖς ὠργισται᾿ εἰ γάρ μὴ τοῦτο συμβεβη- χὺς ἦν, οὐχ ἄν ποτε αὐτοὺς ἀϑώιους γενέσϑαι τηλιχαῦτα ἡμαρτηκότας. Daraus Cıc. Tusce. IV 36, 18 u. ν. ἃ.

8. Arsen. XI 519B χαὶ ᾿Αϑηνόδωρος δὲ ἐν τῶι Περὶ σπουδῆς καὶ παι- διᾶς ᾿Αρχύτην φησὶ τὸν Ταραντῖνον πολιτιχὸν ἅμα χαὶ φιλόσοφον γενόμενον πλείστους οἰκέτας ἔχοντα αἰεὶ τούτοις παρα τὴν δίαιταν ἀφιεμένοις εἰς τὸ συμπόσιον ἥδεσϑαι. Απτ, Υ͂. Η. ΧΠ 1ὅ ἀλλὰ χαὶ A. ὃ Ταραντῖνος πολιτικός TE χαὶ φιλόσοφος ἀνὴρ γενόμενος πολλοὺς ἔχων οἰχέτας τοῖς αὐτῶν παιδίοις πάνυ σφόδρα ἐτέρπετο μετὰ τῶν οἰχοτρίβων παίζων" μάλιστα δὲ ἐφίλει τέρ- πεσϑαι αὐτοῖς ἐν τοῖς συμποσίοις. Vgl.n. 10.

9. Arm. XII 545 A ᾿Δριστόξενος δ᾽ ὁ μουσικὸς ἐν τῶι Aoyvra βίωι [FHG II 276 fr. 16] ἀφιχέσϑαι φησὶ παρὰ Διονυσίου τοῦ νεωτέρου πρεσβευτὰς πρὸς τὴν Ταραντίνων πόλιν, ἐν οἷς εἶναι χαὶ Πολύαρχον τὸν Ἡδυπαϑῆ ἐπικαλού- μενον, ἄνδρα περὶ τὰς σωματικὰς ἡδονὰς ἐσπουδακότα καὶ οὐ μόνον τῶι ἔργωι ἀλλὰ χαὶ τῶι λόγωι. ὄντα δὲ γνώριμον τῶι ᾿Αρχύται χαὶ φιλοσοφίας οὐ παν- τελῶς ἀλλότριον ἀπαντᾶν εἰς τὰ τεμένη χαὶ συμπεριπατεῖν τοῖς περὶ τὸν Ag- χύταν ἀχροώμενον τῶν λόγων. ἐμπεσούσης δέ ποτε ἀπορίας χαὶ σχέψεως περί τε τῶν ἐπιϑυμιῶν καὶ τὸ σύνολον περὶ τῶν σωματικῶν ἡδονῶν ἔφη ὃ Πολύαρχος χτλ. Die Widerlegung des Polyarchos, die bei Ath. nicht mehr erhalten ist, benutzt, wie Anklänge an Arist.N. Eth. H 12 zeigen, zu seiner Fiction Cıc. Cat. m. 12, 39 accipite enim, optimi adulescentes, veterem orationem Archytae Tarentini, magni inprimis et praeclari viri, quae mihi [Cato spricht] tradita est, cum essem adulescens Tarenti cum @. Maximo. nullam capitaliorem pestem quam voluptatem corporis hominibus dicebat a natura datam, cuius voluptatis avidae libidines temere et ecfrenate ad potiendum incitarentur. 40 hinc patriae

40 proditiones, hince rerum publicarum eversiones, hinc cum hostibus clandestina

colloqwia nasci; nullum denique scelus, nullum malum facinus esse, ad quod suscipiendum non libido voluptatis inpelleret: stupra vero et adulteria et omne tale flagitium nullis exeitari alüis inlecebris misi voluptatis. cumque homini sive natura sive quis deus nihil mente praestabilius dedisset, huic divino muneri ac dono nihil tam esse inimicum quam voluptatem. 41 nec enim libidine dominante temperantiae locum esse neque ommino in voluptatis regno virlutem posse con- sistere. quod quo magis intellegi posset, fingere animo iubebat tanta incitatum aliquem voluptate corporis quanta percipi posset maxima: nemini censebat fore

dubium quia tam diu, dum ita gauderet, nihil agitare mente, nihil ratione nihil cogitatione consequi posset. quocirca nihil esse tam detestabile tamque pestiferum quam voluptatem, si quidem ea, cum maior esset atque longior, ommne animi lumen esctingueret. haec cum (©. Pontio Samnite patre eius, a quo Caudino

5 proelio Sp. Postumius T. Veturius consules [321] superati sunt, locutum Archy-

tam Nearchus Tarentinus hospes noster, qui in amicitia populi Romani perman- serat, se a maioribus natu accepisse dicebat, cum quidem ei sermoni interfwisset Plato Atheniensis, quem Tarentum venisse L. Camillo Appio Claudio consulibus [3491] reperio.

10. Arısr. pol. © 6. 1340526 xai τὴν ᾿ἀρχύτου πλαταγὴν οἴεσϑαι γενέσϑαι χαλῶς, ἣν διδόασι τοῖς παιδίοις ὅπως χρώμενοι ταύτηι μηδὲν χαταγνύωσι τῶν χατὰ τὴν oixlav' οὐ γὰρ δύναται τὸ νέον ἡσυχάζειν.

11. Aeııan. V.H. XIV 19, A. τά τε ἄλλα ἦν σώφρων zul οὖν καὶ τὰ ἄκοσμα ἐφυλάττετο τῶν ὀνομάτων. ἐπεὶ δέ ποτε ἐβιαζετὸ τι εἰπεῖν τῶν ἀπρε- πῶν, οὐκ ἐξενιχήϑη, ἀλλ᾽ ἐσιώπησε μὲν αὐτὸ, ἐπέγραψε ὁὲ κατὰ τοῦ τοίχου, δείξας μὲν ὃ εἰπεῖν ἐβιάζετο, οὐ μὴν βιασϑεὶς εἰπεῖν.

12. Arısr. rhet. Γ 11. 1412212 A. ἔφη ταὐτὸν εἶναι διαιτητὴν καὶ βωμόν" ἐπ᾿ ἄμφω γὰρ τὸ ἀδικούμενον καταφεύγει.

13. HesvcH. Katalog der Aristotelischen Schriften [Rose? 14 ἢ. 83]: περὶ τῆς ᾿ρχύτου φιλοσοφίας 7;,n.85 ἐκ τῶν Τιμαίου καὶ ’Aoxvrov ἃ; Dioc. V 25 [R. 6 n. 92] περὶ τῆς Aoyvrelov φιλοσοφίας α β y. Vgl. Damasc. de princ. II 172, 20 Ruelle Ἀριστοτέλης δὲ ἐν τοῖς ᾿Αρχυτείοις [fr. 207R.] ἱστορεῖ καὶ Πυϑαγόραν ἄλλο τὴν ὕλην καλεῖν ὡς δευστὴν zul ἀεὶ ἄλλο καὶ ἄλλο γιγνόμενον. Vielleicht daher Theophr. Metaph. p. 18 19 [s. oben Eurytos n. 2].

14. Evroc.in Archim. sphaer. et cyl. II (III 98 Heib.) ἡ Aoyvrov εὕρεσις, ὡς Εὔδημος [fr. 90 Speng.] ἱστορεῖ. "Eotwoav αἱ δοϑεῖσαι δύο εὐϑεῖαι αἱ AA,

> T. dei δὴ τῶν AA, T δύο μέσας ava λόγον εὑρεῖν. γεγράφϑω περὶ τὴν uel- ζονα τὴν AA κύχλος ὃ ABAZ, καὶ τῆι T ἴση ἐνηρμόσϑω ἡ AB, καὶ ἐχβληϑεῖσα συμπιπτέτω τῆι ἀπὸ τοῦ A ἐφαπτομέ- γηι τοῦ χκύχλου χατὰ τὸ II. παρὰ δὲ τὴν Π40 ἤχϑω ἡ BEZ, καὶ νενοήσϑω nuıxv- λίνδριον ὀρϑὸν ἐπὶ τοῦ ΑΒΔ ἡμιχυχλίου, ἐπὶ δὲ τῆς 44 ἡμικύχλιον ὀρϑὸν ἐν τῶι τοῦ ἡμικυλινδρίου παραλληλογράμμωι χείμενον, τοῦτο δὴ τὸ ἡμικύχλιον πε- ριαγόμενον ὡς ἀπὸ τοῦ 4 ἐπὶ τὸ Β μένοντος τοῦ Α πέρατος τῆς διαμέτρου τεμεῖ τὴν χυλινδριχὴν ἐπιφάνειαν ἐν τῆι περιαγωγῆι χαὶ γράψει ἐν αὐτῆι γραμμήν τινα πάλιν δέ, ἐὰν τῆς AA μενούσης τὸ AIIA τρίγωνον περιενεχϑῆι τὴν ἐναντίαν τῶι ἡμικυχλίωι κίνησιν, χωνιχὴν ποιήσει ἐπιφάνειαν τῆι ΑΠ εὐϑείαι, ἢ δὴ περιαγομένη συμβαλεῖ τῆι κυλινδρικῆι γραμμῆι zara τι σημεῖον" ἅμα δὲ καὶ τὸ B περιγράψει ἡμικύχλιον ἐν τῆι τοῦ κώνου ἐπιφανείαι. ἐχέτω δὴ ϑέσιν κατὰ τὸν τόπον τῆς συμπτώ- σεως τῶν γραμμῶν τὸ μὲν κινούμενον ἡμικύχλιον ὡς τὴν τοῦ Δ΄ ΚΑ, τὸ δὲ

αντιπεριαγόμενον τρίγωνον τὴν τοῦ N AA, To δὲ τῆς εἰρημένης συμπτώσεως σημεῖον ἔστω τὸ K. ἔστω δὲ χαὶ τὸ διὰ τοῦ Β γραφόμενον ἡμικύχλιον τὸ BMZ, χοινὴ δὲ αὐτοῦ τομὴ καὶ τοῦ BAZA κχύχλου ἔστω ἡ ΒΖ. χαὶ ἀπὸ τοῦ K ἐπὶ τὸ τοῦ BAA ἡμικχυχλίου ἐπίπεδον χάϑετος ἤχϑω" πεσεῖται δὴ ἐπὶ τὴν τοῦ χύχλου περιφέρειαν δια τὸ ὀρϑὸν ἑστάναι τὸν χύλινδρον. πιπτέτω καὶ ἔστω ἡ ΚΙ, καὶ ἡ ἀπὸ τοῦ I ἐπὶ τὸ A ἐπιζευχϑεῖσα συμβαλέτω τῆι ΒΖ χατὰ τὸ Θ, ἡ δὲ AA τῶι BMZ ἡμιχυχλίωι κατὰ τὸ Μ. ἐπεζεύχϑωσαν δὲ καὶ αἱ KA', ΜΙ, ΜΘ. ἐπεὶ οὖν ἑχάτερον τῶν Δ΄ ΚΑ, BMZ ἡμιχυχλίων ὀρϑόν ἐστι πρὸς τὸ ὑποχείμενον ἐπίπεδον, χαὶ ἡ κοινὴ ἄρα αὐτῶν τομὴ 7 MO πρὸς ὀρϑάς ἐστι τῶι τοῦ χύχλου ἐπιπέδωι" ὥστε χαὶ πρὸς τὴν BZ ὀρϑή ἐστιν ἡ MO. τὸ ἄρα ὑπὸ τῶν ΘΒ, ΘΖ, τουτέστι τὸ ὑπὸ ΘΑ, ΘΙ, ἴσον ἐστὶ τῶι ἀπὸ ΜΘ. ὅμοιον ἄρα ἐστὶ τὸ AMI τρίγωνον ἑχατέρωι τῶν ΜΙΘ, ΜΑΘ᾽ χαὶ ὀρϑὴ ἡ ὑπὸ IMA. ἔστιν δὲ χαὶ ἡ ὑπὸ Δ΄ ΚΑ ὀρϑή. παράλληλοι ἄρα εἰσὶν αἱ KA’, ΜΙ, καὶ ἔσται ἀνὰ λόγον, ὡς ἡ ΔΑ πρὸς ΑΚ, τουτέστιν ἡ ΚΑ πρὸς ΑΙ, οὕτως ἡ IA πρὸς AM διὰ τὴν ὁμοιότητα τῶν τριγώνων" τέσσαρες ἄρα αἱ A’A, ΑΚ, ΑΙ, AM ἑξῆς ἀνὰ λόγον εἰσίν. χαὶ ἔστιν ἣ AM ἴση τῆ Γ, ἐπεὶ καὶ τῆι AB. δύο ἄρα δοϑεισῶν τῶν AA, T δύο μέσαι ἀνὰ λόγον ηὕρηνται αἵ ΑΚ, AI.

15. ErartostH. Weihepigramm über das Delische Problem von der Ver- doppelung des Würfels (Eutoe. in Archim. sphaer. et eyl. II, III 112, 19 Heib.)

Ἴ μηδὲ σύ γ᾽ ᾿Αρχύτεω δυσμήχανα ἔργα χυλίνδόρων μηδὲ Μεναιχμείους χωνοτομεῖν τριάδας διζήσηι, μηδ᾽ εἴ τι ϑεουδέος Εὐδόξοιο 10 χαμπῦλον ἐν γραμμαῖς εἶδος ἀναγράφεται.

Vgl. Pseuperartosrm. das. III 106, 1 Heib. τῶν δὲ φιλοπόνως ἐπιδιδόντων ἑαυτοὺς καὶ ζητούντων dvo τῶν δοϑεισῶν δύο μέσας λαβεῖν A. μὲν ὃ Ταραντῖνος λέγεται διὰ τῶν ἡμικυλίνόρων εὑρηχέναι, Εὔδοξος δὲ διὰ τῶν χαλουμένων καμπύλων γραμ- μῶν. συμβέβηκε δὲ πᾶσιν αὐτοῖς ἀποδειχτιχῶς γεγραφέναι, χειρουργῆσαι δὲ καὶ εἰς χρείαν πεσεῖν μὴ δύνασϑαι πλὴν ἐπὶ βραχύ τι τοῦ Μεναίχμου καὶ ταῦτα δυσχερῶς. Dies ist Paraphrase des Epigramms unter Benutzung von Eratosthenes Platonikos, aus dem Prur. quaest. conv. VOI 2,1 p. T18E διὸ καὶ Πλάτων αὐτὸς ἐμέμψατο τοὺς περὶ Eldogov καὶ ᾿Αρχύταν καὶ Mevaıyuov εἰς ὀργανικὰς zul μηχα- νιχὰς κατασχευὰς τὸν τοῦ στερεοῦ διπλασιασμὸν ἀπάγειν ἐπιχειροῦντας, ὥσπερ πειρωμένους δι᾿ ἀλόγου δύο μέσας ἀνὰ λόγον, ἧι παρείχοι, λαβεῖν" ἀπόλλυσϑαι γὰρ οὕτω χαὶ διαφϑείρεσϑαι τὸ γεωμετρίας ἀγαϑὸν αὖϑις ἐπὶ τὰ αἰσϑητὰ παλινόρομούσης καὶ μὴ φερομένης ἄνω μηδ᾽ ἀντιλαμβανομένης τῶν ἀιδίων zul ἀσωμάτων εἰχόνων, πρὸς αἷσπερ ὧν ὃ ϑεὸς ἀεὶ ϑεός ἐστιν.

16. Prozem. harm. I 18 p. 81 Wall. [daraus Boeth. mus. Υ 11 ᾿4. δὲ ὁ Ταραντῖνος μάλιστα τῶν Πυϑαγορείων ἐπιμεληϑεὶς μουσικῆς πειρᾶται μὲν τὸ κατὰ τὸν λόγον ἀχόλουϑον διασώιζειν οὐχ ἐν ταῖς συμφωνίαις μόνον ἀλλὰ καὶ ταῖς τῶν τετραχόρόων διαιρέσεσιν, ὡς οἰχείου τῆι φύσει τῶν ἐμμελῶν ὄντος τοῦ συμμέτρου τῶν ὑπεροχῶν... τρία μὲν τοίνυν οὗτος ὑφίστησι γένη, τό TE ἐναρμόνιον χαὶ τὸ χρωματικὸν zul τὸ διατονικόν" ἑκάστου δὲ αὐτῶν ποιεῖται τὴν διαίρεσιν οὕτως" τὸν μὲν γὰρ ἑπόμενον λόγον ἐπὶ τῶν τριῶν γενῶν τὸν αὐτὸν ὑφίστησι zul ἐπιειχοσϑέβόομον (38), τὸν δὲ μέσον ἐπὶ μὲν τοῦ ἐναρμονίου ἐπιτριαχοστόπεμπτον (38), ἐπὶ δὲ τοῦ διατονιχοῦ ἐπιέβόομον (8). ὥστε zul τὸν ἡγούμενον τοῦ μὲν ἐναρμονίου γένους συνάγεσϑαι ἐπιτέ- τάρτον (ἢ), τοῦ δὲ διατονιχκοῦ Enoydoov (8). τὸν ὁὲ ἐν τῶι χρωματικχῶι γέγει δεύτερον ἀπὸ τοῦ ὀξυτάτου φϑόγγου λαμβάνει διὰ τοῦ τὴν αὐτὴν ϑέσιν ἔχοντος

ἐν τῶι διατονιχῶι" φησὶ γὰρ λόγον ἔχειν τὸν ἐν τῶι χρωματιχώῶι δεύτερον ἀπὸ τοῦ ὀξυτάτου πρὸς τὸν ὅμοιον τὸν ἐν τῶι διατονιχῶι τὸν τῶν σνς πρὸς τὰ σμγ. συνίσταται δὴ τὰ τοιαῦτα τρία τετράχορδα χατὰ τοὺς ἐχχειμένους λόγους ἐν πρώτοις ἀριϑμοῖς τούτοις" ἐὰν γὰρ τοὺς μὲν ὀξυτάτους τῶν τετραχόρδων ὑποστησώμεϑα ‚app; τοὺς δὲ βαρυτάτους χατὰ τὸν ἐπίτριτον λόγον τῶν αὐτῶν βις, ταῦτα μὲν ποιήσει τὸν ἐπιεικοσϑέβδομον πρὸς τὸ Ru zei τοσού- των ἔσονται πάλιν ἐν τοῖς τρισὶ γένεσιν οἱ δεύτεροι [näml. λόγοι] ἀπὸ τῶν βαρυτά- των" τῶν δ᾽ ἀπὸ τοῦ ὀξυτάτου δευτέρων ὃ μὲν τοῦ ἐναρμονίου γένους ἔσται ‚ao? ταῦτα γὰρ πρὸς μὲν τὸ ‚Rus ποιεῖ τὸν ἐπιτριαχοστόπεμπτον λόγον" πρὸς δὲ τὰ τὰ ‚apıß τὸν ἐπιτέταρτον᾽ ὃ δὲ τοῦ διατονιχοῦ γένους τῶν αὐτῶν ἔσται apa χαὶ ταῦτα γὰρ πρὸς μὲν τὰ ‚amud τὸν ἐπιέβόομον ποιεῖ λόγον" πρὸς δὲ τὰ ‚apıß τὸν ἐπόγδοον" ὁ δὲ τοῦ χρωματικοῦ καὶ αὐτὸς ἔσται τῶν αὐτῶν ναψφῷβ᾽ ταῦτα γὰρ λόγον ἔχει πρὸς τὰ (αψα, ὃν τὰ σνς πρὸς τὰ σμγ [Ξε ἔτ. ὅ Blass]. Folgt die Tabelle der Intervallenverhältnisse:

| ’Evaouovıov Χρωματιχόν | Διατονιχόν Ann w 1512 we 1512 ᾿ S@| 1890 \ τ 1192 | ER ΟΕ ΤΕ ΕΊΝ ξς ar 557 S F| 1944 1 1944 ea ἐδ ER 20 2016 I 7 216 8

17. PorpHyr. in Ptolem. harm. I 6 p. 280 W. τῶν Πυϑαγοριχῶν τινες, ὡς ’A. χαὶ Δίδυμος ἱστοροῦσι, μετὰ τὸ καταστήσασϑαι τοὺς λόγους τῶν συμφω- γιῶν συγχρίνοντες αὐτοὺς πρὸς ἀλλήλους χαὶ τοὺς συμφώνους μᾶλλον ἐπι- δειχνύναι βουλόμενοι τοιοῦτον τι ἐποίουν" πρώτους λαβόντες ἀριϑμούς, οὗς ἐχάλουν πυϑμένας, τῶν τοὺς λόγους τῶν συμφωνιῶν ἀποτελούντων... τού- τους οὖν τοὺς ἀριϑμοὺς ἀποδόντες ταῖς συμφωνίαις ἐσχόπουν χαϑ᾽ ἕχαστον λόγον τῶν τοὺς ὅρους περιεχόντων ἀριϑμῶν ἀφελόντες ἐφ᾽ ἑκατέρων τῶν ὅρων ἀνὰ μονάδα τοὺς ἀπολειπομένους ἀριϑμοὺς μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν οἵτινες εἶεν" οἷον τῶν β χαὶ α; οἵπερ ἦσαν τῆς διὰ πασῶν, ἀφελόντες ἀνὰ μονάδα ἐσχόπουν τὸ καταλειπόμενον᾽ nv δὲ ἕν. τῶν δὲ τεσσάρων καὶ τριῶν, οἵτινες ἦσαν τῆς διὰ τεσσάρων, ἀφελόντες ἀνὰ μονάδα εἶχον &x μὲν οὖν τῶν τεσσά- θων ὑπολειπόμενον τον τρία, ἐχ δὲ τῶν τριῶν τὸν δύο" ὥστε ἀπὸ συναμφο- τέρων τῶν ὅρων μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τὸ ὑπολειπόμενον ἦν πέντε. τῶν δὲ γ καὶ β, οἵτινες ἦσαν τῶν διὰ πέντε, ἀφελόντες ἀνὰ μονάδα εἶχον &x μὲν τριῶν ὑπολειπόμενα dvo, &x δὲ τῶν δύο ὑπολειπόμενον ἕν. ὥστε συναμφότε- θον (to ὑπολλειπόμενον ἦν τρία. ἐχάλουν δὲ τὰς μὲν ἀφαιρουμένας μονάδας ὅμοια; τὰ δὲ λειπόμενα μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἀνόμοια διὰ δύο αἰτίας, ὅτι ἐξ ἀμφοῖν τῶν ὅρων ὁμοία ἢ ἀφαίρεσις ἐγίνετο χαὶ ἴση" ἴση γὰρ N μονὰς τῆι μονάδι. ὧν “ἀφαιρουμένων ἐξ ἀνάγχης τὰ ὑπολειπόμενα ἀνόμοια καὶ ἄνισα. ἐὰν γὰρ ἀπὸ ἀνίσων ἴσα ἀφαιρεϑῆι, τὰ λοιπὰ ἔσται ἀνισα. οἱ δὲ πολλαπλά- σιοι λόγοι χαὶ ἐπιμόριοι, ἔν οἷς ϑεωροῦνται αἱ συμφωνίαι, ἐν ἀνίσοις ὅροις ὑφεστήχασιν, ἀφ᾽ ὧν ἴσων ἀφαιρουμένων τὰ λοιπὰ πάντως ἄνισα. γίνεται οὐν τὰ ἀνόμοια τῶν συμφωνιῶν συμμιγέντα᾽ συμμίσγειν δὲ λέγουσιν οἱ Πυϑαγόρειοι τὸ ἕνα ἐξ ἀμφοτέρων ἀριϑμὸν λαβεῖν. ἔσται οὖν τὰ ἀνόμοια συντεθέντα χαὶ καϑ᾽ ἐχάστην τῶν συμφωνιῶν τοιαῦτα᾽ τῆς μὲν διὰ πασῶν ἕν,

τῆς δὲ διὰ τεσσάρων πέντε, τῆς δὲ διὰ πέντε τρία. ἐφ᾿ ὧν δ᾽ ἄν, φασί, τὰ ἀνόμοια ἐλάσσονα ἦι, ἐχεῖνα τῶν ἄλλων εἰσὶ συμφωνότερα" σύμφωνον μὲν ἐστιν ἡ διὰ πασῶν, ὅτι ταύτης τὰ ἀνόμοια ἕν᾽ μεϑ᾽ ἦν ἡ διὰ πέντε, orı av- της τὰ ἀνόμοια τρία. τελευταία δὲ ἡ διὰ τεσσάρων, ὅτι ταύτης τὰ ἀνό- μοιὰα πέντε [= fr. 4 Blass]. j

18. — — pP. 277 ἔλεγον δὲ οἱ περὶ ᾿Αρχύταν ἑνὸς φϑόγγου γίνεσϑαι κατὰ τὰς συμφωνίας τὴν ἀντίληψιν τῆι ἀκοῆι [= ἔτ. 8 Bl.).;

19. BoETH. de mus. III 11 superparticularis portio scindi in aequa medio proportionaliter interposito numero non potest... quam enim demonstrationem ponit Archytas, nimium fluxa est. haec vero est huiusmodi. sit, inquit super- particularis proportio -A-B-. sumo in eadem proportione minimos. C-DE.. quoniam igitur sunt minimi in eadem proportione -C:DE- et sunt superparti- culares, -DE- numerus -C: numerum parte una sua eiusque transcendit. sit haec » D- dico quoniam - D- non erit numerus, sed unitas. si enim est numerus D. et pars est eius qui est -DE-, metietur - D- numerus - DE- numerum; quocirca et - E- numerum metietur. quo fit, ut - Ο. quoque metiatur. utrumque igitur Οὐ. et. DE- numeros metietur. D- numerus, quod est impossibile. qui enim sunt minimi in eadem proportione quibuslibet aliis numeris, hi primi ad se invicem sunt, et solum differentiam retinent unitatem. wmitas igitur est -D- igitur - DE- numerus - C- mumerum unitate transcendit. quocirca nullus incidit medius numerus, qui eam proportionem aequaliter scindat [= fr. 6 Bl.].

20. Tmeo Smyrn. p. 20. 19 A. δὲ χαὶ Φιλόλαος ἀδιαφόρως τὸ ἕν zul μονάδα χαλοῦσι χαὶ τὴν μονάδα ἕν.

21. — — Ρ. 22, ὅ ᾿ἀριστοτέλης δὲ ἐν τῶι Πυϑαγοριχῶι [fr. 199 Η.] τὸ ἕν φησιν ἀμφοτέρων [Grad und Ungrad] μετέχειν τῆς φύσεως" ἀρτίωι μὲν γὰρ προστεϑὲν περιττὸν ποιεῖ, περιττῶι δὲ ἄρτιον, ὃ οὐκ ἂν ἠδύνατο, εἰ μὴ ἀμφοῖν τοῖν φυσέοιν μετεῖχε" διὸ zul ἀρτιοπέριττον χαλεῖσϑαι τὸ ἕν. συμ- φέρεται δὲ τούτοις χαὶ Ἀ.

22. Arısror. Metaphys. H 2. 1043219 ἔοιχε γὰρ ὃ μὲν διὰ τῶν διαφορῶν λόγος τοῦ εἴδους καὶ τῆς ἐνεργείας εἶναι, ὁ δ᾽ &x τῶν ἐνυπαρχόντων τῆς ὕλης μᾶλλον. ὁμοίως δὲ χαὶ οἵους ’A. ἀπεδέχετο ὅρους" τοῦ συνάμφω γάρ εἰσιν, οἷον τί ἐστι νηνεμία; ἠρεμία ἐν πλήϑει ἀέρος. ὕλη μὲν γὰρ ὃ ἀήρ, ἐνέργεια δὲ καὶ οὐσία ἢ ἠρεμία. τί ἐστι γαλήνη; ὁμαλότης ϑαλάττης, τὸ μὲν ὑποχεί- μενον ὡς ὕλη ἡ ϑάλαττα, ἡ δ᾽ ἐνέργεια καὶ ἣ μορφὴ ἡ ὁμαλότης.

23. Eupen. phys. fr. 27 (Simpl. ph. 431, 8) Πλάτων δὲ τὸ μέγα χαὶ μικρὸν καὶ τὸ un ὃν χαὶ τὸ ἀνώμαλον χαὶ ὅσα τούτοις ἐπὶ ταὐτὸ φέρει τὴν κίνησιν λέγει" φαίνεται δὲ ἄτοπον αὐτὸ τοῦτο τὴν κίνησιν λέγειν". παρούσης γὰρ δοχεῖ κινήσεως χινεῖσϑαι τὸ ἐν ὧι. ἀνίσου δὲ ὄντος ἢ ἀνωμάλου προσαναγχάζειν ὅτι χινεῖται γελοῖον᾽ βέλτιον γὰρ αἴτια λέγειν ταῦτα ὥσπερ A.

24. — fr. 80 (Simpl. ph. 467, 26) ᾽4. δὲ οὕτως ἠρώτα τὸν λόγον" “ἐν τῶι ἐσχάτωι οἷον τῶι ἀπλανεῖ οὐρανῶι γενόμενος πότερον ἐκτεί- ναιμι av τὴν χεῖρα ἢ τὴν ῥάβδον εἰς τὸ ἔξω n 0%; καὶ τὸ μὲν οὖν μὴ ἐκτείνειν ἄτοπον. εἰ δὲ ἐχτείνω, ἤτοι σῶμα ἢ τόπος τὸ ἐχτὸς ἔσται (διοίσει δὲ οὐδέν, ὡς μαϑησόμεϑα). ἀεὶ οὖν βαδιεῖται τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπὶ τὸ ἀεὶ λαμβανόμενον πέρας καὶ ταὐτὸν ἐρωτήσει, καὶ εἰ ἀεὶ ἕτερον ἔσται ἐφ᾽ ὃ ἡ ῥάβδος, δῆλον ὅτι χαὶ ἄπειρον. καὶ εἰ μὲν σῶμα, δέδειχται τὸ προχείμενον" εἰ δὲ τόπος, ἔστι δὲ τόπος τὸ ἐν ὧι σῶμά ἐστιν ἢ δύναιτ᾽ ἂν εἶναι, τὸ δὲ δυνάμει ὡς ὃν χρὴ τιϑέναι ἐπὶ τῶν ἀιδίων, καὶ οὕτως ἂν εἴη σῶμα ἄπειρον χαὶ τόπος.

Aus später (neupythagoreischer?) Überlieferung stehen bedenkliche Mit- teilungen über “Architas’ Berechnung des rechtwinkligen und stumpfwinkligen Dreiecks, die mensa Pythagorea (abacus) u. dgl. bei [Borrx.] ars geom. p. 393, 7; 408, 14; 412,20; 413, 22; 425, 23 Friedl. Ebenso über die Tetraktys bei Hoxeıs (Sinnsp. übers. von Loewenthal) c. 20 u. ἃ. Namen Qitos (?).

ı [1 Blass Mel. Graux p. 574] PoRPHYR. in Ptolem. Harm. p. 236 γαραχείσϑω δὲ nal νῦν τὰ ᾿Αρχύτα τοῦ Πυϑαγορείου, οὗ μάλιστα χαὶ γνήσια λέγεται εἶναι τὰ συγγράμματα᾽ λέγει δὲ ἐν τῶι Περὶ μαϑηματιχῆς εὐθὺς ἐναρχόμενος τοῦ λόγου τάδε χαλῶς --- γέγονεν. Vgl. p. 257. Nıcom. in Arith. 1 8, 4 p. 6, 16 Hoch. ἀλλὰ χαὶ A. ὃ Ταρανεῖνος ἀρχόμενος τοῦ Aguovırod τὸ αὐτὸ οὕτω πως λέγει “καλῶς --- ἀναστροφὰν ἔχει". [ΤΑμΒ1, in Nic. 9, 1 Pist. (ἃ. comm. math. sc. 7 p. 31, 4 Fest.) 1, 14.15 ταῦτα --- ἀ ὃ ελφ εα!.

καλῶς μοι δοχοῦντι τοὶ περὶ τὰ μαϑήματα δεαγνώ - μεναι, καὶ οὐδὲν ἄτοπον ὀρϑῶς αὐτούς, οἷά Evrı, περὶ ἑχάστων φρονέειν" mEeol γὰρ τᾶς τῶν ὅλων φύσιος κα- λῶς διαγνόντες ἔμελλον καὶ περὶ τῶν χατὰ μέρος, οἷά ἐντι, καλῶς ὀψεῖσϑαι. περέ τε δὴ τᾶς τῶν ἄστρων τα- χυτᾶτος χαὶ ἐπιτολᾶν χαὶ δυσίων παρέδωκαν ἄμμιν σαφῆ διάγνωσιν καὶ περὶ γαμετρίας καὶ ἀριϑμῶν χαὶ σφαιρικᾶς καὶ οὐχ ἥκιστα περὶ μωσιχᾶς. ταῦτα γὰρ τὰ μαϑήματα δοκοῦντι ἦμεν ἀδελφεά" περὶ γὰρ [ἀδελφ εὰ] τὰ τοῦ ὄντος πρώτιστα δύο εἴδεα τὰν ἀναστροφὰν ἔχει.

1. Treffliche Einsichten scheinen mir die Mathematiker sich er- worben zu haben und es kann daher nicht auffallen, dass sie die Be- schaffenheit der einzelnen Dinge richtig zu beurteilen wissen. Denn da sie sich über die Natur des Alls treffliche Einsichten erworben haben, mussten sie auch für die Beschaffenheit des Einzelnen einen treffllichen Blick gewinnen. So haben sie denn auch über die Geschwin- digkeit der Gestirne und über ihren Auf- und Untergang eine klare Einsicht überliefert und über Geometrie, Arithmetik und Sphärik und nicht zum mindesten auch über Musik. Denn diese Wissenschaften scheinen verschwistert zu sein. Denn sie beschäftigen sich mit den beiden Urgestalten des Seienden [nämlich Zahl und Grösse|. Zuerst

πρᾶτον μὲν ὧν ἐσκέψαντο, ὅτι οὐ δυνατόν ἐστιν ἦμεν ψόφον μὴ γενηϑείσας πληγᾶς τινων ποτ ἄλλαλα. σύλα- γὰν δὲ ἔφαν γίνεσϑαι, ὅχχα τὰ φερόμενα ἀπαντιάξαντα ἀλλάλοις συμπέτηι" τὰ μὲν οὖν ἀντίαν φορὰν φερόμενα ἀπαντιάζοντα αὐτὰ αὐτοῖς συγχαλᾶντα, {τὰν δ᾽ ὁμοίως φερόμενα, μὴ ἔσωι δὲ τάχει, περικαταλαμβανόμενα rag τῶν ἐπιφερομένων τυπτόμενα ποιεῖν ψόφον. πολλοὺς μὲν δὴ αὐτῶν οὐχ εἶναι ἁμῶν τᾶι φύσει οἵους re γινώ- σχεσϑαι, τοὺς μὲν διὰ τὰν ἀσθένειαν τᾶς πλαγᾶς, τοὺς δὲ χαὶ διὰ τὸ μᾶχος τᾶς dp ἁμῶν ἀποστάσιος, τινὰς δὲ χαὶ διὰ τὰν ὑπιερβολὰν τοῦ μεγέϑεος" οὐ γὰρ παρα- δύεσθαι ἐς τὰν ἀχοὰν ἁμῖν τὼς μεγάλως τῶν ψόφων. ὥσπερ οὐδ᾽ ἐς τὰ σύστομα τῶν τευχέων, ὅχκα πολύ τις ἐγχέηι, οὐδὲν ἐγχεῖται. τὰ μὲν οὖν ποτιπίέπτοντα ποτὶ τὰν αἴσϑησιν ἃ μὲν ἀπὸ τᾶν πλαγᾶν ταχὺ wagayiveraı χαὶ (loyvoöc), ὀξέα φαίνεται, τὰ δὲ βραδέως χαὶ ἀσϑε- γῶς, βαρέα δοκοῦντι ἦμεν. αἱ γάρ τις ῥάβδον λαβὼν κειγοῖ νωϑρῶς ve xal ἀσϑενέως, τᾶι πλαγᾶι βαρὺν ποιήσει τὸν ψόφον αἱ δέ κα ταχύτεκχαὶ ἰσχυρῶς, ὀξύν.

nun überlegten sie sich, dass unmöglich ein Schall entstehen könne, ohne dass ein gegenseitiger Anschlag stattgefunden hätte. Anschlag aber behaupteten sie, entstünde dann, wenn die in Bewegung befind- lichen Körper sich gegenseitig treffen und zusammenstossen. Diejenigen Körper nun, die in entgegengesetzter Richtung sich bewegen und sich gegenseitig treffen, brächten den Schall hervor, indem sie sich hemmen; diejenigen Körper aber, die sich in gleicher Richtung aber mit ungleicher Geschwindigkeit fortbewegten, brächten den Schall hervor, indem sie von den nachkommenden eingeholt und getroffen würden. Viele von diesen Schällen könnten mit unserer Natur nicht erfasst werden, teils wegen des schwachen Anschlags, teils auch wegen der weiten Entfernung von uns, einige auch wegen ihrer ausserordentlichen Stärke. Denn die gewaltigen Schälle könnten nicht in unser Ohr eindringen, wie sich ja auch in eng- halsige Gefässe, sobald man viel eingiessen will, nichts eingiessen lässt. Von den an unser Sinnesorgan anschlagenden Schällen erscheinen uns nun die, welche schnell und stark von dem Anschlage her zu uns dringen, hoch, die aber langsam und schwach, tief zu sein. Nimmt man eine Gerte und bewegt sie langsam und schwach, so wird man mit dem Schlage einen tiefen Schall hervorbringen, bewegt man sie aber rasch und stark, einen hohen. Aber nicht nur hierdurch können wir dies erkennen,

οὐ μόνον δέ χα τούτωι γνοίημεν, ἀλλὰ καὶ ὅχκα ἄμμες ἢ λέγοντες ἢ ἀείδοντες χρήιζομές τι μέγα φϑέγξασϑαι nal ὀξύ, σφοδρῶι τῶι πνεύματι φϑεγγόμενοι κα κ αὶ ἔτι δὲ καὶ τοῦτο συμβαίνει ὥστεερ Ei βελῶν" τὰ μὲν ἐσχυ- ρῶς ἀφιέμενα πρόσω φέρεται, τὰ δὲ ἀσϑενέως, ἐγγύς. τοῖς γὰρ ἰσχυρῶς φερομένοις μᾶλλον ὑπακούει ὅ ἀήρ᾽ τοῖς δὲ ἀσϑενέως, ἧσσον. τωὐτὸ δὴ καὶ ταῖς φωναῖς συμβήσεται, τᾶι μὲν ὑπὸ [τῶ] ἐἰσχυρῶ τῶ πνεύματος φερομέναι μεγάλαι τὲ ἦμεν καὶ ὀξέαι, τᾶι δὲ ὑπὸ ἀσϑε- νέος μιχχᾶι ve χαὶ βαρέαι. ἀλλὰ μὰν καὶ τούτωι ya κα ἔδοιμες ἐσχυροτάτωι σαμείωι, ὅτι TO αὐτῶ φϑεγξα- μένω μέγα μὲν πόρσωϑέν χ᾽ ἀχούσαιμες᾽ μιχχὸν δέ, οὐδὲ ἐγγύϑεν. ἀλλὰ μὰν καὶ ἔν γα τοῖς αὐλοῖς τὸ ἐχτῶ στόματος φερόμενον τινδῦμα ἐς μὲν τὰ ἐγγὺς τῶ στό- ματος τρυπήματα ἐμπῖπτον διὰ τὰν ἰσχὺν τὰν σφοδρὰν ὀξύτερον ἄχον ἀφίησιν, ἐς δὲ τὰ πόρσω, βαρύτερον" ὥστε δῆλον ὅτι ἁταχέα ίένησις ὀξὺν ποιεῖ, a δὲ βραδέα βαρὺν τὸν ἄχον. ἀλλὰ μὰν χαὶ τοῖς δόμβοις τοῖς ἐν ταῖς τελεταῖς χινουμένοις τὸ αὐτὸ συμβαίνει ἁσυχᾶι

sondern auch durch folgendes. Wollen wir beim Reden oder Singen etwas laut und hoch klingen lassen, so werden wir mit Anwendung starken Atems (zum Ziel gelangen, wollen wir aber leise oder tief sprechen, so werden wir schwachen Atem anwenden). Ferner kommt auch das vor wie bei Geschossen. Die kräftig abgeschleuderten fliegen weit, die schwach, in die Nähe. Denn die kräftig abgeschleuderten verdrängen besser die Luft, die schwach dagegen weniger. Dasselbe trifft nun auch auf die Töne zu. Ein Ton, der unter starkem Atemholen: hervorgebracht wird, wird stark und hoch klingen, unter schwachem Atemholen dagegen schwach und tief. Doch können wir es auch an diesem treffendsten Beispiele sehen, dass nämlich derselbe Sprecher mit lauter Stimme sich uns weithin vernehmlich macht, mit leiser dagegen nicht einmal in der Nähe. Doch auch bei den Flöten ist es so. Dringt die aus dem Munde gestossene Luft in die dem Munde zunächst liegenden Löcher, so giebt sie in Folge des starken Druckes einen höheren Klang von sich, dringt sie dagegen in die weiter abgelegenen, einen tieferen. Daraus ergiebt sich klar, dass die schnelle Bewegung einen hohen, die langsame einen tiefen Klang verursacht. Doch auch bei den in den Mysterienweihen ge- schwungenen Waldteufeln zeigt sich dieselbe Erscheinung. Langsam geschwungen geben sie einen tiefen Klang von sich, heftig dagegen, einen

μὲν χινούμενοι βαρὺν ἀφιέντι ἄχον, ἰσχυρῶς δέ, ὀξύν. ἀλλὰ μὰν καὶ Ö ya χάλαμος, αἴ χά τις αὐτῶ τὸ κάτω μέρος ἀποφράξας ἐμφυσῆι, ἀφήσει (BagEav) τινὰ ἁμῖν φωνάν᾽ al δὲ κα ἐς τὸ ἥμισυ ἢ ὅπόστον (ὧν) μέρος αὐτῶ, ὀξὺ ρϑεγξεῖται" τὸ γὰρ αὐτὸ nvsüua διὰ μὲν τῶ μαχρῶ τόπω ἀσϑενὲς ἐχφέρεται, διὰ δὲ τῶ μείονος σφοδρόν.

