Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 6 of 26

· 6

परत्यसिज्ञानवबरखात्‌ वर्णव्यक्येकत्वनिव्यस्वसमथनम्‌ वर्णैविषरयकमेद प्रत्ययस्य व्यञ्क्रवायुरूपोपाधिनि- बन्धनतया निवहः

व्यञ्जकवायूनामश्रावणत्वात्‌ तद्धमाणामश्रावणत्वे- नापरितोष्रात्‌ ध्वनीनामुपाधित्वनिरूप्रणम्‌

स्फोरसाधकत्वेनाभिमतानुसंहारबुद्धेः बणातिरि- ्ताविषयकत्वसमथनम्‌ ४

अनेकस्याप्यनुसहारबुद्धेः सनावनादिवुद्धिदश्रान्तेन समर्थनम्‌

एकस्मृतिसमारोहिणां वणानां करमाक्रमविपरीतक्र- मप्रयुक्तानाममेदापादनस्य यथाप्रञ्ञातसाम््य वणानां बोधकत्वनिरूपणेन विघटनम्‌

अथापि नामेदययादिभाष्येण उपवषमतेऽप्यनास्था- विष्करणपूर्वकं वणीनामनित्यत्वेऽपि अनादिग्य- वहारसमर्थनेन देवादीनां शब्द प्रभवत्वस्य नि- गमनम्‌

देवादीनां वेदप्रभवस्विन वेदनिव्यत्वस्य दृदीकरणम्‌ १९७

महाप्रलये अभिधानामिषेयविच्छेदात्‌ संबन्धनित्य- त्वविरोधतादवस्थ्यारशङ्का 4 सप्रपञ्चं प्रपञ्चानादित्वव्यवस्थापनेन परिहारः...

मभ्वादिविन्यास्वस्मवात्‌ ब्रह्मविद्यायामपि देवादी-

नामनधिकार इति जेमिनिमतम्‌... २०२ उयोति्मण्डलेषरुं देवताश्ब्द प्रसिद्धेरप्यनधिकारः २०३ देवाद्याधिकरारस्य अप्रामागिकत्वशाङ्का... २०३

देवतादिषव्यामिश्रविन्यास्वनधिकरतानामपि देवादी- नां शद्धबद्यविव्यायामधिकार एवेति बादरा-

यणमतम्‌,... २०४ देवताश्चब्दनां स्योतिमण्डलप्रसिद्धस्त्तरम्‌... २०५ मन्ताथवादादीनां प्रामाण्यविचारः,.. २०५ अनुवादगुणवादविद्यमानाथवादरूपेण अथवादा

अवान्तरसंगतिपूवकमधिकरणतास्पयंस्य वर्णनम्‌ २०९ अधिकारकारणसंभवात्‌, अह हारेत्वा शूद्र ' इति श्रोतयिङ्गात्‌, विदुरादिदृष्टन्ताच विद्यायां

द्रस्य अधिकार इति पूर्वपक्षः... २०९ दूरस्य न आधिकार इति सिद्धान्तः.,.. २०९ तस्य आधिकारकारणस्पात्तिविधटनम्‌... २०९

संवर्गविनग्यागत्य शब्दस्य असाधकत्वप्रदरशनम्‌ २१० सूत्रावयववि भजनेन शयद्रशन्दस्य रूव्यसंभवात्‌ योगमाभिद्य अधिकृतविषयतया योजना... २१०

चैचरथेनाभिप्रतारिणा क्षत्रियेण समभिव्याहारा- छिङ्गात्‌ जानश्रुतेः जातिचयद्रत्वनियाकरणम्‌... २११ वि्याप्रदेशेषूपनयनादिसंस्कारपरामश्चांच शद्स्य नाधिकारः --* २१२ सत्यवचनेन अद्ूद्रत्वनिर्धारणपूर्वैकं गोतमस्य जा- बालानुशासनप्रवत्तेः छिङ्गान्तरस्योपन्यासः... २१२ वेदश्रवणादिषु शय द्रप्रतिषेधकस्मृत्युपन्ासः... २१२ १०. कम्पनाधिकरणम्‌... २१३- २१६ ° यदिदं किंच” इत्यादिकाटकवाक्यमुदाहुत्य ति- न्वारोपक्रमः... २१३ तच प्राणो वज्रं च, वायुः अशनिश्चति पूर्वपक्षो- द्वावनम्‌ 1 ूर्वोत्तराछोचनाद्रद्येवेति सिद्धान्तः... २१४ प्राणवच्रशब्दयोः ब्रह्मणि संघटनम्‌... २१५ १९१. ज्योतिरधिकरणम्‌... २१६-२१७ छान्दोग्ये प्रजापतिविव्यायां परं ज्योतिः सूर्यमण्ड- खमिति पूर्वपक्षः... २१६ ब्रह्मणः प्रकरणार्थत्वसम्थ॑नेन सिद्धान्तः... २१७ १२. अथोन्तरत्वादिग्यपदेाधिकरणम्‌...२१५--२१८ आकाशो वै नाम ` इति छान्दोग्य श्रुतं वियदिति पूवेपक्षः ==» २१७

