Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 5 of 26

· 5

सेतुशब्दं ब्रह्मेतयुपेत्य सेतुश्रुतेगतिः ५.० १४७ सेतुशाब्दावात्म्ञानवाग्विमोकाविति विधान्तरेण

सेतुश्रतेगतिः 40 दोषविसुकतैर्वाग्विमुक्तैश्चो पगम्यत्वव्यपदेरास्य हत्व - न्तरस्योपन्यासः... १४८ प्रधानवायुपक्षयोर्निरासः ध सर्वज्ञत्वाद्रसमवात्‌, जेयज्ञात्रभावेन व्यपदेशात्‌ परमात्मप्रकरणाच्च विज्ञानाव्मपक्ननिरासः... १५०

द्रा सुपण ' इति बाक्यमादाय तस्य जीवेश्वरपर- तायां सत्वक्षेल्ज्ञपरतायां च प्राणभर्प्रतिष्रेधः १५१

गतार्थसेतदाधकरणमिति शङ्कायाः परिहारः... १५२

२. भूमाधिकरणम्‌ = १५२-- १५१ ‹ भूमा त्वेव › इत्यादिच्छान्दोग्यवाक्ये प्राणपरमा-

त्मनोः संशयस्य सहेठकस्योपन्यासः -.. १५२ मूयःप्रकनप्रतिवचनपरंपरादशनात्‌ प्राणो भूमा इति

प्राणपक्षे भूमलक्षणस्य पुखत्वाम्रतत्वश्रवणस्य आ- त्मविविदिघया प्रकरणोत्थानस्य च अविरोधस- मथनम्‌,.., १८५४

` प्राणोपदेरानन्तरं भूम्न उपदिश्यमानत्वात्‌ प्राणा- द्थीन्तरमूतः परमात्मैव भूमेति सिद्धान्त;,.. १५५

हत्वसिद्धिगङ्का र श्रुया प्रकरणवाधसमथनेन तस्याः परिहारः... १५६ प्राणपश्ने प्रकरणविरोभध्रस्य हदीकरणम.... १५७ मृचि श्रूय्माणानां धर्माणां प्ररमात्मन्मेवोपपत्तः मिद्धान्तयुक्तैरुपन्यासः „+= १५९ ३. अक्षराधिकरणम्‌... १५९१६ ¢ कस्मिन्नु स्बल्वाकाशे' इत्यादिवृहदारण्यकवाक्ये रुदरक्षररब्द ओक्रार पतरेति प्ूवपक्नः... ६५५९ अम्बरान्तधृतेर्बदमणोऽन्यच्ासंमवात्‌ परमात्मैव अ- क्षरश्ब्द इति सिद्धान्तः... १६० पारमेश्वरं प्ररासनमादाय प्रघानव्याच्रृत्तिः,., १६० श्रोतस्य प्रधानादिव्यावर्तनस्य प्रददीनम्‌ -.. १६१ ४. ईक्षतिकमाधिकरणम्‌... १६१- १६४

प्रभरोपनिष्द्राक्यसादाय परिच्छिन्नफलश्रवणात्‌ चि- माचप्रणवेऽमिध्यातन्यमपरं ब्रहोति पूवपक्षः... १६२ तथाभृतमाच्रकर्मकेश्चतिकर्मत्वेन वाक्यशेषे व्यपदे-

शात्‌ परमेव ब्रह्मेति सिद्धान्तः + ९६९ वाक्यशेष्रे ' एतस्मात्‌ जीवधनात्‌ ‡ इत्यस्य मत- भेदेन व्याख्यानम्‌. १६३

देरापरिच्छिन्नफलरश्रवणस्य क्रममुक्सयभिप्रायत्वेनो- पपाद्‌नम्‌ =^. 9.4

५. दह राधिकरणम्‌ --- १६४-१८० छन्दोग्ये दहरे हदयपुण्डसके श्रूयमाणो दहर आकाशः किं मूताक्राराः, अथ विज्ञानात्मा, अथवा परमात्मा इति संशयस्य सहेठुकमुपन्यासः १६४

भूताकाशपक्चः ए । जीवपक्षः... १६५ परमेश्वरपक्षः सिद्धान्तः १६६ भूताकाशपक्षनिरासः १६६ जीवपक्षनिरासः... १६७ दहराकाशस्यान्वेष्व्यत्वसमथनम्‌ १६८ गतिराब्द योह॒त्वेनोपन्यासः १६९ परमेश्वरस्य विधारणटक्षणमहिश्नः देत्वन्तरतयोप-

न्यासः ०. १७८ प्रसिद्धिरदशनम्‌.., १७१ वाक्यशेषे जीवपरामशंस्य बिघटनम्‌... १७२

जीवारङ्कायाः प्राजापत्यवाक्यात्‌ पुनः समुत्थानम्‌ १७३ आविर्भूतब्रह्मरूपे त॒ निरुपाधौ संमवन्तः अपहत- पाप्मत्वादयो ब्रह्मण एव, न जीवस्य इति परि.