εἰπὼν δὲ καὶ ἄλλα περὶ τοῦ διαστηματικὴν εἶναι τὴν τῆς φωνῆς χίνησιν συγχεφαλαιοῦται τὸν λόγον ὡς"

ὅτι μὲν δὴ τοὶ ὀξεῖς φϑόγγοι τάχιον χινέονται, οἱ δὲ βαρεῖς βράδιον, φανερὸν ἁμῖν ἐχ πολλῶν γέγονεξν.

Zu 5. 268, 24 vgl. Par. Rep. VII ὅ80 D κινδυνεύει, ἔφην, ὡς πρὸς ἄἀστρο- νομίαν ὄμματα πέπηγεν, ὥς πρὸς ἐναρμόνιον φορὰν ὦτα παγῆναι, καὶ αὗται ἀλλήλων ἀδελφαί τινες αἱ ἐπιστῆμαι εἶναι, ὡς οἵ τε Πυϑαγόρειοί φασι χαὶ

ἡμεῖς, ὦ Γλαύχων, ξυγχωροῦμεν. Zu 271, 10 vel. Prar. Tim. p. 67B; Theo p. 61 Hill. = fr. ABl.

2 [2] Poren. in Ptol. harm. p. 267 χαὶ ἄλλοι δὲ ττολλοὶ τῶν ziu- λαιῶν οὕτω φέρονται [nämlich διάστημα = λόγος] χαϑάττερ χαὶ “ιονύσιος 6 Akızagvaoosög καὶ ᾿ρχύτας ἐν τῶι Πε ol τῆς μου- σύχηδος. ΕΞ Α͂, 08 regl τῶν μεσοτήτων λέγων γράφει ταῦτα"

μέσαι δέ ἐντι τρῖς τᾶι μουσικχᾶι, μέα μὲν ἀριϑμη- τιχά, δευτέρα δὲ γαμετριχά, τρίτα δ᾽ ὑπεναντέα, ἃν χαλέοντι ἁρμονιχάν. ἀριϑμητιχὰ μέν, ὅχκα ἔωγτι τρεῖς ὅροι κατὰ τὰν τοίαν ὑπεροχὰν ἀνὰ λόγον" ὧι πρᾶτος δευτέρου ὑπερέχει, τωὐτῶι δεύτερος τρίτου ὑπερέχει. χαὶ ἐν ταύται (τᾶ!) ἀναλογίαι συμπίπτει εἶμεν τὸ τῶν ee -- ὁ ςΦἪἜὁ 00 hohen. Doch auch das Rohr wird » wenn man sein unteres Ende ver- stopft und hineinbläst, uns einen tiefen Ton geben, bläst man da- gegen in die Hälfte oder sonst einen beliebigen Teil des Rohres, wird es hoch klingen. Denn dieselbe Luft strömt durch einen langgestreckten Raum langsam, durch einen kürzeren heftig aus.

Er spricht sodann noch weiter über die Proportionalität der Stimmbemwegung und schliesst seine Darlegung mit folgenden Worten: Dass nun also die hohen Töne sich schneller bewegen, die tiefen lang- samer, ist uns aus vielen Beispielen deutlich geworden.

2. Es giebt aber drei Proportionen in der Musik: erstens die arith- metische, zweitens die geometrische, drittens die entgegengesetzte, sogenannte harmonische. Die arithmetische. wenn drei Zahlbegriffe analog folgende Differenz aufweisen: um wieviel der erste den zweiten übertrifft, um soviel übertrifft der zweite den dritten. Und bei dieser Analogie trifft es sich,

μειζόνων ὅρων διάστημα μεῖον, τὸ δὲ τῶν ueıdvwv μεῖζον. γαμετρικὰ δέ, ὅχκα ἔωντι οἷος ö στρῶτος ποτὶ τὸν δεύτερον, καὶ ὃ δεύτερος ποτὶ τὸν τρίτον. τού- των δὲ οἱ μείζονες ἴσον ποιοῦνται τὸ διάστημα χαὶ oi uelovg. ἃ δὲ ὑπεναντία, ἃν καλοῦμεν ἁρμονιχάν, ὅχχα ἔωντι (τοῖοι ὧι) ὃ πρῶτος ὅρος ὑπερέχει τοῦ δευτέρου αὐταύτου μέρει, τωὐτῶι Ö μέσος τοῦ τρίτου ὑπερέχει τοῦ τρίτου μέρει. γίνδται ἐν ταύται τᾶἄᾶι ἀναλογία: τὸ τῶν μειζόνων ὅρων διάστημα μεῖζον, τὸ δὲ τῶν μειό- γων μεῖον.

3 [7] 5108. III flor. ὑ. 48, 135M. ἐκ τοῦ ᾿ἀρχύτου Περὶ μα ϑη- μάτων" "δεῖ --- ἀδικῆσαι. ΙΑΜΒΙ,. d. comm. math. sc. 11 p. 44, 10 Fest. δεόσιερ ὁ A. ἐν τῶι Περὶ μαϑηματικῶν λέγει δεῖ --- ἀδύνατον᾽ [Echtheit von 5. 273, 1—11 nicht sicher].

δεῖ γὰρ ἢ μαϑόντα πὰρ ἄλλω ἢ αὐτὸν ἐξευρόντα, ὧν ἀνεπιστάμων ἦσϑα, ἐπιστάμονα γενέσϑαι. τὸ μὲν ὦν μα- ϑὲν πὰρ ἄλλω καὶ ἀλλοτρίαι, τὸ δὲ ἐξευρὲν δι’ αὔταυ- τον nal ἰδίαι ἐξευρεῖν δὲ μὴ ζατοῦντα ἄπορον καὶ σπάνιον, ζατοῦντα δὲ εὔπορον καὶ ῥάινδιον, μὴ ἐπιστά- μενον δὲ ζητεῖν ἀδύνατον.

dass das Verhältnis der grösseren Zahlbegriffe kleiner, der der kleineren grösser ist (a ἢ. in der Proportion 6 —4=4—2 ist = = A) Die

geometrische: wenn der erste Begriff zum zweiten, wie der zweite zum dritten sich verhält. Die grösseren davon haben das gleiche Verhält-: ᾿ 4 δ 5 nis wie die geringeren (a h.2:4=4:8, Ἔν 2) Die entgegenge- setzte, sogenannte harmonische Proportion, wenn sich die Begriffe so ver- halten: um den wievielten Teil der eigenen Grösse der erste Begriff den zweiten übertrifft, um denselben Teil des dritten übertrifft der Mittelbegriff den dritten. Bei dieser Analogie ist das Verhältnis der grösseren Begriffe:: J δι ἃ grösser, das der kleineren kleiner (a h.6—4:4—3=6:3; τὶ > 5) 3. Man muss zur Wissenschaft gelangen entweder indem man das, was man nicht wusste, von einem anderen erlernt oder selbst findet. Das Erlernen findet also von einem anderen und mit fremder Hilfe statt, das Finden dagegen durch uns selbst und mit eigner Hilfe. Finden aber ohne Suchen ist misslich und selten, mit Suchen aber ist es rätlich und leicht; für den freilich, der das Suchen nicht versteht, ist es un- möglich zu suchen.

στάσιν μὲν ἔπαυσεν, ὁμόνοιαν δὲ αὔξησεν λογισμὸς δύρεϑείς" πλεονεξία τὲ γὰρ οὐκ ἔστι τούτου γενομένου χαὶ ἐσότας ἔστιν᾽ τούτωι γὰρ περὶ τῶν συναλλαγμάτων δεαλλασσόμεϑα. διὰ τοῦτον οὖν οἱ πένητες λαμβά- γοντι παρὰ τῶν δυναμένων, οἵτε πλούσιοι διδόντι τοῖς δεομένοις, πιστεύοντες ἀμφότεροι διὰ τούτω τὸ ἶσον ἕξειν. χανὼν δὲ xal κωλυτὴρ τῶν ἀδικούντων (ὦν) τοὺς μὲν ἐπισταμένους λογίζεσθαι πρὶν ἀδικεῖν ἔπαυσε, weloag ὅτι οὐ δυνασοῦνται λαϑεῖν, ὅταν ἐπ᾽ αὐτὸν ἔλ᾽- ϑωντι τοὺς δὲ μὴ ἐπισταμένους, ἐν αὐτῶι δηλώσας ἀδικοῦντας, ἐκώλυσεν ἀδικῆσαι.

AIATPIBAI. 4 [8] Sror. I pr. 4 (p. 18, 8 W.) ἐκ τῶν ᾿Αρχύτου Ζιατριβῶν. al δοχεῖ ἁ λογιστιχὰ ποτὶ τὰν ἄλλαν []. ducv] σο- φίαν τῶν μὲν ἄλλων τεχνῶν καὶ πολὺ διαφέρειν, ἀτὰρ καὶ τᾶς γεωμετρικᾶς ἐναργεστέρω πιραγματεύεσϑαι ἃ ϑέλει. x x x χαὶ ἃ ἐκλείπει αὖ d γεωμετρία, καὶ ἀπο-

Aufruhr dämpfts, Eintracht erhöhts, wenn die Rechnung stimmt. Denn dann giebts keine Übervorteilung und es herrscht Gleichheit, Denn auf.Grund der Rechnung setzen wir uns über die gegenseitigen Handelsverpflichtungen auseinander. Deswegen nehmen die Armen von den Vermögenden und die Reichen geben den Bedürftigen, weil sie beide sich auf Grund der Rechnung darauf verlassen, dass sie so das Gleiche besitzen werden. So ist sie Richtschnur und Hemmschuh der Unredlichen und veranlasst die, die rechnen können, noch vor der Unredlichkeit inne zu halten, da sie ihnen klar macht, dass sie bei der Abrechnung doch nicht unentdeckt bleiben werden; diejenigen aber, die nicht rechnen können, zwingt sie von der Unredlichkeit abzulassen, nachdem sie ihnen auf Grund der Rechnung nachgewiesen, dass sie unredlich gewesen sind.

4. Und die Arithmetik hat, wie mir scheint, in Bezug auf unsere (Ὁ) Wissenschaft vor den anderen Künsten einen recht beträchtlichen Vor- rang; besonders aber auch vor der Geometrie, da sie deutlicher als diese was sie will behandeln kann. (Denn die Geometrie beweist, wo die andern Künste im Stiche lassen,) und wo die Geometrie wiederum ver-

sagt, bringt die Arithmetik sowohl Beweise zu Stande wie auch die Diels, Fragm. d. Vorsokr.: 18

214 35. ARCHYTAS. Β. ZWEIFELH. U. UNECHTE SCHR.

rt c \ > A x £ “- x ΥΩ δείξιας & λογιστικὰ ἀποτελεῖ καὶ ὅμῶς, εἰ μὲν εἰδέων δ ’ \ \ x “ ΄ Tea πραγματεία, χαὶ τὰ περὶ τοῖς εἴδεσιν.

ΤΉΞΟ Smym. p. 106, 7 Hill. ἡ “μέντοι δεχὰς πάντα περαίνει τὸν ἀριϑμὸν ἐμπεριέχουσα πᾶσαν φύσιν ἐντὸς αὑτῆς, ἀρτίου TE χαὶ περιττοῦ κινουμένου τε χαὶ ἀκινήτου ἀγαϑοῦ τε καὶ κακοῦ" περὶ ἧς καὶ A. ἐν τῶι Περὶ τῆς δεκάδος χαὶ Φιλόλαος ἐν τῶι Περὶ φύσιος [fr. 11] πολλὰ διεξίασιν.

Arnen. IV 184E χαὶ τῶν Πυϑαγορικῶν δὲ πολλοὶ τὴν αὐλητικὴν ἤσχη- σαν, ὡς Εὐφράνωρ τε καὶ A. Φιλόλαός τε ἄλλοι τε οὐχ ὀλίγοι. ὃ δ᾽ Εὐφρά- vwo καὶ σύγγραμμα Περὶ αὐλῶν χατέλιπεν" ὁμοίως δὲ χαὶ ὃ A. Vgl. ἔτ. 1, 5. 210, 13. Doch 5. A. ὃ ἁρμονικός Chamaeleon b. Ath. XIII 600F und oben 8. 261, 11. 15.

ΠΕΡῚ MHXANHZ. Vgl. θιοα. VII 82 S. 261, 13.

VIrRuv. praef. VII 14 non minus de machinationibus [näml. conscripserunt] οὐδ Diades, Archytas, Archimedes, Otesibios, Nymphodorus, Philo Byzantius etc.

ΠΕΡῚ TE2PTIA2. Vgl. Ὅιοα. VII 82 S. 261, 11.

VARRo der. rust. 1 1, 8 [daraus Colum. I 1, 7] qui graece sceripserunt [näm- lich de re rustica]... sunt plus quinquaginta... de philosophis... Archytas Pythagoreus.

UNECHTE SCHRIFTEN. Titel (s. Zeller UIb 103): 1. Περὶ ἀρχᾶν. 2. Περὶ τοῦ ὄντος (= π. 1 oder 87). 3. Περὶ τοῦ παντός (Kategorien) vgl. Καϑολικοὶ λόγοι δέκα ed. Orelli Opp. sent. II 273. 4. Περὶ τῶν ἀντιχειμένων. 5. Ileoi νοῦ καὶ αἰσϑάσιος. 0. Περὶ ἀνόρὸς ἀγαϑοῦ χαὶ εὐδαίμονος. 7. Περὶ παιδεύσεως ἠϑικῆς (= Περὶ παίδων ἀγωγῆς). 8, Περὶ σοφίας. 9. Περὶ νόμου χαὶ δικαιοσύνης. 0. Περὶ ψυχῆς(2). Vgl. Iambl. Ὁ. Stob. ecl. I 369, 9. Claud. Mam. O7. I. Lyd. ἃ. mens. II 8. 11. Ὀψαρτυτικα.

Darlegung der Formen |[Zahlprincipien?, s. Philolaos fr. 5], wenn es sich um irgend eine Behandlung der Formen handelt.

36. TIMAIOS. 37. HIKETAS. 38. EKPHANTOS. 275

1. Praro Tim. p. 20 A χαταλέλειπται δὴ τὸ τῆς ὑμετέρας ἕξεως γένος [Pythagoreer] ἅμα ἀμφοτέρων Inäml. φιλοσόφων ἀνδρῶν za πολιτικῶν] φύσει xal τροφῆι μετέχον. Τίμαιός τε γὰρ öde εὐνομωτάτης ὧν πόλεως τῆς ἐν Ἰτα- λίαι Αοχρίδος, οὐσίαι καὶ γένει οὐδενὸς ὕστερος ὧν τῶν ἐχεῖ τὰς μεγίστας μὲν ἀρχάς τε χαὶ τιμὰς τῶν ἐν τῆι πόλει μεταχεχείρισται, φιλοσοφίας δ᾽ αὐ χατ᾿ ἐμὴν δόξαν ἐπ᾿ ἄχρον ἁπάσης ἐλήλυϑε.

2. Arısror. Schriftenkatalog des Diog. V 25 [Rose fr. Lips. 1886 S. 6] n. 94 Τὰ ἐκ τοῦ Τιμαίου za τῶν ’4oyvreiov; des Hesych. [Rose $. 14] ἢ. 85 Ex τῶν Τιμαίου χαὶ ᾿Αρχύτου ἃ.

1. Cıc. Acad. Pr. Π 39, 123 Hicetas Syracusius, ut ait Theophrastus [Phys.Op. fr. 18. D. 492], caelum solem lunam stellas, supera denique ommia stare censet neque praeter terram rem ullam in mundo moveri: quae cum circum axem se summa celeritate convertat et torqueat, eadem effici ommia quae si stante terra caelum moveretur. Vgl. Diog. VIII 85 [S. 243, 21] Aet. ΠῚ 13,2 [S. unten Z. 37).

2. Arr. III 9, 1.2 [D. 376] Θαλῆς καὶ οἵ an’ αὐτοῦ μίαν εἶναι τὴν γῆν. Ἱχέτης ὃ Πυϑαγόρειος δύο, ταύτην καὶ τὴν ἀντίχϑονα.

1. Hıpror. refut. 115 [D. 566] zwischen Xenophanes nnd Hippon: Ἔχφαν- τὸς τις Συρακούσιος ἔφη un εἶναι ἀληϑινὴν τῶν ὄντων λαβεῖν γνῶσιν, δρίζειν δὲ ὡς νομίζειν. τὰ μὲν πρῶτα ἀδιαίρετα εἶναι σώματα xal παραλλαγὰς αὐτῶν τρεῖς ὑπάρχειν, μέγεϑος σχῆμα δύναμιν, ἐξ ὧν τὰ αἰσϑητὰ γίνεσϑαι. εἶναι δὲ τὸ πλῆϑος αὐτῶν ὡρισμένον zul τοῦτο [ὡρισμένων κατὰ τοῦτο Duncker, ὡρισμένον χαὶ 00% Roeper] ἄπειρον. κινεῖσϑαι de τὰ σώματα μήτε ὑπὸ βάρους μήτε πληγῆς, ἀλλ᾽ ὑπὸ ϑείας δυνάμεως, ἣν vovv χαὶ ψυχὴν προσ- αἀγορείύει. τούτου μὲν οὖν τὸν χόσμον εἶναι ἰδέαν, δι᾿ ὃ χαὶ σφαιροειδῆ ὑπὸ ϑείας δυνάμεως γεγονέναι. τὴν δὲ γῆν μέσον κόσμου χινεῖσϑαι περὲ τὸ αὑτῆς χέντρον ὡς πρὸς ἀνατολήν.

2. Arr. I 3, 19 [D. 286] Ἔχφαντος Συρακούσιος, εἷς τῶν Πυϑαγορείων, πάντων τὰ ἀδιαίρετα σώματα zul τὸ xevov [näml. ἀρχὰς εἶναι] τὰς γὰρ Πυϑαγοριχὰς uovadas οὗτος πρῶτος ἀπεφήνατο σωματιχᾶς.

8. — — ΠΊ, 2 [D. 327] Θαλῆς Πυϑαγόρας ᾿Εμπεδοκλῆς Ἔχφαντος Παρ- μενίδης... ἕνα τὸν κόσμον.

4. — — Π 8, 8 [D. 330] Ἔ. ἐκ μὲν τῶν ἀτόμων συνεστάναι τὸν κόσμον, διοιχεῖσϑαι δὲ ὑπὸ προνοίας.

5. — — II 18, 3 [D. 378] “Ηρακχλείδης 6 Ποντικὸς χαὶ Ἔχφαντος ὃ

Πυϑαγόρειος κινοῦσι μὲν τὴν γῆν; οὐ μήν γε μεταβατιχῶς, ἀλλὰ τρεπτιχῶς τροχοῦ δίχην ἐνηξονισμένην, ἀπὸ δυσμῶν En ἀνατολὰς περὶ τὸ ἴδιον αὑτῆς χέντρον.

276 39. XENOPHILOS. 40. DIOKL. ECHEKR U. A. 41. PROROS.

1. Ῥιοα. VIII 46 [s. S. 248, 37] τελευταῖοι γὰρ ἐγένοντο τῶν Πυϑαγο- ρείων, οὖς χαὶ Ἀριστόξενος εἶδε, Ξενόφιλός τε ὃ Χαλχιδεὺς ἀπὸ Θράιχης κτλ. Iamgr. V.P. 281 ἦσαν δὲ οἱ σπουδαιότατοι Φάντων τε zul ᾿Εχεχράτης καὶ Πολύμναστος καὶ Διοκλῆς Φλιάσιοι, Ξενόφιλος δὲ Χαλκιδεὺς τῶν ἀπὸ Θράικης “Χαλχιδέων. 261 pP. 193,5 Κυζιχηνοὶ Πυϑόδωρος... Ξενόφιλος [ein andrer?]

2. Var. Max. VIII 18 ext. 3 biennio minor [als Gorgias] Xenophilus Chal- cidensis Pylhagoricus, sed felicitate non inferior, si quidem, ut ait Aristoxemus musicus [FHG. II 275 fr. 16], ommis humani incommodi expers in summo per- fectissimae doctrinae splendore esctinctus est. [Luc.] Macrob. 18 Ξενόφιλος δὲ ὃ “μουσικός, ὡς erw “Αριστόξενος, προσσχὼν τῆι Πυϑαγόρου φιλοσοφίαι ὑπὲρ τὰ πέντε χαὶ ἑχατὸν ἔτη ᾿Αϑήνησιν ἐβίωσε. Ῥιακ. Ἡ. Ν. VIII 168 ergo pro miraculo et id solitarium reperitur exemplum Xenophili musici centum et quingue ammis viisse sine ullo corporis incommodo.

3. SuID. 8. v. Aoıorogevog... ἀχουστὴς τοῦ τε πατρὸς [Spintharos] zei Aaungov τοῦ ᾿Ερυϑραίου, εἶτα Ξενοφίλου τοῦ Πυϑαγορείου zul τέλος ᾿Αρι- στοτέλους.

40. DIOKLES. ECHEKRATES. POLYMNASTOS. PHANTON. ARION.

1. Dıos. VIII 46. Iamsı. V.P. 251 [s. S. 243, 39. 276, 1.

2. Iamgr. V. P. 267 [s. 5. 279, 27] Φλιάσιοι Διοχλῆς, Ἐχεχράτης, Πολύμνα- στος, Davıwv.

3. Zu Echekrates vgl. ausserdem IAmgr. V.P. 267 [s. S. 279, 7] unter den Ταραντῖνοι; vgl. dagegen das. Z. 26 und 39 ᾿Εχεχράτεια Φλιασία. Ebenso im Platonischen Phaidon vgl. p. 57 A Echekrates: πῶς ἐτελεύτα [Sokrates]; ἡδέως γὰρ ἂν ἀκούσαιμι. χαὶ γὰρ οὔτε τὼν πολιτῶν Φλειασίων οὐδεὶς πάνυ τε ἐπιχωριαάζει τὰ νῦν ᾿Αϑήναζε χτλ. Vgl.88D. Daher nennt als Platons Lehrer neben Archytas Cıc. de fin. V 29, 87 Echecratem, Timaeum, Arionem Locros.

1. Iamsr. V.P. 127 [aus Aristoxenos] χαὲὶ ταῦτα πρὸς ἐχεῖνον [Aristox.] εἰπεῖν [d. jüngere Dionys] χαὲ τὰ περὶ Φιντίαν καὶ Δάμωνα [S. 277,12] περί re Πλάτωνος καὶ ᾿ἀρχύτου, καὶ τὰ περὶ Κλεινίαν καὶ Πρῶρον. 5. ὃ. 279, 8. 297,22.

2. Ῥιοα. IX 40 ᾿Αριστόξενος ἐν τοῖς iorogıxois ὑπομνήμασί [FHG Π 290 fr. 88] φησι Πλάτωνα ϑελῆσαι συμφλέξαι τὰ Δημοχρίτου συγγράμματα, ὅπόσα ἠδυνήϑη συναγαγεῖν. ᾿Αμύχλαν δὲ χαὶ Κλεινίαν τοὺς Πυϑαγοριχοὺς κωλῦσαι αὐτόν, ὡς οὐδὲν ὄφελος. παρὰ πολλοῖς γὰρ εἶναι ἠδη τὰ βιβλία.

3. Diopor. X 4, 1 [aus ders. Quelle] ὅτι Ἀλεινίας, Ταραντῖνος τὸ γένος, εἷς δὲ τῶν ἐκ τοῦ προειρημένου συστήματος ὦν, πυϑόμενος Πρῶρον τὸν Κυρηναῖον διά τινὰ πολιτιχὴν περίστασιν ἀπολωλεχότα τὴν οὐσίαν καὶ τελέως ἀπορούμενον, ἐξεδήμησεν &x τῆς Ἰταλίας εἰς Κυρήνην μετα χρημάτων ἱχανῶν καὲ τὴν οὐσίαν ἀποχατέστησε τῶι προειρημένωι, οὐδέποτε τοῦτον ἑωραχώς, ἀχούων δὲ μόνον ὅτι Πυϑαγόρειος ἢν.

41. KLEINIAS U. A. 42. DAMON U. PHINTIAS. 43. SIMOS U. A. 277

4. Armen. XIV 624A Κλεινίας γοῦν ὁ Πυϑαγόρειος, ὡς Χαμαιλέων ὃ Ποντιχὸς ἱστορεῖ, χαὶ τῶι βίωι χαὶ τοῖς ἤϑεσιν διαφέρων, εἰ ποτε συνέβαινεν χαλεπαίνειν αὐτὸν δι᾿ ὀργήν, ἀναλαμβάνων τὴν λύραν ἐχιϑάριζεν" πρὸς δὲ τοὺς ἐπιζητοῦντας τὴν αἰτίαν ἔλεγεν ἱπραὔνομαι᾽.

5. Pur. Quaest. conviv. IIL6, 3 p.654B ἐμοὲ μέν, ἔφη, τὸ τοῦ Πυϑαγοριχοῦ Κλεινίου λίαν ἀρέσχει" λέγεται γὰρ ἐρωτηϑείς, ὁπηνίχα δεῖ μάλιστα yvvaızl προσιέναι" "Orav’ φάναι "ualıora τυγχάνηις βλαβῆναι βουλόμενος.

Fälschung auf den Namen des Proros (schon alexandrinisch?) Περὶ ἑβδομάδος Nıcom. in Theol. arithm. p. 43 Ast. Syrıan. ὃ. 192, 5 Kroll. [vgl. S. 257, 13]; auf den Namen des Kleinias ebenda: Tmeor. arithm. p. 17 Ast. Syr. S. 168, 18Kr.

Dıopvor. X 4,3 [aus Aristoxenos vgl. S. 276, 30. 296, 19] Διονυσίου τυραν- γοῦντος Φιντίας τις Πυϑαγόρειος ἐπιβεβουλευχῶς τῶι τυράννωι, μέλλων δὲ τῆς τιμωρίας τυγχάνειν, rırroaro παρὰ τοῦ Διονυσίου χρόνον εἰς τὸ περὶ τῶν ἰδίων πρότερον ἃ βούλεται διοικῆσαι δώσειν δ᾽ ἔφησεν ἐγγυητὴν τοῦ ϑανάτου τῶν φίλων ἕνα. τοῦ ὁὲ δυνάστου ϑαυμάσαντος, εἰ τοιοῦτός ἐστι φίλος ὃς ἑαυτὸν εἰς τὴν εἱρχτὴν ἀντ᾽ ἐχείνου παραδώσει, προεχαλέσατό τινὰ τῶν γνωρίμων ὃ Φιντίας, Δάμωνα ὄνομα Πυϑαγόρειον φιλόσοφον, ὃς οὐδὲ διστάσας ἔγγυος εὐϑὺς ἐγενήϑη τοῦ ϑανάτου. τινὲς μὲν οὐν ἐπήινουν τὴν ὑπερβολὴν τῆς πρὸς τοὺς φίλους εὐνοίας, τινὲς δὲ τοῦ ἐγγύου προπέτειαν καὶ μανίαν κατεγίνωσχον. πρὸς δὲ τὴν τεταγμένην ὥραν ἅπας ὃ δῆμος συνέδραμεν χαραδοχῶν, εἰ φυλάξει τὴν πίστιν ὃ χαταστήσας. ἤδη δὲ τῆς ὥρας συγχλειούσης πάντες μὲν ἀπεγίνωσκον, ὃ δὲ Φιντίας ἀνελπίστως ἐπὶ τῆς ἐσχάτης τοῦ χρόνου ῥοπῆς ὁρομαῖος ἦλϑε τοῦ Δάμωνος ἀπαγομένου πρὸς την ἀνάγχην. ϑαυμαστῆς δὲ τῆς φιλίας φανείσης ἅπασιν, ἀπέλυσεν ὃ Διονύσιος τῆς τιμωρίας τὸν ἐγκα- λούμενον χαὶ παρεχάλεσε τοὺς avdons τρίτον ξαυτὸν εἰς τὴν φιλίαν προσ- λαβέσϑαι.

1. Iamgr. V.P. 267 [p. 191, 8N.] Ποσειδωνιᾶται ᾿Αϑάμας, Σῖμος.

2. PorPHYR. V.P.3 [vgl. oben 5. 27) Δοῦρις δ᾽ ὃ Σάμιος ἐν δευτέρωι τῶν Ὥρων [FHG. II 482 fr. 56] παῖδά τ᾽ αὐτοῦ [des Pythagoras] ἀναγράφει ᾿Αρίμνηστον καὶ διδάσχαλόν φησι γενέσϑαι Δημοκρίτου" τὸν δ᾽ ᾿Αρίμνηστον κατελϑόντ᾽ ἀπὸ τῆς φυγῆς χαλχοῦν ἀνάϑημα τῶι ἱερῶι τῆς Ἥρας ἀναϑεῖναι τὴν διάμετρον ἔχον ἐγγὺς δύο πήχεων οὗ ἐπίγραμμα nv ἐγγεγραμμένον τόδε"

Πυϑαγόρεω φίλος υἱὸς ᾿Αρίμνηστός μ᾽ ἀνέϑηχε πολλὰς ἐξευρὼν εἰνὶ λόγοις σοφίας" τοῦτο δ᾽ ἀνελόντα [τούτων μίαν ἀφελόντα 7] Σῖμον τὸν Δρμονικὸν καὶ τὸν χαγνόνα σφετερισάμενον ἐξενεγχεῖν ὡς ἴδιον εἶναι μὲν οὖν ἑπτὰ τὰς ἀναγε- γραμμένας σοφίας, διὰ δὲ τὴν μίαν, ἣν Σῖμος ὑφείλετο, συναφανισϑῆναι zul τὰς ἄλλας τὰς ἐν τῶι ἀναϑήματι γεγραμμένας. Fälschung, aus der Rivalität der Pythagoreer d. IV. Jahrh. zu erklären wie das von Hippasos n. 4 (8. oben S. 34) Berichtete. Unter den 7 σοφίαι sind vermutlich 7 Proportionen (μεσό- Tyteg) zu verstehen vgl. Iambl. in Nic. S. 116,1 εἴρηται καὶ περὶ τῶν ἑξῆς ταῖς

278 43. SIMOS. 44. LYKON. 45. PYTHAGOREISCHE SCHULE.

πρώταις τριῶν μεσοτήτων, αἷς χαὶ οἱ ἀπὸ Πλάτωνος μέχρις ᾿ρατοσϑένους ἐχρήσαντο, ἄρξαντος ὡς ἔφαμεν τῆς εὑρέσεως αὐτῶν ᾿Αρχύτα (fr. 2] καὶ Ἱππάσου [5. 8. 86 η. 15] τῶν μαϑηματιχῶν. τὰς δ᾽ ὑπὸ τῶν. μετὰ ταῦτα νεωτέρων περί τε Μυωνίδην χαὶ Εὐφράνορα τοὺς Πυϑαγορικχούς προσφιλοτεχνη- ϑείσας τέσσαρας [also die 7. 8. 9. 10] οὔτε παραλείπειν ἄξιον χτλ. Die zunächst neu hinzugefügte siebente wäre also die des Simos, deren Erfindung ihm von neidischen Zunftgenossen abgesprochen und durch das wirklich oder nur littera- risch gefälschte Anathem des erfundenen Pythagorassohnes böswillig abge- stritten werden sollte. Wie weit Duris selbst an der Fälschung beteiligt ist, kann fraglich erscheinen. Doch sind seine Spuren auf diesem Gebiete bedenklich [s. S. 231, 22ff.]. Mit dem Kanon ist vielleicht zu vergleichen Eratosth. in Hei- berg’s Archimed. III 112, 18. Über Euphranor 5. $. 244, 19. 274, 11.

1. Iamgr. V. P. 267 p. 190, 4 “ύχων u.d. Ταραντῖνοι; Droc.V 69 γεγόνασι δὲ καὶ ἄλλοι Avzwves' πρῶτος Πυϑαγορικχός.

2. Arnen. II 69E “ύχος δ᾽ ὃ Πυϑαγόρειος τὴν ἐχ(λύυουσαν) γενέσεώς φησι ϑρίδαχα πλατύφυλλον τετανὴν ἄχαυλον ὑπὸ μὲν τῶν Πυϑαγορείων λέγεσϑαι εὐνοῦχον [εὐνούχειον Plin. XIX 127], ὑπὸ δὲ τῶν γυναικῶν ἀστύτιδα" διουρητιχοὺς γὰρ παρασχευαζει zul ἐχλύτους πρὸς τὰ ἀφροδίσια" ἔστι δὲ χρα- τίστη ἐσϑίεσϑαι.

8. — Χ 418E xal Πυϑαγόρας δ᾽ ὃ Σάμιος μετρίαι τροφῆι ἐχρῆτο, ὡς ἱστορεῖ Μύχων ὃ Ἰασεὺς ἐν τῶι Περὶ Πυϑαγορείου (βίου).

4. Arıstocr. Ὁ. Eus. P. E.XV 2,7 πάντα d’ ὑπερπαίει μωρίαι τὰ ὑπὸ “ύχωνος εἰρημένα τοῦ λέγοντος εἶναι Πυϑαγορικὸν ξαυτόν. φησὶ γὰρ ϑύειν ᾿Αριστοτέλη ϑυσίαν τετελευτηχυίαι τῆι γυναιχὶ τοιαύτην, ὁποίαν ᾿Αϑηναῖοι τῆι Δήμητρι, καὶ ἐν ἐλαίωι ϑερμῶι λουόμενον τοῦτο δὴ πιπράσχειν" ἡνίχα δὲ εἰς Χαλκίδα ἀπήιει τοὺς τελώνας εὑρεῖν ἐν τῶι πλοίωι λοπάδια χαλχᾶ τέτταρα καὶ ἑβδομήκοντα.

