Chapter 3 of 36
· 3
विश्वरूपदिदक्षोरजुनस्य भगवत्प्रार्थना... १ ४
भगवान्विश्वरूप पार्थाय दशेयामासेत्यादिका धृतरा
भगवतो विश्वरूप प्रति सखवानुभवप्रकटनाथम्जुनस्य वचनम् ~ १५-
मूभारजिहदीर्षया मगवतः प्रवृत्तत्वादहमेवैषां हन्ता त्व निमित्तमात्नं भवेति पाथं प्रति तदुक्तिः... कदाचित्पराजयभयाद्धतराष्टः सरथं कुर्यादिति का- इक्षया सजयस्य त प्रति वृत्तान्तकथनम्... अञ्ैनङृता भगवत्स्तुतिः मगवन्त प्रति पूवैरूपप्रदर्खनार्था पार्थङृता भगवद- म्य्थना ॥ भीतः पार्थं इत्यात्मनो विश्वस्यमुपसहत्य तदाश्वास- नाथं भगवतो वचनम् श सजयस्योक्तिः. १ मगवत्पूवरूपदरनिनाजनस्यान्तःस्थैर्यप्रर्यनम्... विश्वरूपदरनमनन्यमक्तिसाध्यमिति भगवदुक्तिः... ईश्वराथकर्मादियुक्तस्य तत्प्राम्तिप्रतिपादनम्...
विश्वरूपस्याक्षरस्य चोपासकाना मध्ये योग वित्तमत्व केष्रामित्यजुनप्रभः 2 उभयेषां तेषां तारतम्यप्रतिपादनम् विश्वरूपध्यानकक्षणे भक्तियोगेऽञ्जन ग्रति मगवत्प- वर्तनम् मक्तियोगे परिनिष्ठितस्याभ्यासयोगादिसाधनकथनम्
२ २---३ ४ २३५९ २६-४२ ४ ४--- ४६ ६ ७---४९ ८९ ©
शोक सर्वकर्म॑फल्त्यागस्य स्तुतिः त १२ अक्षरोपासकधर्मनिर्व चनम्, १३-१९ यथोक्तधमंपराणा खप्रीतिविषरयत्वकथनम् २० ध व ३. तत्त्वं पदार्थैक्यरूपवाक्या्थनिश्ठा सम्यग्धीप्रधाना अन्तिमा षडध्यायी । त्रयोदशोऽध्यायः ¦ ्ेचकेत्रज्ञयोः सक्षेपतः स्वरूपनिरूपणम् ` १ सर्वक्ेत्रस्थस्य कषत्रजञस्येश्वरत्वकथनपूर्वक क्षेजकेबज्ञ- योज्ञानस्य स््राभिमततसम्यग्ज्ञानत्वकथनम्... २ छ्षेत्नक्षेत्रजयोर्विशेषतो याथात्म्यकथनप्रतिज्ञा । ३ षेत्रेत्रज्ञयोयांथात्म्यस्तुतिः । ४ विजेष्तः क्षेत्रयाथात्म्यकथनम् ५-- ६ अमानित्वादिज्ञानसाधनकथनम्. ७--११ कषेत्रज्ञयाथात्म्यकथनम्. १२१७ ्षेत्तकनेत्रज्ञयाथात्म्यज्ञानफककथनम् ५ १८ प्रकृतिपुरुषयोरनादित्वोक्तिः 0 १९
प्रकृतेः कायेकरणकर्तत्वे, पुरुषस्य सुखडुःखभोक्ततवे च हेठुत्वकथनम् २०
प्रकृतिपुरुषविवेकफल्प्रतिपादनम् आत्मददयने ध्यानाद्युपायविकस्पकथनम् सम्यग्द्मनतत्फल्योरुपव्णनम्
उत्तमज्ञानोपदेरस्य प्रतिक्चानम् षेतरभेवज्ञसयोगेन दहिरण्यगर्मोपजनद्वारा सव॑भूतो- तत्तिवणैनम् ् सत्वादिगुणाना जीवबन्धकत्वोक्तिः सत्त्वादिगुणाना स्वरूपकार्यादिप्रतिपादनम् सम्यग्ज्ञानस्य मोक्चजनकत्वकथनम् गुणतीतरुभ्षणप्रभ्ः गुणातीतलठक्षणकथनम् अन्यभिचरेण भक्तियोगेन गुणातीतत्वादितिद्धि- वणनम् । आत्मनः सर्वप्रतिष्ठात्वकथनम्
२३ २४२६ २७- २३४ १-- २ ३- ४ &-- १८ २९--२० २९१