हारः **» २७४ कूटस्नियस्य खसरूपेणाभिनिष्पत्तौ शरीरास्समु- त्थाने च विरोधसंभावनम्‌,.. १७५

रोधस्य परिहारः... १७६ भेदमिथ्यात्वम्‌... १७६ प्राजापव्यवाक्यसंद मविमर्ेन मेद मिथ्यात्वस्य सम-

भनम्‌,..„ १७६ श्रुतरकदे रिग्याख्या, तन्निरासश्च... १७८

जवं रूपं पारमार्थिक्रमिति मतान्तर्स्य शारीरकसं-

पेण निरसनम्‌ 4. 9८ प्रमश्चरवाक्ये जीवमाशङ्कय व्याचतयन्‌ सूत्रकारः

प्रस्य जीवादन्यस्व दरयति, न तु जीवस्य पर- स्मादन्यत्वं प्रतिपिपाद्यप्रति इति आस्मैकत्वे दास्रतात्प्य॑स्य समथनम्‌... १७९ जीवपरामरोस्य अन्याथताप्रदर्शनम्‌,.. १७९ निचाय्यत्वापेक्षमव्पत्वमित्यस्य स्मारणम्‌.... १८०

६. अनुकयधिकरणम्‌ -.-. १८१-१८३ न तत्र सूर्यः ` द्रत्यादिमुण्डकवाक्ये कं तेजोधा- तुः कश्चित्‌, उत प्राज्ञ आत्मेति विचिकित्सा याम्‌, तेजोधाठरिति पूवेपक्षः 9) अनुभानं प्राज्ञ एवावकस्पते इति सिद्धान्तः... १८१ ४ तस्य च इति सूत्राघयवविभजने सव॑शन्दस्य ्रकरतसूयौदिविपयतया असंकरुचद्रत्तितया च

ूर्वपक्षजीवातं सतिसततमीपक्षं निरस्य विषयसत्त-

मीमादाय "न तत्रः इत्यादिश्रुतेयंजनम्‌... १८३ विष्रयसप्तमीपक्षनान्तरीयक णिजध्याहारानुम्राहक-

काठकवाक्ये अङ्खघ्ठमात्रः. क्रीः, इशगो वेति से- शये, परिमाणोपदेदात्‌ स्म्रतिसंवादाचच जीव

इति पर्वैः पक्षः... १८४ ‹ ईशानो भूतभव्यस्य ` इति श्रुतेः, प्रकरणाच, अङ्खष्ठमात्रपरिमितः परमात्मेवेति सिद्धान्तः... १८४

मनुष्याधेकारत्वात्‌ शास्रस्य मनुष्यदहुदयावसथाना- पक्षमङ्गष्ठमाच्रत्वमिति परिमाणोपदेशोपपादनम्‌ १८५ अङ्खष्ठमाच्रपुरुषस्य जीवत्येऽपि वाक्यस्य परार्थ तायाः समर्थनम्‌ „+. ड

८. देवताधिकरणम्‌ १८६-२०८ प्रसङ्गात्‌ देवानामपि अभित्वाद्यधिकारकारणसं- मवात्‌ ब्रह्मविद्यायामस्त्यधिकार इति सिद्धान्ते नोपक्रमः < ५६ न देवानां देवतान्तराभावात्‌ * इत्यादिशाबर- वाक्यस्य विद्यातोऽपनयनम्‌... १८७

देवाद्रधिकारे अङ्खघ्ठमात्रशरुतिवियोधस्य परिहारः देवादीनां विग्रहवच्वाभ्युपगमः योग्यानुपलन्धि- पराहत इति श्रुतिसमवायिदेवतावादिनामाक्षेपः श्रुतिस्मृतिम्यो देवतात्मनोऽनेकस्वरूपप्रतिपत्तेः प- रिहार अनेकप्रतिपत्तेरिव्यस्य अनेकत्र युगपदङ्गभावगम- नस्येलयपरा व्याख्या विग्रहवच्चे ओत्पत्तिकरब्दाथसंवन्धवियेधाशङ्का देवादिकस्य जगतः शाब्द प्रभवत्वेन परिहारः... पुनर्रोक्तविरोधतादवस्थ्यस्य ब्रह्मप्रमचत्वविरोध- स्य च संभावनम्‌ आक्रतिशक्तिवादेन तादवस्थ्यराङ्कायाः परिहार इन्द्रादिराब्दाः स्थानविशेष्रसंबन्धनिमित्ता इति पक्षान्तरेण तादवस्थ्यशङ्कायाः परिहारः सशब्दस्य निमित्तत्वसमथनेन ब्रह्यप्रभवत्वविरोध- परिहारः क रब्दपूयैकसष्टो श्र॑तिस्मृल्युपन्यासः ६ देवानां वाचकश्चब्दप्रभवत्वग्रसङ्गात्‌ वाचकेशब्द- सरूपचिन्ता 9 वणैपक्षदूषणेन स्फोटवादोत्थापनम्‌ ४ वणपक्षदोप्राणां स्फोटवादे असंस्पश्शसम्थनपूरव- कम्‌ अनुस्ारघुद्धेः स्फोरप्रमाणतयोपन्यासः...

Use the ← → keys to move between chapters.

· 5 · Commentary on the Brahmasūtras — Adi Shankara · The Conscious Library