45. PYTHAGOREISCHE SCHULE. A. KATALOG DES IAMBLICHOS.

Iamgr. V. P. 267 τῶν δὲ συμπάντων Πυϑαγορείων τοὺς μὲν ἀγνῶτας τε καὶ ἀνωνύμους τινὰς πολλοὺς εἰχὸς γενονέναι, τῶν δὲ γνωριζομένων ἐστὶ τάδε τὰ ὀνόματα. Κροτωνιᾶται Ἱππόστρατος Avuas, Αἴγων, Αἵμων, Σύλλος, Κλεοσϑένης, ᾿Αγέλας, Ἐπίσυλος, Φυχιάδας, Ἔχφαντος 7 5. 1 0]Σ Τίμαιος Is. 8. 275,1], Βοῦϑος [Ξοῦϑος ἵ 5. 229, 6], Ἔρατος, Ἰταναῖος, Ῥόδιππος, Βρύας, Ἔνανδρος [sic], Ηυλλίας, ᾿Αντιμέδων, Aytag, “εόύφρων [sic], ’AyvAos, Ὄνατος, Ἱπποσϑένης, Κλεόφρων, ᾿Αλχμαίων [s. 8. 108], Δαμοκλῆς, Μίλων [s. S. 29 n. 18; S.37n.1], Μένων. Μεταποντῖνοι Βροντῖνος [8.88.1], Παρμίσκος [S.38n.10], Ὀρεστάδας [ebenda], “έων, Φαμάρμενος, Αἰνέας, Χιλᾶς, Μελησίας, ᾿Αριστέας, “αφάων, Evavdoog, ᾿Αγησίδαμος, Ξενοχαδης, Εὐρύφημος, ᾿ἀριστομέγνης, ᾿4γή- σαρχος; ᾿Δλχίας, Ξενοφάντης, Θράσεος [sie], Evevrog [s. S. 259, 25], Ἐπίφρων, Εἰρίσκος, Μεγιστίας, Aswxvdng, Θρασυμήδης, Εὔφημος. Προχλῆς, ᾿Αντιμένης,

A. KATALOG DES IAMBLICHOS. B. ANONYME PYTHAGOREER. 279

«Ἱάχριτος, Jauorayng, Πύρρων, Ῥηξίβιος, ᾿Αλώπεχος, ᾿Αστύλος, Δακίδας, ᾿Αλίο- χος, “αχράτης, Γλυχῖνος. ᾿Ἀχραγαντῖνος Ἐμπεδοκλῆς IS. 155]. Ἐλεά- της Παρμενίδης IS. 1081. Ταραντῖνοι Φιλόλαος [S. 248], Εὐρυτος [S. 259], ᾿Αρχύτας [S. 261], Θεόδωρος [s. Z.29], Ἀρίστιππος, “ύχων, Ἑστιαῖος, Πολέμαρχος, ᾿Ἀστέας, Κανίας, Κλέων, Εὐρυμέδων, ᾿Αρχέας, Κλειναγόρας, Ἄρχιππος [S. 260], Ζώπυρος, Εὔϑυνος, Δικαίαρχος, Φιλωνίδης, Φροντίδας, Aöoıc [S. 260], “υσί- βιος, Δεινοχράτης, Ἐχεχράτης IS. Z. 26], Παχτίων, ᾿Αχουσιλάδας, Txxog[S.107n.15], Πεισιχράτης, Κλεάρατος, Asovrevg, Φρύνιχος, Σμιχίας, ᾿ἀριστοκλείδας, Κλει- viag [S. 276,32], Αβροτέλης, Πισίρροδος, Βρύας, 'E)avdoog, ᾿Αρχέμαχος, Μιμνόμα- χος, ᾿Αχμονίδας, Δικᾶς, Καροφαντίδας [sie]. Συβαρῖται Μέτωπος, Ἵππασος [8.. 34], Πρόξενος, Εὐάνωρ, Asava&, Μενέστωρ [S. 228], Διοκλῆς, Ἔμπεδος, Τι- μάσιος, Πτολεμαῖος, Ἔνδιος, Τυρσηνός. Καρχηδόνιοι Μιλτιάδης, Ἄνϑην,

Ὁδίος, “εόχριτος. Πάριοι Αἰήτιος, Φαινεχλῆς, Δεξίϑεος, ᾿Αλκίμαχος, Δεί-

γαρχος, Μέτων, Τίμαιος [S. 275,1 gehört in Z. 15], Τιμησιάναξ, Εὐμοιρος, Θυ- μαρίδας. “Μοκροὶ Γύττιος [sie], Ξένων [vgl. S. 161. n. 3, 37], Φιλόδαμος, Εὐέτης, Εὔδικος, Σϑενωνίδας, Σωσίστρατος, Εὐθϑύνους, Ζάλευχος, Τιμάρης. Ποσειδωνιᾶται ᾿Αϑάμας, Σῖμος, Πρόξενος, Κράνοος, Muns, Βαϑύλαος, Φαίδων. “Μευκανοὲ Ὄχχελος [sie, vgl. Ζ. 35] χαὲ Ὄχχιλος [sic] ἀδελφοί, Ὀρέσανδρος, Κέραμβος, Δαρδανεύς, αλίων. Ἀργεῖοι Ἱππομέδων, Τιμο- σϑένης, Εὐέλθων, Θρασύδαμος, Κρίτων, Πολύχτωρ. “άκωνες Αὐτοχαρί- δας, Κλεάνωρ, Εὐρυχράτη. Ὑπερβόρειος "Aßagıc. Ῥηγῖνοι ᾿Αριστεί- dns, Δημοσϑένης, ᾿Αριστοχράτης, Φύτιος, Ἑλικάων, Μνησίβουλος, Ἱππαρχίδης, Εὐϑοσίων [sie], Εὐθυχλῆς, Ὄψιμος [S. 216, 14]. Καλαϊς Σελινούντιος Συραχούσιοι Δεπτίνης, Φιντίας, Δάμων [.218,12]. Σάμιοι Μέλισσος [. 140], “άχων, "Apyınnos, Γλώριππος, Ἕλωρις, Ἵππων [ϑ3. 232,22]. Καυλωνιᾶται Καλλίβροτος, Δίχων, Νάστας, δρύμων, Zevrac. Φλιάσιοι Διοχλῆς, Ἐχε- χράτης [8.276,18], Πολύμναστος, Φαντων [8.276,19]. Σιχυώνιοι Πολιάδης, “ἤμων, Στράτιος, Σωσϑένης. Κυρηναῖοι Πρῶρος [S. 276, 29],. Μελάνιπ- πος, ᾿Αριστάγγελος, Θεόδωρος [S. 242. Κυζικηνοὶ Πυϑόδωρος, Ἱπποσϑένης, Βούϑηρος, Ξενόφιλος [8. 210,1. Καταναῖοι Χαρώνδας, “υσιάδης. Κο- οἰνϑιος Χρύσιππος. Τυρρηνὸς Ναυσίϑοος. ᾿Αϑηναῖος Νεόχριτος. Ποντιχὸς Avoauvoc. Οἱ πάντες cm.

Πυϑαγορίδες δὲ γυναῖχες αἱ ἐπιφανέσταται Τιμύχα γυνὴ 7 υλλία τοῦ Κροτωνιάτου, Φίλτυς ϑυγάτηρ Θεόφριος τοῦ Κροτωνιάτου, Βυνδαχοὺ ἀδελφὴ Ὀχχέλω zul ᾿Εχχέλω τῶν Asvzavov, Χειλωνὶς ϑυγάτηρ “Χείλωνος l. Χιλωνὶς ὃ. Χίλωνος] τοῦ «ακεδαιμονίου, Κρατησίχλεια Μάκαινα γυνὴ Κλεάνορος τοῦ “ακχεδαιμονίου, Θεανὼ γυνὴ τοῦ Meranovrivov Βροτίνου [S. 33], υϊα γυνὴ Μίλωνος τοῦ Κροτωνιάτου, “ασϑένεια ᾿Αρχάδισσα, “Αβροτέλεια “Αβροτέλους ϑυγάτηρ τοῦ Ταραντίνου, ᾿Βχεκράτεια Φλιασία, Τυρσηνὶς Συβαρῖτις, Πισιρρόδη Ταραντίς, Νισϑεάδουσα [sic] Auzaıvae, Βοιὼ Ἀργεία,: Βαβέλυχα Ἀργεία, Kıs- αἰχμα ἀδελφὴ Αὐτοχαρίδα τοῦ “άκχωνος" αἱ πᾶσαι ı& [ἐς 1]

NACH ALTPERIPATHETISCHER ÜBERLIEFERUNG. 1. Proc. in Euclid. S. 64,18 Friedl. (aus Eudems Τεωμετρικὴ | ἱστορία {r. 84) παρ᾽ Αἰγυπτίοις μὲν εὑρῆσϑαι πρῶτον ἡ γεωμετρία παρὰ τῶν πολλῶν ἱστό- ρήηται ἐκ τῆς τῶν χωρίων ἀναμετρήσεως λαβοῦσα τὴν γένεσιν. ἀναγχαία γὰρ

ἦν ἐχείνοις αὕτη διὰ τὴν ἄνοδον τοῦ Νείλου τοὺς προσήχοντας ὅρους ἑκάστοις ἀφανίζοντος.... ὥσπερ οὖν παρὰ τοῖς Φοίνιξιν διὰ τὰς ἐμπορίας χαὶ τὰ συναλλάγματα, τὴν ἀρχὴν ἔλαβεν ἡ τῶν ἀριϑμῶν ἀκριβὴς γνῶσις, οὕτω dn zul παρ᾽ Αἰγυπτίοις ἡ n γεωμετρία διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν εὕρηται. Θαλῆς δὲ πρῶτος εἰς Αἴγυπτον ἐλϑὼν μετήγαγεν εἰς τὴν “Ἑλλάδα τὴν ϑεωρίαν ταύτην καὶ πολλὰ μὲν αὐτὸς εὗρεν, πολλῶν δὲ τὰς ἀρχὰς τοῖς μετ᾽ αὐτὸν ὑφηγήσατο, τοῖς μὲν χαϑολιχώτερον ἐπιβάλλων, τοῖς δὲ αἰσϑητιχώτερον. μετὰ δὲ τοῦτον Μάμερκος [vgl. Suid. Στησίχορος, Diog. vu, Plut. Num. 8, Fest. 23, 18 Müll.) © Στησιχόρου τοῦ ποιητοῦ ἀδελφὸς ὡς ἐφαψάμενος τῆς περὲ γεωμε- τρίαν σπουδῆς μνημονεύεται, καὶ Ἱππίας ὁ Ἠλεῖος ἱ ἱστόρησεν ὡς ἐπὶ γεωμετρίαι δόξαν αὐτοῦ λαβόντος. ἐπὶ δὲ τούτοις Πυϑαγόρας τὴν περὶ αὐτὴν φιλο- σοφίαν εἰς σχῆμα παιδείας ἐλευϑέρου μετέστησεν, ἄνωϑεν τὰς ἀρχὰς αὐτῆς ἐπισχοπούμενος χαὶ ἀΐλως χαὶ νοερῶς τὰ ϑεωρήματα διερευνώμενος, ὃς δὴ καὶ τὴν τῶν ἀνὰ λόγον πραγματείαν χαὶ τὴν τῶν χοσμικῶν σχημάτων σύστασιν

ἀνεῦρεν. μετὰ ὁὲ τοῦτον Ἀναξαγόρας ὃ Κλαζομένιος πολλῶν ἐφήψατο τῶν χατὰ γεωμετρίαν χαὶ Otvonlöng ὃ Χῖος ὀλίγωι γεώτερος ὧν ναξα- γόρου [8. oben S. 239, 16]. ἐφ᾽ οἷς Ἱπποχράτης ὃ Ατος ὃ τὸν τοῦ

μηνίσχου τετραγωνισμὸν oe [S. 241, 2], χαὶ Θεόδωρος ὃ Κυρηναῖος [S. 242, 81] ἐγένοντο περὲ γεωμετρίαν de πρῶτος γὰρ ὃ Ἱπποχράτης τῶν μνημονευομένων χαὶ Στοιχεῖα συνέγραψεν.

Πλάτων ὁ᾽ ἐπὶ τούτοις γενόμενος... ἐν δὲ τούτωι τῶι χρόνωι χαὶ “Μεωδάμας ὃ Θάσιος ἦν χαὶ ᾿Αρχύτας ὃ Ταραντῖνος [S. 261,1] zul Θεαί- τητος ὁ ᾿Αϑηναῖος, παρ᾽ ὧν ἐπηυξήϑη τὰ ϑεωρήματα χαὶ προῆλϑεν εἰς ἐπι- στημονικωτέραν σύστασιν.

2. Stop. I pr. 6 [p. 20, 1W.] &x τῶν ᾿Αριστοξένου Περὶ ἀριϑμητιχῆς [FHG II 289, fr. 81]. τὴν δὲ περὲ τοὺς ἀριϑμοὺς πραγματείαν μάλιστα πάντων τιμῆσαι doxst Πυϑαγόρας καὶ προαγαγεῖν εἰς το πρόσϑεν ἀπαγαγὼν ἀπὸ τῆς τῶν ἐμπόρων χρείας, πάντα τὰ πράγματα ἀπεικάζων τοῖς ἀριϑμοῖς. Ta τε γὰρ ἄλλα ἀριϑμὸς ἔχει χαὶ λόγος ἐστὶ πάντων τῶν ἀριϑμῶν πρὸς ἀλλήλους. (zal ἄλλοι μὲν ἀλλων), Αἰγύπτιοι δὲ Ἑρμοῦ φασιν εὕρημα, ὃν καλοῦσι Θώϑ' οἱ δὲ ἐχ τῶν ϑείων περιφορῶν ἐπινοηϑῆναι [Philippos Epin. 9718 0]. μονὰς μὲν οὖν ἐστιν ἀρχὴ ἀριϑμοῦ, ἀριϑμὸς δὲ τὸ ἐκ τῶν μονάδων πλῆϑος συγχείμενον. τῶν δὲ ἀριϑμῶν ἄρτιοι μέν εἰσιν οἱ εἰς ἴσα διαιρούμενοι, περισσοὶ δὲ οἱ εἰς ἄνισα καὶ μέσον ἔχοντες. οὕτως ἐν περισσαῖς ἡμέραις αἱ χρίσεις τῶν νοση- μάτων γίνεσϑαι δοκοῦσι καὶ αἵ μεταβολαί, ὅτι ὃ περιττὸς καὶ ἀρχὴν καὶ τελευτὴν χαὶ μέσον ἔχει, ἀρχῆς χαὶ axung καὶ παραχμῆς ἐχόμεναι.

3. Dıovor. exe. X 6,4 ὅτι Καλλίμαχος (fr. 885 Schn. vgl. oben 8.4, 8] εἶπε περὶ Πυϑαγόρου, διότι τῶν ἔν γεωμετρίαι προβλημάτων τὰ μὲν εὗρε τὰ δὲ ἐχ τῆς Αἰγύπτου πρῶτος εἰς τοὺς Ἕλληνας ἤνεγχεν, ἐν οἷς λέγει ὅτι

ἐξεῦρε Φρὺξ Εὔφορβος, ὅστις ἀνϑρώποις τρίγωνα τε σχάληνα καὶ χύχλων Ente

τῶν ἐμπνεόντων᾽ οἱ δ᾽ ἄρ᾽ οὐχ ὑπήχουσαν πᾶντες.

4. ARIST. Metaph. A 5. 9855 23 ἐν δὲ τούτοις χαὶ πρὸ τούτων [Leukippos und Demokritos] οἱ χαλούμενοι Πυϑαγόρειοι τῶν μαϑημάτων ἁψάμενοι πρῶ- τοι ταῦτα προήγαγον; χαὶ ἐντραφέντες ἐν αὐτοῖς τὰς τούτων ἀρχὰς τῶν ὄντων ἀρχὰς ὠιήϑησαν εἶναι πάντων. ἐπεὶ δὲ τούτων οἱ αριϑμοὶ φύσει πρῶτοι,

ἐν δὲ τοῖς ἀριϑμοῖς ἐδόχουν ϑεωρεῖν ὁμοιώματα πολλὰ τοῖς οὖσι καὶ γιγνο- μένοις, μᾶλλον ἢ ἐν πυρὶ γαὶ γῆι καὶ ὕδατι, ὅτι τὸ μὲν τοιονόὶ τῶν ἀριϑμῶν πάϑος δικαιοσύνη, τὸ δὲ τοιονδὶ ψυχὴ καὶ γοῦς, ἕτερον δὲ χαιρὸς καὶ τῶν ἄλλων ὡς εἰπεῖν ἕχαστον ὁμοίως, ἔτι δὲ τῶν ἁρμονιῶν ἐν ἀριϑμοῖς ὁρῶντες τὰ πάϑη xzal τοὺς λόγους, ἐπειδὴ τὰ μὲν ἄλλα τοῖς ἀριϑμοῖς ἐφαίνετο τὴν φύσιν ἀφωμοιῶσϑαι πᾶσαν, οἱ δ᾽ ἀριϑμοὶ πάσης τῆς φύσεως πρῶτοι, τὰ τῶν ἀριϑμῶν στοιχεῖα τῶν ὄντων στοιχεῖα πάντων ὑπέλαβον εἶναι, καὶ τὸν ὅλον οὐρανὸν ἁρμονίαν εἶναι καὶ ἀριϑμόν" χαὶ ὅσα εἶχον ὁμολογούμενα δεικνύναι ἔν τε τοῖς ἀριϑμοῖς χαὶ τοῖς ἁρμονίαις πρὸς τὰ τοῦ οὐρανοῦ πάϑη καὶ μέρη χαὶ πρὸς τὴν ὅλην διαχόσμησιν, ταῦτα συνάγοντες ἐφήρμοττον. | κἂν εἴ τί που διέλειπε, προσεγλίχοντο τοῦ συνειρομένην πᾶσαν αὐτοῖς εἶναι τὴν πρα- γματείαν. λέγω δ᾽ οἷον, ἐπειδὴ τέλειον ἢ δεκὰς εἶναι δοκεῖ zul πᾶσαν περι- ειληφέναι τὴν τῶν ἀριϑμῶν φύσιν, χαὶ τὰ φερόμενα χατὰ τὸν οὐρανὸν δέχα μὲν εἶναί φασιν, ὄντων δὲ ἐννέα μόνον τῶν φανερῶν διὰ τοῦτο δεχάτην τὴν ἀντίχϑονα ποιοῦσιν. διώρισται δὲ περὲ τούτων ἐν ἑτέροις ἡμῖν ἀχριβέστερον. Arzx.z.d.St. S.41,1 λέγει δὲ περὶ τούτων χαὶ ἐν τοῖς Περὶ οὐρανοῦ [8.8.288,25] χαὶ ἐν ταῖς τῶν Πυϑαγοριχῶν dogaıs ἀχριβέστερον. 75, 15 τῆς δὲ τάξεως τῆς ἐν τῶι οὐρανῶι, ἣν ἐποιοῦντο τῶν ἀριϑμῶν οἱ Πυϑαγόρειοι, μνημονεύει ἐν τῶι δευτέρωι Περὶ τῆς Πυϑαγοριχῶν δόξης. [Arısr.] M. Mor. A 1. 11822 11 πρῶτος μὲν οὖν ἐνεχείρησε Πυϑαγόρας περὶ ἀρετῆς εἰπεῖν, οὐχ ὀρϑῶς δέ" τὰς γὰρ ἀρετὰς εἰς τοὺς ἀριϑμοὺς ἀνάγων οὐκ οἰχείαν τῶν ἀρετῶν τὴν ϑεωρίαν ἐποιεῖτο" οὐ γάρ ἐστιν ἡ δικαιοσύνη ἀριϑμὸς ἰσάκις ἴσος. Ar. Metaph. M 3. 10718Ρ 21 οἱ δὲ Πυϑαγόρειοι πρότερον περί τινων ὀλίγων, ὧν τοὺς λόγους εἰς τοὺς ἀριϑμοὺς ἀνῆπτον, οἷον τί ἐστι καιρὸς ἢ τὸ δίχαιον ἢ γάμος, ἐχεῖνος [Demokrit] δ᾽ εὐλόγως ἐζήτει τὸ τί ἐστιν. Eth. Nic. E 8. 1182Ρ 21 δοχεῖ δέ τισι χαὶ τὸ ἀντιπεπονϑὸς εἶναι ἁπλῶς δίχαιον, ὥσπερ οἱ Πυϑαγόρειοι ἔφασαν" ὡρίζοντο γὰρ ἁπλῶς τὸ δίχαιον τὸ ἀντιπεπονϑὸς ἄλλωι.

5. --- -- 986 215 [vgl. Philolaos fr. 5 5. 251,1] φαίνονται δὴ καὶ οὗτοι τὸν ἀριϑμὸν νομίζοντες ἀρχὴν εἶναι χαὶ ὡς ὕλην τοῖς οὖσι καὶ ὡς πάϑη τε χαὶ ἕξεις, τοῦ δὲ ἀριϑμοῦ στοιχεῖα τό τε ἄρτιον χαὶ τὸ περιττόν, τούτων δὲ τὸ μὲν ἄπειρον, τὸ δὲ πεπερασμένον, τὸ δ᾽ ἕν ἐξ ἀμφοτέρων εἶναι τούτων (zul γὰρ ἄρτιον εἶναι χαὶ περιττόν), τὸν δ᾽ ἀριϑμὸν ἐχ τοῦ ἕνός, ἀριϑμοὺς δέ, χαϑάπερ εἴρηται, τὸν ὅλον οὐρανόν.

ἕτεροι ὁὲ τῶν αὐτῶν τούτων τὰς ἀρχὰς δέχα λέγουσιν εἶναι τὰς χατὰ συστοιχίαν λεγομένας" πέρας χαὶ ἄπειρον περιττὸν καὶ ἄρτιον Ev zul πλῆϑος δεξιὸν zul ἀριστερόν ἄρρεν καὶ ϑῆλυ ἠρεμοῦν καὶ χινούμενον εὐθὺ χαὶ χαμπύλον φῶς καὶ σχότος ἀγαϑὸν χαὶ χαχόν τετράγωνον. χαὶ ETEOOUNKES. ὅνπερ τρόπον ἔοικε χαὶ Akzualov ὃ Κροτωνιάτης [s. S. 103, 19] ὑπολαβεῖν χαὶ ἤτοι οὗτος παρ᾽ ἐχείνων ἢ ἐχεῖνοι παρὰ τούτου παρέλαβον τὸν λόγον τοῦτον᾽ χαὶ γὰρ ἐγένετο τὴν ἡλικίαν ᾿Αλχμαίων (vEog) ἐπὶ γέροντι Πυϑαγόραι, ἀπε-

φήνατο ds παραπλησίως τούτοις. φησὶ γὰρ εἶναι δύο τὰ πολλὰ τῶν άνϑρω- πίνων, λέγων τὰς ἐναντιότητας οὐχ ὥσπερ οὗτοι διωρισμένας ἀλλὰ τὰς τυχούσας, οἷον λευχὸν μέλαν, γλυχὺ πιχρὸν, ἀγαϑὸν χαχόν, μέγα μιχρόν. οὗτος μὲν οὖν ἀδιορίστως “ἀπέρριψε περὶ τῶν λοιπῶν, οἱ δὲ Πυϑαγόρειοι χαὶ πόσαι καὶ τίνες αἵ ἐναντιώσεις ἀπεφήναντο. παρὰ μὲν οὖν τούτων ἀμφοῖν τοσοῦτον ἔστι λαβεῖν, ὅτι τἀναντία ἀρχαὶ τῶν ὄντων" τὸ δὲ ὅσαι παρὰ τῶν ἑτέρων, καὶ τίνες αὗταί εἰσιν. πῶς μέντοι πρὸς τὰς εἰρημένας αἰτίας ἐνδέχεται συναγαγεῖν, σαφῶς μὲν οὐ διήρϑρωται παρ᾽ ἐκείνων, ἐοίχασι δ᾽ ὡς ἐν ὕλης εἶδει τὰ στοι- χεῖα τάττειν᾽ ἐκ τούτων γὰρ ὡς ἐνυπαρχόντων συνεστάναι zul πεπλάσϑαι φασὶ τὴν οὐσίαν.

τῶν μὲν οὖν παλαιῶν καὶ πλείω λεγόντων τὰ στοιχεῖα τῆς φύσεως ἐκ τούτων ἱχανόν ἐστι ϑεωρῆσαι τὴν διάνοιαν" εἰσὲ δέ τινες οἱ περὶ τοῦ παντὸς ὡς ἂν μιᾶς οὔσης φύσεως ἀπεφήναντο, τρόπον δὲ οὐ τὸν αὐτὸν πᾶντες οὔτε τοῦ καλῶς οὔτε τοῦ χατὰ τὴν φύσιν. εἰς μὲν οὖν τὴν γῦν σχέψιν τῶν αἰτίων οὐδαμῶς συναρμόττει περὶ αὐτῶν ὃ λόγος" οὐ γὰρ ὥσπερ ἔνιοι τῶν PER“ λόγων ἕν ὑποϑέμενοι τὸ ὃν ὅμως γεννῶσιν ὡς ἐξ ὕλης τοῦ ἑνός, αλλ᾽ ἕτερον τρόπον οὗτοι λέγουσιν" ἐχεῖνοι μὲν γὰρ προστιϑέασι κίνησιν, γεννῶντές γε τὸ πᾶν, οὗτοι δὲ ἀχίνητον εἶναί φασιν.

6. — Eth. Nie. A 4. 10965 5 πιϑανώτερον δ᾽ ἐοίχασιν οἱ Πυϑαγόρειοι λέγειν περὶ αὐτοῦ, τιϑέντες ἐν τῆι τῶν ἀγαϑῶν ovoroıylaı τὸ ἕν.

7. --- Eth. Nie. B 5. 1106 29 τὸ γὰρ xaxov τοῦ ἀπείρου, ὡς οἱ Πυϑα- γόρειοι εἴχαζον, τὸ δ᾽ ἀγαϑὸν τοῦ πεπερασμένου.

8. — Metaphys. A 5. 98729 μέχρι μὲν οὖν τῶν Ἰταλικῶν zul χωρὶς ἐχείνων μορυχώτερον. [so antike Hd». bei Alex. vgl. Sophron 74 Kaib.] εἰρήκασιν οἱ ἄλλοι weg! αὐτῶν, πλήν, ὥσπερ εἴπομεν; δυοῖν αἰτίαιν τυγχάνουσι κεχρημένοι; χαὶ τούτων τὴν ἑτέραν οἱ μὲν μίαν, οἵ δὲ δύο ποιοῦσι, τὴν ὅϑεν ἡ ῆ κίνησις" οἱ δὲ Πυϑαγόρειοι δύο μὲν τὰς ἀρχὰς κατὰ τὸν αὐτὸν εἰρήχασι τρόπον, το- σοῦτον δὲ προσεπέϑεσαν, ὃ καὶ ἰδιὸν ἐστιν αὐτῶν, ὅτι τὸ πεπερασμένον zul τὸ ἄπειρον καὶ τὸ ἕν οὐχ ἑτέρας τινὰς ὠιήϑησαν εἶναι φύσεις, οἷον πῦρ ἢ γῆν n τι τοιοῦτον ἕτερον, ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ ἄπειρον καὶ αὐτὸ τὸ ἕν οὐσίαν εἶναι τού- των ὧν κατηγοροῦνται" διὸ zul ἀριϑμὸν εἶναι τὴν οὐσίαν ἁπάντων. περί τε τούτων οὖν τοῦτον ἀπεφήναντο τὸν τρόπον, χαὶ περὶ τοῦ τί ἐστιν ἤρξαντο μὲν λέγειν χαὶ δρίξεσϑαι, λίαν δ᾽ ἁπλῶς ἐπραγματεύϑησαν. ὡρίξοντό τε γαρ ἐπιπολαίως, καὶ wı πρώτωι ὑπάρξειεν ὃ λεχϑεὶς ὅρος, τοῦτ᾽ εἶναι τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος ἐνόμιζον, ὥσπερ εἴ τις οἴοιτο ταὐτὸν εἶναι διπλάσιον χαὶ τὴν δυάδα, διότι πρῶτον ὕπάρχει τοῖς δυσὲ τὸ διπλάσιον. ἀλλ᾽ οὐ ταὐτὸν ἔστιν ἴσως τὸ εἶναι διπλασίωι χαὶ δυάδι. εἰ δὲ μή, πολλὰ τὸ ἕν ἔσται, ὃ χἀχείνοις συνέβαινεν. Vgl. Β ὅ. 100228.

9, MB: 1080616 χαὲ οἱ Πυϑαγόθειοι δ᾽ ἕνα, τὸν μαϑηματιχόν [näml. ἀριϑμόν], πλὴν οὐ κεχωρισμένον ἀλλ᾽ ἐκ τούτου τὰς αἰσϑητὰς οὐσίας συνε- στάναι φασίν. τὸν γὰρ ὅλον οὐρανὸν κατασχευάζουσιν ἐξ αἀφιϑμῶν πλὴν οὐ μοναδικῶν, ἀλλὰ τὰς μονάδας ὑπολαμβάνουσιν ἔχειν μέγεϑος" ὅπως de τὸ πρῶτον ἕν συνέστη ἔχον μέγεϑος, ἀπορεῖν ἐοίκασιν.

10. — — 8. 108358 6 δὲ τῶν Ilvsayogsiov τρόπος τῆι μὲν ἐλάττους ἔχει δυσχερείας τῶν πρότερον εἰρημένων, τῆι δὲ ἰδίας ἑτέρας. τὸ μὲν γὰρ μὴ χωριστὸν ποιεῖν τὸν ἀριϑμὸν ἀφαιρεῖται. πολλὰ τῶν ἀδυνάτων τὸ δὲ τὰ σώματα ἐξ ἀριϑμῶν εἶναι συγχείμενα, χαὶ τὸν ἀριϑμὸν τοῦτον εἶναι μαϑημα- τικόν, ἀδύυνατὸν ἐστιν. οὔτε γὰρ ἀτομα μεγέϑη λέγειν ἀληϑές" εἰϑ᾽ ὅτι μά-

λιστα τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον, οὐχ αἵ γε μονάδες μέγεθος ἔχουσιν. μέγεϑος δ᾽ ἐξ ἀδιαιρέτων συγχεῖσϑαι πῶς δυνατόν; ἀλλὰ μὴν ὃ γ᾽ ἀριϑμητικὸς ἀρι- ϑμὸς μοναδικὸς ἔστιν. ἐχεῖνοι δὲ τὸν ἀριϑμὸν τὰ ὄντα λέγουσιν" τὰ γοῦν ϑεωρήματα προσάπτουσι τοῖς “σώμασιν ὡς ἐξ ἐχείνων ὄντων τῶν ἀριϑμῶν.

11. — — AT. 1072530 ὅσοι δὲ ὑπολαμβάνουσιν, ὥσπερ οἱ Πυϑαγόρειοι καὶ Σπεύσιππος, τὸ χαάλλιστον χαὶ ἄριστον μὴ ἐν ἀρχῆι εἶναι, διὰ τὸ χαὶ τῶν φυτῶν χαὶ τῶν ζώιων τὰς ἀρχὰς αἴτια μὲν εἶναι, τὸ δὲ καλὸν καὶ τέλειον ἐν τοῖς ἐχ τούτων, οὐχ ὀρϑῶς οἴονται.

12. --- — A 6. 987910 τὴν δὲ μέϑεξιν τούνομα μόνον μετέβαλεν [Platon]. οἵ μὲν γὰρ Πυϑαγόρειοι μιμήσει τὰ ὄντα φασὶν εἶναι τῶν ἀριϑμῶν, Πλάτων δὲ μεϑέξει. τὴν μέντοι γε μέϑεξιν ἢ τὴν μίμησιν ἥτις ἂν εἴη τῶν εἰδῶν, ἀφεῖ- σαν ἐν χοινῶι ζητεῖν.

13. — — 987022 τὸ μέντοι γε ἕν οὐσίαν εἶναι, χαὶ μὴ ἕτερόν γέ τι ὃν λέγεσϑαι ἕν, παραπλησίως τοῖς Πυϑαγορείοις ἔλεγε [Platon] χαὲὶ τὸ τοὺς aoı- ϑμοὺς αἰτίους εἶναι τοῖς ἄλλοις τῆς οὐσίας ὡσαύτως ἐχείνοις. τὸ δὲ ἀντὲ τοῦ ἀπείρου ὡς ἑνὸς δυάδα ποιῆσαι, τὸ δὲ ἄπειρον ἐχ μεγάλου zul μικροῦ, τοῦτ᾽ ἴδιον" καὶ ἔτι ὃ μὲν τοὺς ἀριϑμοὺς παρὰ τὰ αἰσϑητά, οἱ δ᾽ ἀριϑμοὺς εἶναί φασιν αὐτὰ τὰ πράγματα, καὶ τὰ μαϑηματιχὰ μεταξὺ τούτων οὐ τιϑέασιν. τὸ μὲν οὖν τὸ ἕν χαὶ τοὺς ἀριϑμοὺς παρὰ τὰ πράγματα ποιῆσαι, χαὶ μὴ ὥσπερ οἱ Πυϑαγόρειοι, καὶ ἡ τῶν εἰδῶν εἰσαγωγὴ διὰ τὴν ἐν τοῖς λόγοις ἐγένετο σχέψιν (οἱ γὰρ πρότεροι διαλεχτιχῆς οὐ μετεῖχον).

14. THEoPHR. metaph. 88 (S. XI227 Usener) Πλάτων ὃὲ καὶ οἱ Πυϑαγό- 08101 μαχρὰν τὴν ἀπόστασιν ἐπιζνούσαντες τῶν ἀρχῶν οἴονται τὸ &v) μιμεῖ- σϑαί γ᾽ ἐθέλειν ἁπαντα. χαίτοι χαϑάπερ ἀντίϑεσίν τινα ποιοῦσιν τῆς ἀορί- στου δυάδος καὶ τοῦ ἕνός, ἐν ἧε zul τὸ ἄπειρον καὶ τὸ ἄταχτον χαὶ πᾶσα ὡς εἰπεῖν ἀμορφία χαϑ᾽ αὑτήν. ὅλως οὐχ οἷόν τε ἄνευ ταύτης τὴν τοῦ ὅλου φύσιν [näml. εἶναι], ἀλλ᾽ οἷον ἰσομοιρεῖν ἢ καὶ ὑπερέχειν τῆς ἑτέρας ἢ καὶ τὰς ἀρχὰς ἐναντίας. διὸ χαὶ οὐδὲ τὸν ϑεόν, ὅσοι τῶι ϑεῶι τὴν αἰτίαν ἀνάπτουσιν, δύνασϑαι πάντ᾽ εἰς τὸ ἄριστον ἄγειν, ἀλλ᾽ εἴπερ, ἐφ᾽ ὅσον ἐνδέχεται.

15. Arrıus I 8, 8 [Ὁ. 280] Πυϑαγόρας Μνησάρχου Σάμιος πρῶτος φιλο- σοφίαν τούτωι τῶι ῥήματι προσαγορεύσας, ἀρχὰς τοὺς ἀριϑμοὺς χαὶ τὰς συμ- μετρίας τὰς ἐν τούτοις, ἃς καὶ ἁρμονίας χαλεῖ, τὰ δὲ ἐξ ἀμφοτέρων σύνϑετα στοιχεῖα, καλούμενα δὲ γεωμετριχκά. πάλιν δὲ τὴν μονάδα καὶ τὴν ἀόριστον δυάδα ἐν ταῖς ἀρχαῖς. σπεύδει δὲ αὐτῶι τῶν ἀρχῶν N μὲν ἐπὶ τὸ ποιητικὸν αἴτιον καὶ εἰδικόν, ὅπερ ἐστὶ γοὺς ὁ ϑεός, ἡ δὲ ἐπὶ τὸ παϑητικόν τε χαὶ ὑλικόν, ὅπερ ἐστὶν ὃ ὁρατὸς χόσμος. εἶναι δὲ τὴν φύσιν τοῦ ἀριϑμοῦ δέχα. μεχρι γὰρ τῶν δέκα πάντες “Ἕλληνες, πάντες βάρβαροι ἀριϑμοῦσιν, ἐφ᾽ ἃ ἐλϑόντες πάλιν ἀναποδοῦσιν [? ἀναπολοῦσι" ἐπὶ τὴν μονάδα. χαὶ τῶν δέχα πάλιν, φησίν, ἡ δύναμίς ἐστιν ἐν τοῖς τέσσαρσι καὶ τῆι τετράδι. τὸ δὲ αἴτιον" el τις ἀπὸ τῆς μονάδος [ἀναποδῶν] κατὰ πρόσϑεσιν τιϑείη τοὺς ἀριϑμοὺς ἄχρι τῶν τεσσάρων προελϑὼν ἐχπληρῶώσει τὸν «τῶν) δέχα ἀριϑμόν" ἐὰν δὲ ὑπερβάληι τις τὸν τῆς τετράδος, καὶ τῶν δέχα ὑπερεχπεσεῖται. οἷον εἴ, τις ϑείη ἕν χαὶ δύο προσϑείη χαὶ τρία χαὶ τούτοις τέσσαρα, τὸν τῶν δέχα ἐκπληρώσει ἀριϑμόν. ὥστε ὃ ἀριϑμὸς κατὰ μὲν μονάδα ἐν τοῖς deze, ‚zara δὲ δύναμιν ἐν τοῖς TEO- σαρσι. διὸ καὶ ἐπεφϑέγγοντο οἱ Πυϑαγόρειοι ὡς μεγίστου ὥρχου ὄντος τῆς τετράδος [Pyth. vers. fr. 4 Nauck (hinter Iambl. V. Ῥ. p. 229)]-

οὐ μὰ τὸν ἁμετέραι χεφαλᾶι παραδόντα τετραχτύν παγὰν ἀενάου φύσεως δίζωμα τ᾽ ἔχουσαν.

