Skip to content
The ConsciousLibrary

Chapter 2 of 26

· 2

आत्मरब्दस्य गोणत्रस्या नाना्थकतया वा प्रधने- ऽपि संभव इति शङ्कायाम्‌, प्रकृतं सदणिमान- मादाय सोक्षयितव्यस्य तन्निष्टतासुपदिदशय मोक्ष- मुपदिरत्‌ शाखं श्रद धतः अन्धगोखाङ्गुढन्याया- पत्या, संपत्पक्षे च मोक्षोपदेशानुपपच्या न प्रघा- नमात्मशन्दाकम्बनम्‌ इति परिहारः ४

शङ्कोत्तरत्वेन तन्निष्ठस्येति सूत्रव्याख्याने असुच्या स्वतन्वहेतुपरतया व्याख्यानम्‌

स्थूलारुन्धतन्यायेन पुनः शङ्कायां हेयत्वावचनात्‌ सर्वविज्ञानप्रतिक्ञोपरोघाच परिहारः ५

जगत्कारणं प्रक्रत्य श्रौतस्वपितिनि्वंचनाच चेत- नस्यैव जगत्कारणत्वस्मथनम्‌

महच प्रामाण्यकारणसेतत्‌, यद्वेदान्तानां चैतन- कारणत्वे समानगतित्वमिति सर्व्ञस्येव जग-

त्कारणत्वसमथनम्‌... ४८ ८ स कारणम्‌ › इत्यादिश्रुतौ स्वदरब्देमैव श्रुतत्वाच्च

सोपाधिकत्वमिरुपाधिकत्वाभ्यां द्विरूपतया अवग- म्यमानस्य ब्रह्मणः उपास्यतया सेयतया च वेदा- नतेषूपदेश इति प्रददौना्लया उत्तरम्न्थस्यो-

त्थानसमर्थनम्‌.... ४९ ६. आनन्द्मयाधेकरणम्‌ ५९--६२ वृत्तिकारमतेन अधिकरणारचनम्‌ ५१--५८

आनन्दमयो ब्रह्म वा, अमुख्य आत्मा वेति संदाये, अमुख्य आत्मा आनन्दमयः, त्तत्प्रवाहपति- तत्वात्‌, प्रियाद्यवयवयोगात्‌, शारीरत्वश्रवणा-

चेति पूर्वपक्ष -*-= ५१ परस्मिन्‌ आनन्दरब्दाभ्यासेन सिद्धान्तः... ५२ अमुख्यप्रवाहपतितव्वप्रियसंस्पशेशारीरत्वश्रवणरू-

पाणां पूवेपक्षवीजानां निरसनम्‌... ५३ मयटो विकारार्थत्वमवखग्न्याक्षेपस्य प्राचुर्याथ॑क-

आनन्दहेवुत्वव्यपदेशाच प्राचु्यसमर्थनम्‌... ५४

मन्रब्राह्मणयोश्चैकार्थत्वात्‌ पर एव आनन्दमय

इति प्रतिपादनम्‌,.. ५५ पराक्‌ शर्सीरादयुत्पत्तरभिध्यानाद्यनुपपत्तरितरनिषेधः ५५ जीवानन्दमययोः रन्धृरब्धव्यतया भेदेन व्यप देशाच दतरनिष्रेधः... ५६ गतिसामान्यप्रपञ्चनाय कामयितृत्वनिर्देशात्‌ प्र धाननिष्रेषः... ५७ प्र्ोधवतो जीवस्य मुक्तिशासनाच इतरनिप्रेधः ९७ पुच्छब्रह्मवादमालम्न्य व्रत्तिकारमतदूपषरणम्‌ ५८ स्वाभिमतपुच्छव्रह्मवादानुरोधेन सून्राक्षरयोजनम्‌ ६२ ७. अन्तरधिकरणम्‌ | ६&२---&७: अथ य एपरोऽन्तरादिष्ये' (अथ ग्र एषरोऽन्त- रक्षिणि? इति छान्दोग्यश्ुतौ किं विद्याकर्मांति- रायवदात्परासोत्कषः कश्चित्संसारो उपास्यत्वेन विवक्षितः, उत नित्यसिद्धः परमेश्वरः इति संराये, रूपवत्वाधरिश्र्यमयोदारूपाणां बहूनाम- नेश्वरधर्माणां श्रवणात्‌ न अक्ष्यादिव्ययोरन्तः परमेश्वरः-- इति पूर्वपश्चवग्नम्‌ ६४ अपहतपाप्मत्वसर्वात्मकत्वनिरङ्कुशलोककामिरि- तृत्वादिकं श्रूयमाणं परमेश्वरमेव गमयतीति सि द्वान्त: = -& 4

