Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 9 of 56

· 9

गन्तागन्ता बायुवदन्तयेदिरेष । यस्मात्किचित्कापि न वेत्तीष्टमनिष्ट

ज्ञानेन्द्रियाणि च मनश्च मनोमय स्या त्को्छो ममाहमिति षस्तुविकद्पषटेतु । सन्ञादिभेदकलठनाककितो बलीया- स्तप्पूवैकोदामयुपूयं षिजुम्मते य ॥ १६९ ॥

पञ्चेन्द्रिय पञ्चभिरेव होतृभि प्रचीयमानो बिषयाज्यधारया ।

जाज्वल्यमानो बहुवासनेन्धननै मैनोमयोऽभ्रिददति अपञ्चैम्‌ ॥ १७० ॥

न ह्यस्त्यविदया मनसोऽतिर्क्ता भनो छ्यविद्या भववबन्धदेतु ।

नरसिमिन्तिनष्टे सकर विन विजुम्भितेऽस्मिन्सकरू बिजुम्भते ॥ १७१ ॥

स्वम ऽथैशाल्ये खजति स्वशक्त्या भोक्रादि विश्व मन पव सर्वम्‌

तथैव जाग्रस्यपि नो विरोष- स्तत्सवेमेतन्मनसो विजुस्भणम्‌ ॥ १७२॥

खषुप्तिकारे मनसि प्रलीने नैवास्ति कफिचित्सकलपसिदे । अतो मन कदिपत एव पुस ससार पतस्य न वस्तुतोऽस्ति ॥ १७३ ॥

वायुनानीयते मेघ पुनस्तेनैव लीयते । मनसा कर्ष्यते बन्धो मोक्षस्तेनैव कर्प्यते ॥ १.७४ ॥

वेदादिसवेविषये परिकर्प्य राग बध्राति तेन पुरुष पश्ुबहुणिन । वैरस्यमन्र विषवत्छुबिधाय पश्चा- देन विमोचयति तन्मन पव बन्धात्‌ ॥ १७५ ॥

बेन्धस मोक्षस्य च चा विधाने । बन्धस्य हेतुमेखिन रजोगुणै

चछुद्धत्वमासाद्य मनो विमुक्ट्य । भवत्यतो बुद्धिमतो मुमुक्षो

मनो नाम महाव्याघ्रो विषयारण्यभूमिषु । चरत्यत्र न गच्छन्तु साधवो ये मुमुश्चव ॥ १७८ ॥

मन प्रसूते विष्यानरोषा- न्स्थूुखात्मना सुकष्मतया च मोक्तु । हारीरवणौश्रमजातिमेदा- न्गुणक्रियाहेतुफटानि नित्यम्‌ ॥ १७६९ ॥

असङ्जचिद्रुपममु विभो देहेन्दरियपाणगुणेर्निवध्य ।

अह ममेति भ्रमयलजसखर मन खशृद्येषु फरोपशुक्तिषु ॥ १८० ॥

अभ्यासदोषात्पुखुषस्य सखति- रभ्यास्बन्धस्त्वमुनैव कटिपत । रजस्तमोदोषवतो.ऽविवेकिनो जन्मादिदु खस्य निदानमेतत्‌ ॥ १८१ ॥

अत प्राह्ुभेनोऽविद्या पण्डितास्तत्वददिन । येनैव भ्राम्यते विश्व वायुनेवाश्रमण्डलम्‌ ॥ १८२ ॥

नन्मन रोधन कायं प्रयल्ञेन मुमृष्चुणा । चिद्युद्धे सति चैतसिन्भुक्ति करफलायते ॥ १८३ ॥

निसरल्य सन्यस्य च सर्वकमं । सच्छ्रद्धया य श्रवणादिनिष्ठो

मनोमयो नापि भवेत्परात्मा द्यायन्तबत्वत्परिणासिभावात्‌ ।

दु खात्मकत्वाद्धिष्यत्वद्ेतो दरष्टा हि रश््यात्मतया न दष्ट ॥ १८५ ॥

बुद्धि्वंदोन्दरियै साधं सचसि कर्वैलश्चषण । विक्लानमयकोरा स्यात्पुसख ससारकारणम्‌ ॥ १८६ ॥

असुनजश्ित्प्रतिबिम्बद्यक्ति- विक्षानसक्न प्ररृतेविंकार । ज्ञानक्ियावानहमिलयजस्र दैदेन्दियादिष्वभिमन्यते श्यृशम्‌ ॥ १८७ ॥

अनादिकारोऽ्यमहस्वभावी जीव समस्तव्यवहारबोढा ।

करोति कमौण्युपूवेवासन पुण्यान्यपुण्यानि च तत्फरानि ॥ १८८ ॥

सुडक्ते विचित्रास्वपि योनिषु बज- न्नञायाति नियोत्यध ऊरध्वेमेष ।

अस्यैव विक्षानमयस्य जाग्र त्स्वभादयबस्था' सुखद खभोग ॥ १८९. ॥

देहादिनिष्ठाञ्चमधमेकमे गुणाभिमान सतत ममेति । विज्लानकोश्ोऽयमतिध्रकाहा पकृष्टसानिष्यवद्रात्परयत्मन । अतो भवत्येष उपाधिरस्य यदात्मधी ससंरति भ्रमेण ॥ १९० ॥

Use the ← → keys to move between chapters.

· 9 · Upadeśasāhasrī (A Thousand Teachings) — Adi Shankara · The Conscious Library