καὶ ἢ ἡμετέρα ψυχή, φησίν, ἐκ τετράδος σύγκειται. εἶναι γὰρ νοῦν ἐπιστήμην δόξαν αἴσϑησιν, ἐξ ὧν πᾶσα τέχνη καὶ ἐπιστήμη καὶ αὐτοὶ λογικοί ἐσμεν κτλ. Vgl. Theo: S. 97, 14 Hill. Philolaos oben $. 245, 20.

16. [Arısr.] Probl. 15, 3. 9100 86 über die Dekas ἢ ὅτι ἐν δέχα ἀναλο- γίαις τέτταρες χυβικοὶ ἀριϑμοὶ ἀποτελοῦνται, ἐξ ὧν φασιν ἀριϑμῶν οἱ Πυϑα- γόρειοι τὸ πᾶν συνεστάναι.

17. Arısr. de caelo A 1. 268210 χαϑάπερ γάρ φασι zul οἱ Πυϑαγόρειοι, TO πᾶν χαὶ τὰ πάντα τοῖς τρισὶν ὥρισται τελευτὴ γὰρ zul μέσον zul ἀρχὴ τὸν αριϑμὸν ἔχει τὸν τοῦ παντός, ταῦτα δὲ τὸν τῆς τριάδος.

18. Eupen. fr. 83 (Porph. 2. Ptol. Harm. 1 1 p. 288,4 Wall.) ἐν τῶι πρώτωι τῆς ᾿ριϑμητικῆς ἱστορίας λέγων περὶ τῶν Πυϑαγορείων ταυτὶ χατὰ λέξιν" ἡ ἔτι δὲ τοὺς τῶν τριῶν συμφωνιῶν λόγους τοῦ τε διὰ τεσσάρων καὶ τοῦ διὰ πέντε χαὶ τοῦ διὰ πασῶν ὅτι συμβέβηκεν ἐν πρώτοις ὑπάρχειν τοῖς ἐννέα" β γὰρ γ ὃ γίγνεται ἐννέα.

19. — — (fr. fehlt bei Sp.) Procl. 5. 426, 6 Fr. (z. Eucl. [47 ἐν τοῖς ὁρ- ϑογωνίοις τριγώνοις τὸ ἀπὸ τῆς τὴν ὀρϑὴν γωνίαν ὑποτεινούσης πλευρᾶς τετράγωνον ἰσον ἐστὶ τοῖς ἀπὸ τῶν τὴν ὀρϑὴν γωνίαν περιεχουσῶν πλευρῶν τετραγώνοις) τῶν μὲν ἱστορεῖν τὰ ἀρχαῖα βουλομένων ἀκούοντας τὸ ϑεώρημα τοῦτο εἰς Πυϑαγόραν ἀναπεμπόντων ἔστιν εὑρεῖν καὶ βουϑυτεῖν λεγόντων αὐτὸν ἐπὶ τῆι εὑρέσει.

20. --- --- fr. 89 (Procl. 8.419,15; z. Eucl. 144 παρὰ τὴν δοθεῖσαν εὐϑεῖαν τῶι δοϑέντι τριγώνωι ἴσον NER παραβαλεῖν Ev γωνίαι, n ἐστιν ἴση τῆι δοϑείσηι γωνίαι evgvyoauuwı) ἔστι μὲν ἀρχαῖα, φασὶν οἱ περὶ τὸν Εὐδη- μον, καὶ τῆς τῶν Πυϑαγορείων μούσης εὑρήματα ταῦτα ἢ τε παραβολὴ τῶν χωρίων καὶ ἡ ὑπερβολὴ χαὶ ἡ ἔλλειψις.

21. -- — fr. 88 (Prod. 5. 379, 2; zu Eucl. I 82 παντὸς τριγώνου μιᾶς τῶν πλευρῶν προσεχβληϑείσης ἢ ἐχτὸς γωνία δυσὶ ταῖς ἐντὸς καὶ ἀπεναντίον ἰση" ἐστί, χαὶ αἱ ἐντὸς τοῦ τριγώνου τρεῖς γωνίαι δυσὶν ὁρ- ϑαῖς ἴσαι εἰσίν) Εὔδημος δὲ ὃ Περιπατητικὸς εἰς τοὺς Πυϑαγορείους ἄἀνα- πέμπει τὴν τοῦδε τοῦ ϑεωρήματος εὕρεσιν, ὅτι τρίγωνον ἅπαν δυσὶν ὀρϑαῖς ἴσας ἔχει τὰς ἐντὸς γωνίας καὶ δεικνύναι φησὶν αὐτοὺς οὕτω τὸ προκείμενον"

4 A Ε “ἔστω τρίγωνον τὸ ABT, καὶ ἤχϑω διὰ τοῦ Α τῆι ΒΓ παράλληλος ἡ AB. ἐπεὶ οὖν παράλληλοί εἰσιν αἱ ΒΓ AE, χαὲ αἱ ἐναλλὰξ ἴσαι εἰσίν" ἴση ἀρα ἢ μὲν ὑπὸ AAB τῆι ὑπὸ ΑΒΓ, ἡ δὲ ὑπὸ ΕΑΓ τῆι ὑπὸ ΑΓΒ. κοινὴ προσχεί- σϑω ἡ ΒΑΓ. αἱ ἄρα ὑπὸ 448 ΒΑΓ ΓΑΕ, τουτέστιν ai

B Γ ὑπὸ AAB ΒΑΕ, τουτέστιν αἱ δύο ὀρϑαὶ ἴσαι elol ταῖς τοῦ ΑΒΓ τριγώνου τρισὶ γωνίαις. αἵ ἄρα τρεῖς τοῦ τριγώνου δύο ὀρϑαῖς εἰσιν ἴσαι:

22. Arısrt. Metaphys. A 8 9890 29 οἱ μὲν οὖν καλούμενοι Πυϑαγόρειοι ταῖς μὲν ἀρχαῖς χαὲ τοῖς στοιχείοις ἐχτοπωτέροις χρῶνται τῶν φυσιολόγων (τὸ δ᾽ αἴτιον ὅτι παρέλαβον αὐτὰς οὐχ ἐξ αἰσϑητῶν'᾽ τὰ γὰρ μαϑηματιχὰ τῶν ὄντων ἄνευ κινήσεώς ἐστιν, ἔξω τῶν περὶ τὴν ἀστρολογίαν), διαλέγονται “μέντοι χαὶ πραγματεύονται περὶ φύσεως πάντα" γεννῶσί τε γὰρ τὸν οὐρανόν, καὶ περὶ τὰ τούτου μέρη χαὶ τὰ πάϑη καὶ τὰ ἔργα διατηροῦσι τὸ σιμβαῖνον. χαὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰ αἴτια εἰς ταῦτα καταναλίσκουσιν, ὡς ὁμολογοῦντες τοῖς ἄλλοις φυσιολόγοις ὅτι τὸ γε ὃν τοῦτ᾽ ἐστὲν ὅσον αἰσϑητόν ἐστι καὶ περι- εἰληφεν ὁ χαλούμενος οὐρανός. τὰς δ᾽ αἰτίας χαὶ τὰς ἀρχάς, ὥσπερ εἴπομεν, ἱκανὰς λέγουσιν ἐπαναβῆναι καὶ ἐπὶ τὰ ἀνωτέρω τῶν ὄντων, χαὶ μᾶλλον ἢ

B. 15—27. LEHRE ANONYMER PYTHAGOREER. 285

τοῖς περὶ φύσεως λόγοις ἁρμοττούσας. ἐχ τίνος μέντοι τρόπου κίνησις ἔσται πέρατος καὶ ἀπείρου μόνον ὑποχειμένων καὶ περιττοῦ χαὶ ἀρτίου, οὐϑὲν λέγου σιν, ἢ πῶς δυνατὸν ἄνευ κινήσεως καὶ μεταβολὴς γένεσιν εἶναι zul φϑορὰν ἢ τὰ τῶν φερομένων ἔργα χατὰ τὸν οὐρανόν. ἔτι δὲ εἴτε δοίη τις αὐτοῖς ἐχ τούτων εἶναι τὸ μέγεϑος εἴτε δειχϑείη τοῦτο, ὅμως τίνα τρόπον ἔσται τὰ μὲν χοῖφα τὰ δὲ βάρος ἔχοντα τῶν σωμάτων; ἐξ ὧν γὰρ ὑποτίϑενται χαὶ λέγουσιν, οὐϑὲν μᾶλλον περὶ τῶν μαϑηματιχῶν λέγουσι “σωμάτων ἢ περὶ τῶν αἰσϑητῶν᾽ διὸ περὶ πυρὸς ἢ γῆς ἢ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων σωμάτων οὐδ᾽ ὅτιοῦν εἰρή- χασιν, ἅτε οὐϑὲν περὶ τῶν αἰσϑητῶν οἶμαι λέγοντες ἴδιον. ἔτι δὲ πῶς δεῖ λαβεῖν αἴτια μὲν εἶναι τὰ τοῦ ἀριϑμοῦ πάϑη χαὶ τὸν ἀριϑμὸν τῶν χατὰ τὸν οὐρανὸν ὄντων χαὶ γιγνομένων χαὶ ἐξ ἀρχῆς καὶ νῦν, ἀριϑμὸν δ᾽ ἄλλον μηϑένα εἶναι παρὰ τὸν ἀριϑμὸν τοῦτον ἐξ οὗ “συνέστηκεν ὃ κόσμος; ὅταν γὰρ ἐν τωιδὶ μὲν τῶι μέρει δό ξα χαὶ καιρὸς αὐτοῖς nı, μικρὸν δὲ ἄνωϑεν ἢ χάτωϑεν ἀδικία χαὶ χρίσις ἢ μίξις, ἀπόδειξιν δὲ λέγωσιν ὅτι τούτων μὲν ἕν ἕχαστον ἀριϑμός ἐστι, συμβαίνει δὲ κατὰ τοῦτον τὸν τόπον ἤδη πλῆϑος εἶναι τῶν συνισταμένων μεγεϑῶν διὰ τὸ τὰ πάϑη ταῦτα ἀχολουϑεῖν τοῖς τόποις ἑχάστοις. πότερον οὗτος ὃ αὐτός ἔστιν ἀριϑμὸς ὃ ἐν τῶι οὐρανῶι, ὃν δεῖ λαβεῖν ὅτι τούτων ἕχαστόν ἐστιν, ἢ παρὰ τοῦτον ἄλλος; Vgl. Ν 8. 1090420.

28. — — Z2. 10280᾽15 δοχεῖ δέ τισι τὰ τοῦ σώματος πέρατα, οἷον ἐπι- φάνεια zul γραμμὴ στιγμὴ καὶ μονᾶς, εἶναι οὐσίαι, χαὶ μᾶλλον ἢ τὸ σῶμα zul τὸ στερεόν. ἔτι παρὰ τὰ αἰσϑητὰ οἵ μὲν οὐχ οἴονται εἶναι οὐϑὲν τοιοῦτον, οἱ δὲ πλείω χαὶ μᾶλλον ὄντα αἰδια ὥσπερ Πλάτων τά τ᾽ εἴδη κτλ.

24, — — N 8. 1090" ὅ εἰσὶ δέ τινες οἱ ἐκ τοῦ πέρατα εἶναι καὶ ἔσχατα τὴν στιγμὴν μὲν γραμμῆς, ταύτην δ᾽ ἐπιπέδου, τοῦτο δὲ τοῦ στερεοῦ, οἴονται εἶναι ἀνάγχην τοιαύτας φύσεις εἶναι.

25. — — 211. 103668 ἀποροῦσί τινες ἤδη καὶ ἐπὶ τοῦ χύχλου χαὶ τοῦ τριγώνου, ὡς οὐ προσῆχον γραμμαῖς δρίζεσϑαι καὶ τῶι συνεχεῖ, ἀλλὰ πάντα ταῦτα ὁμοίως λέγεσϑαι ὡσανεὶ σάώρχες ἢ ὀστᾶ τοῦ ἀνθρώπου καὶ χαλχὸς χαὶ λίϑος τοῦ ἀνδριάντος. χαὶ ἀνάγουσι πάντα εἰς τοὺς ἀριϑμούς, χαὶ γραμμῆς τὸν λόγον τὸν τῶν δύο εἶναί φασιν.

26. — — N 8. 1091213 οἱ μὲν οὖν Πυϑαγόρειοι πότερον οὐ ποιοῦσιν ἢ ποιοῦσι γένεσιν, οὐϑὲν δεῖ διστάζειν᾽ φανερῶς γὰρ λέγουσιν ὡς τοῦ ἑνὸς συ- σταϑέντος, εἴτ᾽ ἐξ ἐπιπέδων εἴτ᾽ &x χροιᾶς εἴτ᾽ ἐχ σπέρματος εἴτ᾽ ἐξ ὧν ἀπο- ροῦσιν εἰπεῖν, εὐϑὺς τὸ ἔγγιστα τοῦ ἀπείρου ὅτι εἵλχετο xal ἐπεραίνετο ὑπὸ τοῦ πέρατος. ἀλλ᾽ ἐπειδὴ κοσμοποιοῦσι καὶ φυσικῶς βούλονται λέγειν, δίκαιον αὐτοὺς ἐξετάζειν τῆι περὶ φύσεως, &x δὲ τῆς νῦν ἀφεῖναι μεϑόδου" TOR μὲν οὖν περιττοῦ γένεσιν οὐ φασιν, ὡς δῆλον ὅτι τοῦ ἀρτίου οὔσης γενέσεως.

21. — — N 6. 1092026 ἀπορήσειε δ᾽ ἄν τις χαὶ τί τὸ εὐ ἔστι τὸ ἀπὸ τῶν ἀριϑμῶν τῶι ἐν ἀριϑμῶι εἶναι τὴν Μίξιν, n ἐν εὐλογίστωι ἢ ἐν περιττῶι. γυνὶ γὰρ οὐϑὲν ὑγιεινότερον τρὶς τρία ἂν ἦι τὸ μελίκρατον κεχραμένον, ἀλλὰ ἩΚΛΛῸΡ ὠφελήσειεν ἂν ἐν οὐϑενὶ λόγωι ὃν ὑδαρὲς δὲ ἢ ἐν ἀριϑμῶι ἄχρατον ὄν. ἔτι οἱ λόγοι ἐν προσϑέσει ἀριϑμῶν εἰσὶν οἱ τῶν μίξεων, οὐχ ἂν ἀριϑμοῖς, οἷον τρία πρὸς δύο, ἀλλ᾽ οὐ τρὶς δύο. τὸ γὰρ αὐτὸ δεῖ γένος εἶναι ἐν ταῖς πολλαπλασιώσεσιν. ὥστε δεῖ μετρεῖσϑαι τῶι τε A τὸν ἀΤΟΙΣΕΝ ἐφ᾽ οὗ ΑΒΓ χαὶ τῶι A τὸν Δ4ΕΖ' ὥστε τῶι αὐτῶι πάντα. οὐχοῦν ἔσται πυρὸς BETZ, zal ἴδατος ἀριϑμὺς δὶς τρία. εἰ δ᾽ ἀνάγχη πάντα ἀριϑμοῦ κοινωνεῖν, ἀνάγχη πολλὰ συμβαίνειν τὰ αὐτά, καὶ ἀριϑμὸν τὸν αὐτὸν τῶιδε χαὶ ἄλλωι. ag οὖν τοῦτ᾽ αἴτιον zul διὰ τοῦτό ἐστι τὸ πρᾶγμα, ῇ ἄδηλον; οἷον ἔστι τις τῶν

τοῦ ἡλίου φορῶν ἀριϑμός, καὶ πάλιν τῶν τῆς σελήνης, χαὶ τῶν ζώιων γε ἕχά- στου τοῦ βίου χαὶ ἡλικίας" τί οὖν χωλύει ἐνίους μὲν τούτων τετραγώνους εἶναι, evlovg δὲ χύβους καὶ ἴσους, τοὺς δὲ διπλασίους; οὐϑὲν γὰρ χωλύει, ἀλλ᾽ ἀνάγχη ἐν τούτοις στρέφεσϑαι, εἰ ἀριϑμοῦ πάντα ἐχοινώνει ἐνεδέχετό τε τὰ διαφέροντα ὑπὸ τὸν αὐτὸν ἀριϑμὸν πίπτειν. ὥστ᾽ εἴ τισιν ὃ αὐτὸς ἀριϑμὸς συνεβεβήχει, ταὐτὰ ἂν ἦν ἀλλήλοις ἐχεῖνα τὸ αὐτὸ εἶδος ἀριϑμοῦ ἔχοντα, οἷον ἥλιος καὶ σελήνη τὰ αὐτά. ἀλλα διὰ τί αἴτια ταῦτα; ἑπτὰ μὲν φωνήεντα, ἑπτὰ δὲ χορδαὶ N ἁρμονίαι, enta δὲ αἱ πλειάδες, ἔν ἑπτὰ δὲ ὀδόντας βάλλει (ἔνια γε, ἔνια δ᾽ οὔ), ὃ ἑπτὰ δὲ οἱ ἐπὶ Θήβας. co’ οὔν, ὅτι τοιοσδὲ ὃ ἀριϑμὸς πέφυ- κεν, διὰ τοῦτο n ἐχεῖνοι ἐγένοντο ἑπτὰ N N πλειὰς ἑπτὰ ἀστέρων ἐστίν; ἢ οἱ μὲν διὰ τὰς πύλας ἢ ἄλλην τινὰ αἰτίαν, τὴν δὲ ἡμεῖς οὕτως Esther: τὴν δὲ ἄρχτον γε δώδεχα, οἱ δὲ πλείους. ἐπεὶ καὶ τὸ ΞΨΖ συμφωνίας φασὶν εἶναι καί, ὅτι ἐχεῖναι τρεῖς, καὶ ταῦτα τρία. ὅτι δὲ μυρία ἂν εἴη τοιοῦτα, οὐϑὲν μέλει" τῶι γὰρ Γ' xal Ρ εἴη ἂν ἕν σημεῖον. εἰ δ᾽ ὅτι διπλάσιον τῶν ἄλλων ἕχαστον, ἄλλο δ᾽ οὔ, αἴτιον δὴ ὅτι τριῶν ὄντων τόπων ἕν [ἑνὶ] ἐφ᾽ ἑχάστου ἐπιφέρεται τὸ σίγμα, διὰ τοῦτο τρία μόνον ἐστίν, ἀλλ᾽ οὐχ ὅτι αἱ συμφωνίαι τρεῖς, ἐπεὶ πλείους γε αἱ συμφωνίαι" ἐνταῦϑα δ᾽ οὐχέτι δύναται. ὅμοιοι δὴ καὶ οὗτοι τοῖς ἀρχαίοις Ὁμηρικοῖς, οἱ μικρὰς ὁμοιότητας δρῶσι, μεγάλας δὲ παρορῶσιν. λέγουσι δέ τινες ὅτι πολλὰ τοιαῦτα, οἷον αἵ τε μέσαι ἡ μὲν ἐννέα n δὲ ὀχτώ, καὶ τὸ ἔπος δεκαεπτά, ἰσάριϑμον τούτοις" βαίνεται δ᾽ ἐν μὲν τῶι δεξιῶι ἐννέα συλλαβαῖς, ἐν δὲ τῶι ἀριστερῶι ὀχτώ. χαὶ ὅτι ἴσον τὸ διάστημα Ev τε τοῖς γράμμασιν ἀπὸ τοῦ A πρὸς τὸ 42, zul ἀπὸ τοῦ βόμβυχος ἐπὶ τὴν ὀξυτάτην νεάτην ἐν αὐλοῖς, ἧς 6 ἀριϑμὸς ἴσος τῆι οὐλομελείαι τοῦ οὐρανοῦ. δρᾶν δὲ δεῖ, μὴ τοιαῦτα οὐϑεὶς ἂν ἀπορήσειεν οὔτε λέγειν οὔϑ᾽ εὑρίσχειν ἐν τοῖς ἀιδίοις, ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς φϑαρτοῖς. αλλ᾽ αἱ ἐν τοῖς ἀριϑμοῖς φύσεις ai ἐπαινούμεναι καὶ τὰ τούτοις ἐναντία καὶ ὅλως τὰ ἐν τοῖς μαϑημάσιν, ὡς μὲν λέγουσί τινες καὶ αἴτια ποιοῦσι τῆς φύσεως, ἔοιχεν οὑτωσί γε σχοπουμένους διαφεύγειν" zart’ οὐϑένα γὰρ τρόπον τῶν διωρισμένων περὴ τὰς ἀρχὰς οὐϑὲν αὐτῶν αἴτιον. ἔστιν ὥς μέντοι ποιοῦσι φανερὸν ὅτι τὸ εὖ ὑπάρχει zal τῆς συστοιχίας ἐστὶ τῆς τοῦ χαλοῦ τὸ περιττόν, τὸ εὐϑύ, τὸ ἴσον, αἱ δυνάμεις [Potenzen] ἐνίων ἀριϑμῶν. ἅμα γὰρ ὧραι καὶ ἀριϑμὸς τοιοσδί [näml. 4, Potenz von 2]. zal τἄλλα δὴ ὅσα συνάγουσιν ἐκ τῶν μαϑηματιχῶν ϑεωρημάτων πάντα ταύτην ἔχει τὴν δύναμιν. διὸ zul ἔοιχε συμπτώμασιν᾽" ἔστι γὰρ συμβε- βηκότα μέν, ἀλλ᾽ οἰχεῖα ἀλλήλοις πάντα, ἕν δὲ τὸ ἀνὰ λόγον" ἐν ἑχάστηι γὰρ τοῦ ὄντος χατηγορίαι ἐστὲ τὸ ἀνὰ λόγον, ὡς εὐϑὺ ἐν μήχει, οὕτως ἐν πλάτει τὸ ὁμαλὸν ἴσως, ἐν ἀριϑμῶι τὸ περιττόν, ἐν δὲ χρόαι τὸ λευχόν.

28. — phys. Γ 4. 20321 πάντες γὰρ οἱ δοχοῦντες ἀξιολόγως ἧἦφϑαι τῆς τοιαύτης φιλοσοφίας πεποίηνται λόγον περὶ τοῦ ἀπείρου καὶ πάντες ὡς ἀρχήν τινὰ τιϑέασι τῶν ὄντων, οἱ μὲν ὥσπερ οἱ “Πυϑαγόρειοι χαὶ Πλάτων χαϑ᾽ αὑτό, οὐχ ὡς συμβεβηκός τινι ἑτέρωι, αλλ᾽ οὐσίαν αὐτὸ ὃν τὸ ἄπειρον. πλὴν οἱ μὲν Πυϑαγόρειοι Ev τοῖς αἰσϑητοῖς (οὐ γὰρ χωριστὸν ποιοῦσιν τὸν ἀρι- ϑιμόν), χαὶ εἶναι τὸ ἔξω τοῦ οὐρανοῦ ἄπειρον.... καὶ οἱ μὲν TO’ ἄπειρον εἶναι τὸ ἄρτιον᾽ τοῦτο γὰρ ἐναπολαμβανόμενον καὶ ὑπὸ τοῦ περιττοῦ περαι- vousvov παρέχειν τοῖς οὐσι τὴν ἀπειρίαν᾽ σημεῖον δ᾽ εἶναι τούτου τὸ συμβαῖ- vo» ἐπὶ τῶν ἀριϑμῶν" περιτιϑεμένων γὰρ τῶν γνωμόνων περὶ τὸ ἕν zul χωρὶς ὁτὲ μὲν ἄλλο ἀεὶ γίγνεσϑαι τὸ εἶδος, ὁτὲ δὲ ἕν. Vgl. Plut. (?) Stob. ecl. Ipr. 10p.22,16W. τῆι μονάδι τῶν ἐφεξῆς περισσῶν γνωμόνων περιτιϑεμένων ὃ γινό- μένος ἀεὶ τετράγωνος ἐστι (d.h. 13 -Ὁ 8 - 25; 23 +5=33; 3? -Ἑ 7 τ 45. 5. 1)" τῶν

B. 27—34. LEHRE ANONYMER PYTHAGOREER. 287

δὲ ἀρτίων ὁμοίως περιτιϑεμένων ἑτερομήκχεις χαὶ ἄνισοι πάντες ἀποβαίνουσιν, ἔσος δὲ ἰσάκις οὐδείς. ϑιμρὶ, phys. (z. d. St.) 455,20 οὗτοι [die Pythagoreer] τὸ ἄπειρον τὸν ἄρτιον ἀριϑμὸν ἔλεγον διὰ τὸ πᾶν μὲν ἄρτιον, ὥς φασιν oi ἐξηγηταί, εἰς ἴσα διαιρεῖσϑαι, τὸ δὲ εἰς ἴσα διαιρούμενον ἄπειρον κατὰ τὴν διχοτομίαν" ἡ γὰρ εἰς ἴσα καὶ ἡμίση διαίρεσις En’ ἄπειρον" τὸ δὲ περιττὸν

προστεϑὲν περαίνει αὐτό χωλύει γὰρ αὐτοῦ τὴν εἰς τὰ ἴσα διαίρεσιν.... δῆ- λον ὅτι οὐχ ἐπ᾿ ἀριϑμῶν ἀλλ᾽ ἐπὶ μεγεϑῶν λαμβάνουσι τὴν ἐπ ἄπειρον τομήν. 29. — -- T 5. 204229 zarte συμβεβηκὸς ἄρα ὑπάρχει τὸ ἄπειρον. ἀλλ᾽

εἰ οὕτως, εἴρηται ὅτι οὐχ ἐνδέχεται αὐτὸ λέγειν ἀρχήν, ἀλλ᾽ ἐχεῖνο ὧι συμ- βέβηχεν, τὸν ἀέρα ἢ τὸ ἄρτιον. ὥστε ἀτόπως ἀν ἀποφαίνοιντο οἱ λέγοντες οὕτως ὥσπερ οἱ Πυϑαγόρειοί φασιν. ἅμα γὰρ οὐσίαν ποιοῦσι τὸ ἄπειρον χαὲ μερίζουσιν.

80. --- — A 6. 2135 22 εἶναι δ᾽ ἔφασαν zul οἱ Πυϑαγόρειοι χενόν, καὶ ἐπεισιέναι αὐτῶι τῶι οὐρανῶι ἐκ τοῦ ἀπείρου πνεύματος ὡς ἀναπνέοντι χαὶ τὸ xevov, ὃ διορίζει τὰς φύσεις, ὡς ζαἰτίου) 0 ὄντος τοῦ κενοῦ χωρισμοῦ τινος τῶν ἐφεξῆς καὶ τῆς διορίσεως" χαὶ τοῦτ᾽ εἶναι πρῶτον ἐν τοῖς ἀριϑμοῖς᾽ τὸ γὰρ χενὸν διορίζειν τὴν φύσιν αὐτῶν. Stop. ΕΠ]. 1 18,1 ο [D. 316] nach ἃ. St. ἐν δὲ τῶι Περὶ τῆς Πυϑαγόρου φιλοσοφίας πρώτωι γράφει τὸν μὲν οὐρανὸν εἶναι ἕνα, ἐπεισάγεσϑαι δὲ ἐκ τοῦ ἀπείρου χρόνον τε καὶ πνοὴν καὶ τὸ χενόν, ὃ διορίζει ἑχάστων τὰς χώρας ἀεί. Ar. de caelo B 2. 2845 6 ἐπειδὴ δέ τινές εἶσιν οἵ φασιν εἶναί τι δεξιὸν χαὶ ἀριστερὸν τοῦ οὐρανοῦ, χαϑάπερ οἱ καλούμενοι Πυϑαγόρειοι (ἐχείνων γὰρ οὗτος ὃ λόγος ἐστίν) χτλ. SIMPL. z. ἃ. St. 356, 20 τὸ γοῦν δεξιὸν καὶ ἄνω καὶ ἔμπροσϑεν χαὶ ἀγαϑὸν ἐχάλουν, τὸ δὲ ἀριστερὸν zal χάτω zul ὄπισϑεν χαὶ χαχὸν ἔλεγον, ὡς αὐτὸς ᾿Αριστοτέλης ἱστόρησεν ἐν τῆι τῶν Πυϑαγορείοις ἀρεσχόντων συναγωγῆι.

31. Ar. d. 686]. Β 2. 285410 διὸ χαὶ τῶν Πυϑαγορείων ἂν τις ϑαυμάσειεν ὅτι δύο μόνας ταύτας ἀρχὰς ἔλεγον, τὸ δεξιὸν χαὶ τὸ ἀριστερόν, τὰς δὲ τέτταρας [näml. ἄνω, χάτω, ἔμπροσϑεν, ὄπισϑεν] παρέλιπον οὐθὲν ἧττον χυρίας οὔσας. "22 δῆλον τοίνυν ὅτι ὃ ἀφανὴς πόλος ἐστὲ τὸ ἄνω. καὶ οἱ μὲν ἐχεῖ οἰχοῦντες ἐν τῶι ἄνω εἰσὶν ἡμισφαιρίωι καὶ πρὸς τοῖς δεξιοῖς, ἡμεῖς δ᾽ ἐν τῶι χάτω καὶ πρὸς τοῖς ἀριστεροῖς, ἐναντίως ἢ ὡς οἵ Πυϑαγόρειοι λέγουσιν" ἐχεῖνοι γὰρ ἡμᾶς ἄνω τε ποιοῦσι χαὶ ἐν δεξιῶι μέρει; τοὺς δ᾽ ἐχεῖ χάτω καὶ ἐν τῶι ἀρι- στερῶι- SIMPL. Ζ.. St. 392, 18 ὡς αὐτὸς ἔν τῶι δευτέρωι τῆς συναγωγῆς τῶν Πυϑαγοριχῶν ἱστορεῖ, τοῦ ὅλου οὐρανοῦ τὸ μὲν ἄνω λέγουσιν εἶναι, τὸ δὲ κάτω, καὶ τὸ μὲν χάτω τοῦ οὐρανοῦ δεξιὸν εἶναι, τὸ δὲ ἄνω ἀριστερὸν. χαὶ ἡμᾶς ἐν τῶι χάτω [ἄνω verbessert Alexander richtig ebenda 392, 24] εἶναι.

32. ΕΡΕΜ. phys. fr. 27 (Simpl. ph. 431, 13) τὸ δὲ ἀόριστον DE ἐπὶ τὴν κίνησιν οἱ Πυϑαγόρειοι χαὶ ὃ Πλάτων ἐπιφέρουσιν (οὐ γὰρ δὲ ἄλλος γε οὐδεὶς περὶ αὐτῆς εἴρηκεν)" ἀλλὰ γὰρ ἀόριστα ἃ οὐχ ἔστι, καὶ τὸ ἀτελὲς δὴ καὶ τὸ un ὄν᾽ γίνεται γάρ, γινόμενον δὲ οὐκ ἔστι.

33. Arıst. phys. A 10. 218233 οἱ μὲν γὰρ τὴν τοῦ ὅλου κίνησιν εἶναί φασιν [näml. τὸν χρόνον], οἱ δὲ τὴν σφαῖραν αὐτήν. Artm.I 21,1 [Ὁ. 818] Πυϑαγόρας τὸν χρόνον τὴν σφαῖραν τοῦ περιέχοντος εἶναι.

84. Eupen. phys. 51 (Simpl. ph. 732, 26) ὃ δὲ αὐτὸς χρόνος πότερον γί- νεται ὥσπερ ἔνιοί φασιν ἢ οὗ, ἀπορήσειεν ἂν τις... εἰ δέ τις πιστεύσειε τοῖς Πυϑαγορείοις, ὥστε πάλιν τὰ αὐτὰ ἀριϑμῶι, κἀγὼ μυϑολογήσω τὸ ῥαβδίον ἔχων ὑμῖν καϑημένοις οὕτω, καὶ τὰ ἄλλα πάντα ὁμοίως ἕξει, καὶ τὸν χρόνον εὔλογόν ἐστι τὸν αὐτὸν εἶναι. μιᾶς γὰρ zul τῆς αὐτῆς χινήσεως, ὁμοίως δὲ

χαὶ πολλῶν τῶν αὐτῶν τὸ πρότερον καὶ ὕστερον ἕν χαὶ ταὐτόν, χαὶ ὃ τού- των δὴ ἀριϑμός" πάντα ἄρα τὰ αὐτά, ὥστε zul ὃ χρόνος.

35. Απιϑτ. de caelo Β 9. 290 12 φανερὸν δ᾽ ἐχ τούτων, ὅτι χαὶ τὸ φάναι γίνεσϑαι φερομένων [näml. τῶν ἄστρων) ἁρμονίαν, ὡς συμφώνων γινομένων τῶν ψόφων, κομψῶς μὲν εἴρηται χαὶ περιττῶς ὑπὸ τῶν εἰπόντων, οὐ μὴν οὕτως ἔχει ταληϑές. δοχεῖ γάρ τισιν ἀναγκαῖον εἶναι, τηλικούτων φερομένων σωμάτων γίγνεσϑαι ψόφον, ἐπεὶ καὶ τῶν παρ᾽ γμῖν οὔτε τοὺς ὄγκους ἐχόν- των ἴσους οὔτε τοιούτωι τάχει φερομένων" ἡλίου δὲ καὶ σελήνης, ἔτι τε το- σούτων τὸ πλῦϑος ἄστρων χαὶ τὸ μέγεϑος φερομένων τῶι τάχει τοιαύτην φοράν, ἀδύνατον μὴ γίγνεσθαι ψόφον ἀμήχανόν τινα τὸ μέγεϑος. ὑποϑέμενοι δὲ ταῦτα καὶ τὰς ταχυτῆτας ἐχ τῶν ἀποστάσεων ἔχειν τοὺς τῶν συμφωνιῶν λόγους, ἐναρμόνιόν φασι γίγνεσϑαι τὴν φωνὴν φερομένων κύχλωι τῶν ἄστρων. ἐπεὶ δ᾽ ἄλογον ἐδόχει τὸ μὴ συναχούειν ἡμᾶς τῆς φωνῆς ταύτης, αἰτιον τοὺὐ- του φασὶν εἶναι τὸ γιγνομένοις εὐϑὺς ὑπάρχειν τὸν ψόφον, ὥστε ur διάδηλον εἶναι πρὸς τὴν ἐναντίαν σιγήν᾽ πρὸς ἄλληλα γὰρ φωνῆς καὶ σιγῆς εἶναι τὴν διάγνωσιν, ὥστε καϑάπερ τοῖς χαλκοτύποις διὰ συνήϑειαν οὐδὲν δοχεῖ διαφέ- ρειν, καὶ τοῖς ἀνθρώποις ταὐτὸ συμβαίνειν. Über die τάξις ἀστέρων vgl. Eudem. fr. 97 (oben ὅ. 19 n. 19).

36. Arr. II 29,4 [D. 360] τῶν Πυϑαγορείων τινὲς χατὰ τὴν ᾿Αριστοτέ- λειον ἱστορίαν χαὶ τὴν Φιλίππου τοῦ Onovvriov ἀπόφασιν avravyelaı καὶ ἀντιφράξει τοτὲ μὲν τῆς γῆς; τοτὲ τῆς ἀντίχϑονος [näml. ἐχλείπειν τὴν σελή- γη»]. τῶν δὲ νεωτέρων εἰσί τινες οἷς ἔδοξε κατ᾽ ἐπινέμησιν φλογὸς κατὰ μιχρὸν ἐξαπτομένης τεταγμένως ἕως ἂν τὴν τελείαν πανσέληνον ἀποόδῶι, καὶ πάλιν ἀναλόγως μειουμένης μέχρι τῆς συνόδου, καϑ᾽ ἣν τελείως σβέννυται.