आधरेश्वर्षमयीदाश्रवणस्योपासना्थता..„ ६६ आदित्याद्यमिमानिभ्योऽन्यस्यान्त्यांमिण उपदे-

अस्य लोकस्य › इत्यादि छन्दोगवाक्ये आका- दाब्दः ब्रह्मपरः, भूताकाशपरो वेति संदेदै, प्रसिद्धवादिभिरैवभिः भूताकाश्चस्येव ग्रहणमिति पूर्वपक्षः... ६८

साकारशप्रपञ्चकारणत्वस्य सावधारणं श्रवणात्‌ अ. न्येम्यश्च ब्रह्मलिङ्गेभ्यः ब्रह्मण एव ग्रहणमिति

सिद्धान्तः $ प्रसिद्ध्या प्रथमप्रतीतस्यापि भूताकाशस्य वाक्य-

ेषब्रखादपनय इति पूर्वपक्षेदेवनिरसनम्‌.-- ७°

९. प्राणार्धिकरणम्‌... ७०~--७३ आकशन्यायस्य उत्तरवाक्ये अतिदेदेन, प्राण-

स्थापि न ब्रह्मत्वमिति पूर्वपक्षः... ७१ प्राणनिमित्तो स्वँषामुत्पत्तिप्रल्याबुच्यमानो ब्रह्म

चुंतन्तिकाराभिप्रेतस्य ' प्राणबन्धनं हि सोम्य मनः;

इत्यादि वाक्योदाहरणस्य संशयाविष्रयत्वादनु- दाहरणत्वप्रतिपादनम्‌

: अथ यदतः; परः... इत्यादि सन्दोग्यवाक्ये आदित्यादि ज्योतिः परमात्मा वेति सांशयिको- ऽथः ध

प्रसिद्धेः, दीधिश्रुतेः, ब्ुमयांदत्वश्ुतेः, आधारबदहू-

त्वश्रतेः, कोक्षेये परस्य ज्योतिषोऽध्यासात्‌, अ- ल्पपाटश्रवणाच् प्राकृतस्येव स्योतिषरो महणसिति पूर्वपक्षः ५

उयोतिषो ब्रह्मणो ग्रहणम्‌, पादाभिधानात्‌ ब्रह्मपर- व्ाक्यसंदष्टव्वाच-- इति सिद्धान्तः

प्रसिद्यादिपृयपक्षदेतूनां निरसनम्‌ गायन्याख्यच्छन्दस एवाभिधानात्‌ पुवस्िन्‌ वाक्ये

बरह्मणो न प्रकृतत्वमिल्याक्षेपस्य, छन्दोद्वारेण त- द्रते ब्रह्मणि चित्तसमाधानस्यान्यत्र दष्टस्याभिधा- नात्‌ ब्रह्मण एव प्रकरृतत्वमिति परिहदारः-- इति गायचीशशब्दस्य मुख्या्थत्वे गायत्या ब्रह्मोपठ- कषयत इवयकदेरिमतम्‌ ५

गायल्लीशब्दः संख्यासामान्यात्‌ गौण्या वृत्या ब्रह्म-

Use the ← → keys to move between chapters.

· 2 · Commentary on the Brahmasūtras — Adi Shankara · The Conscious Library