Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 36 of 36

· 36

अहं हि सवेयज्ञानां भोक्ता च पश्चुरेव च। न तु मामभिजानन्ति तत्वेनातरच्यवन्ति ते ॥ २४ ॥ अहं हि सर्वयज्ञानां श्रोतानां स्मार्ताना च सर्वेषां यज्ञानां देवतात्मसेन भोक्ता च प्रभुः एव च । मत्स्वामिको हि यज्ञः; “ अधियज्ञोऽहमेवात्न ` इति हि उक्तम्‌ । तथा न तु माम्‌ अभिजानन्ति तत्त्वेन यथावत्‌ । अतश्च अविधि- पूर्वकम्‌ इद्वा यागफङात्‌ च्यवन्ति प्रच्यवन्ते ते ॥ येऽपि अन्यदेवताभक्तिमत्वेन अविधिपूवकं यजन्ते, तेषा- मपि यागफटं अवश्यंभावि । कथम्‌ -- यान्ति देवव्रता देवा- न्पितुन्यान्ति पितृवताः।

भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम्‌ ॥ २५ ॥ यान्ति गच्छन्ति देवव्रताः देवेषु व्रतं नियमो भक्ति येषां ते देवव्रताः देवान्‌ यान्ति । पितृन्‌ अभ्रिष्वात्तादीन्‌ यान्ति पितृब्रताः श्राद्धादिक्रियापराः पिकृभक्ता. । भूतानि बिनायकमाकृगणचसुभैगिन्यादीनि यान्ति भूतेज्याः भूतानां पूजकाः । यान्ति मद्याजिनः मदययजनक्षीडाः वैष्णवाः मा- मेव यान्ति । समाने अपि आयासे मामेव न भजन्ते अज्ञानात्‌, तेन ते अस्पफरमाजः भवन्ति इयथः ॥ न केवरं मद्धक्तानाम्‌ अनावृत्तिरक्षणम्‌ अनन्तफलम्‌; सुखाराधनश्च अहम्‌ । कथम्‌ -- पत्रं पुष्पं फएलटं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति । तदह नक्त्युपहत- मश्नामि प्रयतात्मनः ॥ २६ ॥ पत्रं पुष्पं फं तोयम्‌ उदकं यः मे मद्यं भक्लया प्रय- च्छति, तत्‌ अहं पत्रादि भक्या उपहृतं भक्तिपूवकं भ्रापितं भक्स्युपहतम्‌ अभ्ामि गृह्णामि प्रयतात्मनः शुद्धबुद्धेः ॥

यत्करोषि यद्श्चासि यज्जुहोषि ददासि थत्‌ । यन्तपसखसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मद्पेणम्‌ ॥ २७ ॥ यत्‌ करोषि स्वतः प्राप्तम्‌, यत्‌ अश्नासि, यच्च जुहोषि हवनं नि्वैतेयसि श्रौतं स्मार्त वा, यत्‌ ददासि प्रयच्छसि ब्राह्मणादिभ्यः हिरण्यान्नाञ्यादि, यत्‌ तपस्यसि तपः चरसि कौन्तेय, तत्‌ कुरुष्व मद्पेणं मत्समपेणम्‌ ॥

एवं कुतः तव यत्‌ भवति, तत्‌ श्णु-- छ्मादुभफलेरेवं मोश््यसे कमेवन्धनैः । संन्यासयोगयुक्तात्मा विसक्तो मासुपैष्यसि ॥ ५८ ॥ दुभाञ्चभफरे. श्ुभाद्यमे इष्टानिष्टे फडे येषां तानि श्युभा- शुभफलानि कमौणि तै. छ॒माश्चुभफलैः कमेबन्धने. कमौण्येव बन्धनानि कर्मबन्धनानि तैः कर्मवबन्धनै. एवं मदर्पणं वेन्‌

मोक्ष्यसे । सोऽयं संन्यासयोगो नाम, सन्यासश्च असौ म- त्सम्पणतया कर्मत्वात्‌ योगश्च असौ इति, तेन संन्यासयो- गेन युक्तः आत्मा अन्तःकरण यस्य तव सः त्वं संन्यासयो- गयुक्तात्मा सन्‌ विमुक्तः कमेबन्धने. जीवन्नेव पतिते चास्मि- न्‌ द्रारीरे माम्‌ उपेष्यसि आगमिष्यसि ॥ रागद्वेषवान्‌ तहिं भगवान्‌, यतो भक्तान्‌ अनुगृह्णाति, न इतरान्‌ इति । तत्‌ न- समोऽहं सवभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न पियः। ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम्‌ ॥ २९ ॥ समः तुर्यः अहं सवभूतेषु । न मे द्वेष्यः अस्ति न प्रियः। अभ्चिवत्‌ अहम्‌-- दूरस्थानां यथा अभिः शीतं न अपनयति; समीपम्‌ उपसपेतां अपनयति, तथा अहं भक्तान्‌ अयुगृह्णामि, न इतरान्‌ । ये भजन्ति तु माम्‌ ईश्वरं भक्या मयि ते-- स्वभावत एव, न मम रागनिमित्तम्‌--वर्तन्ते । तेषु च अपि अहं स्वभावत एव वर्ते, न इतरेषु । न एतावता तेषु दवेषो मम ॥