37. — de caelo B 13. 293218 [vgl. oben S. 247 n. 10. 17] τῶν πλείστων ἐπὶ τοῦ μέσου χεῖσϑαι λεγόντων [πᾶ]. τὴν γῆν]... ἐναντίως οἱ περὶ τὴν Ire- λίαν, καλούμενοι δὲ Πυϑαγόρειοι λέγουσιν" ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ μέσου πῦρ εἶναί φασι, τὴν δὲ γῆν ἕν τῶν ἄστρων οὐσαν χκύχλωι φερομένην περὲ τὸ μέσον γύκτα τε καὶ ἡμέραν ποιεῖν. ἔτι δ᾽ ἐναντίαν ἄλλην ταύτηι χατασχευάζουσι γῆν, ἣν ἀντίχϑονα ὄνομα καλοῦσιν, οὐ πρὸς τὰ φαινόμενα τοὺς λόγους χαὶ τὰς αἰτίας ζητοῦντες, ἀλλὰ πρός τινας λόγους καὶ δόξας αὑτῶν τὰ φαινόμενα προσέλ- χοντες χαὶ πειρώμενοι συγχοσμεῖν. πολλοῖς δ᾽ ἂν χαὶ ἑτέροις συνδόξειε μὴ δεῖν τῆι γῆι τὴν τοῦ μέσου χώραν ἀποδιδόναι, τὸ πιστὸν οὐχ ἐκ τῶν φαινομένων αἀϑροῦσιν ἀλλὰ μᾶλλον ἐκ τῶν λόγων. τῶι γὰρ τιμιωτάτωι οἴονται προσή- χειν τὴν τιμιωτάτην ὑπάρχειν χώραν, εἶναι δὲ πῦρ μὲν γῆς τιμιώτερον, τὸ δὲ πέρας τῶν μεταξύ, τὸ δ᾽ ἔσχατον χαὶ τὸ μέσον πέρας... ἔτι δ᾽ οἵ γε Πυϑα- γόρειοι χαὶ διὰ τὸ μάλιστα προσήχειν φυλάττεσϑαι τὸ χυριώτατον τοῦ παν- τός᾽ τὸ δὲ μέσον εἶναι τοιοῦτον" ὃ Διὸς φυλαχὴν ὀνομάζουσι, τὸ ταύτην ἔχον τὴν χώραν πῦρ, ὥσπερ τὸ μέσον ἁπλῶς λεγόμενον καὶ τὸ τοῦ μεγέϑους μέσον καὶ τοῦ πράγματος ὃν μέσον καὶ τῆς φύσεως. χαίτοι χαϑάπερ ἐν τοῖς ζώιοις οὐ ταὐτὸν τοῦ ζώιου χαὶ τοῦ σώματος μέσον, οὕτως ὑποληπτέον μᾶλ- λον καὶ περὶ τὸν ὅλον οὐρανόν. ϑτμΡ, 2. d. St. 511, 26 ἐν μὲν τῶι μέσωι τοῦ παντὸς MAN) εἶναί φασι, περὶ δὲ τὸ μέσον τὴν ἀντίχϑονα φέρεσϑαί φασι γῆν οὐσαν χαὶ αὐτήν, ἀντίχϑονα δὲ «καλουμένην διὰ τὸ ἐξ ἐναντίας τῆιδε τῆι yrı εἶναι, μετὰ δὲ τὴν αντίχϑονα ἡ γῆ ἥδε φερομένη καὶ αὐτὴ περὶ τὸ μέσον, μετὰ δὲ τὴν γῆν ἡ σελήνη" οὕτω γὰρ αὐτὸς ἐν τῶι Περὶ τῶν Πυϑαγορι- κῶν ἱστορεῖ" τὴν δὲ γῆν ὡς ἕν τῶν ἄστρων οὐσαν κινουμένην περὲ τὸ μέσον χατὰ τὲν πρὸς τὸν ἥλιον σχέσιν νύχτα καὶ ἡμέραν ποιεῖν. ἢ δὲ ἀντίχϑων

B. 3443. ANONYME PYTHAG. (. 1.2. AKOYEMATA ΚΑΙ ZYMBOAA. 289

κινουμένη περὶ τὸ μέσον χαὶ ἑπομένη τῆι yrı ταύτηι οὐχ ὁρᾶται ὑφ᾽ ἡμῶν διὰ τὸ Enıngoodeiv ἡμῖν ἀεὶ τὸ τῆς γῆς σῶμα.... οἱ δὲ γνησιώτερον αὐτῶν μετασχόντες πῦρ μὲν ἐν τῶι μέσωι λέγουσι τῆν δημιουργικὴν δύναμιν τὴν ἐχ μέσου πᾶσαν τὴν γῆν ζωιογονοῦσαν χαὶ τὸ ἀπεψυγμένον αὐτῆς ἀναϑαλπουσαν᾽" διὸ οἱ μὲν Ζηνὸς πύργον αὐτὸ καλοῦσιν, ὡς αὐτὸς ἐν τοῖς Πυϑαγο οι- κοῖς ἱστόρησεν, οἱ δὲ Διὸς φυλακήν, ὡς ἐν τούτοις, οἱ δὲ Διὸς ϑρόνον, ὡς ἄλλοι φασίν. ἄστρον δὲ τὴν γῆν ἔλεγον ὡς ὄργανον χαὶ αὐτὴν χρόνου" ἡμερῶν γάρ ἐστιν αὕτη χαὶ νυχτῶν αἰτία" ἡμέραν μὲν γὰρ ποιεῖ τὸ πρὸς τῶι ἡλίωι μέρος χαταλαμπομένη, νύχτα δὲ χατὰ τὸν χῶνον τῆς γινομένης ἀπ᾽ αὐτῆς σχιᾶς. ἀντίχϑονα δὲ τὴν σελήνην ἐχάλουν οἱ Πυϑαγόρειοι, ὥσπερ καὶ αἰϑερίαν γῖν.

— — 293619 ὅσοι μὲν und ἐπὶ τοῦ μέσου κεῖσϑαί φασιν κινεῖσθαι αὐτὴν [näml. τὴν γῆν], χύχλωι περὶ τὸ μέσον, οὐ μόνον δὲ ταύτην, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀντίχϑονα.

38. — — T 1. 300214 τὸ δ᾽ αὐτὸ συμβαίνει καὶ τοῖς ἐξ ἀριϑμῶν συντιϑεῖσι τὸν οὐρανόν᾽ ἔνιοι γὰρ τὴν φύσιν ἐξ ἀριϑμῶν συνιστᾶσιν, ὥσπερ τῶν Πυϑαγορείων τινές. τὰ μὲν γὰρ φυσιχὰ σώματα φαίνεται βάρος ἔχοντα χαὶ χουφότητα, τὰς δὲ μονάδας οὔτε σῶμα ποιεῖν οἷόν τε συντιϑεμένας οὔτε βάρος ἔχειν.

39. — de anima A 3. 407520 οἱ δὲ μόνον ἐπιχειροῦσι λέγειν ποῖόν τι ἡ ψυχή, περὶ δὲ τοῦ δεξομένον σώματος οὐθὲν ἔτι προσδιορίζουσιν, ὥσπερ ἐν- δεχόμενον χατὰ τοὺς Πυϑαγοριχοὺς μύϑους τὴν τυχοῦσαν ψυχὴν εἰς τὸ τυχὸν ἐνδύεσϑαι σῶμα.

40. — — Α 2. 404216 ἔοικε δὲ καὶ τὰ παρὰ τῶν Πυϑαγορείων λεγό- μενον τὴν αὐτὴν ἔχειν διάνοιαν: ἔφασαν γάρ τινες αὐτῶν ψυχὴν εἶναι τὰ ἐν τῶι ἀέρι ξύσματα, οἱ δὲ τὸ ταῦτα κινοῦν. περὶ δὲ τούτων εἴρηται, διότι συνε- χῶς φαίνεται χινούμενα, κὰν ἦι νηνεμία παντελής.

41.—— AA. 401} 21 χαὶ ἄλλη δέ τις δόξα παραδέδοται περὶ ψυχῆς. ἁρμονίαν γάρ τινα αὐτὴν λέγουσι" χαὶ γὰρ τὴν ἁρμονίαν χρᾶσιν χαὶ ale, ἐναντίων εἶναι, καὶ τὸ σῶμα συγκχεῖσϑαι ἐξ ἐναντίων. Polit. 8 5. 1840Ρ18 διὸ πολλοί φασι τῶν σοφῶν οἱ μὲν ἁρμονίαν εἶναι τὴν ψυχήν, οἱ δ᾽ ἔχειν ἁρμονίαν.

42. — de sens. 3. 439230 τὸ γὰρ χρῶμα ἢ ἐν τῶι πέρατί ἔστιν ἢ πέρας. διὸ χαὶ οἱ Πυϑαγόρειοι τὴν ἐπιφάνειαν χροιὰν ἐχάλουν. 43. — — 5.445216 0 δὲ λέγουσί τινες τῶν Πυϑαγορείων οὐχ ἔστιν εὖὔλο-

γον. τρέφεσϑαι γάρ φασιν ἔνια ζῶια ταῖς ὀσμαῖς. Vgl. Diog. IX 43. Athen. I p.46E. Anon. Lond. 87, 8.

1. Arıst. Anal. post. B 11. 94b33 χαὶὲ εἰ [Ise. Boovraıl, ὡς οἱ Πυϑαγόρειοί φασιν, ἀπειλῆς ἕνεχα τοῖς ἐν τῶι Ταρτάρωι, ὅπως φοβῶνται.

2. ῬΟΒΡΗ. V. Ρ. 41 ἔλεγε δέ τινα καὶ μυστιχῶι τρόπωι συμβολικῶς, ἃ δὴ ἐπὶ πλέον ᾿Αἀριστοτέ λης [fr. 196] ἀνέγραψεν, οἷον ὅτι τὴν ϑάλατταν μὲν ἐχά- λει εἶναι δάκρυον, τὰς δὲ ἄρκτους Ῥέας χεῖρας, τὴν δὲ Πλειάδα Μουσῶν λύραν, τοὺς δὲ πλανήτας κύνας τῆς Περσεφόνης, τὸν δ᾽ ἐκ χαλχοῦ χρουομένου γινόμενον ἦχον φωνὴν εἶναί τινος τῶν δα ἐμό vov ἐναπειλημμένην τῶι χαλκῶι. Arr. V.H. 4, 17 ἔλεγε δὲ ἱερώτατον εἶναι τὸ τῆς μαλάχης φύλλον.

ἔλεγε δὲ ὅτι πάντων σοφώτατον ὃ ἀριϑμός, δεύτερος δὲ ὃ τοῖς πράγμασι τὰ Diels, Fragm, ἃ. Vorsokr. 19

ὀνόματα ϑέμενος. καὶ τὸν σεισμὸν ἐγενεαλόγει οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ σύνοδον τῶν τεϑνεώτων, ἡ δὲ ἶρις ἔφασχεν ὡς αὐγὴ τοῦ ἡλίου ἐστὶ καὶ ὁ πολ- λάκις ἐμπίπτων τοῖς ὠσὶν ἦχος φωνὴ τῶν κρειττόνων.

3. Ῥιοα. VIII 84 φησὶ δ᾽ ᾿Αριστοτέλης [ἴτ.196 Rose vgl. Hoelk de acusm. Pyth. Kiel 1894] ἐν τῶι περὶ τῶν κυάμων [l. Πυϑαγορείων] παραγγέλλειν αὐτὸν ἀπέ- χεσϑαι τῶν χυάμων ἤτοι ὅτι αἰδοίοις εἰσὶν ὅμοιοι 7 ori Audov πύλαις. * * κα ἀγόνατον γὰρ μόνον" ἢ ὅτι φϑείρει ἢ ὅτι τῆι τοῦ ὅλου φύσει ὅμοιον ἢ ὅτι ὀλι- γαρχικόν᾽ κληροῦνται γοῦν αὐτοῖς. τὰ δὲ πεσόντα μὴ ἀναιρεῖσθαι, ὑπὲρ τοῦ ἐθίζεσθαι μὴ ἀκολάστως ἐσϑίειν ἢ ὅτι ἐπὶ τελευτῖι τινος" καὶ ’ApıoTopa- ung δὲ τῶν ἡρώων φησὶν εἶναι τὰ πίπτοντα, λέγων Ev τοῖς Ἥρωσι [fr. 305K.) μηδὲ γεύεσϑ᾽ ἅττ᾽ ἂν ἐντὸς τῆς τραπέζης καταπέσηι. ἀλεχτρυόνος um ἀπτεσϑαι λευκοῦ, ὅτι ἱερὸς τοῦ ηνὸς καὶ ἱκέτης" τὸ δ᾽ Ise. τὸ ἱκετεύει») ἦν τῶν ἀγαθῶν" τῶι τε Μηνὶ ἱερός" σημαίνει γὰρ τὰς ὥρας, καὶ τὸ μὲν λευχὸν τῆς τἀγαϑοῦ φύσεως, τὸ δὲ μέλαν τοῦ χαχοῦ. τῶν ἐχϑύων μὴ ἅπτεσϑαι, ὅσοι ἱεροί" μὴ γὰρ δεῖν τὰ αὐτὰ τετάχϑαι ϑεοῖς καὶ ἀνϑρώποις, ὥσπερ οὐδ᾽ ἐλευϑέροις zul δούλοις. ἄρτον μὴ καταγνύειν, ὅτι ἐπὶ ἕνα Isc. ἄρτον] οἱ πάλαι τῶν φίλων ἐφοίτων, καϑάπερ ἔτι καὶ νῦν οἱ βάρβαροι" μηδὲ διαιρεῖν, ὃς συνάγει αὐτούς" οἱ δὲ πρὸς τὴν ἐν ἄιδου κρίσιν, οἱ δ᾽ εἰς πόλεμον δειλίαν ποιεῖν" οἱ δέ, ἐπεὶ ἀπὸ τούτου ἄρχεται τὸ ὅλον, (χαὶ τῶν σχημάτων τὸ κάλλιστον σφαῖραν εἶναι τῶν στερεῶν, τῶν δ᾽ ἐπιπέδων χύχλον. γῆρας zul πᾶν τὸ μειούμενον ὅμοιον" καὶ αὔξην καὶ νεότητα ταὐτόν. ὑγίειαν τὴν τοῦ εἴδους διαμονήν, νόσον τὴν τούτου φϑοράν.)) περὶ τῶν ἁλῶν, ὅτι δεῖ παρατίϑεσϑαι πρὸς ὑπόμνησιν τοῦ δικαίου" οἵ γὰρ ἅλες πᾶν σωιζουσιν ὅ τι ἂν παραλάβωσι, καὶ γεγόνασιν ἐχ τῶν χαϑαρωτάτων ἡλίου καὶ ϑαλασσης. χαὶ ταῦτα μέν φησιν ὃ ᾿Αλέξανόρος ἐν τοῖς Πυϑαγορικοῖς ὑπομνήμασιν εὕρη- χέναι καὶ τὰ ἐχείνων ἐχόμενα ὃ ᾿Αριστοτέλης. Vgl. oben 5. 29 n. 9.

Δ. Iumsr. Υ. P. 82—86 ἔστι δὲ ἡ μὲν τῶν ἀχουσματιχῶν φιλοσοφία ἀκχού- σματα ἀναπόδειχτα καὶ ἄνευ λόγου, ὅτι οὕτως πραχτέον, καὶ τάλλα, ὅσα παρ᾽ ἐχείνου ἐρρέϑη, ταῦτα πειρῶνται διαφυλάττειν ὡς ϑεῖα δόγματα, αὐτοὶ δὲ παρ᾽ αὑτῶν οὔτε λέγειν προσποιοῦνται οὔτε λεχτέον εἶναι, ἀλλὰ καὶ αὑτῶν ὑὕπο- λαμβάνουσι τούτους ἔχειν βέλτιστα πρὸς φρόνησιν, οἵτινες πλεῖστα ἀχούσματα ἔσχον. πάντα δὲ τὰ οὕτως (καλούμενα) ἀχούσματα διήιρηται εἰς τρία εἴδη" τὰ μὲν γὰρ αὐτῶν τί ἐστι σημαίνει, τὰ δὲ τί μάλιστα, τὰ δὲ τί δεῖ πράττειν ἢ μὴ πράττειν. τὰ μὲν οὖν τί ἐστι τοιαῦτα, οἷον τί ἐστιν αἱ μακάρων νῆσοι; ἥλιος καὶ σελήνη. τί ἐστι τὸ ἐν Δελφοῖς μαντεῖον; τετρακτύς" ὅπερ ἐστὶν ἡ ἄρμο- via, ἐν ἧι αἱ σειρῆνες. τὰ δὲ τί μάλιστα, οἷον τί τὸ δικαιότατον; ϑύειν. τί τὸ σοφώτατον; ἀριϑμός, δεύτερον δὲ ὃ τοῖς πράγμασι τὰ ὀνόματα ϑέμενος. τί σοφώτατον τῶν παρ᾽ ἡμῖν; ἰατρική. τί κάλλιστον; ἁρμονία. τί κράτιστον; γνώμη. τί ἄριστον; εὐδαιμονία. τί δὲ ἀληθέστατον λέγεται; ὅτι πονηροὶ οἱ ἄνϑρωποι. διὸ καὶ ποιητὴν ἱἱπποδάμαντά φασιν ἐπαινέσαι αὐτὸν τὸν Σαλα- μίνιον, ὃς ἐποίησεν"

ὦ ϑεῖοι, πόϑεν ἐστέ, πόϑεν τοιοίδ᾽ ἐγένεσϑε; ἄνϑρωποι, πόϑεν ἐστέ, πόϑεν καχοὶ wo ἐγένεσϑε; ταῦτα καὶ τοιαῦτά ἐστι τὰ τούτου τοῦ γένους ἀκούσματα' ἕχαστον γὰρ τῶν τοιούτων μάλιστά τί ἐστιν. ἔστι δ᾽ αὕτη ἡ αὐτὴ τῆι τῶν ἑπτὰ σοφιστῶν λεγομένηι σοφίαι. καὶ γὰρ ἐκχεῖνοι ἐζήτουν οὐ τί ἐστι τἀγαϑόν, ἀλλὰ τί μά- λιστα; οὐδὲ τί τὸ χαλεπόν, ἀλλὰ τί τὸ χαλεπώτατον; ὅτι τὸ αὗτον γνῶναί ἐστιν. οὐδὲ τί τὸ ῥάιδιον, ἀλλὰ τί τὸ ῥᾶιστον; ὅτι τὸ ἔϑει χρῆσϑαι. τῆι

τοιαύτηι γὰρ σοφίαι μετηχολουϑηχέν αι ἔοικε τὰ τοιαῦτα ἀκούσματα" πρότεροι γὰρ οὗτοι Πυϑαγόρου ἐγένοντο. τὰ δὲ τί πραχτέον ἢ οὐ πραχτέον τῶν ἀχου- σμάτων τοιαῦτά ἐστιν, οἷον ὅτι δεῖ τεχνοποιεῖσϑαι᾽ δεῖ γὰρ ἀντικαταλιπεῖν τοὺς ϑεραπεύοντας τὸν ϑεόν" ἢ ὅτι δεῖ τὸν δεξιὸν ὑποδεῖσϑαι πρότερον, ἢ ὅτι οὐ δεῖ τὰς λεωφόρους βαδίζειν ὁδούς, οὐδὲ εἰς περιρραντήριον ἐμβάπτειν, οὐδὲ ἐν βαλανείωι λούεσϑαι. ἄδηλον γὰρ ἐν πᾶσι τούτοις, εἰ καϑαρεύουσιν οἱ χοινωνοῦντες. χαὶ ἄλλα τάδε. φορτίον μὴ συγκαϑαιρεῖν" οὐ γὰρ δεῖ αἴτιον γίνεσϑαι τοῦ μὴ πονεῖν " συνανατιϑέναι δέ. χρυσὸν ἐχούσηι μὴ πλησιά- Lew ἐπὶ τεχνοποιίαι. μὴ λέγειν ἄνευ φωτός. σπένδειν τοῖς ϑεοῖς κατὰ τὸ οὺς τῆς κύλικος οἰωνοῦ ἕνεχεν καὶ ὅπως μὴ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ πίνηται. ἐν δα- χτυλίωι μὴ φέρειν σημεῖον ϑεοῦ εἰχόνα, ὅπως μὴ μιαίνηται" ἄγαλμα γάρ, ὅπερ δεῖ ψρονρῆσαι ἐν τῶι οἴχωι. γυναῖκα οὐ δεῖ διώχειν τὴν αὑτοῦ, ἱχέτις γάρ᾽ διὸ καὶ ἀφ ἑστίας ἀγόμεϑα, χαὶ ἡ λῆψις διὰ δεξιᾶς. μηδὲ ἀλεχτρυόνα λευχὸν {(ϑύειν)" ἱχέτης γὰρ (καὶ ἱερὸς τοῦ ηνός" διὸ χαὶ σημαίνουσιν ὥραν. χαὶ συμβουλεύειν μηδὲν παρὰ τὸ βέλτιστον τῶι συμβουλευομένωι" ἱερὸν γὰρ συμ- βουλή. ἀγαϑὸν οἱ πόνοι, αἱ δὲ ἡδοναὶ ἐχ παντὸς τρόπου χαχόν᾽ ἐπὶ χολάσει γὰρ ἐλϑόντας δεῖ κολασϑῆναι. ϑύειν χρὴ ἀνυπόδητον καὶ πρὸς τὰ ἱερὰ προσ- ἱέναι. εἰς ἱερὸν οὐ δεῖ ἐχτρέπεσϑαι" οὐ γὰρ πάρεργον δεῖ ποιεῖσϑαι τὸν ϑεόν. ὑπομένοντα καὶ ἔχοντα τραύματα Ev τῶι ἔμπροσϑεν τελευτῆσαι aya- ϑὸν, ἐναντίως δὲ ἐναντίον. εἰς μόνα τῶν ζώιων οὐχ εἰσέρχεται ἀνϑρώπου ψυχή, οἷς ϑέμις ἐστὶ τυϑῆναι" διὰ τοῦτο τῶν ϑυσίμων χρὴ ἐσϑίειν μόνον (οἷς ἂν τὸ ἐσϑίειν καϑηήκηι), ἄλλου δὲ μηδενὸς ζώιου. τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα τῶν ἀχουσμάτων ἐστί, τὰ δὲ πλεῖστον ἔχοντα μῆκος περί τε ϑυσίας, za ἑχάστους τοὺς χαιροὺς πῶς χρὴ ποιεῖσϑαι, τάς τε ἄλλας x * * χαὶ περὶ μετοιχήσεως τῆς ἐντεῦϑεν, καὶ περὶ τὰς ταφὰς πῶς δεῖ χαταϑάπτεσϑαι. en’ ἐνίων μὲν οὖν ἐπιλέγεται (To διὰν τί δεῖ, οἷον ὅτι δεῖ τεχνοποιεῖσϑαι ἕνεχα τοῦ κατα- λιπεῖν ἕτερον ἀνϑ᾽ ἑαυτοῦ ϑεῶν ϑεραπευτήν᾽ τοῖς δὲ οὐδεὶς λόγος πρόσεστι. χαὶ ἔνια μὲν τῶν ἐπιλεγομένων δόξει προσπεφυχέναι ἀπαρτί, ἔνια δὲ πόρρω, οἷον περὶ τοῦ τὸν ἄρτον μὴ καταγνύναι, ὅτι πρὸς τὴν ἐν ἄιόου χρίσιν οὐ συμ- φέρει. αἱ δὲ προστιϑέμεναι εἰχοτολογίαι περὶ τῶν τοιούτων οὐχ εἰσὲ Πυϑα- yogızal, ἀλλ᾽ ἐνίων ἔξωϑεν ἐπισοφιζομένων zal πειρωμένων προσάπτειν εἰχότα λόγον, οἷον καὶ περὶ τοῦ νῦν λεχϑέντος, διὰ τί οὐ δεῖ καταγνύναι τὸν ἄρτον. οἱ μὲν γάρ φασιν, ὅτι οὐ δεῖ τὸν συνάγοντα διαλύειν᾽ τὸ γὰρ ἀρ- χαῖον βαρβαρικῶς πάντες ἐπὶ ἕνα ἄρτον συνήιεσαν οἱ φίλοι" οἱ δ᾽ ὅτι οὐ δεῖ οἰωνὸν ποιεῖσϑαι τοιοῦτον ἀρχόμενον καταγνύντα καὶ »συντρίβοντα.

b. [ARIST.] Dec. A 4. 134428 πρῶτον μὲν οὐν νόμοι πρὸς γυναῖκα καὶ

6 μὴ ἀδικεῖν" οὕτως γὰρ ἂν οὐδ᾽ αὐτὸς ἀδικοῖτο. τοῦϑ᾽ ὑφηγεῖται δέ, ὃ καὶ χοινὸς νόμος, καϑάπερ οἱ Πυϑαγόρειοι λέγουσιν, ὥσπερ ἱχκέτιν καὶ ἀφ᾽ στίας ἡγμένην ὡς ἥκιστα δεῖν ἀδικεῖν.

6. Sum. Ἀναξίμανδρος Μιλήσιος ὃ νεώτερος ἱστοριχός" γέγονε δὲ χατὰ τοὺς ᾿Αρταξέρξου χρόνους τοῦ Μνήμονος κληϑέντος ἐΞν τ 59}; ἔγραψε Συμ- βόλων Πυϑαγορείων ἐξήγησιν, οἷόν ἐστι τὸ ξυγὸν μὴ ὑπερβαίνειν᾽, μαχαίραι πῦρ μὴ σκαλεύειν᾽, ano ὁλοκλήρου ἄρτου μὴ ἐσϑίειν᾽ κτλ. Ὅτοα, 11 2 [S. 15, 6] γέγονε δὲ χαὶ ἄλλος ᾿Αναξίμανδρος ἱστορικὸς καὶ αὐτὸς Μιλήσιος τῆι Ἰάδι γεγραφώς. [Hieraus (und unter Benutzung der Ari- stotelischen Akusmata?) fälschte auf den Namen des Arztes Androkydes (Alex. d. Grossen Zeit) ein Pythagoreer der alexandrinischen Zeit ein Buch Avdpoxvdov τοῦ Πυϑαγορείου Περὶ Πυϑαγοριχῶν συμβόλων, das Demetrios v. Byzanz (Ath.

292 45. PYTHAGOREISCHE SCHULE Ὁ. 6. AKOYZMATA ΚΑΙ ZYMBOAA.

X 425D), Tryphon Rhet. gr. III 193 Speng., Ps. Plut. de ed. puer. 17 p. 12D Diog. VII 17, Hippol. VI 26. Nicom. math. I 3. Anatol. (Theol. ar.) p. 41 be- nutzen. Vgl. auch Hermipp. ὁ. Ap. I 164, oben 8.37 n.2. (Vgl. Hoelk 3. 40)]. Probe aus Porph. V.P. 42 ἦν δὲ χαὶ ἄλλο εἶδος τῶν συμβόλων τοιοῦτον, ᾿ ζυγὸν μὴ ὑπερβαίνειν᾽, τουτέστι μὴ πλεονεχτεῖν, “μὴ τὸ πῦρ τῆι μαχαίραι σχαλεύειν᾽, “ὅπερ ἦν μὴ τὸν ἀνοιδοῦντα χαὶ ὀργιξόμενον κινεῖν λόγοις παρα- τεϑηγμένοις, «στέφανόν τε μὴ τίλλειν᾽, τουτέστι τοὺς νόμους μὴ λυ- μαίνεσϑαι" στέφανοι γὰρ πόλεων οὗτοι. πάλιν δ᾽ αὖ ἕτερα τοιαῦτα "un χαρδίαν ἐσϑίειν᾽,ϑ οἷον μὴ λυπεῖν ἑαυτὸν ανίαις, μηδ᾽ ἐπὶ χοίνικος καϑέζεσϑαι,, οἷον μὴ ἀργὸν ζῆν, und ἀποδημοῦντα ἐπιστρέφεσϑαι᾽,

ur ἔχεσϑαι τοῦ βίου τούτου ἀποϑνήισχοντα, τάς τὲ λεωφόρους μὴ βαδι- ζειν᾽, δι᾿ οὗ ταῖς τῶν πολλῶν ἕπεσϑαι γνώμαις ἐχώλυεν, τὰς δὲ τῶν ὀλίγων χαὶ πεπαιδευμένων μεταϑεῖν, μηδὲ χελιδόνας ἐν οἰκίαι δέχεσϑαι'.

τουτέστι λάλους ἀνθρώπους καὶ περὶ γΘΈΤΟΣ ἀχρατεῖς ὅὁμωροφίους μὴ ποιεῖ- σϑαι, “ φορτίον δὲ συνανατιϑέναι μὲν τοῖς βαστάζουσιν, συγκα- ϑαιρεῖν δὲ un, δι᾿ οὗ “παρήινει μηδενὶ πρὸς ῥαιστώνην, ἀλλὰ πρὸς ἀρετὴν χαὶ πόνους συμπράττειν, ϑεῶν τε εἰκόνας ἐν δακχτυλίοις μὴ φορεῖν᾽. τουτέστι τὴν περὶ ϑεῶν δόξαν χαὶ λόγον μὴ πρόχειρον μηδὲ φανερὸν ἔχειν, μηδὲ εἰς πολλοὺς προφέρειν, σπονδάς TE ποιεῖσϑαι τοῖς ϑεοῖς κατὰ τὸ οὺς τῶν ἐκπωμάτων᾽, ἐντεῦϑεν γὰρ ἠινίττετο τιμᾶν τοὺς ϑεοὺς καὶ ὑμνεῖν τῆι μουσιχῆι᾽ αὕτη γὰρ διὰ ὦτων χωρεῖ.

D. ΕΚ ΤΩΝ ΑῬΡΙΣΤΟΞΕΝΟΥ͂ IYOATOPIK2N AIIODAZELN.

1. Iamer. V. P. 163—166 τῶν δ᾽ ἐπιστημῶν οὐχ ἥκιστά φασιν τοὺς Πυ- ϑαγορείους τιμᾶν μουσιχήν TE καὶ ἰατρικὴν καὶ μαντικήν. σιωπηλοὺς δὲ εἶναι χαὶ ἀχουστιχοὺς καὶ ἐπαινεῖσϑαι παρ᾽ αὐτοῖς τὸν δυνάμενον ἀχοῦσαι. τῆς δὲ ἰατρικῆς μάλιστα μὲν ἀποδέχεσϑαι τὸ διαιτητικὸν εἶδος καὶ εἶναι ἀκριβεστά- τους ἐν τούτωι. καὶ πειρᾶσϑαι πρῶτον μὲν καταμανϑάνειν σημεῖα συμμετρίας πόνων τε χαὶ σιτίων χαὶ ἀναπαύσεως. ἔπειτα περὶ αὑτῆς τῆς χατασχευῆς τῶν προσφερομένων σχεδὸν πρώτους ἐπιχειρῆσαί τι πραγματεύεσϑαι χαὶ διορί- Gew. ἅψασϑαι δὲ [χρὴ] καὶ καταπλασμάτων ἐπὶ πλείω τοὺς Πυϑαγορείους τῶν ἔμπροσϑεν, τὰ δὲ περὶ τὰς φαρμακείας ἧττον δοκιμάζειν, αὐτῶν δὲ τού- των τοῖς “πρὸς τὰς ἑλχώσεις μάλιστα χρῆσϑαι, {τὰ de) περὶ τὰς τομᾶς τε xal καύσεις ἥκιστα πάντων ἀποδέχεσϑαι. a δὲ χαὶ ταῖς ἐπωιδαῖς πρὸς ἔνια τῶν ἀρρωστημάτων. ὑπελάμβανον δὲ χαὶ τὴν μουσικὴν μεγάλα συμβάλ- λεσϑαι πρὸς ὑγείαν, ἂν τις αὐτῆι χρῆται χατὰ τοὺς προσήκοντας τρόπους. ἐχρῶντο δὲ καὶ Ὁμήρου zal Ἡσιόδου λέξεσιν ἐξειλεγμέναις πρὸς ἐπανόρϑωσιν ψυχῶν. ὦιοντο δὲ δεῖν χατέχειν χαὶ διασώιξειν ἐν τῆι μνήμηι πάντα τὰ διδα- σχόμενά τε χαὶ φραξόμενα, χαὶ μέχρι τούτου συσκευάξζεσϑαι τὰς τε μαϑήσεις καὶ τὰς ἀχροάσεις, μέχρι ὅτου. δύναται παφαδέχεσϑαι τὸ μανϑάνον καὶ δια- μνημονεῦον; ὅτι ἐχεῖνό ἔστιν, ὧι δεῖ γινώσχειν καὶ ἐν ὧι γνώμην φυλάσσειν. ἐτίμων γοῦν σφόδρα τὴν μνήμην καὶ πολλὴν αὐτῆς ἐποιοῦντο γυμνασίαν τε χαὶ ἐπιμέλειαν, ἕν τε τῶι μανϑαάνειν ου πρότερον ἀφιέντες τὸ διδασκόμενον, ἕως περιλάβοιεν βεβαίως τὰ ἐπὶ τῆς πρώτης μαϑήσεως, καὶ (τῶν) καϑ' ἡμέ-

5 g0v λεγομένων ἀνάμνησιν [τόνδε τὸν τρόπον]. Πυϑαγόρειος ἀνὴρ οὐ πρό- 168

D. 1-3. ΕΚ TQN APIESTOEENOY ΠΥΘΑΓΟΡΙΚΩΝ ἈΠΟΦΑΣΕΏΝ. 293

τερον ἐχ τῆς κοίτης ἀνίστατο ἢ τὰ χϑὲς γενόμενα [πρότερο»] ἀναμνησϑείη. ἐποιεῖτο δὲ τὴν ἀνάμνησιν τόνδε τὸν τρόπον. ἐπειρᾶτο ἀναλαμβάνειν τῆι διανοίαι, τί πρῶτον εἶπεν ἢ ἤκουσεν ἢ ) προσέταξε τοῖς ἔνδον ἀναστᾶς, ἢ τί δεύτερον ἢ τί τρίτον. χαὶ περὲ τῶν ἐσομένων ὃ αὐτὸς λόγος. καὶ πάλιν αὖ ἐξιὼν τίνι

πρώτωι ἐνέτυχεν ἢ τίνι δευτέρωι, καὶ λόγοι τίνες ἐλέχϑησαν πρῶτοι ἢ δεύτεροι ἢ τρίτοι, χαὶ περὶ τῶν ἄλλων δὲ ὃ αὐτὸς λόγος. πάντα γὰρ ἐπειρᾶτο ἀνα- λαμβάνειν τῆι διανοίαι τὰ συμβάντα ἐν ὅληι τῆι ἡμέραι, οὕτω τῆι τάξει Dan ϑυμούμενος ἀναμιμνήισκεσϑαι, ὥς ποτε συνέβη γενέσϑαι ἕχαστον αὐτῶν. εἰ δὲ πλείω σχολὴν ἄγοι ἐν τῶι διεγείρεσϑαι, χαὶ τὰ (χατὰν τρίτην ἡμέραν συμ- Bavra τὸν αὐτὸν τρόπον ἐπειρᾶτο ἀναλαμβάνειν, καὶ ἐπὶ πλέον [ἐπειρῶντο] τὴν μνήμην γυμνάζειν" οὐδὲν γὰρ μεῖζον πρὸς ἐπιστήμην zul ἐμπειρίαν καὶ φρόνησιν τοῦ δύνασϑαι μνημονεύειν. ἀπὸ δὴ τούτων τῶν ἐπιτηδευμάτων συν- ἔβη τὴν Ἰταλίαν πᾶσαν φιλοσόφων ἀνδρῶν ἐμπλησϑῆναι, καὶ πρότερον ἀγνοου- μένης αὐτῆς ὕστερον διὰ Πυϑαγόραν μεγάλην Ἑλλάδα κληϑῆναι, καὶ πλείστους παρ᾽ αὐτοῖς ἄνδρας φιλοσόφους καὶ ποιητὰς καὶ νομοϑέτας γενέσϑαι. τάς TE γὰρ τέχνας τὰς δητορικὰς χαὶ τοὺς λόγους τοὺς ἐπιδειχτικοὺς καὶ τοὺς νόμους τοὺς γεγραμμένους παρ᾽ ἐχείνων εἰς τὴν Ἑλλαδα συνέβη χομισϑῆναι. καὶ περὲ τῶν φυσικῶν ὅσοι τινὰ μνείαν πεποίηνται; πρῶτον Ἐμπεδοχλέα χαὶ Παρμενί- δην τὸν Ἐλεάτην προφερόμενοι τυγχάνουσιν, οἵ TE γνωμολογῆσαί τι τῶν κατὰ τὸν βίον βουλόμενοι τὰς Ἐπιχάρμου διανοίας προφέρονται, καὶ σχεδὸν πάν- τες αὐτὰς οἱ φιλόσοφοι χατέχουσι. Zu ὃ 163 vgl. 244 und Cramer An. Par. I 172 ὅτι οἱ Πυϑαγοριχοί, ὡς ἔφη ᾿Αριστόξενος, καϑάρσει ἐχρῶντο τοῦ μὲν σώμα- τος διὰ τῆς ἰατρικῆς, τῆς δὲ ψυχῆς διὰ τῆς μουσικῆς. Stob.IIT1,71H. Diod.X ὅ,1.

2. Τάμβ1, V.P. 181 [= 86. 87) βούλομαι δὲ ἄνωϑεν τὰς ἀρχὰς ὑποδεῖξαι τῆς τῶν ϑεῶν ϑρησχείας, ἃς προεστήσατο Πυϑαγόρας τε καὶ οἱ an” αὐτοῦ ἄνδρες. ἅπαντα ὅσα περὶ τοῦ πράττειν n μὴ πράττειν διορίζουσιν, ἐστόχασται τῆς πρὸς τὸ ϑεῖον ὁμιλίας, καὶ ἀρχὴ αὕτη ἐστὶ καὶ βίος ἅπας συντέταχται πρὸς τὸ ἀχολουϑεῖν τῶι ϑεῶι zul ὃ λόγος οὗτος ταύτης ἐστὶ τῆς φιλοσοφίας, ὅτι γελοῖον ποιοῦσιν ἄνθρωποι ἀλλοϑέν ποϑεν ζητοῦντες τὸ εὖ ἢ παρὰ τῶν ϑεῶν, καὶ ὅμοιον, ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐν βασιλευομένηι χώραι τῶν πολιτῶν τινα ὕπαρχον ϑεραπεύσηι, ἀμελήσας αὐτοῦ τοῦ πάντων ἄρχοντος καὶ βασι- λεύοντος. τοιοῦτον γὰρ οἴονται ποιεῖν χαὶ τοὺς ἀνϑρώπους. ἐπεὶ γὰρ ἔστι τε ϑεὸς χαὶ οὗτος πάντων κύριος, δεῖν δὲ ὡμολόγηται παρὰ τοῦ κυρίου τἀγαϑὸν αἰτεῖν, πάντες TE, „MS μὲν av φιλῶσι καὶ οἷς ἂν χαίρωσι, τούτοις διδόασι ταγαϑά, πρὸς δὲ οὺς ἐναντίως ἔχουσι, τἀναντία, δῆλον ὅτι ταῦτα πρακτέον, οἷς τυγχάνει ὃ ϑεὸς χαίρων.