च्छोकः असङ्कगसख्रेण ससारन्रक्षच्छेदने ब्रह्मपदावाप्तिकथनम् ३-- ५ ब्रह्मपदलक्षणोक्तिः र £ जीवस्य भगवदंदत्वकथनपूर्वकमुतरान्तिसमय इन्द्रि याकर्षकत्वदिः प्रतिपादनम् ८ ` 2 मृद्धानामात्मनज्ञानस्यासभवोक्तिः. १०--११ सक्षेपेण विभूतिवर्णनम्. १२-- १५ क्षराभरोत्तमपुरुष्राणा निरूपणम्... १६- १७ हेवुकथनपूर्वैक भगवतः पुरुषोत्तमत्वस्य तज्जञानफ- लस्य च निरूपणम्... १८- १९ मगवत्तत्वजानप्रल्नंसा १ २० षोडशोऽध्यायः | देवासुरसपदोः खरूपफलनिणैयः ५ व सविस्तरमासुरसपद्र्णन तद्धिमोकेन शरेयः प्ाप्तिकथन च ६-- २२ रास्रविधिसुहछद्खयच प्रत्तस्य सिद्धधाद्यमावकथनम् २३ अजैनस्य रास्रीये कर्मणि भगवत्प्वर्तनम् ध २४ सप्तदशोऽध्यायः । उत्सश्ाल्नविधीनां श्रद्धया तु कमं कुवेता कावा गतिरिव्यजनस्य प्रश्नः । १ व्रिविधश्चद्धाविवरणम्, २ ६
यज्ञत्रयकथनम्. ११--१३ कायिकादिभेदेस्तपस्त्रैविध्यवर्ण॑नम्. १४--१६ साच्िकादिमेदेस्तपन्ञेविध्यवर्णनम्,. १७--१९ साच्िकादिमेदेदानत्रैविध्यप्रदर्खनम्. २०--२२ यज्ञादिसादुण्यार्थमोतत्सदितिशब्दत्रयविनियोगप्रदशे- "°
नम् * २३-२७ अश्रद्धया कृतस्य होमादिसवंकर्मणोऽसच्वप्रतिपादनम् २८
सन्यासत्यागयोस्तत्वनिंयानुकूखः प्रभः १ सन्यासत्यागपदयोरथनिरुक्ति र कमणस्त्यागात्यागविष्रये साख्यमीमासकपक्नद्वयप्रदशेनम् ३ नित्यनेमित्तिकानि कमणि तत्फरासङ्ग विहाय का-
्याणीति सखमतप्रदर्डनम् व, नित्यकर्मत्यागानुपपत्तिकथनपूैक तामसादिभेदैस्या-
गतेविध्यप्रतिपादनम्.., ७-- ९ फलासङ्ग त्यक्त्वा नित्यकमानुतिष्टतो ज्ञाननिष्ठापरा-
प्तिप्रदरौनम् व १० कमेफल्त्यागिनस्त्यागीत्याभिधानकथनम् क ११ सन्यासिनामनिष्टा्भावकथनम् क १२ सव॑कमणामधिष्ठानादिकारणप्रपञ्चनम्,.. १३--१५
्चद्धात्मनि कवत्वाद्मिमानिना दुर्मतित्वकथनम्,.. १६
शोकः कतुत्वाद्यभिमानरदितस्य सुमतित्वकथनम् ॥ १७ कर्मप्रवतकन्ञानकरणप्रददीनम् १८ जानकर्मकतुंणा गुणमेदतखरेविध्यकथनप्रतिज्ञानम्,... १९ जानकर्मकर्तृणा साचिकत्वादिभेदेखेविष्यप्रदर्शनम्.. २०--२८ जुद्धिधू्योर्युणभेदेन त्रैविध्यकथनप्रविज्ञानम्.. २९ साच्िकादिभेदेन बुद्धयादीनः त्रेविध्यकथनम्.. ३०--३९ ससारान्तर्गतस्फनेषस्य लियुणात्मकत्वकथनम् ४० ब्ाह्मणादिकर्मणा प्रविमागप्रददौनम्. ४९---४४ ब्राह्मणादीना वथास्वक्मं मगवदाराधनेन ज्ञाननिष्ठा- योग्यतारूपसिद्धिप्रतिपादनम्, ४५--४६ स्वधर्मस्यात्याज्यताप्रतिपादनम्. ४७--४८ कर्म॑स्वनासक्तस्य सन्यासेन ज्ञाननिष्टारूपनेष्कर्म्यसि- द्विप्रतिपादनम् 9 ४९ नेष्कर्म्यलभणसिद्धिप्राप्तिक्रमकथनप्रतिज्ञानमः... ५० विस्तरेण ज्ञाननिष्ाप्राप्तिक्रमकथनम्... ५१--५३ यथोक्तक्रमेण ज्ञनठक्षणमक्तिप्राप्तिनिरूपणम्... ५५४ यथोक्तज्ञानरुक्षणमक्तितौ मगवत्तत्वक्ञानसिद्धिकथनम् ५५ मगवद्धक्तियोगस्य स्तुतिः 1 ५६ अजन प्रति भगवक्छृतः स्वामभिन्नश्वेरे सदा चित्तस्था- पनोपदेदाः ५ ५७