णु मद्धक्तेमाहात्म्यम्‌-- अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक्‌ । साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो दहि सः॥ अपि चेत्‌ यद्चपि सुदुराचारः सुष्ठु दुराचारः अतीव क- स्िताचारोऽपि भजते माम्‌ अनन्यभाक्‌ अनन्यभाक्त' सन्‌; साधुरेव सम्यग्वृत्त एव स मन्तव्य ज्ञातन्यः; सम्यक्‌ यथावत्‌ व्यवसितो हि सः, यस्मात्‌ साधुनिश्चय सः ॥ उरसञ्य च बाह्यां दुराचारतम्‌ अन्त. सम्यग्न्यवसायना- मथ्यात्त्‌- क्षिं भवति धमोत्मा चाश्वच्छान्ति निगच्छति । कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे यक्त प्रणयति ॥ ३१ ॥

शचिप्रं शीघ्रं भवति धमौत्मा धमेचित्त. एव । ञश्चन्‌ निलय शान्ति च उपशमं निगच्छति प्राप्रोति । शणु पर 8 2 18“

मार्थम, कौन्तेय प्रतिजानीहि निश्चितां प्रतिज्ञां कुरु, न मे मम भक्त मयि समर्पितान्तरासा मद्भक्त. न प्रणश्यति

१ © क~ सां दि पाथ व्यपाभिलय येऽपि स्युः पापयोनयः । ५ चते

स्तेऽपि यान्ति परां गतिम्‌ ।॥ ३२ ॥ मां हि यस्मात्‌ पाथं व्यपाश्रिलय माम्‌ आश्रयसवेन गृहीत्वा येऽपि स्युः मवरेयु पापयोनयः पापा योनिः येषां ते पाप- योनयः पापजन्मानः । के ते इति, आह-- खिय. वैदया. तथा शद्रा. तेऽपि यान्ति गच्छन्ति परां प्रकृष्टां गतिम्‌ ॥ (~$ ¢ कि पुनब्राह्मणाः पुण्या ¢ भक्ता राजषयस्तथा | अनिदयमस्ुखं लोक- मिम प्राप्य मजस्व माम्‌ ॥ ३३ ॥

“ कि पुनः ब्राह्मणाः पुण्याः पुण्ययोनय. भक्ताः राजर्षयः

तथा राजानश्च ते ऋषयश्च इति राजषैय. । यत॒ एवम्‌, अतः अनित्यं क्षणभङ्कुरम्‌ असुखं च सुखवभजितम्‌ इमं रोकं मनुष्यलोकं प्राप्य पुरषाथेसाधनं दुखंभं मनुष्यत्वं छभ्ध्वा भजसख सेवस्व माम्‌ ॥ कथम्‌-- मन्मना भव मद्भक्तो मय्ाजी मां नमस्कुर । मामेवेष्यसि युकत्वैव- मात्मानं मत्परायणः ॥ ३४ ॥

इति श्रीमहाभारते शतसाहस्षचां संहिताया वैयासिक्या

मीप्मपवेणि श्रीमद्धगवद्भीतासूपनिषत्पु ब्रह्म-

राजविद्याराजगुद्ययोगो नाम नवमोऽध्यायः ॥ मयि वासुदेवे मनः यख तव स त्वं मन्मना. भव।

तथा मद्भक्तः भव मद्याजी मद्यजनदीरः मव । माम्‌ एव च नमस्कुरु । माम्‌ एव रम्‌ एष्यसि आगमिष्यसि

युक्त्वा समाधाय चित्तम । एवम आलसानम, अहं हि सर्वेषां भूतानाम्‌ आस्मा, परा च गतिः, परम्‌ अयनम्‌; त माम्‌ एवंभूतम्‌, एष्यसि इति अतीतेन संबन्ध, मत्परायण

इति श्रीमत्परमहसपरि्राजकाचायंस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपाद- शिष्यस्य श्रीमच्छकरभगवतः कतो श्रीमद्धगवद्रीताभ्यि नवमोऽध्यायः ॥

अ. परिमर्ण स०..... 21... प्रस्थालय, के, उ. ति. शि. संकष्थान सारनाथ, बरराणसीं |

तिन पिनि (ने) पिनि भऽ) क्ति कवतेः नोऽरि ६

Use the ← → keys to move between chapters.

· 36 · Commentary on the Bhagavadgītā — Adi Shankara · The Conscious Library