3. IAmgı. V. Pyth. 174—176 (ἔτι τοίνυν ἀνυσιμώτατον πρὸς τὴν τῆς δι- χαιοσύνης χατάστασιν ὑπελάμβανεν εἶναι τὴν τῶν ϑεῶν ἀρχήν, ἄνωϑέν τε ἀπ᾽ ἐχείνης πολιτείαν καὶ »όμους, δικαιοσύνην τε χαὶ τὰ δίχαια διέϑηκεν.) οὐ χεῖρον δὲ καὶ τὰ χαϑ᾽ ἕχαστον ὅπως διώρισε προσϑεῖναι. τὸ διανοεῖσθαι περὶ τοῦ ϑείου, ὡς ἔστι τε καὶ πρὸς τὸ ἀνϑρώπινον γένος οὕτως ἔχει, ὡς ἐπιβλέπειν καὶ μὴ ὀλιγωρεῖν αὐτοῦ, χρήσιμον εἶναι ὑπελάμβανον οἱ Πυϑαγό- θειοι παρ᾽ ἐχείνου μαϑόντες. δεῖσϑαι γὰρ ἡμᾶς ἑπιστατείας τοιαύτης, ἥι κατὰ μηδὲν ἀνταίρειν ἀξιώσομεν, τοιαύτην δ᾽ εἶναι τὴν ὑπὸ τοῦ ϑείου γινομένην" εἴπερ ἐστὶ τὸ ϑεῖον τοιοῦτον (οἷον) ἄξιον εἶναι τῆς τοῦ σύμπαντος ἀρχῆς. ὑβριστικὸν γὰρ δὴ φύσει τὸ Swıov ἔφασαν εἶναι, ὀρϑῶς λέγοντες, χαὶ ποικίλον χατά τε τὰς ὁρμὰς χαὶ χατὰ τὰς ἐπιϑυμίας καὶ κατὰ τὰ λοιπὰ τῶν παϑῶν᾽" δεῖσϑαι οὖν τοιαύτης ὑπεροχῆς TE χαὶ ἐπανατάσεως, ἀφ᾽ ἧς ἔσται σωφρονισμός

τις καὶ τάξις. Wıovro δὴ δεῖν ἕχαστον αὐτῶν συνειδότα τὴν τῆς φύσεως ποικιλίαν μηδέποτε λήϑην ἔχειν τῆς πρὸς τὸ ϑεῖον δσιότητός τε zul ϑεραπείας, ἀλλ᾽ ἀεὶ τίϑεσϑαι πρὸ τῆς διανοίας ὡς ἐπιβλέποντος καὶ παραφυλάττοντος τὴν ἀνθρωπίνην ἀγωγήν. μετὰ δὲ τὸ ϑεῖόν τε zul τὸ δαιμόνιον πλεῖστον ποιεῖ-

r,, 4 ς, ἀλοῃ U σϑαι Aoyov γονέων TE καὶ νόμου, χαὶ τουτων ὑπήχοον αὑτὸν χατασχεύαζειν,

μὴ πλαστῶς, ἀλλὰ πεπεισμένως. χαϑόλου δὲ WLovro δεῖν ὑπολαμβάνειν, μηδὲν εἶναι μεῖξον χαχὸν ἀναρχίας" οὐ γὰρ πεφυκέναι τὸν ἀνϑρωπον διασώιζεσϑαι μηδενὸς ἐπιστατοῦντος. τὸ μένειν ἐν τοῖς πατρίοις ἔϑεσί τε χαὶ νομίμοις ἐδοκίμαζον οἵ ἄνδρες ἐχεῖνοι, κἂν nı μιχρῶι χείρω ἑτέρων" τὸ γὰρ ῥαιδίως unonndav ἀπὸ τῶν ὑπαρχόντων νόμων χαὶ οἰχείους εἶναι χαινοτομίας οὐδα- μῶς εἶναι σύμφορον καὶ σωτήριον.

4. Sror. fl. (III) t. 79, 45 Mein. ἐχ τῶν Αριστοξένου Πυϑαγορείων ἀπο- φάσεων [FHG II 278 fr. 19]. μετὰ τὸ ϑεῖον zul δαιμόνιον πλεῖστον ποιεῖσϑαι λόγον γονέων τε χαὶ νόμων μὴ πλαστῶς ἀλλὰ πεπιστευμένως ξαυτὸν πρὸς ταῦτα παρασχευάξοντα. τὸ μένειν ἂν τοῖς πατρίοις ἔϑεσί τε καὶ νόμοις ἐδοκίμαζον, εἰ χαὶ μιορῶι χείρω τῶν ἑτέρων εἴη. — ὕ. 48, 49 ἐ. τ. A. Π. ά. [fr. 18] καϑόλου δὲ WLovro δεῖν ὑπολαμβάνειν μηδὲν εἶναι μεῖζον χακὸν ἀναρ- χίας" οὐ γὰρ πεφυχέναι τὸν ἄνϑρωπον διασώιζεσϑαι μηδενὸς ἐπιστατοῦντος. περὶ δὲ ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων ουτως ἐφρόνουν᾽ τοὺς μὲν γὰρ ἄρχοντας ἔφασκον οὐ μόνον ἐπιστήμονας ἀλλὰ καὶ φιλανϑρώπους δεῖν εἶναι" χαὶ τοὺς ἀρχομένους οὐ μόνον πειϑηνίους ἀλλὰ zul φιλάρχοντας. ἐπιμελητέον δὲ πάσης ἡλικίας ἡγοῦντο χαὶ τοὺς μὲν παῖδας ἐν γράμμασι χαὶ τοῖς ἄλλοις μαϑήμασιν ἀσχεῖσϑαι᾽ τοὺς δὲ νεανίσχους τοῖς τῆς πόλεως ἔϑεσί τε καὶ νόμοις yvuvabe- σϑαι. τοὺς δὲ ἄνδρας ταῖς πραάξεσί τε χαὶ δημοσίαις ληιτουργίαις προσέχειν" τοὺς δὲ πρεσβύτας ἐνθυμήσεσι χαὶ κριτηρίοις καὶ συμβουλίαις δεῖν ἐναναστρέ- φεσϑαι μετὰ πάσης ἐπιστήμης ὑπελάμβανον, ὅπως μήτε οἱ παῖδες γηπιάζοιεν μήτε οἱ νεανίσχοι παιδαριεύοιντο μήτε οἱ ἄνδρες νεανιξύοιντο μήτε οἱ γέροντες παραφρονοῖεν. δεῖν δὲ ἔφασχον εὐθὺς ἐκ παίδων καὶ τὴν τροφὴν τεταγμένως προσφέρεσϑαι, διδάσχοντες ὡς ἥ μὲν τάξις καὶ συμμετρία καλὴ καὶ σύμφορος, ἡ δ᾽ ἀταξία καὶ ἀσυμμετρία αἰσχρά τε καὶ ἀσύμφορος.

5. Iamgr. V. Ρ. 180---188 ἐπεὶ δὲ χαὶ ἐν τῆι πρὸς ἕτερον χρείαι ἔστι τις δικαιοσύνη, καὶ ταύτης τοιοῦτόν τινὰ τρόπον λέγεται ὑπὸ τῶν Πυϑαγορείων παραδίδοσϑαι. εἶναι γὰρ κατὰ τὰς ὁμιλίας τὸν μὲν εὔκαιρον, τὸν δὲ ἄκαιρον, διαιρεῖσϑαι δὲ ἡλικίας τε διοιρυρᾶι χαὶ ἀξιώματος χαὶ οἰκειότητος τῆς συγγε- γικῆς χαὶ εὐεργεσίας, χαὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτον ἐν ταῖς πρὸς ἀλλήλους διαφοραῖς ον ὑπάρχει. ἔστι γάρ τι ὁμιλίας εἶδος, ὃ φαίνεται »εωτέρωι μὲν πρὸς γεώ- τερον οὐχ ἄχαιρον εἶναι, πρὸς δὲ τὸν πρεσβύτερον ἄκαιρον" οὔτε γὰρ ὀργῆς οὔτε ἀπειλῆς εἶδος πᾶν οὔτε ϑρασύτητος, ἀλλὰ πᾶσαν τὴν τοιαύτην ἀκαιρίαν εὐλαβητέον εἶναι τῶι γεωτέρωι πρὸς τὸν πρεσβύτερον. παραπλήσιον δέ τινα είναι χαὶ τὸν περὶ τοῦ ἀξιώματος λόγον" πρὸς γὰρ ἄνδρα ἐπὶ καλοχα- γαϑίας ἥκοντα ἀληϑινὸν ἀξίωμα οὔτ᾽ εὔσχημον οὔτ᾽ εὔκαιρον εἶναι προσφέ- ρειν οὔτε παρρησίαν πάλιν οὔτε τὰ λοιπὰ τῶν ἀρτίως εἰρημένων. παραπλή- σια δὲ τούτοις καὶ περὶ τῆς πρὸς τοὺς γονεῖς ὁμιλίας διελέγετο, ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ τῆς πρὸς τοὺς εὐεργέτας. εἶναι δὲ ποικίλην τινὰ καὶ πολυειδὴ τὴν τοῦ χαιροῦ χρείαν" καὶ γὰρ τῶν ὀργιζομένων τε καὶ ϑυμουμένων τοὺς μὲν εὐχαίρως τοῦτο ποιεῖν, τοὺς δὲ ἀκαίρως, χαὶ πάλιν αὖ τῶν ὀρεγομένων τε χαὲ ἐπιϑυμούντων zul ὁρμώντων ἐφ᾽ δτιδήποτε τοῖς μὲν ἀχολουϑεῖν χαιρόν, τοῖς δὲ ἀκαιρίαν. τὸν αὐτὸν δ᾽ εἶναι λόγον χαὶ περὶ τῶν ἄλλων παϑῶν τε καὶ

D. 3-6. ΕΚ ΤΩΝ APIETOEENOY ΠΥΘΑΓΟΡΙΚΩΝ ATIOBAZENN. 295

πράξεων χαὶ διαϑέσεων χαὶ ὁμιλιῶν χαὶ ἐντεύξεων. εἶναι δὲ τὸν καιρὸν μέχρι μέν τινος διδαχτὸν TE xal ἀπαράλ ογον καὶ τεχνολογίαν ἐπιδεχόμενον, χα- ϑόλου δὲ χαὶ ἁπλῶς οὐδὲν αὐτῶι τούτων ὑπάρχειν. ἀκόλουθα δὲ εἶναι καὶ σχεδὸν τοιαῦτα, οἷα συμπαρέπεσϑαι τῆι τοῦ καιροῦ φύσει τήν τε ὀνομαζομένην ὥραν χαὶ τὸ πρέπον χαὶ τὸ ἁρμόττον, καὶ εἴ τι ἄλλο τυγχάνει τούτοις ὁμοιο- γενὲς ὄν. ἀρχὴν δὲ ἀπεφαίνοντο ἐν παντὶ ἕν τι τῶν τιμιωτάτων εἶναι ὁμοίως ἐν ἐπιστήμηι τε χαὶ ἐμπειρίαι καὶ ἐν γενέσει, χαὶ πάλιν αὐ ἐν οἰχίαι TE καὶ πόλει zal στρατοπέδωι zul πᾶσι τοῖς τοιούτοις συστήμασι, δυσϑεώρητον δ᾽ εἶναι καὶ δυσσύνοπτον τὴν τῆς ἀρχῆς φύσιν ἐν πᾶσι τοῖς εἰρημένοις. ἐν γὰρ ταῖς ἐπιστήμαις οὐ τῆς τυχούσης εἶναι διανοίας τὸ καταμαϑεῖν τε χαὶ κρῖναι καλῶς βλέψαντας εἰς τὰ μέρη τῆς πραγματείας, ποῖον τούτων ἀρχή. μεγά- λην δ᾽ εἶναι διαφορὰν χαὶ σχεδὸν περὶ ὅλου τε zul παντὸς τὸν κίνδυνον γίνε- σϑαι, μὴ ληφϑείσης ὀρϑῶς τῆς ἀρχῆς" οὐδὲν γάρ: ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν, ἔτι τῶν μετὰ ταῦτα ὑγιὲς γίνεσϑαι, ἀγνοηϑείσης τῆς ἀληϑινῆς ἀρχῆς. τὲν αὐτὸν δ᾽ εἶναι λόγον χαὶ περὶ τῆς ἑτέρας ἀρχῆς οὔτε γὰρ οἰχίαν οὔτε πόλιν εὖ ποτε ἂν οἰκηϑῆναι μὴ ὑπάρξαντος ἀληϑινοῦ ἄρχοντος καὶ κυριεύοντος τῆς ἀρχῆς τε χαὶ ἐπιστασίας ὃ ἑκουσίως. ἀμφοτέρων γὰρ δεῖ βουλομένων τὴν ἐπιστατείαν γίνεσϑαι, ὁμοίως τοῦ τε ἄρχοντος χαὶ τῶν ἀρχομένων, ὥσπερ zul τὰς μαϑή- σεις τὰς ὀρϑῶς γινομένας ἑχουσίως δεῖν ἔφασαν γίνεσϑαι, ἀμφοτέρων βουλο- μένων, τοῦ τε διδάσκοντος χαὶ τοῦ μανϑανοντος" ἀντιτείνοντος γὰρ ὁποτέρου δήποτε τῶν εἰρημένων οὐκ ἂν ἐπιτελεσϑῆναι χατὰ τρόπον τὸ προκείμενον ἔργον. Stop. 60]. II 31, 119 &. τ. A. II. a. [fr. 22]. Epaoxov δὲ zul τὰς μαϑήσεις πάσας τῶν τε ἐπιστημῶν χαὶ τῶν τεχνῶν τὰς μὲν &xovolovs ὀρϑάς τε εἶναι χαὶ εἰς τέλος ἀφικνεῖσϑαι, τὰς δὲ ἀχουσίους φαύλους τε καὶ ἀτελεῖς γίνεσϑαι-: θ. [ΑΜΒ1.. Υ. Ρ. 196---198 (χαὶ ταῦτα δὲ παρέδωκε τοῖς Πυϑαγορείοις Πυ- ϑαγόρας, ὧν αἴτιος αὐτὸς ἦν). προσεῖχον γὰρ οὗτοι; τὰ σώματα ὡς ἂν (ἀεὶ) ἐπὶ τῶν αὐτῶν διαχέηται, χαὶ μὴ ἦι ὅὃτὲ μὲν δικνά, ÖTk δὲ πολύσαρχα" avo- μάλου γὰρ βίου wıovro εἶναι δεῖγμα. ἀλλὰ ὡσαύτως καὶ χατὰ τὴν διάνοιαν οὐχ ὅτὲ μὲν ἱλαροί, ὅὃτὲ δὲ χατηφεῖς, ἀλλὰ ἐφ᾽ ὁμαλοῦ πράιως χαίροντες. διεχρούοντο δὲ ὀργᾶς, ἀϑυμίας, ταραχάς" καὶ ἦν αὐτοῖς παράγγελμα, ὡς οὐδὲν δεῖ τῶν ἀνϑρωπίνων συμπτωμάτων ἀπροσδόκητον εἶναι παρὰ τοῖς γοῦν ἔχου- σιν, ἀλλὰ πάντα προσδοκᾶν, ὧν μὴ τυγχάνουσιν αὐτοὶ χύριοι ὄντες. εἰ δέ ποτε αὐτοῖς συμβαίη ἢ ὀργὴ ἢ λύπη ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον, ἐχποδὼν ἀπηλλάτ- Tovro χαὶ καϑ᾽ ἑαυτὸν ἕχαστος γενόμενος ἐπειρᾶτο καταπέττειν τε χαὶ ἰατρεύειν τὸ πάϑος. λέγεται δὲ καὶ τάδε περὶ τῶν Πυϑαγορείων, ὡς οὔτε οἰχέτην ἐχόλασεν οὐϑεὶς αὐτῶν ὑπὸ ὀργῆς ἐχόμενος οὔτε τῶν ἐλευϑέρων ἐνουϑέτησέ τινα, ἀλλ᾽ ἀνέμενεν ἕχαστος τὴν τῆς διανοίας ἀποχατάστασιν. ἐχάλουν δὲ τὸ νουϑετεῖν πεδαρτᾶν᾽ ἐποιοῦντο γὰρ τὴν ἀναμονὴν σιωπῆι χρώμενοι καὶ ἡσυχίαι. Σπίνϑαρος [von Tarent, Vater des Aristoxenos] γοῦν διηγεῖτο πολλάχις περὶ ᾿Αρχύτου (tod) Ταραντίνου, ὅτι διὰ χρόνου (τινὸς) εἰς ἀγρὸν ἀφικόμενος, ἐχ στρατείας νεωστὶ παραγεγονώς, ἣν ἐστρατεύσατο ἡ πόλις εἰς Meooanlovg, ὡς εἶδε τόν τε ἐπίτροπον zul τοὺς ἄλλους οἰχέτας οὐχ εὖ τῶν περὶ τὴν γεωρ- ylav ἐπιμελείας πεποιημένους, ἀλλὰ μεγάληι τινὶ κεχρημένους ὀλιγωρίας ὑπερ- βολῆι, ὀργισϑείς τε καὶ ἀγαναχτήσας οὕτως, αἷς ἂν ἐχεῖνος, εἶπεν, ὡς ἔοιχε, πρὸς τοὺς οἰχέτας, ὅτι εὐτυχοῦσιν, ὅτι αὐτοῖς ὠργισται" εἰ γὰρ μὴ τοῦτο συμ- βεβηκὸς nv, οὐχ ἄν ποτε αὐτοὺς ἀϑώιους γενέσϑαι τηλικαῦτα ἡμαρτηχότας. ἔφη δὲ λέγεσϑαι χαὶ περὶ Κλεινίου τοιαῦτά τινα᾿ χαὶ γὰρ ἐχεῖνον ἀναβάλλε- σϑαι πάσας νουϑετήσεις τε χαὶ χολάσεις εἰς τὴν τῆς διανοίας ἀποχατάστασιν.

οἴχτων δὲ χαὶ δαχρύων χαὶ πάντων τῶν τοιούτων εἴργεσθαι τοὺς ἄνόρας, οὔτε δὲ χέρδος οὔτε ἐπιϑυμίαν οὔτε ὀργὴν οὔτε φιλοτιμίαν οὔτε ἄλλο οὐδὲν τῶν τοιούτων αἴτιον γίνεσϑαι διαφορᾶς, ἀλλὰ πάντας τοὺς Πυϑαγορείους οὕτως ἔχειν πρὸς ἀλλήλους, ὡς ἂν πατὴρ σπουδαῖος πρὸς τέχνα σχοίη. χαλὸν δὲ χαὶ τὸ πάντα Πυϑαγόραι ἀνατιϑέναι τε καὶ (εὑρετὴν) ἀποχαλεῖν, καὶ μη- δεμίαν περιποιεῖσϑαι δόξαν ἰδίαν ἀπὸ τῶν εὑρισχομένων, εἰ μή πού τι σπά- γιον" πάνυ γὰρ δή τινές εἰσιν ὀλίγοι, ὧν ἴδια γνωρίζεται ὑπομνήματα. Folgt δ 199 s. auch 8. 32 n. 19.

7. Iamer. V. P. 233—239 (ἀλλὰ μὴν τεχμήραιτο ἄν τις zul περὶ τοῦ μὴ παρέργως αὐτοὺς τὰς ἀλλοτρίας ἐχκλίνειν φιλίας, ἀλλὰ καὶ πάνυ σπουδαίως περιχάμπτειν αὐτὰς καὶ φυλάττεσϑαι, καὶ περὶ τοῦδε μέχρι πολλῶν γενεῶν τὸ φιλικὸν πρὸς ἀλλήλους ἀνένδοτον διατετηρηχέναι, ἔχ γε ὧν ᾿Αριστόξενος ἐν τῷ περὶ Πυϑαγοριχοῦ βίου [FHG U 273 fr. 9. vgl. Porph. V. Ῥ. 60] αὐτὸς διαχη- χοέναι φησὶ Διονυσίου τοῦ Σικελίας τυράννου, ὅτε ἐχπεσῶν τῆς μοναρχίας γράμματα ἔν Κορίνϑωι ἐδίδασχε. φησὶ γὰρ οὕτως 6 ᾿Αριστόξενος). “οἴχτων δὲ χαὶ δαχρύων zul πάντων τῶν τοιούτων εἴργεσϑαι τοὺς ἄνδρας ἐχείνους ὡς ἐνδέχεται μάλιστα, ὃ αὐτὸς δὲ λόγος καὶ περὶ ϑωπείας καὶ δεήσεως χαὶ λιτα- γείας χαὶ πάντων τῶν τοιούτων. Διονύσιος οὖν ἐχπεσὼν τῆς τυραννίδος χαὶ ἀφικόμενος εἰς Κόρινϑον πολλάχις ἡμῖν διηγεῖτο τὰ περὶ τῶν χατὰ Φιντίαν τε χαὶ Δάμωνα τοὺς Πυϑαγορείους. ἦν δὲ ταῦτα τὰ περὶ τὴν τοῦ ϑανάτου γενομένην ἐγγύην. ὃ δὲ τρόπος τῆς ἐγγυήσεως τοιόσδε τις ἦν. (εἶναί) τινας ἔφη τῶν περὶ αὐτὸν διατριβόντων, οἱ πολλάκις ἐποιοῦντο μνείαν τῶν Πυϑα- γορείων διασύροντες καὶ διαμωχώμενοι καὶ ἀλαζόνας ἀποχαλοῦντες αὐτοὺς καὶ λέγοντες, ὅτι ἐχχοπείη ἂν αὐτῶν ἢ τε σεμνότης αὕτη καὶ ἢ προσποίητος πίστις καὶ ἡ ἀπάϑεια, el τις περιστήσειεν (avrovg) εἰς φόβον ἀξιόχρεων. ἀντιλεγόντων δέ τινων zul γινομένης φιλονικίας συνταχϑῆναι ἐπὶ τοὺς περὶ Φιντίαν ὁρᾶμα τοιόνδε" μεταπεμψάμενος ὃ Διονύσιος ἔφη τὸν Φιντίαν, ἐναν- τίον TE τινὰ τῶν χατηγόρων αὐτοῦ εἰπεῖν, ὅτι φανερὸς γέγονε μετά τινων ἐπιβουλεύων αὐτῶι, καὶ τοῦτο μαρτυρεῖσϑαί τε ὑπὸ τῶν παρόντων ἐχείνων χαὶ τὴν ἀγανάκτησιν πιϑανῶς πάνυ γενέσϑαι. τὸν δὲ Φιντίαν ϑαυμάζειν τὸν λόγον. ὡς δὲ αὐτὸς διαρρήδην εἰπεῖν, ὅτι ἐξήτασται ταῦτα ἀχριβῶς χαὶ δεῖ αὐτὸν ἀπο- ϑνήισχειν, εἰπεῖν τὸν Φιντίαν, ὅτι εἰ οὕτως αὐτῶι δέδοχται ταῦτα γενέσϑαι, ἀξιώσαι, γε αὐτῶι δοϑῆναι τὸ λοιπὸν τῆς ἡμέρας, ὅπως οἰκονομήσηται τά τε χαϑ᾽ αὑτὸν χαὶ τὰ χατὰ τὸν Δάμωνα. συνέζων γὰρ οἵ ἄνδρες οὗτοι χαὶ ἐχοινώνουν ἁπάντων, πρεσβύτερος δ᾽ ὧν ὃ Φιντίας τὰ πολλὰ τῶν περὶ οἶχο- γομίαν nv εἰς αὑτὸν ἀνειληφώς. ἠξίωσεν οὖν ἐπὶ ταῦτα ἀφεϑῆναι, ἐγγυητὴν καταστήσας [τὸν Δάμωνα]. ἔφη οὖν ὃ Διονύσιος ϑαυμάσαι τε καὶ ἐρωτῆσαι, εἰ ἔστιν ὃ ἄνϑρωπος οὗτος, ὅστις ὑπομενεῖ ϑανάτου γενέσϑαι ἐγγυητής. φή- σαντος δὲ τοῦ Φιντίου μετάπεμπτον γενέσϑαι τὸν Δάμωνα, xai διακούσαντα τὰ συμβεβηκότα φάσχειν ἐγγυήσεσϑαί τε χαὶ μενεῖν αὐτοῦ, ἕως ἂν ἐπανέλϑηι ὃ Φιντίας. αὐτὸς μὲν ον ἐπὶ τούτοις εὐϑὺς ἐχπλαγῆναι ἔφη, ἐχείνους δὲ τοὺς ἐξ ἀρχῆς εἰσαγαγόντας τὴν διάπειραν τὸν Δάμωνα χλευάζειν ὡς ἐγχαταλει- φϑησόμενον χαὶ σχώπτοντας ἔλαφον ἀντιδεδόσϑαι λέγειν. ὄντος δ᾽ οὖν ἤδη τοῦ ἡλίου περὶ δυσμὰς ἥχειν τὸν Φιντίαν ἀποϑανούμενον, ἐφ᾽ ὧι πάντας ἐχπλ αγηναί τε καὶ δουλωϑῆναι. αὐτὸς δ᾽ οὖν, ἔφη, περιβαλὼν TE καὶ φιλήσας τοὺς ἄνόρας ἀξιῶσαι τρίτον αὐτὸν εἰς τὴν φιλίαν παραδέξασϑαι, τοὺς δὲ μηδενὶ τρόπωι, καίτοι λιπαροῦντος αὐτοῦ, συγκχαϑεῖναι εἰς τὸ τοιοῦτον᾽. χαὶ ταῦτα μὲν ὃ ᾿Αριστόξενος ὡς παρ᾽ αὐτοῦ Διονυσίου πυϑόμενός φησι. λέγεται δέ, ὡς

D. 6—8. ΕΚ TQN APIETOEENOY ITOATOPIKQON ΑΠΟΦΑΣΕΏΩΝ. 297

zal ἀγνοοῦντες ἀλλήλους οἱ Πυϑαγορικοὶ ἐπειρῶντο φιλικὰ ἔργα διαπράττεσϑαι ὑπὲρ τῶν εἰς ὄψιν μηδέποτε “ἀφιγμένων, ἡνίχα τεχμήριόν Tu λάβοιεν τοῦ μετέχειν τῶν αὐτῶν λόγων, ὥστ᾽ ἐκ τῶν τοιῶνδε ἔργων μηδ᾽ ἐχεῖνον τὸν λόγον ἀπιστεῖσϑαι, ὡς ἄρα οἱ σπουδαῖοι ἄνδρες καὶ προσωτάτω γῆς οἰκοῦντες φίλοι εἰσὶν ἀλλήλοις, πρὶν ἢ γνώριμοί τε καὶ προσήγοροι γενέσϑαι. κατα- χϑῆναι γοῦν φασι τῶν Πυϑαγορικῶν τινα μαχρὰν χαὶ ἐρήμην ödov βαόδίξοντα εἴς τι πανδοχεῖον, ὑπὸ κόπου δὲ χαὶ ἄλλης παντοδαπῆς αἰτίας εἰς νόσον naxgav τε xal βαρεῖαν ἐμπεσεῖν, ὥστ᾽ ἐπιλιπεῖν αὐτὸν τὰ ἐπιτήδεια. τὸν μέντοι πανδοχέα, εἴτε οἴχτωι τοῦ ἀνϑρώπου εἴτε χαὶ ἀποδοχῆι, πάντα παρασχέσϑαι, μήτε ὑπου oylas τινὸς φεισάμενον μήτε δαπάνης μηδεμιᾶς. ἐπειδὴ δὲ χρείττων ἦν ἡ νόσος, τὸν μὲν ἀποϑνήισχειν ἑλόμενον γράψαι τι σύμβολον ἐν πίνακι χαὶ ἐπιστεῖλαι, ὅπως, av τι παϑῆι, κριμνὰς τὴν δέλτον παρὰ τὴν ὁδὸν ἐπισχοπῆι, εἴ τις τῶν παριόντων ἀναγνωριεῖ τὸ σύμβολον" τοῦτον γὰρ ἔφη αὐτῶι anodw- σειν τὰ ἀναλώματα, ἅπερ εἰς αὐτὸν ἐποιήσατο, χαὶ χάριν ἐχτείσειν Ὁπὲρ ἑαυτοῦ. τὸν δὲ πανδοχέα μετὰ τὴν τελευτὴν ϑάψαι τε καὶ ἐπιμεληθῆναι τοῦ σώματος αὐτοῦ, μὴ μέντοι γε ἐλπίδας ἔχειν τοῦ κομίσασϑαι τὰ δαπανήματα, μήτι γε καὶ πρὸς εὖ παϑεῖν πρὸς τινος τῶν ἀναγνωριούντων τὴν δέλτον. ὅμως μέντοι ὀιαπειρᾶσϑαι ἐχπεπληγμένον τὰς ἐντολάς, ἐχτιϑέναι τε ἑχάστοτε εἰς τὸ μέσον τὸν πίναχα. χρόνωι δὲ πολλῶι ὕστερον τῶν Πυϑαγορικῶν τινὰ παριόντα ἐπιστῆναί τε χαὶ μαϑεῖν τὸν ϑέντα τὸ σύμβολον, ἐξετάσαι τε τὸ συμβὰν zal τῶι πανδοχεῖ πολλῶι πλέον ἀργύριον ἐχτεῖσαι τῶν δεδαπανημένων. Κλεινίαν γε μὴν τὸν Ταραντῖνόν φασι πυϑόμενον, ὡς Πρῶρος ὃ Κυρηναῖος, τῶν Πυϑαγόρου λόγων ζηλωτὴς ὦν, κινδυνεύοι περὶ πάσης τῆς οὐσίας, συλλε- ξώμενον χρήματα πλεῦσαι ἐπὶ Κυρήνης χαὶ ἐπανορϑώσασϑαι τὰ τοῦ Πρώρου πράγματα; μὴ μόνον τοῦ μειῶσαι τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν ὀλιγωρήσαντα, ἀλλὰ μηδὲ τὸν διὰ τοῦ πλοῦ κίνδυνον περιστάντα. τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ Θέστορα τὸν Ποσειδωνιάτην ἀχοῆι μόνον ἱστοροῦντα, ὅτι Θυμαρίδης εἴη Πάριος τῶν Πυϑαγορείων, ἡνίχα συνέπεσεν εἰς ἀπορίαν αὐτὸν καταστῆναι ἐκ πολλῆς περιου- σίας, πλεῦσαί φασιν εἰς τὴν Πάρον, ἀργύριον συχνὸν συλλεξάμενον καὶ ἄάνα- χτήσασϑαι αὐτῶι τὰ ὑπάρξαντα. vgl. 127 (nach grosser Lücke) za ταῦτα πρὸς ἐχεῖνον [Aristoxenos] εὐπεῖν [der jüngere Dionysios in Korinth] zei τὰ περὶ Φιντίαν χαὶ Aauova, περί τε Πλάτωνος zal ᾿Αρχύτου, χαὶ τὰ neol Κλεινίαν χαὶ Πρῶρον. [S. oben S. 276, 30ff.].

8. Iamgr. V. P. 200—213 περὶ δὲ δόξης ταδε φασὶ λέγειν αὐτούς. αἀνόη- τον μὲν εἶναι χαὶ τὸ πάσηι καὶ παντὸς δόξηι προσέχειν, καὶ μάλιστα τὸ τῆι παρὰ τῶν πολλῶν γινομένηι" τὸ γὰρ καλῶς ὑπολαμβάνειν TE zul δοξάζειν ὀλίγοις ὑπάρχειν. δῆλον γὰρ ὅτι περὶ τοὺς εἰδότας τοῦτο γίνεσϑαι" οὗτοι δέ εἰσιν ὀλίγοι. ὥστε δῆλον ὅτι οὐκ ἂν διατείνοι εἰς τοὺς πολλοὺς ἢ τοιαύτη δύναμις. ἀνόητον δ᾽ εἶναι καὶ πάσης ὑπολήψεώς τε zul δόξης χαταφρονεῖν᾽" συμβήσεται γὰρ ἀμαϑῆ TE χαὶ ἀνεπανόρϑωτον εἶναι τὸν οὕτω διακείμενον. ἀναγχαῖον δ᾽ εἶναι τῶι μὲν ἀνεπιστήμονι μανϑάνειν ἃ τυγχάνει ἀγνοῶν τε χαὶ οὐχ ἐπιστάμενος, τῶι ὃὲ μανϑάνοντι προσέχειν τῆι τοῦ ἐπισταμένου TE καὶ διδάξαι δυναμένου ὑπολήψει τε καὶ δόξηι, χαϑόλου δὲ εἰπεῖν, ἀναγκαῖον εἶναι τοὺς σωϑησομένους τῶν νέων προσέχειν ταῖς τῶν πρεσβυτέρων τε χαὶ χαλῶς βεβιωχότων ὑπολήψεσί τε καὶ δόξαις. ἐν δὲ τῶι ἀνϑρωπίνωι βίωι τῶι σύμπαντι εἶναί τινας ἡλικίας ἐνδεδασμένας (οὕτω γὰρ καὶ λέγειν αὐ- τοὺς φασιν), ἃς οὐχ εἶναι τοῦ τυχόντος πρὸς ἀλλήλας συνεῖραι" ἐχχρούεσϑαι γὰρ αὐτὰς ὑπ᾽ ἀλλήλων, ἐάν τις μὴ καλῶς τε καὶ ὀρϑῶς ἄγηι τὸν ἄνϑρωπον

ἐκ γενετῆς. δεῖ οὖν τῆς τοῦ παιδὸς ἀγωγῆς καλῆς τε χαὶ σώφρονος γινομένης καὶ ἀνόρικῆς πολὺ εἶναι μέρος τὸ παραδιδόμενον εἰς τὴν τοῦ νεανίσχου ἣλι- κχίαν, ὡσαύτως δὲ χαὶ τῆς τοῦ νεανίσχου ἐπιμελείας τε χαὶ ἀγωγῆς καλῆς τε zul ἀνδρικῆς χαὶ σώφρονος γινομένης πολὺ εἶναι μέρος {τὸν παραδιδόμενον εἰς τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἡλικίαν, ἐπείπερ εἰς γε τοὺς πολλοὺς ἀτοπόν τε zul γε- λοῖον εἶναι τὸ συμβαῖνον. παῖδας μὲν γὰρ ὄντας οἴεσθαι δεῖν εὐταχτεῖν τε καὶ σωφρονεῖν χαὶ ἀπέχεσϑαι πάντων τῶν φορτικῶν τε χαὶ ἀσχημόνων εἶναι δοκούντων, νεανίσχους δὲ γενομένους ἀφεῖσϑαι παρᾶ γε δὴ τοῖς πολλοῖς ποιεῖν, ὅ τι ἂν βούλωνται. συρρεῖν δὲ σχεδὸν εἰς ταύτην τὴν ἡλικίαν ἀμφότερα τὰ γένη τῶν ἁμαρτημάτων᾽ χαὶ γὰρ παιδαριώδη πολλὰ zul ἀνδρώδη τοὺς νεανί- σχους ἁμαρτάνειν. τὸ μὲν γὰρ φεύγειν ἅπαν τὸ τῆς σπουδῆς τε χαὶ τάξεως γένος, ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν, διώχειν δὲ τὸ τῆς παιγνίας τε zul ἀχολασίας zul ὕβρεως τῆς παιδικῆς εἶδος, τῆς τοῦ παιδὸς ἡλικίας οἰχειότατον εἶναι. ἐχ ταύ- της οὖν εἰς τὴν ἐχομένην ἡλικίαν ἀφικνεῖσϑαι τὴν τοιαύτην διάϑεσιν. τὸ de τῶν ἐπιϑυμιῶν τῶν ἰσχυρῶν, ὥσαύτως de καὶ τὸ τῶν φιλοτιμιῶν. γένος, ὁμοίως δὲ χαὶ τὰς λοιπὰς ὁρμάς τε χαὶ διαϑέσεις, ὅσαι τυγχάνουσιν οὖσαι τοῦ χαλε- ποῦ τε καὶ ϑορυβώωδους γένους, ἐχ τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἡλικίας εἰς τὴν τῶν νεανί- σχων ἀφιχνεῖσϑαι. διόπερ πασῶν δεῖσϑαι τῶν ἡλικιῶν ταύτην πλείστης ἐπι- μελείας. χαϑόλου δ᾽ εἰπεῖν, οὐδέποτε τὸν ἄνϑρωπον ἐατέον εἶναι ποιεῖν, 0 τι ἂν βούληται, ἀλλ᾽ ἀεί τινα ἐπιστατείαν ὑπάρχειν δεῖν χαὶ ἀρχὴν νόμιμόν τε καὶ εὐσχήμονα, ἧς ὑπήχοος ἔσται ἕχαστος τῶν πολιτῶν. ταχέως γὰρ ἐξί- στασϑαι τὸ ζῶιον ἐαϑέν τε χαὶ ὀλιγωρηϑὲν εἰς χαχίαν τε χαὶ φαυλότητα. ἐρωτᾶν τε χαὶ διαπορεῖν πολλάκις αὐτοὺς ἔφασαν, τίνος ἕνεχα τοὺς παῖδας συνεϑίζομεν προσφέρεσϑαι τὴν τροφὴν τεταγμένως τε καὶ συμμέτρως, καὶ τὴν μὲν τάξιν καὶ τὴν συμμετρίαν ἀποφαίνομεν αὐτοῖς χαλά, τὰ δὲ τούτων ἐναν- τία, τήν τε αταξίαν χαὶ τὴν ἀσυμμετρίαν, αἰσχρά" ὃ χαὶ ἔστιν ὃ τε οἰνόφλυξ χαὶ ἄπληστος ἕν μεγάλωι ὀνείδει “είμενος. εἰ γὰρ μηδὲν τούτων ἐστὶ ‚KON μὸν εἰς τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἡλικίαν ἀφικνουμένων ἡμῶν, μάταιον εἶναι τὸ συνε- ϑίζειν παῖδας ὄντας τῆι τοιαύτηι τάξει. τὸν αὐτὸν δὲ λόγον εἶναι χαὶ περὶ τῶν ἄλλων ἐϑῶν. οὐχ οὖν ἐπὶ γε τῶν λοιπῶν ζώιων τοῦτο ὁρᾶσϑαι συμ- βαῖνον, ὅσα ὑπ᾽ ἀνϑρώπων παιδεύεται, ἀλλ᾽ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸν τε σχύλαχα χαὶ τὸν πῶλον ταῦτα συνεϑίζεσϑαί τε καὶ μανϑάνειν, ἃ δεήσει πράττειν αὐ- τοὺς τελεωϑέντας. χαϑόλου δὲ τοὺς Πυϑαγορείους ἔφασαν παραχελεύεσϑαι τοῖς ἐντυγχάνουσί τε καὶ ἀφικνουμένοις εἰς συνήϑειαν, εὐλαβεῖσϑαι τὴν ἡδονήν, εἴπερ τι χαὶ ἄλλο τῶν εὐλαβείας δεομένων" οὐϑὲν γὰρ οὕτω σφαλλειν ἡμᾶς οὐδ᾽ ἐμβάλλειν εἰς ἁμαρτίαν ὡς τοῦτο τὸ πάϑος. χαϑόλου δέ, ὡς ἔοιχε, διε- τείνοντο μηδέποτε μηδὲν πράττειν ἡδονῆς στοχαζομένους, καὶ γὰρ ἀσχήμονα χαὶ βλαβερὸν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τοῦτον εἶναι τὸν σχοπόν, ἀλλὰ μάλιστα μὲν πρὸς τὸ καλόν TE zul εὔσχημον βλέποντες πράττειν ὃ ἂν nı πραχτέον, dev- τερον δὲ πρὸς τὸ συμφέρον TE καὶ ὠφέλιμον, δεῖσϑαί τε ταῦτα χρίσεως οὐ τῆς τυχούσης. περὶ δὲ τῆς σωματικῆς ὀνομαζομένης ἐπιϑυμίας τοιαῦτα λέ- γειν ἔφασαν τοὺς ἄνδρας ἐχείνους. αὐτὴν μὲν τὴν ἐπιϑυμίαν ἐπιφοράν τινὰ εἶναι τῆς ψυχῆς καὶ δρμὴν καὶ ὄρεξιν ἤτοι πληρωσεώς τινος ἢ παρονσίας τινῶν αἰσϑήσεως ἢ διαϑέσεως αἰσϑητικῆς. γίνεσθαι δὲ καὶ τῶν ἐναντίων ἐπι- ϑυμίαν οἷον κενώσεώς τε καὶ cnovslag zul τοῦ μὴ αἰσϑάνεσϑαι ἐνίων. ποι- χίλον δ᾽ εἶναι τὸ πάϑος τοῦτο ταὶ σχεδὸν τῶν περὶ ἄνϑρωπον πολυειδέστα- τον. εἶναι δὲ τὰς πολλὰς τῶν ἀνϑρωπίνων ἐπιϑυμιῶν ἐπιχτήτους τε χαὶ χατε- σχευασμένας ὑπ᾽ αὐτῶν τῶν ἀνϑρώπων᾽ διὸ δὴ καὶ πλείστης ἐπιμελείας δεῖσϑαι