शोक ईश्वरेकचित्तत्वे तद्मसादात्सर्वदुःखतरणस्यान्यथा वि- नाशस्य च कथनम्... ` ५८ युद्धाकरणनिश्चयस्याहं काराश्रयत्वान्मिथ्यात्वकथनपू- वकमञजजुनस्य प्रकृतिपरतन्त्रत्वकथनम्. ५९६० अन्तर्यामित्वादीश्वरस्य सर्वभूतप्रेरकत्वप्रतिपादनम्,.. ६१ सवंभावेनेश्वरमाश्रयतः गाश्वतपदप्राप्तिकथनम्.. ६२ उक्तगुह्यतरज्ञानविमर्येन यथेच्छकरणानुज्ञानम्. ६३ अञ्जैनस्यातिप्रियतया सर्व॑गुद्यतमवचनश्रवणे पवतै- (8 3 ६४ गुह्यतमस्येश्वरशरणत्वस्य कर्मयोगनिष्ठातच्वस्य सम्य- ग्द॒र्मनस्य च तत्फरस्योपदेशः क । अपात्रे शास्रोपदेरा निषिध्य पात्रे तदुपदेशस्य फल- कथनम्.. ६७--६९ प्रकृतराखराध्ययनश्रवणफल्प्रद्यनम्,, ७०--७१ मदुक्तरास्नश्रवणेनानज्ञानसमोहः कचित्प्रणष्ट इत्य- जैन प्रति मगवत्यरभः ७२ नष्टो मोहः स्पृतिर्खछन्धा * इत्या्ज्जुनस्योत्तरवचनम् ७३ £ इत्यह वासुदेवस्य ` इत्यादि धृतराष्ट प्रति संजयस्य मणम् „ ७४-७८
॥ श्रीः ॥ दांकरभाष्यस्थानां विशेषविषयाणामयुकमणिका ॥
ध क पृष्ठम् प्रथमोऽध्यायः श्रीमद्धगवद्वीताभाष्यस्योपक्रान्तस्य निष्प्त्यूहोपप्कवपरि- समाप्त्यथंमपेक्षितगिष्टाचारपरम्पराप्रातेष्टदेवतातच्वानु- संधानलक्षणमङ्गखाचरणसपत्तये निरवरोषरत इतिहास- पुराणयोर्व्याचिख्यासितेन गीताशाक्नेणैकवाक्यताम- भिसधाय भगवत्पादकृतमन्तर्यामिविषयकस्य पौराणि- क-श्रोकस्योदाहरणम् १ खोत्पादितस्य जगतः स्थेत्ने मरीच्यादीन्प्रजापतीन्सपो- त्पाद्य बेदोक्तप्रृत्तिकश्चणधमांनुरासनपूर्वक तेषा तद्ध- म॑प्रवतंनस्य, सनक्रसनन्दनादीनुत्पाद् बेदोक्तनिद्तति- लक्षणधर्मोपदेरापुरःसर तेषां च तद्धर्मप्रवसनस्य भग- वत्कृतस्य प्रतिपादनम् 1 4 द्विविधवेदोक्तधर्मप्रयोजनकथनम्, २ अनुष्टातृणा कारकल्या कामोद्धवात्तदमिभूतविवेकविक्ा-
नप्रयुक्तेनाधर्मेण प्रवधमानेनाक्रान्ते धमे बाह्यण्यरक्षणेन रक्षितः स्याद्र्णाश्रमधरममो वेदिक इति बिष्णुर्जगत्थिति- परिपिपाक्यिषया ब्राह्मण्यरक्षणार्थं देवक्या वयुदेवाद- रोनावततारेति कथनम् मूतानामनुजिषृक्षया गीताद्वारा्जनाय वेदिकधमद्वयोपदेशो भगवत इत्युक्तिः | मगवदुपदिष्टस्य धर्मस्य सत्तभिः शछोकरातेर्यासिन कृतमु- पनिबन्धनमित्युक्ति ॥ समस्तश्चुत्यर्थसारसग्रहस्यास्यार्थतो दुर्विज्ञेयत्वाद्रीताराख्- स्य तदथांविष्करणाय माष्यकारकृता संक्षेपतो वि- वरणकरणप्रतिना च अस्य गीतारास्रस्य निः श्रेयसप्रयोजनकत्वकथनम्... शाखस्य विषरयनिर्देशः वि शाख्रस्यास्यानुबन्ध्रयवेरिष्य्याद्वधाख्येयत्वोपपादनम्.....
