Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 49 of 56

· 49

अगोरसस्व गोत्व त न तु तद्रोत्वकश्चषणम्‌ । क्षणवाच्योऽपि योऽथ स्यात्सोऽप्यन्याभाव एवते \

भेदाभावे ऽप्यभावसय भेदो नामभिरिष्यते । नाममेदैरनेकत्वमेकस्य स्यात्कथं तव ॥ १४७७ ॥

अपोहो यदि भिन्नाना बृत्तिस्तस्य कथ गवि । नाभावा मेद्रकषा सव चिदहेषा वा कथन्चन | नामजास्यादयो यद्धत्सविद्‌स्तेऽविरेषत ॥ १४८ ॥

प्रतयक्चमयुमान वा व्यवहारे यदिन्छसि । क्रियाकारकमेदैस्तदभ्युपेय ध्रुव भवेत्‌ ॥ १४९ ॥

तस्मान्ञीख तथा पौत घरादिवौ विरेषणम्‌ । सबिदस्तदुपेय स्थान चाण्यनुभूयते ॥ १५० ॥

रूपादीना यथास्य स्याद्ाद्यत्वाद्भाहकस्तथा । प्रत्ययस्य तथान्य स्याब्यञ्जकत्वात्प्रदीपवत्‌ ॥

अध्यश्चस्य दशे कीषटक्सबन्ध सभविष्यति । अध्यक्षेण तु दयेन मुक्त्वान्यो द्रध्ृदश्यताम्‌ ॥

अध्यक्षेण कृता दषिरेश्य व्याप्रोत्यथापि बा । नि्याध्यक्षृत कस्चिदुपकायो मवेद्धियाम्‌ ॥ १५३ ॥

स चोक्तस्तक्निमत्व पाक्सव्यातिश्च घादिषु । यथा खोकादिसव्याक्षिव्येञ्जकस्वादधियस्तथा ॥

आखेकष्थो घरो यद्वद्द्यारूढो भवेत्तथा 1 धीव्यापि स्याद्धशारोहो धियो व्याप्तौ करमो मवेत्‌ ॥

पूं श्यात्प्रलययय्यात्तिस्ततोऽचुभ्रह आत्मन । कृत्खाध्यक्षस्य नो युक्तं कालाकाश्चादिवत्करम ॥

विषयग्रहण यस्य कारणापेक्षया भषेत्‌ । स्येव प्रा्यदोषे च परिणामी स चित्तवत्‌ ॥ १५७ ॥

अध्यक्षोऽहमिति ज्ञान बुद्धेरेव विनिश्चय । नाध्यक्चस्याविशेषत्वान्न तस्यास्ति परो यत ॥

कञौ चेदहमिलवमञ्भूयेत मुक्तता । खुखदु खविनिर्मोको नाहकतैरि युज्यते ॥ १५९. ॥

देहदादावभिमनेत्थो दु खीति भव्यो चुवम्‌ । कुण्डीप्रत्ययो यद्वत्पत्यगात्माभिमानिना ॥ १६० ॥

बाध्यते परत्ययनेह्‌ विवेकेनाविवेकवान्‌ । विप्यसिऽसदन्त स्याल्ममाणस्याप्रमाणत ॥

दादच्छेद विनादेषु दु खित्व नान्यथात्मन । नव ह्यन्यस्य दाहाद्ावन्यो दु खी भवेत्वेचित्‌ \

अस्परैत्वाददेहत्वान्नाह दाह्यो यत सद्‌! । तस्माभ्मिथ्याभिमानोत्थ ते पुत्रे खूतियेथा ॥ १६२ ॥

कुण्डल्यहमिति द्येतद्राध्येतैव विवेकिना । द खोति परतययस्तदत्केवखाहधिया सह ॥ १६४ ॥

सिद्धे ठु सिस्व इ स्यात्तच्छक्तिद्छन्द सात्मन । मिथ्याभिमानतो दु खी तेनाथोपादनक्षम ॥

अस्पर्शोऽपि यथा स्पर्ष॑मनचलश्चरनादि च । अविवेकात्तथा दु ख मानस चात्मनीश्चते ॥ १६६ ॥

विवेकात्मधिया वु ख चुद्यते खलनादिषत्‌। अविवेकस्वमायेन मनो गर्छव्यनिच्छत ॥

तदा सु दश्यते दु ख नैश्व्ये नैव तस्य तत्‌ । भत्यगात्मनि तस्मात्तु ख नेवोपपद्यते ॥ १६८ ॥

त्वसतोस्तुस्यनीडत्वान्नीराश्ववदिद्‌ भवेत्‌ । निदै खवाचिना योगास्वशाष्दस्य तदर्थता ॥

प्रत्यगात्माभिधानेन तच्छब्दस्य युतेस्तथा । दश्ामस्त्वमस्मेव्येव वाक्य भ्याल्प्लयगात्मनि ॥ १७० ॥

स्वार्थस्य ह्यप्रहाणेन विदिश्ठा्थंसमर्पकौ । प्र्यगात्माबगदयन्तौ नान्योऽर्थोऽथीद्धियोभ्यत ॥

नवबुद्छयपहाराद्धि स्वात्मान दहापूरणम्‌ । अपश्यज्ज्ञातमेवेच्छेत्स्वमात्मान जनस्तथा ॥ १७६ ॥

अविद्याबद्धचक्षुष्रात्कामापहतधी सदा । विविक्त रशिमात्मान नेक्षते दशम यथा ॥ १७३ ॥

दर्ामस्त्वमसीष्येव तत्त्वमस्यादिवाक्ष्यतं । स्वमात्मान विजानाति ऊत्छ्नान्त करणेक्चणम्‌ ॥

इद्‌ पूथेमिद पश्चात्पद वाक्य भवेदिति । नियमो नैव वेदेऽस्ति पदसागत्यम्थंत ॥ १७५ ॥

Use the ← → keys to move between chapters.

· 49 · Upadeśasāhasrī (A Thousand Teachings) — Adi Shankara · The Conscious Library