D. 8. ΕΚ ΤΩΝ APISTOZENOY ΠΥΘΑΓΟΡΙΚΩΝ ἈΠΟΦΑΣΕΩΝ. 299

τὸ πάϑος τοῦτο καὲ φυλαχῆς τε χαὶ σωμασχίας οὐ τῆς τυχούσης" τὸ μὲν γὰρ χενωθϑέντος τοῦ σώματος τῆς τροφῆς ἐπιϑυμεῖν φυσιχὸν εἶναι, χαὶ τὸ πάλιν ἀναπληρωϑέντος χενώσεως ἐπιϑυμεῖν τῆς προσηκούσης φυσικὸν χαὶ τοῦτο εἶναι, τὸ δὲ ἐπιϑυμεῖν περιέργου τροφῆς ἢ περιέργου τε καὶ τρυφερᾶς ἐσϑῆ- τός τε καὶ στρωμνῆς n περιέργου τε χαὶ πολυτελοῦς χαὶ ποικίλης οἰχήσεως ἐπίχτητον εἶναι, τὸν αὐτὸν δὴ λόγον εἶναι καὶ περὶ σχευῶν τε καὶ ποτηρίων zal διαχόνων χαὶ ϑρεμμάτων τῶν εἰς τροφὴν ἀνηκόντων. χαϑόλου de τῶν περὶ ἄνϑρωπον παϑῶν σχεδὸν τοῦτο μάλιστα τοιοῦτον εἶναι οἷον μηδαμοῦ ἵστασϑαι, ἀλλὰ προάγειν εἰς ἄπειρον. διόπερ εὐθὺς ἐχ νεότητος ἐπιμελητέον εἶναι τῶν ἀναφυομένων, ὅπως ἐπιϑυμήσουσι μὲν ὧν δεῖ, ἀφέξονται δὲ τῶν ματαίων τε χαὶ περιέργων ἐπιϑυμιῶν, ἀτάρακχτοί τε za) χαϑαροὶ τῶν τοιού- των ὀρέξεων ὄντες χαὶ χαταφρονοῦντες αὐτῶν τε τῶν ἀξιοχαταφρονήτων καὶ τῶν ἐνδεδεμένων ἐν ταῖς ἐπιϑυμίαις. μάλιστα δ᾽ εἶναι χατανοῆσαι Tag TE μα- ταίους χαὶ τὰς βλαβερὰς χαὶ τὰς περιέργους καὶ τὰς ὑβριστιχὰς τῶν ἐπιϑυ- μιῶν παρὰ τῶν ἐν ἐξουσίαις ἀναστρεφομένων γινομένας" οὐδὲν γὰρ οὕτως ἄτοπον εἶναι, ἐφ᾽ ὃ τὴν ψυχὴν οὐχ ὁρμᾶν τῶν τοιούτων παίδων τε καὶ ἀν- δρῶν zul γυναιχῶν. χαϑόλου δὲ ποιχιλώτατον εἶναι τὸ ἀνθρώπινον γένος χατὰ τὸ τῶν ἐπιϑυμιῶν. πλῆϑος" σημεῖον δὲ ἐναργὲς εἶναι τὴν τῶν προσφε- ρομένων ποιχιλίαν᾽ ἀπέραντον μὲν γάρ τι πλῆϑος εἶναι χαρπῶν, ἀπέραντον δὲ ῥιζῶν, ὧι χρῆται τὸ ἀνϑρώπινον γένος" ἔτι δὲ σαρκοφαγίαὶ παντοδαπῆι χρῆσϑαι, καὶ ἔργον εἶναι εὑρεῖν, τίνος οὐ γεύεται τῶν χερσαίων καὶ τῶν πτη- νῶν χαὶ τῶν Evidowv ζώιων. zul δὴ σχευασίας παντοδαπὰς περὶ ταῦτα με- μηχανῆσϑαι καὶ χυμῶν παντοίας μίξεις" ὅϑεν εἰχότως uavızov TE χαὶ πολύ- uoopov εἶναι χατὰ τὴν τῆς ψυχῆς κίνησιν τὸ ἀνϑρώπινον φῦλον. ἕχαστον γὰρ δὴ τῶν προσφερομένων ἰδίου τινὸς διαϑέσεως αἴτιον γίνεσϑαι. ἀλλὰ τοὺς ἀνθρώπους τὰ μὲν παραχρῆμα μεγάλης ἀλλοιώσεως αἴτια γινόμενα συ- γορᾶν, οἷον χαὶ τὸν οἶνον, ὅτι πλείων προσενεχϑεὶς μέχρι μέν τινὸς ἱλαρω- τέρους ποιεῖ, ἔπειτα μανικωτέρους καὶ ἀσχημονεστέρους" τὰ δὲ μὴ τοιαύτην ἐνδειχνύμενα δύναμιν ἀγνοεῖν" γίνεσϑαι δὲ πᾶν τὸ προσενεχϑὲν αἴτιον τινος ἐδίου διαϑέσεως. διὸ δὴ καὶ μεγάλης σοφίας τὸ χατανοῆσαί τε χαὶ συνιδεῖν, ποίοις τε καὶ πόσοις δεῖ χρῆσϑαι πρὸς τὴν τροφήν. εἶναι δὲ ταύτην τὴν ἐπιστήμην τὸ μὲν ἐξ ἀρχῆς ᾿Απόλλωνός τε zul Παιῶνος, ὕστερον δὲ τῶν περὶ τὸν ᾿Ασχληπιόν.

περὶ δὲ γεννήσεως ταόε λέγειν αὐτοὺς ἔφασαν. χαϑόλου μὲν ὦιϊοντο δεῖν φυλάττεσϑαι τὸ καλούμενον προφερές" οὔτε γὰρ τῶν φυτῶν τὰ προφερῆ

“οὔτε τῶν ζώιων εὔχαρπα γίνεσϑαι, (ἀλλὰ δεῖν γενέσϑαιν τινὰ χρόνον πρὸ τῆς

καρποφορίας, ὅπως ἐξ ἰσχυόντων τε χαὶ τετελειωμένων τῶν σωμάτων τὰ σπέρματα χαὶ οἱ χαρποὶ γίνωνται. δεῖν οὖν τούς τε παῖδας zul τὰς παρϑένους ἐν πόνοις TE zul γυμνασίοις χαὶ χαρτερίαις ταῖς προσηκούσαις τρέφειν, τροφὴν προσφέροντας τὴν ἁρμόττουσαν φιλοπόνωι τε χαὶ σώφρονι χαὶ χαρτεριχῶι βίωι. πολλὰ δὲ τῶν χατὰ τὸν ἀνϑρώπινον βίον τοιαῦτα εἶναι, ἐν οἷς βέλτιόν ἐστιν ἡ ὀψιμαϑία, ὧν εἶναι καὶ τὴν τῶν ἀφροδισίων χρείαν. δεῖν οὖν τὸν παῖδα οὕτως «ἄγεσϑαι, ὥστε μὴ ζητεῖν ἐντὸς τῶν εἴχοσιν ἐτῶν τὴν τοιαύτην συνουσίαν. ὅταν δ᾽ εἰς τοῦτο ἀφίκηται, σπανίοις εἶναι χρηστέον τοῖς ἄφρο- δισίοις" ἔσεσϑαι δὲ τοῦτο, ἐὰν τίμιόν τε χαὶ χαλὸν εἶναι γομίξηται N εὐεξία" ἀκρασίαν γὰρ ἅμα χαὶ εὐεξίαν οὐ πάνυ γίνεσϑαι περὶ τὸν αὐτόν. ἐπαινεῖ- σϑαι δ᾽ αὐτοῖς ἔφασαν καὶ τὰ τοιάδε τῶν προῦὔπαρχόντων νομίμων ἕν ταῖς Ἑλληνικαῖς πόλεσι, τὸ μήτε μητράσι συγγίνεσϑαι μήτε ϑυγατρὶ μήτ᾽ ἀδελ-

φῆι μήτ᾽ ἐν ἱερῶι μήτ᾽ ἐν τῶι φανερῶι" χαλόν τε γὰρ εἶναι zul σύμφορον

τὸ, ὡς πλεῖστα γίνεσϑαι κωλύματα τῆς ἐνεργείας ταύτης. ὑπελάμβανον δ᾽, ὡς ἔοικεν, ἐχεῖνοι οἱ ἀνόρες περιαιρεῖν μὲν δεῖν τάς τε παρὰ φύσιν γεννήσεις καὶ τὰς μεϑ' ὕβρεως γιγνομένας, καταλιμπάνειν de τῶν κατὰ φύσιν τε zul μετὰ σωφροσύνης γινομένων τὰς ἐπὶ τεχνοποιίαι σώφρονί τε χαὶ νομίμωι γινομένας. ὑ"-πελάμβανον δὲ δεῖν πολλὴν πρόνοιαν ποιεῖσθαι τοὺς τεχνο- ποιουμένους τῶν ἐσομένων ἐχγόνων. πρώτην μὲν οὖν εἶναι χαὶ μεγίστην πρόνοιαν τὸ προσάγειν αὑτὸν πρὸς τὴν τεχνοποιίαν σωφρόνως τε καὶ ὑγιεινῶς βεβιωκότα τε χαὲ ζῶντα, καὶ μήτε πληρώσει χρώμενον τροφῆς ἀκαίρως, μήτε προσφερόμενον τοιαῦτα, ἀφ᾽ ὧν χείρους αἱ τῶν σωμάτων ἕξεις γίνονται, μήτι δὴ μεϑύοντα γε, ἀλλ᾽ ἥκιστα πάντων" ὠϊοντο γὰρ ἐχ φαύλης τε καὶ ἀσυμφώνου χαὶ ταραχώδους χράσεως μοχϑηρὰ γίνεσϑαι τὰ σπέρματα. χαϑόλου de παντελῶς WLOVTO ῥαιϑύμου τινὸς εἶναι χαὶ ἀπροσχέπτου, τὸν μέλλοντα ζωιο- ποιεῖν χαὶ ἄγειν τινὰ εἰς γένεσίν τε χαὶ οὐσίαν τοῦτον μὴ μετὰ σπουδῆς πάσης προορᾶν, ὅπως ἔσται ὡς χαριεστάτη τῶν γινομένων ἡ εἰς τὸ εἶναί τε χαὶ ζῆν ἄφιξις, ἀλλὰ τοὺς μὲν φιλόχυνας͵ μετὰ πάσης σπουδῆς ἐπιμελεῖσϑαι ng σκυλακείας, ὅπως ἐξ ὧν δεῖ χαὶ ὅτε δεῖ καὶ ὡς δεῖ διακειμένων προσηνῆ γίνηται τὰ σχυλά- χια, ὥσαύτως δὲ καὶ τοὺς φιλόρνιϑας, δῆλον δ᾽ ὅτι χαὶ τοὺς λοιποὺς τῶν ἐσπου- ὁαχότων περὶ τὰ γενναῖα τῶν ζωιων πᾶσαν ποιεῖσϑαι σπουδὴν περὶ τοῦ μὴ ix) γίνεσϑαι τὰς γεννήσεις αὐτῶν, τοὺς δ᾽ ἀνθρώπους μηδένα λόγον ποιεῖσϑαι τῶν ἰδίων ἐκγόνων, ἀλλ᾽ ἅμα γεννᾶν εἰχῆ τε καὶ ὡς ἔτυχε σχεδιάζοντας πάντα τρόπον καὶ μετὰ ταῦτα τρέφειν τε χαὶ παιδεύειν μετὰ πάσης ὀλιγωρίας. ταύ- τὴν γὰρ εἶναι τὴν ἰσχυροτάτην τε χαὶ σαφεστάτην αἰτίαν τῆς τῶν πολλῶν ἀνθρώπων κακίας TE xal φαυλότητος" βοσχηματὠδη γὰρ zul εἰχαίαν τινὰ γίνεσϑαι τὴν τεχνοποιίαν παρὰ τοῖς πολλοῖς. (τοιαῦτα τὰ ὑφηγήματα καὶ ἐπι- τηδεύυματα παρὰ τοῖς ἀνόρασιν ἐχείνοις διὰ λόγων TE χαὶ ἔργων ἠσχεῖτο περὲ σωφροσύνης, ἄνωϑεν παρειληφόσιν αὐτοῖς τὰ παραγγέλματα ὥσπερ τινὰ πυϑό- χρηστὰ λόγια παρ᾽ αὐτοῦ Πυϑαγόρου).

Zu $ 205 vgl. ὅτο8. fl. (II) t. 10, 00 Η. ἐκ τῶν ᾿Αριστοξένου Πυϑαγορικῶν ἀποφάσεων [ἴν. 117]. περὲ δὲ ἐπιϑυμίας τάδε ἔλεγον᾽ εἶναι τὸ πάϑος τοῦτο ποικίλον zal πολυειδέστατον" εἶναι δὲ τῶν ἐπιϑυμιῶν τὰς μὲν ἐπιχτήτους τε καὶ παρασχευαστᾶς, τὰς δὲ συμφύτους" αὐτὴν μέντοι τὴν ἐπιϑυμίαν ἐπιφοράν τινα τῆς ψυχῆς χαὶ δρμὴν καὶ ὄρεξιν εἶναι πληρώσεως ἢ παρουσίας αἰσϑήσεως ἢ χενώσεως καὶ ἀπουσίας καὶ τοῦ μὴ αἰσϑάνεσϑαι. ἐπιϑυμίας δὲ ἡμαρτημένης τε χαὶ φαύλης τρία εἶναι εἰδὴ τὰ γνωριμώτατα, ἀσχημοσύνην ἀσυμμετρίαν ἀχαιρίαν" ἢ γὰρ αὐτόϑεν εἶναι τὴν ἐπιϑυμίαν ἀσχήμονά TE καὶ φορτιχὴν καὶ ἀνελεύϑερον" ἢ τοῦτο μὲν οὐ, σφοδρότερον δὲ καὶ χρονιώτερον τοῦ προσήκοντος" ἢ τρίτον πρὸς ταῦτα, ὅτε οὐ δεῖ χαὶ πρὸς ἃ οὐ δεῖ.

Zu $ 209---218 vgl. Ocellus 4, 9—14 (aus derselben Bearbeitung wie Iambl.) und den z. Th. treueren Auszug Stoe. fl. (III) t. 101,4 M. ἐκ τῶν ᾿Αριστοξένου Ilv$ayoosiov [fr. 20]. περὶ δὲ γενέσεως παίδων τάδε ἔλεγε" χαϑόλου μὲν φυλατ- τεσϑαι τὸ χαλούμενον προφερές" οὔτε γὰρ τῶν φυτῶν οὔτε τῶν ζώιων εὖ- χαρπα τὰ προφερῆ γίγνεσϑαι" ἀλλὰ χρόνον τινὰ προπαρασκχευάξε σϑαι τῆς καρποφορίας, ἐν ὧι ἐξισχύσαντα χαὶ τετελειωμένα τὰ σώματα παρέχειν τα τε σπέρματα καὶ τοὺς καρποὺς δεδύνηται. πολλὰ δὲ εἶναι ἐν τῶι {βίωι ἐν οἷς ῇ ὀψιμαϑία ἐστὶ βελτίων οἷον καὶ τὸ τοῦ ἀφροδισιάζειν πρᾶγμα. δέον οὖν ἐστι παῖδας οὕτως ἀγεσϑαι διὰ τῶν ἀσχημάτων ἀσχόλους, ὥστε μὴ μόνον μὴ ζητεῖν, ἀλλ᾽ εἰ δυνατὸν μηδὲ εἰδέναι τὴν τοιαύτην συνουσίαν ἐντὸς τῶν εἴχοσιν ἐτῶν" ὅταν δὲ καὶ εἰς τοῦτο ἀφίχηται, σπανίοις εἶναι χρηστέον τοῖς ἀφροδισίοις"

D. 8-τ1. ΕΚ ΤΩΝ APIETOZENOY IITOATOPIKQN AIOPAZERN. 301

τοῦτο γὰρ πρὸς TE τὴν τῶν γεννώντων καὶ γεννησομένων εὐεξίαν πολὺ συμ- βάλλεσϑαι. ἔλεγε δὲ urze τρυφῆς μήτε μέϑης πλήρη ταῖς γυναιξὶν εἰς τὸ γεννᾶν ὁμιλεῖν" οὐ γὰρ οἴεται ἐκ φαύλης καὶ ἀσυμφώνου χαὶ ταραχώδους χράσεως εὔρυϑμα καὶ χαλά, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἀγαϑὰ τὴν ἀρχὴν γίγνεσθαι.

9, Iamgr. V.P. 230—233 (δεῖ δὴ καὶ περὶ τούτων τὴν Πυϑαγόρου σαι- δείαν παραϑέσϑαι χαὶ τὰ παραγγέλματα, οἷς ἐχρῆτο πρὸς τοὺς αὑτοῦ γνωρί- μους). παρεχελεύοντο οὖν οἱ ἄνδρες οὗτοι ἐχ φιλίας ἀληϑινῆς ἐξαιρεῖν ἀγῶνά τε χαὶ φιλονικίαν, μάλιστα μὲν ἐκχ πάσης, εἰ δυνατόν, εἰ δὲ μή, ἔχ γε τῆς πατρικῆς χαὶ καϑόλου ἐχ τῆς πρὸς τοὺς πρεσβυτέρους, ὡσαύτως δὲ καὶ ἐκ τῆς πρὸς τοὺς εὐεργέτας" τὸ γὰρ διαγωνίξεσθϑαι 7 διαφιλονιχεῖν πρὸς τοὺς τοιού- τους ἐμπεσούσης ὀργῆς ἢ ἄλλου τινὸς τοιούτου πάϑους οὐ σωτήριον τῆς ὑπαρχούσης φιλίας. ἔφασαν δὲ δεῖν ὡς ἐλαχίστας ἀμυχάς τε χαὶ ἑἕλχωσεις ἐν ταῖς φιλίαις ἐγγίνεσθαι, (τοῦτο δὲ γίνεσϑαι), ἐὰν ἐπιστῶνται εἴχειν καὶ

χρατεῖν ὀργῆς, ἀμφότεροι μέν, μᾶλλον μέντοι ὃ νεώτερός τε χαὶ τῶν εἰρη- μένων τάξεων ἔχων ἡνδήποτε. τὰς ἐπανορϑώσεις τε χαὶ νουϑετήσεις, ἃς δὴ πεδαρτάσεις ἐχάλουν ἐχεῖνοι, μετὰ πολλῆς εὐφημίας τε χαὶ εὐλαβείας ὦιοντο δεῖν γίνεσϑαι παρὰ τῶν πρεσβυτέρων τοῖς νεωτέροις, καὶ πολὺ ἐμφαί- γεσϑαι ἐν τοῖς νουϑετοῦσι τὸ κηδεμονικόν τε χαὶ olxelov' οὕτω γὰρ εὐσχή- μονά τε γίνεσϑαι χαὶ ὠφέλιμον τὴν νουϑέτησιν. ἐχ φιλίας μηδέποτε ἐξαιρεῖν πίστιν μήτε παίζοντας μήτε σπουδάζοντας" οὐ γὰρ ἔτι ῥάιδιον εἶναι διυγιᾶναι τὴν ὑπάρχουσαν φιλίαν, ὅταν ἅπαξ παρεμπέσηι τὸ ψεῦδος εἰς τὰ τῶν φασκχόν- των φίλων εἶναι ἤϑη. φιλίαν μὴ ἀπογινώσχειν ἀτυχίας ἕνεχα ἢ ἄλλης τινὸς ἀδυναμίας τῶν εἰς τὸν βίον ἐμπιπτουσῶν, ἀλλὰ μόνην εἶναι δόκιμον ἀπόγνωσιν φίλου τε χαὶ φιλίας τὴν γινομένην διὰ χαχίαν μεγάλην τε καὶ ἀνεπανόρϑωτον. ἔχϑραν ἑχόντα μὲν μηδέποτε αἴρεσϑαι πρὸς τοὺς μὴ τελείως χαχούς, ἀράμενον δὲ μένειν εὐγενῶς ἐν τῶι διαπολεμεῖν, ἂν μὴ μεταπέσηι τὸ ἦϑος τοῦ διαφερο- μένου zul προσγένηται εὐγνωμοσύνη. πολεμεῖν δὲ μὴ λόγωι, ἀλλὰ τοῖς ἔργοις, γόμιμον δὲ εἶναι καὶ ὅσιον τὸν πόλεμον, εἰ ὡς ἄνϑρωπος ἀνϑρώπωι πολε- μήσειεν. αἴτιον (δὲ) μηδέποτε γίνεσϑαι εἰς δύναμιν διαφορᾶς, (ἀλλ᾽» εὐλαβεῖ- σϑαι ταύτης τὴν ἀρχὴν ὡς οἷόν τε μάλιστα. ἐν τῆι μελλούσηι ἀληϑινῆι ἔσεσϑαι φιλίαι ὡς πλεῖστα δεῖν ἔφασαν εἶναι τὰ ὡρισμένα χαὶ νενομισμένα, καλῶς δὲ ταῦτ᾽ εἶναι χεχριμένα καὶ un εἰχῆ, καὶ δῆτα καὶ εἰς ἔϑος ἕχαστον καταχεχω- ρισμένα δεῖν εἶναι, ὅπως μήτε ὁμιλία μηδεμία ὀλιγώρως τε καὶ εἰχῆ γίνηται, ἀλλὰ μετ᾽ αἰδοῦς τε zul συννοίας χαὶ τάξεως ὀρϑῆς, μήτε πάϑος ἐγείρηται μηδὲν εἰχῆ καὶ φαύλως καὶ ἡμαρτημένως, οἷον ἐπιϑυμία ἢ ὀργή. ὃ αὐτός τε λόγος καὶ κατὰ τῶν λειπομένων παϑῶν τε zul διαϑέσεων. vgl. 101 παραδίδοται δὲ χαὶ ἄλλος τρόπος παιδεύσεως (6) διὰ τῶν Πυϑαγοριχῶν ἀποφάσεων κτλ.

10. 5108. fl. (ID) 1, 101 H. ἐχ τ. ‘A. Πυϑ. ἀποφ. [fr. 113] τὴν ἀληϑῆ φιλὶ ο- καλίαν ἐν τοῖς ἐπιτηδεύμασι χαὶ ἐν ταῖς ἐπιστήμαις ἔλεγεν εἶναι" τὸ γὰρ ἀγαπᾶν zul στέργειν τῶν χαλῶν ἐθῶν τε χαὶ ἐπιτηδευμάτων i ὑπάρχειν" ὡσαύ- τως δὲ καὶ τῶν ἐπιστημῶν TE καὶ ἐμπειριῶν τὰς χαλὰς καὶ εὐσχήμονας ἀλη- ϑῶς εἶναι φιλοχάλους, τὴν δὲ λεγομένην ὑπὸ τῶν πολλῶν φιλοχαλίαν, οἷον (τὴν Ev) τοῖς ἀναγχαίοις καὶ χρησίμοις πρὸς τὸν βίον γινομένην, λάαφυρά που τῆς ἀληϑινῆς χεῖσϑαι φιλοκαλίας.

11. Stop. 60]. 16, 18 ἐ. τ. ’A. II. ἀποφ. (fr. 21) περὶ δὲ τύχης τάδ᾽ ἔφασχον" εἶναι μέν τι καὶ δαιμόνιον μέρος αὐτῆς" γενέσϑαι γὰρ ἐπίπνοιάν τινα παρὰ τοῦ δαιμονίου τῶν ἀνϑρώπων ἐνίοις ἐπὶ τὸ βέλτιον n ἐπὶ τὸ χεῖρον χαὶ εἶναι φανερῶς zur’ αὐτὸ τοῦτο τοὺς μὲν εὐτυχεῖς, τοὺς δὲ ἀτυχεῖς. καταφα-

γέστατον δὲ εἶναι τοῦτο (τῶι) τοὺς μὲν ἀπροβουλεύτως καὶ εἰχῆι τι πράττον- τας πολλαχις χατατυγχάνειν, τοὺς δὲ προβουλευομένους zul προνοουμένους ὀρϑῶς τι πράττειν ἀποτυγχάνειν. εἶναι δὲ καὶ ἕτερον τύχης εἶδος, χαϑ᾽ ὃ οἱ μὲν εὐφυεῖς χαὶ εὔστοχοι, οἱ δὲ ἀφυεῖς τε zul ἐναντίαν ἔχοντες φύσιν βλά- στοιεν, ὧν οἱ μὲν εὐϑυβολοῖεν ἐφ᾽ ὅτι ἂν ἐπιβάλωνται οἱ δὲ ἀποπίπτοιεν τοῦ σκοποῦ, μηδέποτε τῆς διανοίας αὐτῶν εὐστόχως φερομένης, ἀλλὰ « χαὶ ταρασ- σομένης᾽ ταύτην δὲ τὴν ἀτυχίαν σύμφυτον εἶναι καὶ οὐχ ἐπείσαχτον.

E. PYTHAGORISTEN IN DER MITTLEREN KOMÖDIE.

Theocr. 14, 5 τοιοῦτος πρώαν τις ἀφίχετο Πυϑαγοριχταᾶς, ὠχρος χανυπόδητος:: SCHOL. Ζ. d. St. οἱ μὲν Πυϑαγορικοὶ πᾶσαν φροντίδα ποιοῦνται τοῦ σώ-

ματος, οἱ δὲ Πυϑαγορισταὶ περιεσταλμένηι χαὶ αὐχμηρᾶι διαίτηι χρῶνται.

1. ΑΤῊ. IV Ρ. 160 Ε τί οὐ τοὺς Πυϑαγοριχοὺς ἐχείνους ζηλοῖς; περὶ ὧν φησιν Αντιφανης μὲν ἐν Mynucoı [1176 Kock.) τάδε: τῶν Πυϑαγοριχῶν δ᾽ ἔτυχον ἀϑλιοί τινες ἐν τῆι χαράδραι τρώγοντες ἅλιμα χαὶ χαχὰ τοιαῦτα συλλέγοντες (εἰς τὸν κώρυχον). χἀν τῶι κυρίως ᾿ Κωρύχωι᾽ δ᾽ ἐπιγραφομένωι φησί [8. 61]: πρῶτον μὲν ὥσπερ Πυϑαγορίζων ἐσϑίει ἔμψυχον οὐδέν, τῆς δὲ πλείστης τοὐβολοῦ μάζης μελαγχρῆ μερίδα λαμβάνων λέπει. Ἄλλεξις δ᾽ ἐν Ταραντίνοις [S. 378] οἱ Πυϑαγορίζοντες γάρ, ὡς ἀκούομεν, οὔτ᾽ ὄψον ἐσθίουσιν οὔτ᾽ ἀλλ᾽ οὐδὲ ἕν ἔμψυχον, οἶνόν τ᾽ οὐχὲ πίνουσιν uovoı. — ’Enıyaolöng μέντοι χύνας χατεσϑίει, 5 τῶν Πυϑαγορείων εἷς. --- ἀποχτείνας γέ που" οὐχέτι γάρ ἐστ᾽ ἔμψυχον. προελϑὼν τέ φησι" Πυϑαγορισμοὲ zul λόγοι λεπτοὶ διεσμιλευμέναι τε φροντίδες τρέφουσ᾽ ἐχείνους, τὰ δὲ χαϑ᾽ ἡμέραν ταδε" 10 ἄρτος χαϑαρὸς εἷς ἑχατέρωι, ποτήριον ὕδατος" τοσαῦτα ταῦτα. --- δεσμωτηρίου λέγεις δίαιταν᾽ πάντες οὕτως οἱ σοφοὶ διάγουσι καὶ τοιαῦτα χακοπαϑοῦσί που; — τρυφῶσιν οὗτοι πρὸς ἑτέρους. ao οἶσϑ᾽ ὅτι 15 Μελανιππίδης ἑταῖρός ἐστι χαὶ Φάων χαὶ Φυρόμαχος καὶ Φᾶνος, οἱ δι᾿ ἡμέρας δειπνοῦσι πέμπτης ἀλφίτων χοτύλην μίαν; (Ist Phaon mit dem Arzte identisch, der nach Gal. XV 455 neben Euryphon, Philistion, Ariston als Verf. von [Hipp.] περὲ διαίτης ὑγιεινῦς genannt wird?]

E. 1-3. PYTHAGORISTEN IN DER MITTLEREN KOMÖDIE. 303

χαὶ ἐν Πυϑαγοριξούσηι [S. 370]° ἡ δ᾽ ἑστίασις ἰσχάδες χαὶ στέμφυλα χαὶ τυρὸς ἔσται" ταῦτα γὰρ ϑύειν νόμος τοῖς Πυϑαγορείοις. — m AU, ἱερεῖον μὲν οὖν, 2) ὁποῖον ἂν καλλιστα καὶ βέλτιστ᾽ ἔχηι. χαὶ μετ᾽ ὀλίγα" 5 ἔδει ϑ᾽ ὑπομεῖναι μικροσιτίαν, ῥύπον ὁῖγος, σιωπήν, στυγνότητ᾽, ἀλουσίαν. 2). -- IV p. 161E ᾿Αριστοφῶν δ᾽ ἐν Πυϑαγοριστῆι Π 219 K.] 10 πρὸς τῶν ϑεῶν οἰόμεϑα τοὺς πάλαι ποτέ, τοὺς Πυϑαγοριστᾶς, γινομένους ὄντως ῥυπᾶν ἑχόντας ἢ φορεῖν τρίβωνας ἡδέως; οὐχ ἔστι τούτων οὐδέν, ὡς ἐμοὶ δοχεῖ" ὅ ἀλλ᾽ ἐξ ἀνάγχης, οὐκ ἔχοντες οὐδὲ ἕν 1ὅ τῆς εὐτελείας πρόφασιν εὑρόντες χαλὴν ὅρους ἔπηξαν τοῖς πένησι χρησίμους" ἐπεὶ παράϑες αὐτοῖσιν ἰχϑῦς ἢ χρέας, χἂν un κατεσϑίωσι καὶ τοὺς δαχτύλους, 10 ἐθέλω χρέμασϑαι δεκάκις. 20 3. Dıog. VII 37. 38 ἔσχωψε δ᾽ αὐτὸν Κρατῖνος [U 290 K.] μὲν ἐν Πυ- ϑαγοριζούσηι" ἀλλὰ καὶ ἐν Ταραντίνοις φησὶν οὕτως" ἔϑος ἐστὶν αὐτοῖς, av τιν(α) ἰδιώτην ποϑέν λάβωσιν εἰσελϑόντα, διαπειρώμενον τῆς τῶν λόγων δώμης ταράττειν χαὶ χυχᾶν 25 τοῖς ἀντιϑέτοις, τοῖς πέρασι, τοῖς παρισώμασιν, 5 τοῖς ἀποπλάνοις, τοῖς μεγέϑεσιν νουβυστιχώς.

Μνησίμαχος δ᾽ ᾿Αλχμαίωνι [II 486 K.]' ὡς Πυϑαγοριστὶ ϑύομεν τῶι “οξίαι ἔμψυχον οὐδὲν ἐσϑίοντες παντελῶς. 30 (38) ᾿ἀριστοφῶν Πυϑαγοριστῆι [U 280 K] ἔφη [τε] καταβὰς ἐς τὴν δίαιταν τῶν χάτω ἰδεῖν ἑχάστους, διαφέρειν δὲ πάμπολυ τοὺς Πυϑαγοριστὰς τῶν νεχρῶν᾽ μόνοισι γὰρ τούτοισι τὸν Πλούτωνα συνσιτεῖν ἔφη 35 5 δι᾿ εὐσέβειαν. — εὐχερῆ ϑεὸν λέγεις, εἰ τοῖς ῥύπου μεστοῖσιν ἥδεται ξυνών. ἔτι ἐν τῶι αὐτῶι" ἐσϑίουσί τε λάχανά τε χαὶ πίνουσιν ἐπὶ τούτοις ὕδωρ᾽ 40 φϑεῖρας δὲ καὶ τρίβωνα τήν T ἀλουσίαν 10 οὐδεὶς ἂν ὑπομείνειε τῶν ἑτέρων (νεχρῶν).

᾿Αναξαγόρας Ἡγησιβούλου ἢ Εὐβούλου Κλαζομένιος. οὗτος 6 ἤχουσεν ᾿Αναξιμένους, καὶ πρῶτος τῆι ὕλην νοῦν ἐπέστησεν, ἀρξά- usvog οὕτω τοῦ συγγράμματος, ὅ ἔστιν ἡδέως χαὶ μεγαλοφρόνως ἡρμηνευμένονγ᾽ “πάντα χρήματα ἦν ὁμοῦ᾽ εἶτα ὃ νοῦς ἐλϑὼν

5 αὐτὰ διεχόσμησεν. |= fr. 17 Schaubach; vgl. unten fr. 1]. παρὸ χαὶ Νοῦς ἐπεχλήϑη, nal φησι περὶ αὐτοῦ Τίμων ἐν τοῖς Σίλλοις οὕτω |[fr. 24]"

χαί που AvaSaydonv φάσ᾽ ἔμμεναι, ἄλχιμον ἥρω Νοῦν, ὅτι δὴ νόος αὐτῶι, ὃς ἐξαπίνης ἐπεγείρας

10 στάντα συνεσφήχωσεν ὁμοῦ τεταραγμένα πιρόσϑεν. οὗτος εὐγενδίαι χαὶ πλούτων διαφέρων ἦν, ἀλλὰ χαὶ μεγαλοφρο- σύνηι, ὅς γε τὰ πατρῶια τοῖς οἰχείοις ππαρεχώρησε. αἰτιαϑεὶς 7 γὰρ ὑπ᾽ αὐτῶν ὡς ἀμελῶν" τί οὖν, ἔφη, οὐχ ὑμεῖς ἐπιμελεῖσϑε; χαὶ τέλος ἀπέστη χαὶ sregl τὴν τῶν φυσιχῶν ϑεωρίαν ἦν οὐ φρον-

15 τίζων τῶν πολιτικῶν. ὅτε χαὶ πρὸς τὸν εἰπόντα “οὐδέν σοι μέλει τῆς πατρίδος; “εὐφήμει, ἔφη, ἐμοὶ γὰρ χαὶ σφόδρα μέλει τῆς srargidog δείξας τὸν οὐρανόν.