नामरूपाभ्यामर्थान्तरमूताकाशब्यपदे शात्‌ ब्रह्येवेति

प्रकरणनिरूपणेन अव्यक्तशब्देन रथकूपकविन्य- स्तदरीरग्रहणस्य समथ॑नम्‌

सिद्धान्तः का १३. सुप्त्यधिकरणम्‌ 6 9 बृहदारण्यके ‹ कतम अल्मिति योऽयं विज्ञानमयः इति वाक्ये आदिमध्यावसानेषु संसारप्रतिपाद- नात्‌ विज्ञानमयो जीव प्वेति पूरेपक्षः २१८ मुपुमावुल्रान्तौ च शारीराद्धेदेन व्यपदेशात्‌ पर- मेश्वर पवेति सिद्धान्तः.. २१९ आदिमध्यावसानानां परमेश्वरपक्चानुगुण्यस्मथनम्‌ २२० असंसारिपरपत्यादि शब्दानां च हैत्वन्तरतयोपन्यासः २२१ ¢ । दिसंदि चतुथः पादः- अव्यक्तादि सदेग्धपदमात्रसम- न्वयः =$ ९१.०५ १. आनुमानिकाधिकरणम्‌ -.+ २२५ २४० वरत्तसंकीर्तनपूवकं वतिष्यमाणसंदभतात्पयम्‌... २२५ महतः परमन्यक्तं प्रधानमिति प्रधानस्य अशब्द त्वनिरासेन पूवेपक्षः... २२५ अनव्यक्तदब्देन प्रधानप्रत्यभिज्ञानिरासः... २२६

रथादि रूपककस्पनायाः प्रतिपत्तिसोकर्यात्वपदर्य-

नम्‌ 9 काठकग्न्थस्य प्रत्यग््रह्मतात्पयंग्राहकलिङ्गस्य प्रद- रनम्‌ च स्थूले शरीरे अव्यक्तशब्दस्य अशेष इति पूर्वप- क्षिणोऽनुशयवब्रीजस्य निराकरणम्‌ ५ अपतसिद्धान्तरङ्का ल तत्परिहारः =

सूक्ष्मररीरमेवाव्यक्तशब्दमिति व्रत्तिकृन्मतम्‌ एकवाक्यतावष्टम्भेन तत्खण्डनम्‌

ज्ेयत्वावचनाच प्रधानस्याव्यक्तशब्दत्वग्यात्र्तिः

¢ निचाय्य तम्‌ › इत्यत्र प्रधानस्य निचाय्यत्वेन

निर्दशशाङ्काया निरसनम्‌ ५ अभ्िजीवपरमात्मनां याणामेव प्रकरृतत्वाच प्रधा- नव्याब्रत्तिः 43

जीवपरमात्मविषयप्रभकत्वे जयाणामिति सूत्रवि- रोधः, तद्भेदे च प्रभ्रव्यतिरेकेणापि प्रधानक-

स्पनाया अवसरः- इत्याक्षेपः वि वाक्योपक्रमसामर्थ्यात्‌ प्रभेकत्वम्‌ 9 पर्टन्यजीवप्राज्ञयोरभेदसमर्भनेन प्रश्ैकत्वहदी- करणम्‌ ध

सांख्यप्रसिद्धबैदिकप्रसिद्धिपराहतत्वप्रदशशनम्‌... २४०

२. चमसाधिकरणम्‌... २४०-२४४ अजामेकामिति मन्चवर्णात्‌ प्रधानस्य श्रुतिमूखत्व-

राङ्क 5 >: ९.४2 अजावाक्यं चमसतवाक्यवत्‌ परिप्वमानं न स्वत-

Use the ← → keys to move between chapters.

· 6 · Commentary on the Brahmasūtras — Adi Shankara · The Conscious Library