द्वितीयोऽध्यायः । “इष्ट ठ पाण्डवानीकम् ` इत्यादेः ^ उक्त्वा तूष्णी बभूव ह ` इत्येतदन्तस्य मन्थस्य रोक मोहादिससारकारणा- विन्याप्रदर्शनार्थत्वव्णनम् स सगरहीता्थविवरणम् ६ दोकमोहयोः ससृतिनिदानतोपपादनम् +
अशोच्यानित्यादिसदभस्य समूलससारोच्छेदकसम्यग्ा- नोपदेशे तात्पयमिति म्दद्खनम् ५ सर्वंखोकानुजिृक्षयैव ज्ञानमजजुनाय भगवतोपदिष्टमिति कथनम् ५ श्रीतस्मातंकर्मसदहिताञ्ज्ञानाकैवस्यप्रासिरिति मतोपन्यासः वैदिकं कर्म केवलाधर्महेवुर्हिसादियुक्त्वादिति शङ्काया निराकरणम् १ भगवदुक्तविमागवचन विरुद्धत्वात्समुच्चयपक्षो नैव युक्त इति प्रतिपादनम् साख्ययोगशाब्दाथ॑निरुक्तिः क भगवदुक्तविमागवचनस्य शतपथव्राह्मणमूककत्वप्रददौनम् समुचयपक्षे ज्यायसी चेदित्या्नप्रश्ानुपपत्तिकथनम्,... प्रकारान्तरेण समुचयपश्चसमथन सहतन्निरसनम्... केवङात्तच्वजानादेव मुक्तिरिति सिद्धान्तोपसहृतिः विकारजातस्यासत्यत्वप्रदरनम् | आत्मनोऽप्रमेयत्वसम्थनम् ८ विदुषः कर्मासमवहेतुषन्यासः १ विदुषो मुमुक्षोश्वात्मदर्दिनः सर्व॑कर्मसन्यासेऽधिकारप्रद- सनम् ध दाख्रादिसस्कृतस्य मनस आत्मदरंने साधनत्वकथनम्... जञाने विदुषो ऽधिकारप्रदशेनम् ५
एषम् मनसेति वचनात्सर्वकर्मसन्यासाभावशङ्काया निराकरणम् ३८ पौनः पुन्येनात्मनित्यत्वादिवचनस्य पौनरुक्त्याभावकथनम् ४१
द्वितीयाध्यायगतस्यार्थ॑स्य सक्षेपतोऽनुबाद „ ७५ ्रौतस्मार्तकर्मसमुनिताद्हस्थस्य स्मारत॑कर्ममा्समुच्िता- च्वितरेषामाभ्रमिणा ज्ञानक्केवल्यग्रासिरिति समुचय-
वादिमतस्य निरसनम् „ ७७ जानोत्पत्तिः पापकर्मक्षयादित्यस्य प्रमाणत्वेन ज्ञानमुत्पद्यत इति शोकोपन्यासः,.., ८४
देवयज्ञादिनिवर्तनेन पञ्चसूनाङ्ताकिस्विषान्मोचनकथनम् ९० यजञात्यर्जन्यस्योत्पत्तौ अग्नौ प्रास्ता ` इति स्मृत्यन्तरोदा-
Use the ← → keys to move between chapters.