λέγεται δὲ χατὰ τὴν Ξέρξου διάβασιν εἴχοσιν ἐτῶν εἶναι, βε- βιωχέναι δὲ ἑβδομήκοντα δύο. φησὶ δ᾽ ᾿“πολλόδωρος ἐν τοῖς

20 Χρονιχοῖς |fr. 36 Jacoby] γεγενῆσϑαι αὐτὸν τῆι ἑβδομηχοστῆι ὀλυμ- σιάδι |500— 497], τεϑνηχέναι δὲ τῶι πρώτωι ἔτει τῆς EBdo- unxoorng [ὀγδοηχοστῆς Scaliger] ὀγδόης [468 nach ἃ. Hdss.; 428 nach Scaliger]. ἤρξατο δὲ φιλοσοφεῖν.ϑήνησιν ἐπὶ Καλλίου [456; oder —= Καλλιάδου 480] ἐτῶν εἴχοσιν ὦν, ὥς φησι Ζ4ημήτριος ὃ Da-

25 ληρεὺς ἐν τῆι τῶν “ἀρχόντων ἀναγραφῆι [FHG II 362 fr. 2], ἔνϑα χαί φασιν αὐτὸν ἔτη διατρῖψαι τριάχοντα.

οὗτος ἔλεγε τὸν ἥλιον μύδρον εἶναι διάτστυρον |= fr. 24 Schaub.| 8 χαὶ μείζω τῆς Πελοποννήσου" οἱ δὲ φασι Τάνταλον. τὴν δὲ σε- λήνην οἰχήσεις ἔχειν, ἀλλὰ καὶ λόφους καὶ φάραγγας |vgl. fr. 4].

80 ἀρχὰς δὲ τὰς ὁμοιομερδίας᾽ χαϑάτιερ γὰρ Ex τῶν ψηγμάτων Aeyo- μένων τὸν χρυσὸν συνεστάναι, οὕτως Ex τῶν ὁμοιομερῶν μιχρῶν σωμάτων τὸ πᾶν συγχεχρίσϑαι. χαὶ νοῦν μὲν ἀρχὴν χινήσεως" τῶν δὲ σωμάτων τὰ μὲν βαρέα τὸν χάτω τόπον, ὡς τὴν γῆν" τὰ δὲ χοῦφα τὸν ἄνω ἐπισχεῖν, ὡς τὸ πῦρ ὕδωρ δὲ καὶ ἀέρα τὸν

μέσον. οὕτω γὰρ ἐπὶ τῆς γῆς πλατείας οὔσης τὴν ϑάλατταν Örco- στῆναι διατμισϑέντων ὑττὸ τοῦ ἡλίου τῶν ὑγρῶν. τὰ δ᾽ ἄστρα xar' ἀρχὰς μὲν ϑολοειδῶς ἐνεχϑῆναι, ὥστε χατὰ χορυφὴν τῆς γῆς τὸν del φαινόμενον εἶναι πόλον, ὕστερον δὲ τὴν ἔγχλισιν λαβεῖν. χαὶ τὸν γαλαξίαν ἀνάχλασιν εἶναι (τῶν ὑπὸ, φωτὸς ἡλιαχοῦ μὴ χαταλαμπομένων [τῶν] ἄστρων. τοὺς δὲ χομήτας σύνοδον ττλανητῶν φλόγας ἀφιέντων" τούς τὸ διάιττοντας οἷον σπινϑῆρας ἀπὸ τοῦ ἀέρος ἀποπάλλεσϑαι. ἀνέμους γίνεσθαι λετυτυνομένου τοῦ ἀέρος ὑχὸ τοῦ ἡλίου. βροντὰς σύγχρουσιν νεφρῶν᾽ ἀστραπὰς ἔχτριιψιν γερῶν᾽ σεισμὸν ὑπονόστησιν ἀέρος εἰς γῆν. ζῶια γίνεσϑαι ἐξ ὑγροῦ χαὶ ϑερμοῦ χαὶ γεώδους, ὕστερον δὲ ἐξ ἀλλήλων" καὶ ἄρρενα μὲν ἀπὸ τῶν δεξιῶν, ϑήλεα δὲ ἀπτὸ τῶν ἀριστερῶν.

φασὶ δ᾽ αὐτὸν γιροξδιχύδῖν τὴν zreol “Αἰγὸς ποταμοὺς γενομένην τοῦ λίϑου πτῶσιν, ὃν elsev ἐχ τοῦ ἡλίου πεσεῖσϑαι. ὅϑεν χαὶ Εὐριπίδην, μαϑητὴν ὄντα αὐτοῦ, χρυσέαν βῶλον εἰπεῖν τὸν ἥλιον ἐν τῶν Φαέϑοντι [ΕἼΤΕ fr. 783]. ἀλλὰ καὶ εἰς Ολυμτιίαν ἐλϑόντα ἐν δερματίνωι χαϑίσαι, ὡς μέλλοντος ὕσειν᾽ χαὶ γενέσϑαι. πρός ve τὸν εἰπόντα, ei τὰ ἐν “αμψάκωι ὄρη ἔσται ποτὲ ϑάλαττα, φασὶν εἰπεῖν" ᾿ ἐάν γε ὁ χρόνος μὴ ἐττιλίστη τ. ἐρωτηϑείς ποτε, εἰς τέ γεγέννηται “εἰς ϑεωρίαν, ἔφη, ἡλίου χαὶ σελήνης χαὶ οὐρανοῦ: χιρὸς τὸν εἰπόντα ᾿“ἐστερήϑης ““ϑηναίων᾽ “οὐ μὲν οὖν, ἔφη, ἀλλ᾽ ἐχεῖνοι ἐμοῦ ἰδὼν τὸν Π]αυσώλου τάφον ἔφη ᾿ τάφος πολυτελὴς λελιϑωμένης ἐστὶν οὐσίας εἴδωλον’ πρὸς τὸν δυσφοροῦντα ὅτι ἐπὶ ξένης τελευτᾶι 'πανταχόϑεν, ἔφη, ὁμοία ἐστὶν ἡ εἰς ἅιδου χατάβασις. δοχεῖ δὲ πτιρῶτος, καϑά φησι Φαβωρῖνος ἐν Ilavro- δαπῆι ἱστορίαι [ΕῊ6 II 581 fr. 26] τὴν Ὁμήρου “τοίησιν ἀττοφή- γασϑαι εἶναι πτερὶ ἀρετῆς χαὶ δικαιοσύνης El τιλεῖον δὲ σροστῆ-ς vaı τοῦ λόγου Πητρόδωρον τὸν “Ἰαμψαχηγόν, γνώριμον ὄντα αὖ- τοῦ, ὃν χαὶ ττρῶτον στιουδάσαι τοῦ “τοιητοῦ συξρὶ τὴν φυσικὴν τρα- γματείαν. πρῶτος δὲ ᾿Αναξαγόρας χαὶ βιβλίον ἐξέδωχε συγγραφῆς [5.3.812,1]. φησὶ δὲ Σιληνὸς ἐν τῆε πρώτηι τῶν ᾿Ιστοριῶν IFHG III 100 fr. 6] ἐσσὶ ἄρχοντος Amluoriwvog) [?, 470] μύλου λίϑον ἐξ οὐρα- γοῦ πεσεῖγ᾽ τὸν δὲ “Ἀναξαγόραν εἰχυεῖν ὡς ὅλος Ö οὐρανὸς ἐχ λέϑων συγχέοιτο᾽ τῆι σφοδρᾶι δὲ ττεριδινήσει συνεστάναι χαὶ ἀνγε- ϑέντα χατενγεχϑήσεσϑαι. περὶ δὲ τῆς δίχης αὐτοῦ διάφορα λέγε- ται. Σωτίων μὲν γάρ φησιν ἐν τῆι Awcdoyjı τῶν φιλοσόφων ὑττὸ Κλέωνος αὐτὸν ἀσεβείας χριϑῆναι, διότι τὸν ἥλιον μύδρον ἔλεγε διάσευρον᾽ ἀτολογησαμένου δὲ ὑπὲρ αὐτοῦ Περικλέους τοῦ μαϑη- τοῦ, πέντε ταλάντοις ζημιωϑῆναι χαὶ φυγαδευϑῆναι. Σάτυρος δ᾽

ἐν τοῖς Βίοις |FHFII 163 ἔν. 14] ὑπὸ Θουχυδίδου φησὶν εἰσαχϑῆναι Diels, Fragm. ἃ. Vorsokr, 20

306 46. ANAXAGORAS A. 1 (DIOG. II 12—15). 2. 3. LEBEN.

τὴν δίκην, Avrisvokırsvouevov τῶι Περικλεῖ" χαὶ οὐ μόνον ἀσεβείας, ἀλλὰ καὶ μηδισμοῦ" καὶ ἀπιόντα χαταδιχασϑῆναι ϑανάτοωι. ὅτε χαὶ ἀμφοτέρων αὐτῶι σπιροσαγγελέντων, τῆς TE χαταδίχης χαὶ τῆς τῶν naldwv τελευτῆς, εἰπεῖν περὶ μὲν τῆς χαταδίχης, ὅτι ἄρα ᾿χἀχείνων χἀμοῦ πάλαι ἡ φύσις κατεψηφίσατο, περὶ δὲ τῶν zral- δων, ὅτι ἤιδειν αὐτοὺς ϑνητοὺς γεννήσας᾽. (οἱ δ᾽ εἰς Σόλωνα τοῦτο ἀναφέρουσιν, ἄλλοι εἰς Ξενοφῶντα.) τοῦτον δὲ χαὶ ϑάψαι ταῖς ἰδίαις χερσὶν αὐτοὺς 4ημήτριός φησιν ὃ Φαληρεὺς ἐν τῶι Περὶ γήρως. Ἕρμισιτεος δ᾽ ἐν τοῖς Βίοις [FHG 1Π 48 fr. 31] φησίν, ὅτι χαϑείρχϑη ἐν τῶι δεσμωτηρίωι τεϑνηξόμενος. Περικλῆς δὲ παρελ- ϑὼν εἶχιεν, εἴ τι ἔχουσιν ἐγχαλεῖν αὑτῶι χατὰ τὸν βίον᾽ οὐδὲν δὲ εἰπόντων "nal μὴν ἐγώ, ἔφη, τούτου μαϑητής εἰμι μὴ οὖν διαβο- λαῖς ἐπαρϑέντες ἀτιοχτείνητε τὸν ἄνϑρωτστον, ἀλλ᾽ ἐμοὶ τιεισϑέν- τὸς ἄφετε. xal ἀφείϑη" οὐχ ἐνεγχὼν δὲ τὴν ὕβριν αὑτὸν ἐξήγα- γεν. Ἱερώνυμος δ᾽ ἐν τῶι δευτέρωι τῶν Σποράδην ὑπομνημάτων (fr. 9 Hill] φησίν, ὅτι ὃ Περιχλῆς παρήγαγεν αὐτὸν ἐπὶ τὸ διχα- στήριον, διερρυηχότα Kal λετυτὸν ὑπὸ νόσου, ὥστε ἐλέωιν μᾶλλον ἢ χρίσει ἀφεϑῆναι. καὶ τὰ μὲν περὶ τῆς δίχης αὐτοῦ τοσαῦτα. ἔδοξε δέ πως χαὶ 4ημοχρίτωι ἀπεχϑῶς ἐσχηχέναι ἀποτυχὼν τῆς σιρὸς αὐτὸν χοινολογίας. xal τέλος ἀποχωρήσας εἰς άμψαχον αὐτόϑι χατέστρεινψεν. ὅτε χαὶ τῶν ἀρχόντων τῆς πόλεως ἀξιούν- των τί βούλεται αὐτῶι γενέσϑαι, φάναι, τοὺς παῖδας ἐν ὧι ἂν ἀποϑάνηι μηνὶ κατ᾽ ἔτος παίζειν συγχωρεῖν. καὶ φυλάττεται τὸ ἔϑος ἔτι χαὶ γῦν. τελευτήσαντα δὴ αὐτὸν ἔϑαινψαν ἐντίμως οἱ Acuwarnvol χαὶ ἐπέγραψαν" ἐνθάδε, τυλεῖστον ἀληϑείας ἐπὶ τέρμα ττερήσας οὐρανίου χόσμου, χεῖται ᾿ναξαγόρας. ἔστι καὶ ἡμῶν εἰς αὐτόνγ᾽ ἠέλιον πυυρόεντα μύδρον σον ἔφασχεν ὑπάρχειν, χαὶ διὰ τοῦτο ϑανεῖν μέλλεν AvaSaydgag' ἀλλ᾽ ὃ φίλος Περικλῆς μὲν ἐρύσατο τοῦτον, ὃ δ᾽ αὑτὸν ἐξάγαγεν βιότου μαλϑαχίηιν σοφίης. γεγόνασι δὲ καὶ ἄλλοι τρεῖς AvaSaydgaı, ὧν ἐν οὐδενὶ πάντα [}]" ἀλλ᾽ ὃ μὲν ἦν δήτωρ ᾿Ισοχράτειος᾽ ὁ δὲ ἀνδριαντοποιός, οὗ μέμνη- ται ᾿Αντίγονος [p. 10 Wilam.]' ἄλλος γραμματικὸς Ζηνοδότειος.

2. Harrocr. A. σοφιστὴς Ἡγησιβούλου υἱὸς Κλαζομένιος ᾿Αναξιμένους μαϑητὴς Μιλησίου. Νοῦς ὁ᾽ ἐπεκαλεῖτο, ἐπεὶ ὕλην τε καὶ νοῦν πάντων φρουρὸν εἶπεν. οὗτός ἐστιν ὃ τὸν ἥλιον μύδρον εἰπὼν διάπυρον.

3, Sur. 4. — διάπυρον [aus π. 2], τουτέστι πύρινον λίϑον. ἔφυγε δὲ

’ - x > r “Ὄ ἐξ ᾿Αϑηνῶν Περικλέους αὐτῶι συνειπόντος. καὶ ἐλϑὼν ἐν Παμψάχωι ἐχεῖσε \, \ - - [4 x - - καταστρέφει τὸν βίον ἀποχαρτερήσας. ἐξήγαγε δὲ τοῦ ζῆν ξαυτὸν ἐτῶν 6,

διότι ὑπ᾿ ᾿Αϑηναίων ἐνεβλήϑη ἐν δεσμωτηρίωι οἷά τινα χαινὴν δόξαν τοῦ ϑεοῦ παρεισφέρων.

4. Cyrırı. 6. Jul. Ip. 12 Β [aus Eus. Chron. = Hieron. ἃ. Abr. 1520 -- ΟἹ. 70, 1 --α 500] &ßdounzoorn. ὀλυμπιάδι φασὶ γενέσϑαι Δημόχριτον χαὶ ᾿άναξα- γόραν φιλοσόφους φυσιχοὺς ὁμοῦ τε χαὶ Ἡράκλειτον τὸν ἐπίχλην Σχοτεινόν. Eus, (Hier.) a. Abr. 1557 [0]. 80, 1 --- 460] A. moritur. vgl. σὰ A 18.

5. DıoG. IX 41 γέγονε δὲ [Demokrit] τοῖς χρόνοις, ὡς αὐτός φησιν ἐν τῶι Μιχρῶι διακόσμωι, νέος χατὰ πρεσβύτην ᾿Αναξαγόραν, ἔτεσιν αὐτοῦ νεώ- τερὸς τετταράχοντα. συντετάχϑαι δέ φησιν τὸν Μιχρὸν διάχοσμον ἔτεσιν ὕστερον τῆς Ἰλίου ἁλώσεως τριάχοντα χαὶ ἑπταχοσίοις. IX 34 ὕστερον δὲ «Ἰευχίππωι παρέβαλε [Demokrit] χαὲ ᾿ἀναξαγόραι κατά τινας ἔτεσιν ὧν αὐτοῦ νεώτερος τετταράχοντα. Φαβωρῖνος δέ φησιν ἐν Παντοδαπῆι ἱστορίαι [FHG ΠῚ 582 fr. 33] λέγειν Δημόκριτον περὶ Avasayogov, ὡς οὐχ εἴησαν αὐτοῦ αἱ δόξαι αἵ τε περὶ ἡλίου καὶ σελήνης, ἀλλὰ ἀρχαῖαι" τὸν δὲ ὑφηιρῆσϑαι. 35. δια- σύρειν τε αὐτοῦ τὰ περὶ τῆς διαχοσμήσεως χαὶ τοῦ νοῦ ἐχϑρῶς ἔχοντα πρὸς αὐτόν, ὅτι δὴ μὴ προσήκατο αὐτόν. πῶς οὖν κατά τινας ἀχήχοεν αὐτοῦ;

6. Prmtostr. V. Apoll. II 5 p. 46,22 Kayser. ἀχούων, ᾿Δἀπολλώνιε, τὸν μὲν Κλαζομένιον ᾿Αναξαγόραν ἀπὸ τοῦ χατὰ Ἰωνίαν Μίμαντος ἐπεσχέφϑαι τὰ ἐν τῶι οὐρανῶι, Θαλῆν τε τὸν Μιλήσιον ἀπὸ τῆς προσοίχου Υῶι᾽χάλης χτλ.

7. StraB. XIV p. 645 Κλαζομένιος δ᾽ ἦν ἀνὴρ ἐπιφανὴς ᾿Α. ὁ φυσιχός, ᾿Αναξιμένους ὁμιλητὴς τοῦ Μιλησίου" διήχουσαν δὲ τούτου ᾿Αρχέλαος ὃ φυσικὸς καὶ Εὐριπίδης ὃ ποιητής. Eus.P.E.X 14,13 ὁ δὲ ᾿Αρχέλαος ἐν “αμψάκωι διεδέξατο τὴν σχολὴν τοῦ AvaSayogov. Cxem. Strom. 1 68 p. 352 P. μεϑ᾽ ὃν [Anaximenes] A. Ἡγησιβούλου Κλαζομένιος" οὗτος μετήγαγεν ἀπὸ τῆς Ἰωνίας ᾿4ϑήναζε τὴν διατριβήν. τοῦτον διαδέχεται ᾿Αρχέλαος, οὗ Σωχράτης διήκουσεν. Gar. hist. phil. 3 [D. 599] τὸν ᾿Αναξιμένην... ᾿Αναξαγόρου καϑηγητὴν γενέσθαι παρε- σχεύίασεν, οὗτος δὲ τὴν Μίλητον ἀπολελοιπὼς ἦχεν εἰς τὰς ᾿Αϑήνας zul ᾿Αρχέλαον τὸν ᾿Αϑηναῖον πρῶτον εἰς φιλοσοφίαν παρώρμησεν.

8. Sımpr. phys. 25, 19 fc. 21,7 8. 162] ᾿Βμπεδοχλῆς ὁ ᾿ἀχραγαντῖνος οὐ πολὺ κατόπιν τοῦ ᾿Αναξαγόρου γεγονώς. Vgl. ALkımamas über Empedokles als Schüler des Anaxagoras oben 8. 156, 37. Arısror. Metaph. A 3 [S. 814, 26].

9. Procr. ad Eucl. p. 65, 21 [s. oben $. 280, 15] μετὰ δὲ τοῦτον [Pytha- goras] 4. ὃ Κλαζομένιος πολλῶν ἐφήψατο τῶν χατὰ γεωμετρίαν καὶ Olvo- πίδης ὃ Χῖος ὀλίγωι νεώτερος ὧν ᾿Αναξαγόρου.

10. Cepren. 1165,18 Bekk. χαὶ γάρ, ὡς Ἕλληνες ἱστοροῦσι, καὶ Φερε- κύδης ὃ Σύριος χαὶ Πυϑαγόρας ὃ Σάμιος zul A: ὃ Κλαζομένιος χαὶ Πλάτων ὁ ᾿4ϑηναῖος πρὸς τούτους [Aegypter] ἐξεδήμησαν ϑεολογίαν καὶ φυσιολογίαν ἀκριβεστέραν μαϑήσεσϑαι παρ᾽ αὐτῶν ἐλπίσαντες. Amm. Marcel]. XXI 16, 22 hie (sc. ex Aegyptiorum scriptis arcanis) A. lapides e caelo lapsuros et putealem limum contrectans tremores futuros praedixerat terrae. Vgl. XXIL 8, 5.

11. Marm. Par. ep. 57 ἀφ᾽ οὗ ἐν Αἰγὸς ποταμοῖς 6 λίϑος ἔπεσε, zul Σιμωνίδης ὃ ποιητὴς ἐτελεύτησεν βιοὺς ἔτη [5ΔΔΔ, ἔτη ΗΗΠ ἄρχοντος ᾿4ϑήνησι Θεαγενίδου [469,8]. Pun. Ν. Η. II 149 celebrant Graeei Anaxogoran Clazome- nium olympiadis septuagesimae octavae secundo unno [468/7] praedixisse cae- lestium litterarum scientia quibus diebus saxum casurum esset e sole, idque factum interdiu in Thraciae parte ad Aegos flumen, qui lapis etiam nunc osten- ditur magnitudine vehis colore adusto, comete quoque illis noctibus flagrante. quod si quis praedictum credat, simul fateatur necesse est maioris miraculi

divinitatem Anaxagorae fuisse, solvigue rerum natwrae intellectum et confundi omnia, si aut ipse sol lapis esse aut umquam lapidem in eo fuisse eredatur. decidere tamen crebro non erit dubium. In Abydi gymnasio ex ea causa colitur hodieque modicus quidem, sed quem in media terrarum casurum idem A. praedixisse narratur. [danach I. Lyd. d. ost. 7 S. 14, 15 W.] Eus. Chron. (Hier.) lapis in Aegis fluvio de caelo ruit a. Abr. 1551 [0]. 78, 3 = 466].

12. Prur. Lys. 12 οἱ δὲ καὶ τὴν τοῦ λίϑου πτῶσιν ἐπὶ τῶι πάϑει τούτωι σημεῖόν φασι γενέσϑαι" κατηνέχϑη γὰρ ὡς ἡ δόξα τῶν πολλῶν, ἐξ οὐρανοῦ παμμεγέϑης λίϑος εἰς Αἰγὸς ποταμούς. χαὶ δείχνυται μὲν ἔτι νῦν σεβομένων αὐτὸν τῶν Χερρονησιτῶν᾽ λέγεται δὲ ᾿Αἀναξαγόραν προειπεῖν, ὡς τῶν χατὰ τὸν οὐρανὸν ἐνδεδεμένων σωμάτων γενομένου τινὸς ὀλισϑήματος ἢ σάλου ölyıs ἔσται καὶ πτῶσις ἑνὸς ἀπορραγέντος" εἶναι δὲ zul τῶν ἄστρων ἕχαστον οὐχ ἐν ἧι πέφυχε χώραι" λιϑώδη γὰρ ὄντα zul βαρέα λάμπειν μὲν ἀντερείσει χαὶ περιχλάσει τοῦ αἰϑέρος, ἕλχεσϑαι δὲ ὑπὸ βίας σφιγγόμενα δίνηι καὶ τόνωι τῆς περιφορᾶς ὡς που χαὶ τὸ πρῶτον ἐχρατήϑη μὴ πεσεῖν δεῦρο τῶν ψυχρῶν καὶ βαρέων ἀποχρινομένων τοῦ παντὸς... τῶι δ᾽ ᾿ἀναξαγόραι μαρτυρεῖ καὶ Δαΐμαχος ἐν τοῖς Περὶ εὐσεβείας [FHG II 441 fr. 5] ἱστορῶν, ὅτι πρὸ τοῦ πεσεῖν τὸν λίϑον ἐφ᾽ ἡμέρας EBdounzovra πέντε συνεχῶς κατὰ τὸν οὐρανὸν ἑωρᾶτο πύρινον σῶμα παμμέγεϑες, ὥσπερ νέφος φλογοειδὲς χτλ. Aus der Erwähnung des Meteors stammt die Erwähnung des A. bei Psell. de lapid. 26 [s. oben 8. 172. 23].

13. Prur. Periel. 16 [aus Ion?] ὃ δὲ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν τοιαύτην συνέχων ἀκρίβειαν εἷς ἦν οἰχέτης Βυάγγελος, ὡς ἕτερος οὐδεὶς EU πεφυχὼς ἢ κατε- σχευασμένος ὑπὸ τοῦ Περικλέους πρὸς οἰκονομίαν. ἀπεναντία μὲν οὖν ταῦτα τῆς ᾿Αναξαγόρου σοφίας, εἴ γε καὶ τὴν οἰκίαν ἐχεῖνος ἐξέλιπε zal τὴν χώραν ἀφῆκεν ἀργὴν καὶ μηλόβοτον ὑπ᾽ ἐνθουσιασμοῦ χαὶ μεγαλοφροσύνης. PLAT. Hipp. m. 283 A χαταλειφϑέντων γὰρ αὐτῶι [Απᾶχ.] πολλῶν χρημάτων κατα- μελῆσαι καὶ ἀπολέσαι πάντα᾽ οὕτως αὐτὸν ἀνόητα σοφίζεσϑαι.

14. TErTULL. Apolog. 46 Anasxagoras [1] depositum ποῦχρι λδδιϑ denegawvit.

15. Prar. Phaedr. 269E — Κινδυνεύει, ὦ ἄριστε, εἰχότως ὃ Περιχλῆς πάντων τελεώτατος εἰς τὴν ῥητορικὴν γενέσϑαι. --- Τί δή; --- Πᾶσαι ὅσαι μεγάλαι τῶν τεχνῶν προσδέονται ἀδολεσχίας χαὶ μετεωρολογίας φύσεως πέρι" τὸ γὰρ ὑψηλόνουν τοῦτο χαὶ πάντηι τελεσιουργὸν ἔοικεν ἐντεῦϑέν ποϑεν εἰσιέναι. ὃ καὶ Περικλῆς πρὸς τῶι εὐφυὴς εἶναι ἐχτήσατο᾽ προσπεσὼν γὰρ οἶμαι τοιούτωι ὄντι ᾿Αναξαγόραι, μετεωρολογίας ἐμπλησϑεὶς καὶ ἐπὶ φύσιν γοῦ τε καὶ ἀνοίας [d. h. der vernunftlosen Materie] ἀφιχόμενος, ὧν δὴ πέρι τὸν πολὺν λόγον ἐποιεῖτο ᾿Α., ἐντεῦϑεν εἵλχυσεν ἐπὶ τὴν τῶν λόγων τέχνην τὸ πρόσφορον αὐτῆι. Isocr. XV 235 Περιχλῆς δὲ δυοῖν ἐγένετο μαϑητής, Ἀναξαγόρου re τοῦ Κλα- ζομενίου χαὶ Δάμωνος τοῦ κατ᾽ ἐχεῖνον τὸν χρόνον φρονιμωτάτου δόξαντος εἶναι τῶν πολιτῶν [neben dem Ausländer Anax.] Puur. Pericl. 4 ὃ δὲ πλεῖστα Περικλεῖ συγγενόμενος χαὶ μάλιστα περιϑεὶς ὄγχον αὐτῶι καὶ φρόνημα δημα- γωγίας ἐμβριϑέστερον ὅλως τε μετεωρίσας χαὶ συνεξάρας τὸ ἀξίωμα τοῦ ἤϑους A. ἣν ὃ Κλαζομένιος, ὃν οἱ τότ᾽ ἄνϑρωποι Νοῦν προσηγόρευον, εἴτε τὴν σύνεσιν αὐτοῦ μεγάλην εἰς φυσιολογίαν καὶ “περιττὴν διαφανεῖσαν ϑαυ- μάσαντες εἴθ. ὅτι τοῖς ὅλοις πρῶτος οὐ τύχην οὐδ᾽ ἀνάγκην διαχοσμήσεως ἀρχήν; ἀλλὰ γοῦν ἐπέστησε χαϑαρὸν καὶ ἄχρατον ἐν μεμιγμένοις πᾶσι τοῖς ἄλλοις ἀποχρίνοντα τὰς ὁμοιομερείας.

16. Prur. Periel. 6 λέγεται δέ ποτε χριοῦ μονόχερω χεφαλὴν ἐξ ἀγροῦ

τῶι Περικλεῖ χομισϑῆναι χαὶ Acunwva μὲν τὸν μάντιν, ὡς εἶδε τὸ χέρας ἐσχυρὸν καὶ στερεὸν ἐχ μέσου τοῦ μετώπου πεφυχός, εἰπεῖν ὅτι δυεῖν οὐσῶν ἕν τῆι πόλει δυναστειῶν τῆς Θουχυδίδου καὶ Περικλέους εἰς ἕνα περιστήσεται τὸ χράτος παρ᾽ ὧι γένοιτο τὸ σημεῖον" τὸν δ᾽ Ἀναξαγόραν τοῦ κρανίου δια- χοπέντος ἐπιδεῖξαι τὸν ἐγχέφαλον οὐ πεπληρωκότα τὴν βασιν, ἀλλ᾽ ὀξὺν ὥσπερ ὠιὸν ἐκ τοῦ παντὸς ἀγγείου συνωλισϑηχότα χατὰ τὸν τόπον ἐχεῖνον, ὅϑεν ἡ δίζα τοῦ χέρατος είχε τὴν ἀρχήν. καὶ τότε μὲν ϑαυμασϑῆναι τὸν Ἀναξαγόραν ὑπὸ τῶν παρόντων, ὀλίγωι δ᾽ ὕστερον τὸν “ἄμπωνα τοῦ μὲν Θουχυδίδου καταλυϑέντος [Frühj. 442], τῶν δὲ τοῦ δήμου πραγμάτων ὁμαλῶς ἁπάντων ὑπὸ τῶι Περικλεῖ γενομένων.

17. Prur. Periel. 82 περὶ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον [Anfang des peloponn. Kriegs]... za ψήφισμα Διοπείϑης ἔγραψεν εἰσαγγέλλεσϑαι τοὺς τὰ ϑεῖα μὴ νομίζοντας ἢ λόγους περὶ τῶν μεταρσίων διδάσχοντας ἀπερειδόμενος εἰς Πε- ρικλέα δι᾿ ᾿Αναξαγόρου τὴν ὑπόνοιαν... Avasayooav δὲ φοβηϑεὶς ἐξέπεμψε χαὶ προύπεμψεν ἐκ τῆς πόλεως. Diovor. XII 39 [Archon Euthydemos 431; nach dem Process des Pheidias, den er Ephoros nacherzählt XII 41, 1] πρὸς δὲ τούτοις ᾿ἀναξαγόραν τὸν σοφιστὴν διδάσχαλον ὄντα Περικλέους ὡς ἀσεβοῦντα εἰς τοὺς ϑεοὺς ἐσυχοφάντουν.

18. Prur. Nie. 28 ὁ γὰρ πρῶτος σαφέστατον τε πάντων zal ϑαρραλεώ- τατον περὶ σελήνης χαταυγασμῶν zul σχιᾶς λόγον εἰς γραφὴν χαταϑέμενος Ἀ. οὔτ᾽ αὐτὸς ἦν παλαιὸς οὔτε ὃ λόγος ἔνδοξος ἀλλ᾽ ἀπόρρητος ἔτι καὶ δι᾽ ὀλίγων καὶ μετ᾽ εὐλαβείας τινὸς ἢ πίστεως βαδίζων. οὐ γὰρ ἠνείχοντο τοὺς φυσικοὺς zul μετεωρολέσχας τότε χαχουμένους, ὡς εἰς αἰτίας ἀλόγους καὶ δυνάμεις ἀπρονοήτους χαὶ χατηναγχασμένα πάϑη διατρίβοντας τὸ ϑεῖον, ἀλλὰ χαὶ Πρωταγόρας ἔφυγε καὶ ᾿ἀναξαγόραν εἱρχϑέντα μόλις περιεποιήσατο Περι- χλῆς. Eus. chron. arm. ἃ. Abr. 1554 [0]. 79, 3 = 4621] sol defecit. Anaxagoras moritur (bei Hier. A a. Abr. 1557 = Ol. 80, 1 = 460/59) scheint sich ursprüng- lich auf die Akme des Anax., die aus der Erwähnung einer Sonnenfinsternis erschlossen wurde [s. Thales A 5 S. 10] bezogen zu haben: „In diese Zeit fällt nur die Finsternis v. 30. April 463 [= Ol. 79, 1], die für Athen 3» Nachm. 11.8 Zoll Phase zeigt.“ GINZEL.

19. IosepH. ὁ. Ap. Π 265 ’4. δὲ Κλαζομένιος ἦν, ἀλλ᾽ oTı νομιζόντων ᾿Αϑηναίων τὸν ἥλιον εἶναι ϑεὸν ὅδ᾽ αὐτὸν ἔφη μύλον [so die Hdss.] εἶναι διά- πυρον, ϑάνατον αὐτοῦ παρ᾽ ὀλίγας ψήφους κατέγνωσαν. OLYMPIOD. in Meteor. p. 17, 19 Stüve μόνα δὲ τὰ ἄστρα πυρώδη εἰσίν, ὡς καὶ τὸν ᾿Αναξαγόραν μύ- ὅρον χαλέσαι τὸν ἥλιον διὰ τὸ ἄμετρον τῆς πυρώσεως᾽ μύόρος γάρ ἐστιν ὃ πεπυραχτωμένος σίδηρος. διὸ καὶ ὃ ᾿ἀναξαγόρας ἐξωστρακίσϑη ἐκ τῶν ᾿4ϑη- ναίων ὡς τοιοῦτόν τι τολμήσας εἰπεῖν. ὕστερον δὲ ἀνεχλήϑη διὰ τῆς Περι- χλέους ῥητορείας᾽ ἀχροατὴς γὰρ ὧν ἔτυχεν ὃ Περικλῆς ἀναξαγόρου.

20. ῬΗΠΟΡΕΜ. rhet. II 180 Sudh. fr. 7 ᾿ἡἀναξα[γόραν δὲ uao)tıywselic] τίες Κλέϊων[ος ] nalils ἐπεδείκνυεν τοῖς δικασταῖς χαὶ Πυϑαγόραι μὲν Κύλων ὃ Κροτωνιάτης ἐπαγαγὼν [ἐγκλήματα τῆς πόλεως ἐξέβαλε, τοὺς δὲ μαϑητὰς ἀϑρόους ἐνέπρησε.

21. GEeLL. XV 20 Alexander autem Aetolus hos de Euripide versus com- posuit [Meineke Anal. Al. 247]:

ὃ ὁ᾽ Ἀναξαγόρου τρόφιμος χαιοῦ στρυφνὸς μὲν ἔμοιγε προσειπεῖν

τ μισόγελως zal τωϑάξειν οὐδὲ παρ᾽ οἶνον μεμαϑηχώς,

ἀλλ᾽ ὅτι γράψαι τοῦτ᾽ av μέλιτος καὶ Σειρήνων ἐτετεύχει.

ÄEL. var. hist. VUI 13: Avasayogav τὸν Κλαζομένιόν φασι μήτε γελῶντά ποτε οφϑῆναι μήτε μειδιῶντα τὴν ἀρχήν.

92, Arsen. V220B ὃ δὲ ᾿ Καλλίας᾽ αὐτοῦ [des Sokratikers Aeschines] περιέχει τὴν τοῦ Καλλίου πρὸς τὸν πατέρα διαφορὰν καὶ τὴν Προδίχου χαὶ ᾿Αναξαγόρου τῶν σοφιστῶν διαμώκησιν. λέγει γὰρ ὡς ὃ μὲν Πρόδικος Θηρα- μένην μαϑητὴν ἀπετέλεσεν, ὃ δ᾽ ἕτερος [näml Anax.] Φιλόξενον τὸν ᾿Ερύξιδος χαὶ ᾿Αριφράδην τὸν ἀδελφὸν ᾿Αριγνώτου τοῦ κιϑαρωιδοῦ, ϑέλων ἀπὸ τῆς τῶν δηλωϑέντων μοχϑηρίας χαὶ περὶ τὰ φαῦλα λιχνείας ἐμφανίσαι τὴν τῶν παι- δευσάντων διδασκαλίαν.

23. AukıpamaAs bei Arısr. Rhet. Β 23. 1398515 χαὶ “αμψαχηνοὶ ᾿Αναξα- γόραν ξένον ὄντα ἔϑαψαν zal τιμῶσιν ἔτι χαὶ νῦν.

24. Arr. V.H. VIII 19 (nach dem 8. 306,26 angef. Epigr.] ὅτι χαὶ βωμὸς αὐτῶι ἵσταται καὶ ἐπιγέγραπται οἱ μὲν Nov οἱ δὲ ᾿Αληϑείας.

25. Doc. II 46 [vgl.c. 11 A 19 8.40.41] χαϑά φησιν ᾿Αριστοτέλης ἐν τρίτωι Περὶ ποιητικῆς Eyilovizeı... ᾿Αἀναξαγόραι Σωσίβιος.

26. Ῥιοα. X 12 μάλιστα δὲ ἀπεδέχετο [Epikur Epicurea p. 365, 16 Us. vgl. d. Ind. 5. 400], φησὶ Διοκλῆς, τῶν ἀρχαίων ᾿ἀναξαγόραν, καίτοι ἔν τισιν ἀντειρηχὼς αὐτῶι, χαὶ ᾿Αρχέλαον τὸν Σωχράτους διδάσκαλον.

27. Münzen von Klazomenai (Umschr. KAAZOMENI2N) zeigen wahr- scheinlich Nachbildungen dort aufgestellter Statuen. 1. Typus (etwa um 100 v. Chr.) zeigt Anaxagoras linkshin sitzend auf einer Säulentrommel die Rechte zum Lehren erhoben, die Linke auf dem Knie; 2. Typus (Kaiserzeit) rechtshin stehend, Oberkörper nackt, den linken Fuss auf Cippus gesetzt, die rechte Hand ausgestreckt hält den Globus, die linke ist in die Seite gestützt. Vgl. Poole Cat. of gr. coins of Ionia n. 101. 125 t. VIL4.9.

28. Arıst. metaph. T 5. 1009525 [nach Parm. fr. 16 $. 128] Avageyogov δὲ zul ἀπόφϑεγμα μνημονεύεται πρὸς τῶν ἑταίρων τινάς, ὅτι τοιαῦτ᾽ αὐτοῖς ἔσται τὰ ὄντα οἷα ἂν ὑπολάβωσιν.